https://ency.feqhemoaser.com/fa/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=S.bahrami 2026-05-27T21:39:25Z مشارکت‌های کاربر MediaWiki 1.43.1 https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%B2&diff=57514 2025-08-15T18:12:50Z

<p>S.bahrami: /* بررسی مشروعیت جنگ پیش دستانه در نظام حقوق بین‌الملل */</p> <hr /> <div>==چکیده==<br /> نویسنده کتاب با معرفی دفاع مشروع در خارج از مرزها و بررسی مبانی فقهی و حقوقی و بیان تاریخچه مسئله، قلمرو دفاع مشروع به صورت تطبیقی در اسلام و حقوق بین‌لملل و دفاع در خارج از مرزها در سه فصل مورد بررسی قرار گرفته است؛ دفاع از دیگران، دفاع از خود و دفاع فرامرزی در جنگ‌های نوین (جنگ اقتصادی، جنگ سایبری و جنگ نرم) (مقدمه)<br /> کتاب «دفاع مشروع در خارج از مرزها» در سال ۱۳۹۹ش به چاپ رسید.<br /> <br /> سید هادی رمضانی کریمی با مدارک تحصیلی پیرامون مبانی و حقوق اسلامی و تجربه قضاوت در دادگستری جمهوری اسلامی ایران این کتاب را با روشی تطبیقی در مبانی اسلامی و اصول و قواعد بین‌الملل به رشته تحریر در آورده است.<br /> ==کلیات==<br /> نویسنده با طرح بیان مسئله، پیشینه، اهمیت و ضرورت تحقیق پیشرو و بیان نحوه و طریقه پژوهش خود پیرامون دفاع مشروع به تبیین مفاهیمی همچون دفاع، مشروع، جنگ، جاوز، قصاص، کشور و حقوق بین‌الملل پرداخته است. (ص۷-۲۰)<br /> در این بخش به تبیین مفهوم جهاد و اقسام آن از دیدگاه اسلام پرداخته شده و با استناد به آیات ۳۹ و ۴۰ سوره حج و ادله لزوم ایستادگی در برابر ظلم به مشروعیت جهاد دفاع پرداخته است. (ص۲۰-۲۳)<br /> ==مبانی و شرایط دفاع مشروع==<br /> در این بخش بعد از آنکه نویسنده دفاع در برابر متجاوز امری فطری و غریزی دانسته؛ دیدگاه‌های مختلف در تبیین مشروعیت را بیان کرده و نظریه‌هایی همچون نظریه حقوق طبیعی، نقض قراراد اجتماعی، اجرای حق و انجام تکلیف (عدالت مطلق)، نظریه اجبار معنوی، تعارض دو حق و نظریه رعایت مصلحت اجتماعی را مطرح کرده و نسبت به برخی از آن‌ها ایراداتی را وارد دانسته است.(ص۲۷-۳۳)<br /> ===مبانی دفاع مشروع در اسلام===<br /> نویسنده در این بخش از کتاب به مهم‌ترین دلایل حق دفاع مشروع از دیدگاه اسلامی اشلاره کرده است:<br /> ====فطرت====<br /> فطرت به معنای سرشت خاص و آفرینش ویژه انسان است که توسط نویسنده از جمله مبانی دفاع مشروع در اسلام معرفی شده و به آیاتی همچون ۲۴۶ و ۱۹۰ سوره بقره، ۱۳توبه و ۴۵ مائده استدلال کرده است. (ص۳۳-۳۵)<br /> ====عقل====<br /> دفاع درر برابر تهدید و تجاوز یک ضرورت عقلی دانسته شده و نویسنده کتاب ما حصل عبارات فقیهان شیعه در استدلال به عقل را در سه موضوع مورد بررسی قرار داده است:<br /> #وجوب دفع ضرر از نفس: با توجه به اینکه وجوب دفع ضرر محتمل یک حکم عقلی بوده، محدود به مسائل شرعی و اخروی نبوده و شامل احتمال ضرر دنیوی نیز می‌شود؛ نویسنده با استدلال به آیه ۱۲۳سوره توبه در صدد تحقق این استدلال عقلی برآمده است. (۳۶-۳۷)<br /> #سیره عقلاء: نویسنده با استناد به استدلال گفتار عالمانی همچون علامه سبزواری و صاحب جواهر، دفاع در برابر تجاوز دشمن را مشترک بین همه ملت‌ها و مرتکز در نفوس همه عقلاء دانسته است. (ص۳۸-۳۹)<br /> #حسن و قبح عقلی: هر آنچه عقل به حسن آن و یا قبح آن ادراک کند شارع به عنوان خالق عقلاء نیز به آن حکم کرده است لذا وقتی دفاع در برابر خطر از محسنات عقلی به شمار می‌رود به استناد قاعده ملازمه شرع نیز به لزوم دفاع حکم خواهد کرد. نویسنده در این باب به آیه ۷۵ سوره نساء اشاره کرده است. (ص۳۹-۴۰)<br /> ====قرآن کریم====<br /> نویسنده بر این باور است که آیات فراوانی در زمینه جهاد و فلسفه و احکام آن وارد شده و این آیات را به چند دسته کلی تقسیم کرده که دفاع در برابر هر گونه ظلم و ستم، دفاع از مظلوم در برابر ظلم، دفاع در برابر فتنه‌انگیزی، تشویق به جهاد در راه خدا و دفاع از مرز از جمله آن‌هاست. (ص۴۰-۴۸)<br /> ====روایات====<br /> نویسنده با بیان روایاتی که دفاع در برابر ظلم و تعدی را مشروع دانسته و دستور به حفاظت از مال و جان و عرض در برابر دشمن داده است؛ روایات این باب را به چند دسته تقسیم کرده است:<br /> وجوب دفاع از نفس، وجوب و جواز دفاع از اموال، وجوب دفاع از عرض (در این مسئله، استنباط فقیهان شیعه متفاوت بوده ولی مورد اتفاق زمانی است که دفاع از عرض باعث کشته شدن مدافع شده و در عین حال به عرض وی نیز در نهایت تعدی شود، حفظ نفس ارجحیت دارد.)، دفاع از مرزهای اسلامی و دفاع از کیان اسلامی و دین. (ص۵۰-۶۲)<br /> <br /> ===شرایط دفاع مشروع در اسلام===<br /> در این بخش از تحقیق، قواعد و اصول کلی جهاد دفاعی در اسلام با عنوان «قواعد فقه سیاسی» مطرح شده و نویسنده با استدلال به برخی از قواعد فقهی دفاع در برابر متجاوز را مشروع دانسته است:<br /> * '''قاعده حرمت جان (خون) مسلمان'''<br /> این قاعده برگرفته از سیره متشرعه بوده و علاوه بر اجماع، روایات متعددی که نسبت به برخی از آن‌ها ادعای تواتر شده نیز بر حجیت آن دلالت دارد. «دم» در این قاعده به‌معنای نفس و حق حیات بوده و از آن دو موضوع برداشت شده: مکلف بودن مدافع به تحقق شرایط دفاع و مکلف بودن حکومت اسلامی بر جبران خسارت‌های وارد شده بر مدافع از بیت‌المال. (ص۶۷-۶۹)<br /> * '''قاعده امان و قاعده مصونیت فرستادگان'''<br /> امان به‌معنای قراردادی است که به موجب آن دولت اسلامی یا هر یک از شهروندان مسلمان در پاسخ درخواست امان دشمن به جان و مال ایمنی می‌بخشد. سفیر و فرستاده دیگر کشورها نیز در کشور اسلامی دارای مصونیت هستند. (ص۷۰-۷۴)<br /> * '''اصل عزت اسلامی و قاعده نفی سبیل''' <br /> شارع مقدس در تمام شئون، عزت همیشگی مسلمانان را در نظر گرفته و همواره قرآن کریم (آیه ۸ سوره منافقون) متذکر آن بوده است. نفی سبیل و تسلط کافر بر مسلمان از دیگر قواعد فقهی است که بنابر نص آیه ۱۴۱ سوره نساء بدان اشاره شده است. (ص۷۴-۷۷)<br /> قاعده مقابله به مثل، اصل وفای به عهد، حرمت تعدی و به کارگیری روش‌های نامتعارف از دیگر شرایط اسلامد در باب دفاع مشروع بوده که نویسنده با به کارگیری برخی از آیات قرآن کریم متذکر آن شده است. (ص۷۸-۸۱)<br /> ====شرایط اختصاصی جهاد دفاعی در اسلام====<br /> نویسنده بعد از بیان اقسام جهاد، وقوع تجاوز (تهاجم)، تناسب دفاع با تجاوز و ضرورت داشتن دفاع را جزو شرایط اختصاصی جهاد دفاعی دانسته (ص۸۱-۸۷) و با توجه به عناوینی همچون «بیضة الاسلام» و «دار الاسلام» دفاع از جمعیت اسلامی و قلمرو و سرزمین اسلامی را به حکم بدیهی عقل و ضرورت و دفع ضرر واجب دانسته و به آیاتی همچون آیه ۱۲۳ سوره توبه، برخی از روایات معصومین(ع) و اصول و قواعدی همچون دفاع از دین و عقیده، حمایت از مظلوم و دفاع در برابر تروریسم استدلال کرده است. (ص۱۰۰-۱۱۰)<br /> =====دفاع در برابر تروریسم و دفاع پیش دستانه (پیشگیرانه) از منظر اسلام=====<br /> نویسنده در ادامه به معیارهای فقه اسلامی و حقوق جمهوری اسلامی ایران پیرامون تروریسم اشاره داشته و چهار مؤلفه بر تحقق آن بیان کرده است: خشونت و توسل به زور، ایجاد رعب و وحشت در جامعه، داشتن هدف غیر قانونی و نامشروع و اقدامات غافلگیرانه، مخفیانه و ظالمانه. (ص۱۱۱) <br /> دفاع پیش دستانه در وضعیت تجاوز احتمالی و یا قریب‌الوقوع تعریف شده و با استفاده از عبارت «تخافن» در آیه ۵۸ سوره انفال که بیانگر دفاع در برابر خوف و ترس احتمالی است استدلال شده است. نویسنده به برخی از روایات و استنباط عقل بر دفع ضرر محتمل نیز اشاره کرده است. (ص۱۱۶-۱۲۱)<br /> <br /> ===شرایط دفاع مشروع در حقوق بین‌الملل===<br /> از آنجایی که دفاع مشروع ریشه در فطرت و عقل انسان دارد بدیهی است که عقلای جهان با هر تابعیت ودین و عقیده این معنا را درک کرده (ص۶۳-۶۷) و در راستای قوانین بین‌الملل و در ذیل اسناد، حقوق و اصول کلی، قوانینی همچون منع توسل به زور،‌ تحریم جنگ، مصونیت سیاسی، مقابله به مثل و اصل تفکیک بین نظامی و غیر نظامی را وضع کرده است. (ص۸۷-۹۲)<br /> نویسنده در ادامه به برخی از شرایط اختصاصی دفاع مشروع در حقوق بین‌الملل پرداخته و با استناد به برخی از قوانین منشور سازمان ملل به وقوع و صدق تجاوز (حمله مسلحانه)، ضرورت داشتن دفاع و منحصر بودن آن به اقدامات مسلحانه، گزار شبه شورای امنیت سازمان ملل به محض شروع تجاوز و رعایت اصول حقوق بشر دوستانه اشاره کرده است. (ص۹۲-۹۵)<br /> ====بررسی مشروعیت جنگ پیش دستانه در نظام حقوق بین‌الملل====<br /> در این بخش از کتاب به بررسی ادله مشروعیت دفاع پیش دستانه پرداخته شده و نظریه هر کدام از موافقین و مخالفین مشروعیت دفاع پیش دستانه مورد بررسی قرار گرفته است:<br /> '''ادله موافقین''': حقوق مکتسبه عرفی (حقوق عرفی با توجه به ضرورت، فوریت، نبودن راه دیگری برای مقابله با خطر، تناسب دفاع پیش دستانه را مشروع می‌داند. همچنین توجه به برخی از مواد منشور بین‌المللی همچون حق دفاع مشروع و ممنوعیت توسل به زور از دیگر ادله موافقین مشروعیت دفاع پیش دستانه است. (ص۱۳۸-۱۴۲)<br /> <br /> '''ادله مخالفین''': نویسنده کتاب ادله نظریه عدم مشروعیت دفاع پیش دستانه را غالبا ادله‌ای می‌داند که در رد ادله موافقین مطرح شده؛ از جمله آن‌ها رد تفاسیر نادرست از مواد منشور سازمان بین‌الملل است. (ص۱۴۲-۱۴۵)<br /> نویسنده مقایسه‌ای پیرامون قلمرو دفاع مشروع در اسلام و حقوق بین‌الملل داشته و اصولی همچون دفاع از سرزمین، دفاع از هم‌پیمانان، مداخله بشر دوستانه و دفاع در برابر تروریسم را بین آن دو مشترک دانسته (ص۱۴۵) و قواعدی همچون عزت اسلامی، نفی سبیل و دفاع از دین و عقیده را مختص اسلام دانسته است. (ص۱۴۶)<br /> <br /> ==دفاع فرامرزی در برابر جنگ‌های نوین==<br /> در بخش پایانی کتاب به ساختارهای نوین جنگی اشاره شده و جنگ‌های مدرن را به جنگ سخت، نیمه سخت و جنگ نرم تقسیم کرده است. (ص۱۷۵-۱۷۷) نویسنده کتاب تحریم اقتصادی، جنگ سایبری و حتی فشارهای دیپلماتیک را زیرمجموعه جنگ نیمه سخت دانسته و نسبت به دفاع مشروع در برابر آن‌ها نیز استدلال آورده که تقویت بنیان اقتصادی داخلی، توسعه و رشد دانش و فناوری، اعتماد به توان داخل و برخی از توصیه‌های اقتصادی و دیپلماسی از جمله دستوراتی است که در دفاع در برابر جنگ اقتصادی مؤثر خواهد بود. (ص۱۷۸-۱۸۹)<br /> <br /> جنگ نرم نیز از جمله نبردهای مدرن در عصر حاضر به شمار می‌رود که در چارچوب عرف، حقوق و قانون اقدامات و فعالیت‌های خود را با هدف براندازی و فروپاشی نظام سیاسی انجام می‌دهد. (ص۲۰۰) نویسنده با استناد به آیات ۲۱۷ بقره و ۶۰ انفال، دفاع در برابر این نوع از تجاوز را نیز لازم و ضروری دانسته و استفاده از ظرفیت رسانه، شبکه‌های اجتماعی، بازی‌های رایانه‌ای، ترویج ورزش‌های سنتی، طراحی مد ولباس اسلامی و توجه ویژه به مراکز دانشگاهی، علمی و فرهنگی را برای مقابله با جنگ نرم لازم دانسته است. (ص۲۰۲-۲۱۲)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%B2&diff=57513 2025-08-15T18:12:26Z

<p>S.bahrami: /* بررسی مشروعیت جنگ پیش دستانه در نظام حقوق بین‌الملل */</p> <hr /> <div>==چکیده==<br /> نویسنده کتاب با معرفی دفاع مشروع در خارج از مرزها و بررسی مبانی فقهی و حقوقی و بیان تاریخچه مسئله، قلمرو دفاع مشروع به صورت تطبیقی در اسلام و حقوق بین‌لملل و دفاع در خارج از مرزها در سه فصل مورد بررسی قرار گرفته است؛ دفاع از دیگران، دفاع از خود و دفاع فرامرزی در جنگ‌های نوین (جنگ اقتصادی، جنگ سایبری و جنگ نرم) (مقدمه)<br /> کتاب «دفاع مشروع در خارج از مرزها» در سال ۱۳۹۹ش به چاپ رسید.<br /> <br /> سید هادی رمضانی کریمی با مدارک تحصیلی پیرامون مبانی و حقوق اسلامی و تجربه قضاوت در دادگستری جمهوری اسلامی ایران این کتاب را با روشی تطبیقی در مبانی اسلامی و اصول و قواعد بین‌الملل به رشته تحریر در آورده است.<br /> ==کلیات==<br /> نویسنده با طرح بیان مسئله، پیشینه، اهمیت و ضرورت تحقیق پیشرو و بیان نحوه و طریقه پژوهش خود پیرامون دفاع مشروع به تبیین مفاهیمی همچون دفاع، مشروع، جنگ، جاوز، قصاص، کشور و حقوق بین‌الملل پرداخته است. (ص۷-۲۰)<br /> در این بخش به تبیین مفهوم جهاد و اقسام آن از دیدگاه اسلام پرداخته شده و با استناد به آیات ۳۹ و ۴۰ سوره حج و ادله لزوم ایستادگی در برابر ظلم به مشروعیت جهاد دفاع پرداخته است. (ص۲۰-۲۳)<br /> ==مبانی و شرایط دفاع مشروع==<br /> در این بخش بعد از آنکه نویسنده دفاع در برابر متجاوز امری فطری و غریزی دانسته؛ دیدگاه‌های مختلف در تبیین مشروعیت را بیان کرده و نظریه‌هایی همچون نظریه حقوق طبیعی، نقض قراراد اجتماعی، اجرای حق و انجام تکلیف (عدالت مطلق)، نظریه اجبار معنوی، تعارض دو حق و نظریه رعایت مصلحت اجتماعی را مطرح کرده و نسبت به برخی از آن‌ها ایراداتی را وارد دانسته است.(ص۲۷-۳۳)<br /> ===مبانی دفاع مشروع در اسلام===<br /> نویسنده در این بخش از کتاب به مهم‌ترین دلایل حق دفاع مشروع از دیدگاه اسلامی اشلاره کرده است:<br /> ====فطرت====<br /> فطرت به معنای سرشت خاص و آفرینش ویژه انسان است که توسط نویسنده از جمله مبانی دفاع مشروع در اسلام معرفی شده و به آیاتی همچون ۲۴۶ و ۱۹۰ سوره بقره، ۱۳توبه و ۴۵ مائده استدلال کرده است. (ص۳۳-۳۵)<br /> ====عقل====<br /> دفاع درر برابر تهدید و تجاوز یک ضرورت عقلی دانسته شده و نویسنده کتاب ما حصل عبارات فقیهان شیعه در استدلال به عقل را در سه موضوع مورد بررسی قرار داده است:<br /> #وجوب دفع ضرر از نفس: با توجه به اینکه وجوب دفع ضرر محتمل یک حکم عقلی بوده، محدود به مسائل شرعی و اخروی نبوده و شامل احتمال ضرر دنیوی نیز می‌شود؛ نویسنده با استدلال به آیه ۱۲۳سوره توبه در صدد تحقق این استدلال عقلی برآمده است. (۳۶-۳۷)<br /> #سیره عقلاء: نویسنده با استناد به استدلال گفتار عالمانی همچون علامه سبزواری و صاحب جواهر، دفاع در برابر تجاوز دشمن را مشترک بین همه ملت‌ها و مرتکز در نفوس همه عقلاء دانسته است. (ص۳۸-۳۹)<br /> #حسن و قبح عقلی: هر آنچه عقل به حسن آن و یا قبح آن ادراک کند شارع به عنوان خالق عقلاء نیز به آن حکم کرده است لذا وقتی دفاع در برابر خطر از محسنات عقلی به شمار می‌رود به استناد قاعده ملازمه شرع نیز به لزوم دفاع حکم خواهد کرد. نویسنده در این باب به آیه ۷۵ سوره نساء اشاره کرده است. (ص۳۹-۴۰)<br /> ====قرآن کریم====<br /> نویسنده بر این باور است که آیات فراوانی در زمینه جهاد و فلسفه و احکام آن وارد شده و این آیات را به چند دسته کلی تقسیم کرده که دفاع در برابر هر گونه ظلم و ستم، دفاع از مظلوم در برابر ظلم، دفاع در برابر فتنه‌انگیزی، تشویق به جهاد در راه خدا و دفاع از مرز از جمله آن‌هاست. (ص۴۰-۴۸)<br /> ====روایات====<br /> نویسنده با بیان روایاتی که دفاع در برابر ظلم و تعدی را مشروع دانسته و دستور به حفاظت از مال و جان و عرض در برابر دشمن داده است؛ روایات این باب را به چند دسته تقسیم کرده است:<br /> وجوب دفاع از نفس، وجوب و جواز دفاع از اموال، وجوب دفاع از عرض (در این مسئله، استنباط فقیهان شیعه متفاوت بوده ولی مورد اتفاق زمانی است که دفاع از عرض باعث کشته شدن مدافع شده و در عین حال به عرض وی نیز در نهایت تعدی شود، حفظ نفس ارجحیت دارد.)، دفاع از مرزهای اسلامی و دفاع از کیان اسلامی و دین. (ص۵۰-۶۲)<br /> <br /> ===شرایط دفاع مشروع در اسلام===<br /> در این بخش از تحقیق، قواعد و اصول کلی جهاد دفاعی در اسلام با عنوان «قواعد فقه سیاسی» مطرح شده و نویسنده با استدلال به برخی از قواعد فقهی دفاع در برابر متجاوز را مشروع دانسته است:<br /> * '''قاعده حرمت جان (خون) مسلمان'''<br /> این قاعده برگرفته از سیره متشرعه بوده و علاوه بر اجماع، روایات متعددی که نسبت به برخی از آن‌ها ادعای تواتر شده نیز بر حجیت آن دلالت دارد. «دم» در این قاعده به‌معنای نفس و حق حیات بوده و از آن دو موضوع برداشت شده: مکلف بودن مدافع به تحقق شرایط دفاع و مکلف بودن حکومت اسلامی بر جبران خسارت‌های وارد شده بر مدافع از بیت‌المال. (ص۶۷-۶۹)<br /> * '''قاعده امان و قاعده مصونیت فرستادگان'''<br /> امان به‌معنای قراردادی است که به موجب آن دولت اسلامی یا هر یک از شهروندان مسلمان در پاسخ درخواست امان دشمن به جان و مال ایمنی می‌بخشد. سفیر و فرستاده دیگر کشورها نیز در کشور اسلامی دارای مصونیت هستند. (ص۷۰-۷۴)<br /> * '''اصل عزت اسلامی و قاعده نفی سبیل''' <br /> شارع مقدس در تمام شئون، عزت همیشگی مسلمانان را در نظر گرفته و همواره قرآن کریم (آیه ۸ سوره منافقون) متذکر آن بوده است. نفی سبیل و تسلط کافر بر مسلمان از دیگر قواعد فقهی است که بنابر نص آیه ۱۴۱ سوره نساء بدان اشاره شده است. (ص۷۴-۷۷)<br /> قاعده مقابله به مثل، اصل وفای به عهد، حرمت تعدی و به کارگیری روش‌های نامتعارف از دیگر شرایط اسلامد در باب دفاع مشروع بوده که نویسنده با به کارگیری برخی از آیات قرآن کریم متذکر آن شده است. (ص۷۸-۸۱)<br /> ====شرایط اختصاصی جهاد دفاعی در اسلام====<br /> نویسنده بعد از بیان اقسام جهاد، وقوع تجاوز (تهاجم)، تناسب دفاع با تجاوز و ضرورت داشتن دفاع را جزو شرایط اختصاصی جهاد دفاعی دانسته (ص۸۱-۸۷) و با توجه به عناوینی همچون «بیضة الاسلام» و «دار الاسلام» دفاع از جمعیت اسلامی و قلمرو و سرزمین اسلامی را به حکم بدیهی عقل و ضرورت و دفع ضرر واجب دانسته و به آیاتی همچون آیه ۱۲۳ سوره توبه، برخی از روایات معصومین(ع) و اصول و قواعدی همچون دفاع از دین و عقیده، حمایت از مظلوم و دفاع در برابر تروریسم استدلال کرده است. (ص۱۰۰-۱۱۰)<br /> =====دفاع در برابر تروریسم و دفاع پیش دستانه (پیشگیرانه) از منظر اسلام=====<br /> نویسنده در ادامه به معیارهای فقه اسلامی و حقوق جمهوری اسلامی ایران پیرامون تروریسم اشاره داشته و چهار مؤلفه بر تحقق آن بیان کرده است: خشونت و توسل به زور، ایجاد رعب و وحشت در جامعه، داشتن هدف غیر قانونی و نامشروع و اقدامات غافلگیرانه، مخفیانه و ظالمانه. (ص۱۱۱) <br /> دفاع پیش دستانه در وضعیت تجاوز احتمالی و یا قریب‌الوقوع تعریف شده و با استفاده از عبارت «تخافن» در آیه ۵۸ سوره انفال که بیانگر دفاع در برابر خوف و ترس احتمالی است استدلال شده است. نویسنده به برخی از روایات و استنباط عقل بر دفع ضرر محتمل نیز اشاره کرده است. (ص۱۱۶-۱۲۱)<br /> <br /> ===شرایط دفاع مشروع در حقوق بین‌الملل===<br /> از آنجایی که دفاع مشروع ریشه در فطرت و عقل انسان دارد بدیهی است که عقلای جهان با هر تابعیت ودین و عقیده این معنا را درک کرده (ص۶۳-۶۷) و در راستای قوانین بین‌الملل و در ذیل اسناد، حقوق و اصول کلی، قوانینی همچون منع توسل به زور،‌ تحریم جنگ، مصونیت سیاسی، مقابله به مثل و اصل تفکیک بین نظامی و غیر نظامی را وضع کرده است. (ص۸۷-۹۲)<br /> نویسنده در ادامه به برخی از شرایط اختصاصی دفاع مشروع در حقوق بین‌الملل پرداخته و با استناد به برخی از قوانین منشور سازمان ملل به وقوع و صدق تجاوز (حمله مسلحانه)، ضرورت داشتن دفاع و منحصر بودن آن به اقدامات مسلحانه، گزار شبه شورای امنیت سازمان ملل به محض شروع تجاوز و رعایت اصول حقوق بشر دوستانه اشاره کرده است. (ص۹۲-۹۵)<br /> ====بررسی مشروعیت جنگ پیش دستانه در نظام حقوق بین‌الملل====<br /> در این بخش از کتاب به بررسی ادله مشروعیت دفاع پیش دستانه پرداخته شده و نظریه هر کدام از موافقین و مخالفین مشروعیت دفاع پیش دستانه مورد بررسی قرار گرفته است:<br /> ادله موافقین: حقوق مکتسبه عرفی (حقوق عرفی با توجه به ضرورت، فوریت، نبودن راه دیگری برای مقابله با خطر، تناسب دفاع پیش دستانه را مشروع می‌داند. همچنین توجه به برخی از مواد منشور بین‌المللی همچون حق دفاع مشروع و ممنوعیت توسل به زور از دیگر ادله موافقین مشروعیت دفاع پیش دستانه است. (ص۱۳۸-۱۴۲)<br /> <br /> ادله مخالفین: نویسنده کتاب ادله نظریه عدم مشروعیت دفاع پیش دستانه را غالبا ادله‌ای می‌داند که در رد ادله موافقین مطرح شده؛ از جمله آن‌ها رد تفاسیر نادرست از مواد منشور سازمان بین‌الملل است. (ص۱۴۲-۱۴۵)<br /> نویسنده مقایسه‌ای پیرامون قلمرو دفاع مشروع در اسلام و حقوق بین‌الملل داشته و اصولی همچون دفاع از سرزمین، دفاع از هم‌پیمانان، مداخله بشر دوستانه و دفاع در برابر تروریسم را بین آن دو مشترک دانسته (ص۱۴۵) و قواعدی همچون عزت اسلامی، نفی سبیل و دفاع از دین و عقیده را مختص اسلام دانسته است. (ص۱۴۶)<br /> <br /> ==دفاع فرامرزی در برابر جنگ‌های نوین==<br /> در بخش پایانی کتاب به ساختارهای نوین جنگی اشاره شده و جنگ‌های مدرن را به جنگ سخت، نیمه سخت و جنگ نرم تقسیم کرده است. (ص۱۷۵-۱۷۷) نویسنده کتاب تحریم اقتصادی، جنگ سایبری و حتی فشارهای دیپلماتیک را زیرمجموعه جنگ نیمه سخت دانسته و نسبت به دفاع مشروع در برابر آن‌ها نیز استدلال آورده که تقویت بنیان اقتصادی داخلی، توسعه و رشد دانش و فناوری، اعتماد به توان داخل و برخی از توصیه‌های اقتصادی و دیپلماسی از جمله دستوراتی است که در دفاع در برابر جنگ اقتصادی مؤثر خواهد بود. (ص۱۷۸-۱۸۹)<br /> <br /> جنگ نرم نیز از جمله نبردهای مدرن در عصر حاضر به شمار می‌رود که در چارچوب عرف، حقوق و قانون اقدامات و فعالیت‌های خود را با هدف براندازی و فروپاشی نظام سیاسی انجام می‌دهد. (ص۲۰۰) نویسنده با استناد به آیات ۲۱۷ بقره و ۶۰ انفال، دفاع در برابر این نوع از تجاوز را نیز لازم و ضروری دانسته و استفاده از ظرفیت رسانه، شبکه‌های اجتماعی، بازی‌های رایانه‌ای، ترویج ورزش‌های سنتی، طراحی مد ولباس اسلامی و توجه ویژه به مراکز دانشگاهی، علمی و فرهنگی را برای مقابله با جنگ نرم لازم دانسته است. (ص۲۰۲-۲۱۲)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%B2&diff=57512 2025-08-15T18:11:28Z

<p>S.bahrami: /* دفاع در برابر تروریسم و دفاع پیش دستانه (پیشگیرانه) */</p> <hr /> <div>==چکیده==<br /> نویسنده کتاب با معرفی دفاع مشروع در خارج از مرزها و بررسی مبانی فقهی و حقوقی و بیان تاریخچه مسئله، قلمرو دفاع مشروع به صورت تطبیقی در اسلام و حقوق بین‌لملل و دفاع در خارج از مرزها در سه فصل مورد بررسی قرار گرفته است؛ دفاع از دیگران، دفاع از خود و دفاع فرامرزی در جنگ‌های نوین (جنگ اقتصادی، جنگ سایبری و جنگ نرم) (مقدمه)<br /> کتاب «دفاع مشروع در خارج از مرزها» در سال ۱۳۹۹ش به چاپ رسید.<br /> <br /> سید هادی رمضانی کریمی با مدارک تحصیلی پیرامون مبانی و حقوق اسلامی و تجربه قضاوت در دادگستری جمهوری اسلامی ایران این کتاب را با روشی تطبیقی در مبانی اسلامی و اصول و قواعد بین‌الملل به رشته تحریر در آورده است.<br /> ==کلیات==<br /> نویسنده با طرح بیان مسئله، پیشینه، اهمیت و ضرورت تحقیق پیشرو و بیان نحوه و طریقه پژوهش خود پیرامون دفاع مشروع به تبیین مفاهیمی همچون دفاع، مشروع، جنگ، جاوز، قصاص، کشور و حقوق بین‌الملل پرداخته است. (ص۷-۲۰)<br /> در این بخش به تبیین مفهوم جهاد و اقسام آن از دیدگاه اسلام پرداخته شده و با استناد به آیات ۳۹ و ۴۰ سوره حج و ادله لزوم ایستادگی در برابر ظلم به مشروعیت جهاد دفاع پرداخته است. (ص۲۰-۲۳)<br /> ==مبانی و شرایط دفاع مشروع==<br /> در این بخش بعد از آنکه نویسنده دفاع در برابر متجاوز امری فطری و غریزی دانسته؛ دیدگاه‌های مختلف در تبیین مشروعیت را بیان کرده و نظریه‌هایی همچون نظریه حقوق طبیعی، نقض قراراد اجتماعی، اجرای حق و انجام تکلیف (عدالت مطلق)، نظریه اجبار معنوی، تعارض دو حق و نظریه رعایت مصلحت اجتماعی را مطرح کرده و نسبت به برخی از آن‌ها ایراداتی را وارد دانسته است.(ص۲۷-۳۳)<br /> ===مبانی دفاع مشروع در اسلام===<br /> نویسنده در این بخش از کتاب به مهم‌ترین دلایل حق دفاع مشروع از دیدگاه اسلامی اشلاره کرده است:<br /> ====فطرت====<br /> فطرت به معنای سرشت خاص و آفرینش ویژه انسان است که توسط نویسنده از جمله مبانی دفاع مشروع در اسلام معرفی شده و به آیاتی همچون ۲۴۶ و ۱۹۰ سوره بقره، ۱۳توبه و ۴۵ مائده استدلال کرده است. (ص۳۳-۳۵)<br /> ====عقل====<br /> دفاع درر برابر تهدید و تجاوز یک ضرورت عقلی دانسته شده و نویسنده کتاب ما حصل عبارات فقیهان شیعه در استدلال به عقل را در سه موضوع مورد بررسی قرار داده است:<br /> #وجوب دفع ضرر از نفس: با توجه به اینکه وجوب دفع ضرر محتمل یک حکم عقلی بوده، محدود به مسائل شرعی و اخروی نبوده و شامل احتمال ضرر دنیوی نیز می‌شود؛ نویسنده با استدلال به آیه ۱۲۳سوره توبه در صدد تحقق این استدلال عقلی برآمده است. (۳۶-۳۷)<br /> #سیره عقلاء: نویسنده با استناد به استدلال گفتار عالمانی همچون علامه سبزواری و صاحب جواهر، دفاع در برابر تجاوز دشمن را مشترک بین همه ملت‌ها و مرتکز در نفوس همه عقلاء دانسته است. (ص۳۸-۳۹)<br /> #حسن و قبح عقلی: هر آنچه عقل به حسن آن و یا قبح آن ادراک کند شارع به عنوان خالق عقلاء نیز به آن حکم کرده است لذا وقتی دفاع در برابر خطر از محسنات عقلی به شمار می‌رود به استناد قاعده ملازمه شرع نیز به لزوم دفاع حکم خواهد کرد. نویسنده در این باب به آیه ۷۵ سوره نساء اشاره کرده است. (ص۳۹-۴۰)<br /> ====قرآن کریم====<br /> نویسنده بر این باور است که آیات فراوانی در زمینه جهاد و فلسفه و احکام آن وارد شده و این آیات را به چند دسته کلی تقسیم کرده که دفاع در برابر هر گونه ظلم و ستم، دفاع از مظلوم در برابر ظلم، دفاع در برابر فتنه‌انگیزی، تشویق به جهاد در راه خدا و دفاع از مرز از جمله آن‌هاست. (ص۴۰-۴۸)<br /> ====روایات====<br /> نویسنده با بیان روایاتی که دفاع در برابر ظلم و تعدی را مشروع دانسته و دستور به حفاظت از مال و جان و عرض در برابر دشمن داده است؛ روایات این باب را به چند دسته تقسیم کرده است:<br /> وجوب دفاع از نفس، وجوب و جواز دفاع از اموال، وجوب دفاع از عرض (در این مسئله، استنباط فقیهان شیعه متفاوت بوده ولی مورد اتفاق زمانی است که دفاع از عرض باعث کشته شدن مدافع شده و در عین حال به عرض وی نیز در نهایت تعدی شود، حفظ نفس ارجحیت دارد.)، دفاع از مرزهای اسلامی و دفاع از کیان اسلامی و دین. (ص۵۰-۶۲)<br /> <br /> ===شرایط دفاع مشروع در اسلام===<br /> در این بخش از تحقیق، قواعد و اصول کلی جهاد دفاعی در اسلام با عنوان «قواعد فقه سیاسی» مطرح شده و نویسنده با استدلال به برخی از قواعد فقهی دفاع در برابر متجاوز را مشروع دانسته است:<br /> * '''قاعده حرمت جان (خون) مسلمان'''<br /> این قاعده برگرفته از سیره متشرعه بوده و علاوه بر اجماع، روایات متعددی که نسبت به برخی از آن‌ها ادعای تواتر شده نیز بر حجیت آن دلالت دارد. «دم» در این قاعده به‌معنای نفس و حق حیات بوده و از آن دو موضوع برداشت شده: مکلف بودن مدافع به تحقق شرایط دفاع و مکلف بودن حکومت اسلامی بر جبران خسارت‌های وارد شده بر مدافع از بیت‌المال. (ص۶۷-۶۹)<br /> * '''قاعده امان و قاعده مصونیت فرستادگان'''<br /> امان به‌معنای قراردادی است که به موجب آن دولت اسلامی یا هر یک از شهروندان مسلمان در پاسخ درخواست امان دشمن به جان و مال ایمنی می‌بخشد. سفیر و فرستاده دیگر کشورها نیز در کشور اسلامی دارای مصونیت هستند. (ص۷۰-۷۴)<br /> * '''اصل عزت اسلامی و قاعده نفی سبیل''' <br /> شارع مقدس در تمام شئون، عزت همیشگی مسلمانان را در نظر گرفته و همواره قرآن کریم (آیه ۸ سوره منافقون) متذکر آن بوده است. نفی سبیل و تسلط کافر بر مسلمان از دیگر قواعد فقهی است که بنابر نص آیه ۱۴۱ سوره نساء بدان اشاره شده است. (ص۷۴-۷۷)<br /> قاعده مقابله به مثل، اصل وفای به عهد، حرمت تعدی و به کارگیری روش‌های نامتعارف از دیگر شرایط اسلامد در باب دفاع مشروع بوده که نویسنده با به کارگیری برخی از آیات قرآن کریم متذکر آن شده است. (ص۷۸-۸۱)<br /> ====شرایط اختصاصی جهاد دفاعی در اسلام====<br /> نویسنده بعد از بیان اقسام جهاد، وقوع تجاوز (تهاجم)، تناسب دفاع با تجاوز و ضرورت داشتن دفاع را جزو شرایط اختصاصی جهاد دفاعی دانسته (ص۸۱-۸۷) و با توجه به عناوینی همچون «بیضة الاسلام» و «دار الاسلام» دفاع از جمعیت اسلامی و قلمرو و سرزمین اسلامی را به حکم بدیهی عقل و ضرورت و دفع ضرر واجب دانسته و به آیاتی همچون آیه ۱۲۳ سوره توبه، برخی از روایات معصومین(ع) و اصول و قواعدی همچون دفاع از دین و عقیده، حمایت از مظلوم و دفاع در برابر تروریسم استدلال کرده است. (ص۱۰۰-۱۱۰)<br /> =====دفاع در برابر تروریسم و دفاع پیش دستانه (پیشگیرانه) از منظر اسلام=====<br /> نویسنده در ادامه به معیارهای فقه اسلامی و حقوق جمهوری اسلامی ایران پیرامون تروریسم اشاره داشته و چهار مؤلفه بر تحقق آن بیان کرده است: خشونت و توسل به زور، ایجاد رعب و وحشت در جامعه، داشتن هدف غیر قانونی و نامشروع و اقدامات غافلگیرانه، مخفیانه و ظالمانه. (ص۱۱۱) <br /> دفاع پیش دستانه در وضعیت تجاوز احتمالی و یا قریب‌الوقوع تعریف شده و با استفاده از عبارت «تخافن» در آیه ۵۸ سوره انفال که بیانگر دفاع در برابر خوف و ترس احتمالی است استدلال شده است. نویسنده به برخی از روایات و استنباط عقل بر دفع ضرر محتمل نیز اشاره کرده است. (ص۱۱۶-۱۲۱)<br /> <br /> ===شرایط دفاع مشروع در حقوق بین‌الملل===<br /> از آنجایی که دفاع مشروع ریشه در فطرت و عقل انسان دارد بدیهی است که عقلای جهان با هر تابعیت ودین و عقیده این معنا را درک کرده (ص۶۳-۶۷) و در راستای قوانین بین‌الملل و در ذیل اسناد، حقوق و اصول کلی، قوانینی همچون منع توسل به زور،‌ تحریم جنگ، مصونیت سیاسی، مقابله به مثل و اصل تفکیک بین نظامی و غیر نظامی را وضع کرده است. (ص۸۷-۹۲)<br /> نویسنده در ادامه به برخی از شرایط اختصاصی دفاع مشروع در حقوق بین‌الملل پرداخته و با استناد به برخی از قوانین منشور سازمان ملل به وقوع و صدق تجاوز (حمله مسلحانه)، ضرورت داشتن دفاع و منحصر بودن آن به اقدامات مسلحانه، گزار شبه شورای امنیت سازمان ملل به محض شروع تجاوز و رعایت اصول حقوق بشر دوستانه اشاره کرده است. (ص۹۲-۹۵)<br /> ====بررسی مشروعیت جنگ پیش دستانه در نظام حقوق بین‌الملل====<br /> در این بخش از کتاب به بررسی ادله مشروعیت دفاع پیش دستانه پرداخته شده و نظریه هر کدام از موافقین و مخالفین مشروعیت دفاع پیش دستانه مورد بررسی قرار گرفته است:<br /> ادله موافقین: حقوق مکتسبه عرفی (حقوق عرفی با توجه به ضرورت، فوریت، نبودن راه دیگری برای مقابله با خطر، تناسب دفاع پیش دستانه را مشروع می‌داند. همچنین توجه به برخی از مواد منشور بین‌المللی همچون حق دفاع مشروع و ممنوعیت توسل به زور از دیگر ادله موافقین مشروعیت دفاع پیش دستانه است. (ص۱۳۸-۱۴۲)<br /> ادله مخالفین: نویسنده کتاب ادله نظریه عدم مشروعیت دفاع پیش دستانه را غالبا ادله‌ای می‌داند که در رد ادله موافقین مطرح شده؛ از جمله آن‌ها رد تفاسیر نادرست از مواد منشور سازمان بین‌الملل است. (ص۱۴۲-۱۴۵)<br /> نویسنده مقایسه‌ای پیرامون قلمرو دفاع مشروع در اسلام و حقوق بین‌الملل داشته و اصولی همچون دفاع از سرزمین، دفاع از هم‌پیمانان، مداخله بشر دوستانه و دفاع در برابر تروریسم را بین آن دو مشترک دانسته (ص۱۴۵) و قواعدی همچون عزت اسلامی، نفی سبیل و دفاع از دین و عقیده را مختص اسلام دانسته است. (ص۱۴۶)<br /> ==دفاع فرامرزی در برابر جنگ‌های نوین==<br /> در بخش پایانی کتاب به ساختارهای نوین جنگی اشاره شده و جنگ‌های مدرن را به جنگ سخت، نیمه سخت و جنگ نرم تقسیم کرده است. (ص۱۷۵-۱۷۷) نویسنده کتاب تحریم اقتصادی، جنگ سایبری و حتی فشارهای دیپلماتیک را زیرمجموعه جنگ نیمه سخت دانسته و نسبت به دفاع مشروع در برابر آن‌ها نیز استدلال آورده که تقویت بنیان اقتصادی داخلی، توسعه و رشد دانش و فناوری، اعتماد به توان داخل و برخی از توصیه‌های اقتصادی و دیپلماسی از جمله دستوراتی است که در دفاع در برابر جنگ اقتصادی مؤثر خواهد بود. (ص۱۷۸-۱۸۹)<br /> <br /> جنگ نرم نیز از جمله نبردهای مدرن در عصر حاضر به شمار می‌رود که در چارچوب عرف، حقوق و قانون اقدامات و فعالیت‌های خود را با هدف براندازی و فروپاشی نظام سیاسی انجام می‌دهد. (ص۲۰۰) نویسنده با استناد به آیات ۲۱۷ بقره و ۶۰ انفال، دفاع در برابر این نوع از تجاوز را نیز لازم و ضروری دانسته و استفاده از ظرفیت رسانه، شبکه‌های اجتماعی، بازی‌های رایانه‌ای، ترویج ورزش‌های سنتی، طراحی مد ولباس اسلامی و توجه ویژه به مراکز دانشگاهی، علمی و فرهنگی را برای مقابله با جنگ نرم لازم دانسته است. (ص۲۰۲-۲۱۲)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%B2&diff=57511 2025-08-15T18:09:58Z

<p>S.bahrami: /* روایات */</p> <hr /> <div>==چکیده==<br /> نویسنده کتاب با معرفی دفاع مشروع در خارج از مرزها و بررسی مبانی فقهی و حقوقی و بیان تاریخچه مسئله، قلمرو دفاع مشروع به صورت تطبیقی در اسلام و حقوق بین‌لملل و دفاع در خارج از مرزها در سه فصل مورد بررسی قرار گرفته است؛ دفاع از دیگران، دفاع از خود و دفاع فرامرزی در جنگ‌های نوین (جنگ اقتصادی، جنگ سایبری و جنگ نرم) (مقدمه)<br /> کتاب «دفاع مشروع در خارج از مرزها» در سال ۱۳۹۹ش به چاپ رسید.<br /> <br /> سید هادی رمضانی کریمی با مدارک تحصیلی پیرامون مبانی و حقوق اسلامی و تجربه قضاوت در دادگستری جمهوری اسلامی ایران این کتاب را با روشی تطبیقی در مبانی اسلامی و اصول و قواعد بین‌الملل به رشته تحریر در آورده است.<br /> ==کلیات==<br /> نویسنده با طرح بیان مسئله، پیشینه، اهمیت و ضرورت تحقیق پیشرو و بیان نحوه و طریقه پژوهش خود پیرامون دفاع مشروع به تبیین مفاهیمی همچون دفاع، مشروع، جنگ، جاوز، قصاص، کشور و حقوق بین‌الملل پرداخته است. (ص۷-۲۰)<br /> در این بخش به تبیین مفهوم جهاد و اقسام آن از دیدگاه اسلام پرداخته شده و با استناد به آیات ۳۹ و ۴۰ سوره حج و ادله لزوم ایستادگی در برابر ظلم به مشروعیت جهاد دفاع پرداخته است. (ص۲۰-۲۳)<br /> ==مبانی و شرایط دفاع مشروع==<br /> در این بخش بعد از آنکه نویسنده دفاع در برابر متجاوز امری فطری و غریزی دانسته؛ دیدگاه‌های مختلف در تبیین مشروعیت را بیان کرده و نظریه‌هایی همچون نظریه حقوق طبیعی، نقض قراراد اجتماعی، اجرای حق و انجام تکلیف (عدالت مطلق)، نظریه اجبار معنوی، تعارض دو حق و نظریه رعایت مصلحت اجتماعی را مطرح کرده و نسبت به برخی از آن‌ها ایراداتی را وارد دانسته است.(ص۲۷-۳۳)<br /> ===مبانی دفاع مشروع در اسلام===<br /> نویسنده در این بخش از کتاب به مهم‌ترین دلایل حق دفاع مشروع از دیدگاه اسلامی اشلاره کرده است:<br /> ====فطرت====<br /> فطرت به معنای سرشت خاص و آفرینش ویژه انسان است که توسط نویسنده از جمله مبانی دفاع مشروع در اسلام معرفی شده و به آیاتی همچون ۲۴۶ و ۱۹۰ سوره بقره، ۱۳توبه و ۴۵ مائده استدلال کرده است. (ص۳۳-۳۵)<br /> ====عقل====<br /> دفاع درر برابر تهدید و تجاوز یک ضرورت عقلی دانسته شده و نویسنده کتاب ما حصل عبارات فقیهان شیعه در استدلال به عقل را در سه موضوع مورد بررسی قرار داده است:<br /> #وجوب دفع ضرر از نفس: با توجه به اینکه وجوب دفع ضرر محتمل یک حکم عقلی بوده، محدود به مسائل شرعی و اخروی نبوده و شامل احتمال ضرر دنیوی نیز می‌شود؛ نویسنده با استدلال به آیه ۱۲۳سوره توبه در صدد تحقق این استدلال عقلی برآمده است. (۳۶-۳۷)<br /> #سیره عقلاء: نویسنده با استناد به استدلال گفتار عالمانی همچون علامه سبزواری و صاحب جواهر، دفاع در برابر تجاوز دشمن را مشترک بین همه ملت‌ها و مرتکز در نفوس همه عقلاء دانسته است. (ص۳۸-۳۹)<br /> #حسن و قبح عقلی: هر آنچه عقل به حسن آن و یا قبح آن ادراک کند شارع به عنوان خالق عقلاء نیز به آن حکم کرده است لذا وقتی دفاع در برابر خطر از محسنات عقلی به شمار می‌رود به استناد قاعده ملازمه شرع نیز به لزوم دفاع حکم خواهد کرد. نویسنده در این باب به آیه ۷۵ سوره نساء اشاره کرده است. (ص۳۹-۴۰)<br /> ====قرآن کریم====<br /> نویسنده بر این باور است که آیات فراوانی در زمینه جهاد و فلسفه و احکام آن وارد شده و این آیات را به چند دسته کلی تقسیم کرده که دفاع در برابر هر گونه ظلم و ستم، دفاع از مظلوم در برابر ظلم، دفاع در برابر فتنه‌انگیزی، تشویق به جهاد در راه خدا و دفاع از مرز از جمله آن‌هاست. (ص۴۰-۴۸)<br /> ====روایات====<br /> نویسنده با بیان روایاتی که دفاع در برابر ظلم و تعدی را مشروع دانسته و دستور به حفاظت از مال و جان و عرض در برابر دشمن داده است؛ روایات این باب را به چند دسته تقسیم کرده است:<br /> وجوب دفاع از نفس، وجوب و جواز دفاع از اموال، وجوب دفاع از عرض (در این مسئله، استنباط فقیهان شیعه متفاوت بوده ولی مورد اتفاق زمانی است که دفاع از عرض باعث کشته شدن مدافع شده و در عین حال به عرض وی نیز در نهایت تعدی شود، حفظ نفس ارجحیت دارد.)، دفاع از مرزهای اسلامی و دفاع از کیان اسلامی و دین. (ص۵۰-۶۲)<br /> <br /> ===شرایط دفاع مشروع در اسلام===<br /> در این بخش از تحقیق، قواعد و اصول کلی جهاد دفاعی در اسلام با عنوان «قواعد فقه سیاسی» مطرح شده و نویسنده با استدلال به برخی از قواعد فقهی دفاع در برابر متجاوز را مشروع دانسته است:<br /> * '''قاعده حرمت جان (خون) مسلمان'''<br /> این قاعده برگرفته از سیره متشرعه بوده و علاوه بر اجماع، روایات متعددی که نسبت به برخی از آن‌ها ادعای تواتر شده نیز بر حجیت آن دلالت دارد. «دم» در این قاعده به‌معنای نفس و حق حیات بوده و از آن دو موضوع برداشت شده: مکلف بودن مدافع به تحقق شرایط دفاع و مکلف بودن حکومت اسلامی بر جبران خسارت‌های وارد شده بر مدافع از بیت‌المال. (ص۶۷-۶۹)<br /> * '''قاعده امان و قاعده مصونیت فرستادگان'''<br /> امان به‌معنای قراردادی است که به موجب آن دولت اسلامی یا هر یک از شهروندان مسلمان در پاسخ درخواست امان دشمن به جان و مال ایمنی می‌بخشد. سفیر و فرستاده دیگر کشورها نیز در کشور اسلامی دارای مصونیت هستند. (ص۷۰-۷۴)<br /> * '''اصل عزت اسلامی و قاعده نفی سبیل''' <br /> شارع مقدس در تمام شئون، عزت همیشگی مسلمانان را در نظر گرفته و همواره قرآن کریم (آیه ۸ سوره منافقون) متذکر آن بوده است. نفی سبیل و تسلط کافر بر مسلمان از دیگر قواعد فقهی است که بنابر نص آیه ۱۴۱ سوره نساء بدان اشاره شده است. (ص۷۴-۷۷)<br /> قاعده مقابله به مثل، اصل وفای به عهد، حرمت تعدی و به کارگیری روش‌های نامتعارف از دیگر شرایط اسلامد در باب دفاع مشروع بوده که نویسنده با به کارگیری برخی از آیات قرآن کریم متذکر آن شده است. (ص۷۸-۸۱)<br /> ====شرایط اختصاصی جهاد دفاعی در اسلام====<br /> نویسنده بعد از بیان اقسام جهاد، وقوع تجاوز (تهاجم)، تناسب دفاع با تجاوز و ضرورت داشتن دفاع را جزو شرایط اختصاصی جهاد دفاعی دانسته (ص۸۱-۸۷) و با توجه به عناوینی همچون «بیضة الاسلام» و «دار الاسلام» دفاع از جمعیت اسلامی و قلمرو و سرزمین اسلامی را به حکم بدیهی عقل و ضرورت و دفع ضرر واجب دانسته و به آیاتی همچون آیه ۱۲۳ سوره توبه، برخی از روایات معصومین(ع) و اصول و قواعدی همچون دفاع از دین و عقیده، حمایت از مظلوم و دفاع در برابر تروریسم استدلال کرده است. (ص۱۰۰-۱۱۰)<br /> =====دفاع در برابر تروریسم و دفاع پیش دستانه (پیشگیرانه)=====<br /> نویسنده در ادامه به معیارهای فقه اسلامی و حقوق جمهوری اسلامی ایران پیرامون تروریسم اشاره داشته و چهار مؤلفه بر تحقق آن بیان کرده است: خشونت و توسل به زور، ایجاد رعب و وحشت در جامعه، داشتن هدف غیر قانونی و نامشروع و اقدامات غافلگیرانه، مخفیانه و ظالمانه. (ص۱۱۱) <br /> دفاع پیش دستانه در وضعیت تجاوز احتمالی و یا قریب‌الوقوع تعریف شده و با استفاده از عبارت «تخافن» در آیه ۵۸ سوره انفال که بیانگر دفاع در برابر خوف و ترس احتمالی است استدلال شده است. نویسنده به برخی از روایات و استنباط عقل بر دفع ضرر محتمل نیز اشاره کرده است. (ص۱۱۶-۱۲۱)<br /> <br /> ===شرایط دفاع مشروع در حقوق بین‌الملل===<br /> از آنجایی که دفاع مشروع ریشه در فطرت و عقل انسان دارد بدیهی است که عقلای جهان با هر تابعیت ودین و عقیده این معنا را درک کرده (ص۶۳-۶۷) و در راستای قوانین بین‌الملل و در ذیل اسناد، حقوق و اصول کلی، قوانینی همچون منع توسل به زور،‌ تحریم جنگ، مصونیت سیاسی، مقابله به مثل و اصل تفکیک بین نظامی و غیر نظامی را وضع کرده است. (ص۸۷-۹۲)<br /> نویسنده در ادامه به برخی از شرایط اختصاصی دفاع مشروع در حقوق بین‌الملل پرداخته و با استناد به برخی از قوانین منشور سازمان ملل به وقوع و صدق تجاوز (حمله مسلحانه)، ضرورت داشتن دفاع و منحصر بودن آن به اقدامات مسلحانه، گزار شبه شورای امنیت سازمان ملل به محض شروع تجاوز و رعایت اصول حقوق بشر دوستانه اشاره کرده است. (ص۹۲-۹۵)<br /> ====بررسی مشروعیت جنگ پیش دستانه در نظام حقوق بین‌الملل====<br /> در این بخش از کتاب به بررسی ادله مشروعیت دفاع پیش دستانه پرداخته شده و نظریه هر کدام از موافقین و مخالفین مشروعیت دفاع پیش دستانه مورد بررسی قرار گرفته است:<br /> ادله موافقین: حقوق مکتسبه عرفی (حقوق عرفی با توجه به ضرورت، فوریت، نبودن راه دیگری برای مقابله با خطر، تناسب دفاع پیش دستانه را مشروع می‌داند. همچنین توجه به برخی از مواد منشور بین‌المللی همچون حق دفاع مشروع و ممنوعیت توسل به زور از دیگر ادله موافقین مشروعیت دفاع پیش دستانه است. (ص۱۳۸-۱۴۲)<br /> ادله مخالفین: نویسنده کتاب ادله نظریه عدم مشروعیت دفاع پیش دستانه را غالبا ادله‌ای می‌داند که در رد ادله موافقین مطرح شده؛ از جمله آن‌ها رد تفاسیر نادرست از مواد منشور سازمان بین‌الملل است. (ص۱۴۲-۱۴۵)<br /> نویسنده مقایسه‌ای پیرامون قلمرو دفاع مشروع در اسلام و حقوق بین‌الملل داشته و اصولی همچون دفاع از سرزمین، دفاع از هم‌پیمانان، مداخله بشر دوستانه و دفاع در برابر تروریسم را بین آن دو مشترک دانسته (ص۱۴۵) و قواعدی همچون عزت اسلامی، نفی سبیل و دفاع از دین و عقیده را مختص اسلام دانسته است. (ص۱۴۶)<br /> ==دفاع فرامرزی در برابر جنگ‌های نوین==<br /> در بخش پایانی کتاب به ساختارهای نوین جنگی اشاره شده و جنگ‌های مدرن را به جنگ سخت، نیمه سخت و جنگ نرم تقسیم کرده است. (ص۱۷۵-۱۷۷) نویسنده کتاب تحریم اقتصادی، جنگ سایبری و حتی فشارهای دیپلماتیک را زیرمجموعه جنگ نیمه سخت دانسته و نسبت به دفاع مشروع در برابر آن‌ها نیز استدلال آورده که تقویت بنیان اقتصادی داخلی، توسعه و رشد دانش و فناوری، اعتماد به توان داخل و برخی از توصیه‌های اقتصادی و دیپلماسی از جمله دستوراتی است که در دفاع در برابر جنگ اقتصادی مؤثر خواهد بود. (ص۱۷۸-۱۸۹)<br /> <br /> جنگ نرم نیز از جمله نبردهای مدرن در عصر حاضر به شمار می‌رود که در چارچوب عرف، حقوق و قانون اقدامات و فعالیت‌های خود را با هدف براندازی و فروپاشی نظام سیاسی انجام می‌دهد. (ص۲۰۰) نویسنده با استناد به آیات ۲۱۷ بقره و ۶۰ انفال، دفاع در برابر این نوع از تجاوز را نیز لازم و ضروری دانسته و استفاده از ظرفیت رسانه، شبکه‌های اجتماعی، بازی‌های رایانه‌ای، ترویج ورزش‌های سنتی، طراحی مد ولباس اسلامی و توجه ویژه به مراکز دانشگاهی، علمی و فرهنگی را برای مقابله با جنگ نرم لازم دانسته است. (ص۲۰۲-۲۱۲)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%B2&diff=57510 2025-08-15T18:09:47Z

<p>S.bahrami: /* روایات */</p> <hr /> <div>==چکیده==<br /> نویسنده کتاب با معرفی دفاع مشروع در خارج از مرزها و بررسی مبانی فقهی و حقوقی و بیان تاریخچه مسئله، قلمرو دفاع مشروع به صورت تطبیقی در اسلام و حقوق بین‌لملل و دفاع در خارج از مرزها در سه فصل مورد بررسی قرار گرفته است؛ دفاع از دیگران، دفاع از خود و دفاع فرامرزی در جنگ‌های نوین (جنگ اقتصادی، جنگ سایبری و جنگ نرم) (مقدمه)<br /> کتاب «دفاع مشروع در خارج از مرزها» در سال ۱۳۹۹ش به چاپ رسید.<br /> <br /> سید هادی رمضانی کریمی با مدارک تحصیلی پیرامون مبانی و حقوق اسلامی و تجربه قضاوت در دادگستری جمهوری اسلامی ایران این کتاب را با روشی تطبیقی در مبانی اسلامی و اصول و قواعد بین‌الملل به رشته تحریر در آورده است.<br /> ==کلیات==<br /> نویسنده با طرح بیان مسئله، پیشینه، اهمیت و ضرورت تحقیق پیشرو و بیان نحوه و طریقه پژوهش خود پیرامون دفاع مشروع به تبیین مفاهیمی همچون دفاع، مشروع، جنگ، جاوز، قصاص، کشور و حقوق بین‌الملل پرداخته است. (ص۷-۲۰)<br /> در این بخش به تبیین مفهوم جهاد و اقسام آن از دیدگاه اسلام پرداخته شده و با استناد به آیات ۳۹ و ۴۰ سوره حج و ادله لزوم ایستادگی در برابر ظلم به مشروعیت جهاد دفاع پرداخته است. (ص۲۰-۲۳)<br /> ==مبانی و شرایط دفاع مشروع==<br /> در این بخش بعد از آنکه نویسنده دفاع در برابر متجاوز امری فطری و غریزی دانسته؛ دیدگاه‌های مختلف در تبیین مشروعیت را بیان کرده و نظریه‌هایی همچون نظریه حقوق طبیعی، نقض قراراد اجتماعی، اجرای حق و انجام تکلیف (عدالت مطلق)، نظریه اجبار معنوی، تعارض دو حق و نظریه رعایت مصلحت اجتماعی را مطرح کرده و نسبت به برخی از آن‌ها ایراداتی را وارد دانسته است.(ص۲۷-۳۳)<br /> ===مبانی دفاع مشروع در اسلام===<br /> نویسنده در این بخش از کتاب به مهم‌ترین دلایل حق دفاع مشروع از دیدگاه اسلامی اشلاره کرده است:<br /> ====فطرت====<br /> فطرت به معنای سرشت خاص و آفرینش ویژه انسان است که توسط نویسنده از جمله مبانی دفاع مشروع در اسلام معرفی شده و به آیاتی همچون ۲۴۶ و ۱۹۰ سوره بقره، ۱۳توبه و ۴۵ مائده استدلال کرده است. (ص۳۳-۳۵)<br /> ====عقل====<br /> دفاع درر برابر تهدید و تجاوز یک ضرورت عقلی دانسته شده و نویسنده کتاب ما حصل عبارات فقیهان شیعه در استدلال به عقل را در سه موضوع مورد بررسی قرار داده است:<br /> #وجوب دفع ضرر از نفس: با توجه به اینکه وجوب دفع ضرر محتمل یک حکم عقلی بوده، محدود به مسائل شرعی و اخروی نبوده و شامل احتمال ضرر دنیوی نیز می‌شود؛ نویسنده با استدلال به آیه ۱۲۳سوره توبه در صدد تحقق این استدلال عقلی برآمده است. (۳۶-۳۷)<br /> #سیره عقلاء: نویسنده با استناد به استدلال گفتار عالمانی همچون علامه سبزواری و صاحب جواهر، دفاع در برابر تجاوز دشمن را مشترک بین همه ملت‌ها و مرتکز در نفوس همه عقلاء دانسته است. (ص۳۸-۳۹)<br /> #حسن و قبح عقلی: هر آنچه عقل به حسن آن و یا قبح آن ادراک کند شارع به عنوان خالق عقلاء نیز به آن حکم کرده است لذا وقتی دفاع در برابر خطر از محسنات عقلی به شمار می‌رود به استناد قاعده ملازمه شرع نیز به لزوم دفاع حکم خواهد کرد. نویسنده در این باب به آیه ۷۵ سوره نساء اشاره کرده است. (ص۳۹-۴۰)<br /> ====قرآن کریم====<br /> نویسنده بر این باور است که آیات فراوانی در زمینه جهاد و فلسفه و احکام آن وارد شده و این آیات را به چند دسته کلی تقسیم کرده که دفاع در برابر هر گونه ظلم و ستم، دفاع از مظلوم در برابر ظلم، دفاع در برابر فتنه‌انگیزی، تشویق به جهاد در راه خدا و دفاع از مرز از جمله آن‌هاست. (ص۴۰-۴۸)<br /> ====روایات====<br /> نویسنده با بیان روایاتی که دفاع در برابر ظلم و تعدی را مشروع دانسته و دستور به حفاظت از مال و جان و عرض در برابر دشمن داده است؛ روایات این باب را به چند دسته تقسیم کرده است:<br /> <br /> وجوب دفاع از نفس، وجوب و جواز دفاع از اموال، وجوب دفاع از عرض (در این مسئله، استنباط فقیهان شیعه متفاوت بوده ولی مورد اتفاق زمانی است که دفاع از عرض باعث کشته شدن مدافع شده و در عین حال به عرض وی نیز در نهایت تعدی شود، حفظ نفس ارجحیت دارد.)، دفاع از مرزهای اسلامی و دفاع از کیان اسلامی و دین. (ص۵۰-۶۲)<br /> <br /> ===شرایط دفاع مشروع در اسلام===<br /> در این بخش از تحقیق، قواعد و اصول کلی جهاد دفاعی در اسلام با عنوان «قواعد فقه سیاسی» مطرح شده و نویسنده با استدلال به برخی از قواعد فقهی دفاع در برابر متجاوز را مشروع دانسته است:<br /> * '''قاعده حرمت جان (خون) مسلمان'''<br /> این قاعده برگرفته از سیره متشرعه بوده و علاوه بر اجماع، روایات متعددی که نسبت به برخی از آن‌ها ادعای تواتر شده نیز بر حجیت آن دلالت دارد. «دم» در این قاعده به‌معنای نفس و حق حیات بوده و از آن دو موضوع برداشت شده: مکلف بودن مدافع به تحقق شرایط دفاع و مکلف بودن حکومت اسلامی بر جبران خسارت‌های وارد شده بر مدافع از بیت‌المال. (ص۶۷-۶۹)<br /> * '''قاعده امان و قاعده مصونیت فرستادگان'''<br /> امان به‌معنای قراردادی است که به موجب آن دولت اسلامی یا هر یک از شهروندان مسلمان در پاسخ درخواست امان دشمن به جان و مال ایمنی می‌بخشد. سفیر و فرستاده دیگر کشورها نیز در کشور اسلامی دارای مصونیت هستند. (ص۷۰-۷۴)<br /> * '''اصل عزت اسلامی و قاعده نفی سبیل''' <br /> شارع مقدس در تمام شئون، عزت همیشگی مسلمانان را در نظر گرفته و همواره قرآن کریم (آیه ۸ سوره منافقون) متذکر آن بوده است. نفی سبیل و تسلط کافر بر مسلمان از دیگر قواعد فقهی است که بنابر نص آیه ۱۴۱ سوره نساء بدان اشاره شده است. (ص۷۴-۷۷)<br /> قاعده مقابله به مثل، اصل وفای به عهد، حرمت تعدی و به کارگیری روش‌های نامتعارف از دیگر شرایط اسلامد در باب دفاع مشروع بوده که نویسنده با به کارگیری برخی از آیات قرآن کریم متذکر آن شده است. (ص۷۸-۸۱)<br /> ====شرایط اختصاصی جهاد دفاعی در اسلام====<br /> نویسنده بعد از بیان اقسام جهاد، وقوع تجاوز (تهاجم)، تناسب دفاع با تجاوز و ضرورت داشتن دفاع را جزو شرایط اختصاصی جهاد دفاعی دانسته (ص۸۱-۸۷) و با توجه به عناوینی همچون «بیضة الاسلام» و «دار الاسلام» دفاع از جمعیت اسلامی و قلمرو و سرزمین اسلامی را به حکم بدیهی عقل و ضرورت و دفع ضرر واجب دانسته و به آیاتی همچون آیه ۱۲۳ سوره توبه، برخی از روایات معصومین(ع) و اصول و قواعدی همچون دفاع از دین و عقیده، حمایت از مظلوم و دفاع در برابر تروریسم استدلال کرده است. (ص۱۰۰-۱۱۰)<br /> =====دفاع در برابر تروریسم و دفاع پیش دستانه (پیشگیرانه)=====<br /> نویسنده در ادامه به معیارهای فقه اسلامی و حقوق جمهوری اسلامی ایران پیرامون تروریسم اشاره داشته و چهار مؤلفه بر تحقق آن بیان کرده است: خشونت و توسل به زور، ایجاد رعب و وحشت در جامعه، داشتن هدف غیر قانونی و نامشروع و اقدامات غافلگیرانه، مخفیانه و ظالمانه. (ص۱۱۱) <br /> دفاع پیش دستانه در وضعیت تجاوز احتمالی و یا قریب‌الوقوع تعریف شده و با استفاده از عبارت «تخافن» در آیه ۵۸ سوره انفال که بیانگر دفاع در برابر خوف و ترس احتمالی است استدلال شده است. نویسنده به برخی از روایات و استنباط عقل بر دفع ضرر محتمل نیز اشاره کرده است. (ص۱۱۶-۱۲۱)<br /> <br /> ===شرایط دفاع مشروع در حقوق بین‌الملل===<br /> از آنجایی که دفاع مشروع ریشه در فطرت و عقل انسان دارد بدیهی است که عقلای جهان با هر تابعیت ودین و عقیده این معنا را درک کرده (ص۶۳-۶۷) و در راستای قوانین بین‌الملل و در ذیل اسناد، حقوق و اصول کلی، قوانینی همچون منع توسل به زور،‌ تحریم جنگ، مصونیت سیاسی، مقابله به مثل و اصل تفکیک بین نظامی و غیر نظامی را وضع کرده است. (ص۸۷-۹۲)<br /> نویسنده در ادامه به برخی از شرایط اختصاصی دفاع مشروع در حقوق بین‌الملل پرداخته و با استناد به برخی از قوانین منشور سازمان ملل به وقوع و صدق تجاوز (حمله مسلحانه)، ضرورت داشتن دفاع و منحصر بودن آن به اقدامات مسلحانه، گزار شبه شورای امنیت سازمان ملل به محض شروع تجاوز و رعایت اصول حقوق بشر دوستانه اشاره کرده است. (ص۹۲-۹۵)<br /> ====بررسی مشروعیت جنگ پیش دستانه در نظام حقوق بین‌الملل====<br /> در این بخش از کتاب به بررسی ادله مشروعیت دفاع پیش دستانه پرداخته شده و نظریه هر کدام از موافقین و مخالفین مشروعیت دفاع پیش دستانه مورد بررسی قرار گرفته است:<br /> ادله موافقین: حقوق مکتسبه عرفی (حقوق عرفی با توجه به ضرورت، فوریت، نبودن راه دیگری برای مقابله با خطر، تناسب دفاع پیش دستانه را مشروع می‌داند. همچنین توجه به برخی از مواد منشور بین‌المللی همچون حق دفاع مشروع و ممنوعیت توسل به زور از دیگر ادله موافقین مشروعیت دفاع پیش دستانه است. (ص۱۳۸-۱۴۲)<br /> ادله مخالفین: نویسنده کتاب ادله نظریه عدم مشروعیت دفاع پیش دستانه را غالبا ادله‌ای می‌داند که در رد ادله موافقین مطرح شده؛ از جمله آن‌ها رد تفاسیر نادرست از مواد منشور سازمان بین‌الملل است. (ص۱۴۲-۱۴۵)<br /> نویسنده مقایسه‌ای پیرامون قلمرو دفاع مشروع در اسلام و حقوق بین‌الملل داشته و اصولی همچون دفاع از سرزمین، دفاع از هم‌پیمانان، مداخله بشر دوستانه و دفاع در برابر تروریسم را بین آن دو مشترک دانسته (ص۱۴۵) و قواعدی همچون عزت اسلامی، نفی سبیل و دفاع از دین و عقیده را مختص اسلام دانسته است. (ص۱۴۶)<br /> ==دفاع فرامرزی در برابر جنگ‌های نوین==<br /> در بخش پایانی کتاب به ساختارهای نوین جنگی اشاره شده و جنگ‌های مدرن را به جنگ سخت، نیمه سخت و جنگ نرم تقسیم کرده است. (ص۱۷۵-۱۷۷) نویسنده کتاب تحریم اقتصادی، جنگ سایبری و حتی فشارهای دیپلماتیک را زیرمجموعه جنگ نیمه سخت دانسته و نسبت به دفاع مشروع در برابر آن‌ها نیز استدلال آورده که تقویت بنیان اقتصادی داخلی، توسعه و رشد دانش و فناوری، اعتماد به توان داخل و برخی از توصیه‌های اقتصادی و دیپلماسی از جمله دستوراتی است که در دفاع در برابر جنگ اقتصادی مؤثر خواهد بود. (ص۱۷۸-۱۸۹)<br /> <br /> جنگ نرم نیز از جمله نبردهای مدرن در عصر حاضر به شمار می‌رود که در چارچوب عرف، حقوق و قانون اقدامات و فعالیت‌های خود را با هدف براندازی و فروپاشی نظام سیاسی انجام می‌دهد. (ص۲۰۰) نویسنده با استناد به آیات ۲۱۷ بقره و ۶۰ انفال، دفاع در برابر این نوع از تجاوز را نیز لازم و ضروری دانسته و استفاده از ظرفیت رسانه، شبکه‌های اجتماعی، بازی‌های رایانه‌ای، ترویج ورزش‌های سنتی، طراحی مد ولباس اسلامی و توجه ویژه به مراکز دانشگاهی، علمی و فرهنگی را برای مقابله با جنگ نرم لازم دانسته است. (ص۲۰۲-۲۱۲)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%B2&diff=57509 2025-08-15T18:09:01Z

<p>S.bahrami: /* شرایط دفاع مشروع در اسلام */</p> <hr /> <div>==چکیده==<br /> نویسنده کتاب با معرفی دفاع مشروع در خارج از مرزها و بررسی مبانی فقهی و حقوقی و بیان تاریخچه مسئله، قلمرو دفاع مشروع به صورت تطبیقی در اسلام و حقوق بین‌لملل و دفاع در خارج از مرزها در سه فصل مورد بررسی قرار گرفته است؛ دفاع از دیگران، دفاع از خود و دفاع فرامرزی در جنگ‌های نوین (جنگ اقتصادی، جنگ سایبری و جنگ نرم) (مقدمه)<br /> کتاب «دفاع مشروع در خارج از مرزها» در سال ۱۳۹۹ش به چاپ رسید.<br /> <br /> سید هادی رمضانی کریمی با مدارک تحصیلی پیرامون مبانی و حقوق اسلامی و تجربه قضاوت در دادگستری جمهوری اسلامی ایران این کتاب را با روشی تطبیقی در مبانی اسلامی و اصول و قواعد بین‌الملل به رشته تحریر در آورده است.<br /> ==کلیات==<br /> نویسنده با طرح بیان مسئله، پیشینه، اهمیت و ضرورت تحقیق پیشرو و بیان نحوه و طریقه پژوهش خود پیرامون دفاع مشروع به تبیین مفاهیمی همچون دفاع، مشروع، جنگ، جاوز، قصاص، کشور و حقوق بین‌الملل پرداخته است. (ص۷-۲۰)<br /> در این بخش به تبیین مفهوم جهاد و اقسام آن از دیدگاه اسلام پرداخته شده و با استناد به آیات ۳۹ و ۴۰ سوره حج و ادله لزوم ایستادگی در برابر ظلم به مشروعیت جهاد دفاع پرداخته است. (ص۲۰-۲۳)<br /> ==مبانی و شرایط دفاع مشروع==<br /> در این بخش بعد از آنکه نویسنده دفاع در برابر متجاوز امری فطری و غریزی دانسته؛ دیدگاه‌های مختلف در تبیین مشروعیت را بیان کرده و نظریه‌هایی همچون نظریه حقوق طبیعی، نقض قراراد اجتماعی، اجرای حق و انجام تکلیف (عدالت مطلق)، نظریه اجبار معنوی، تعارض دو حق و نظریه رعایت مصلحت اجتماعی را مطرح کرده و نسبت به برخی از آن‌ها ایراداتی را وارد دانسته است.(ص۲۷-۳۳)<br /> ===مبانی دفاع مشروع در اسلام===<br /> نویسنده در این بخش از کتاب به مهم‌ترین دلایل حق دفاع مشروع از دیدگاه اسلامی اشلاره کرده است:<br /> ====فطرت====<br /> فطرت به معنای سرشت خاص و آفرینش ویژه انسان است که توسط نویسنده از جمله مبانی دفاع مشروع در اسلام معرفی شده و به آیاتی همچون ۲۴۶ و ۱۹۰ سوره بقره، ۱۳توبه و ۴۵ مائده استدلال کرده است. (ص۳۳-۳۵)<br /> ====عقل====<br /> دفاع درر برابر تهدید و تجاوز یک ضرورت عقلی دانسته شده و نویسنده کتاب ما حصل عبارات فقیهان شیعه در استدلال به عقل را در سه موضوع مورد بررسی قرار داده است:<br /> #وجوب دفع ضرر از نفس: با توجه به اینکه وجوب دفع ضرر محتمل یک حکم عقلی بوده، محدود به مسائل شرعی و اخروی نبوده و شامل احتمال ضرر دنیوی نیز می‌شود؛ نویسنده با استدلال به آیه ۱۲۳سوره توبه در صدد تحقق این استدلال عقلی برآمده است. (۳۶-۳۷)<br /> #سیره عقلاء: نویسنده با استناد به استدلال گفتار عالمانی همچون علامه سبزواری و صاحب جواهر، دفاع در برابر تجاوز دشمن را مشترک بین همه ملت‌ها و مرتکز در نفوس همه عقلاء دانسته است. (ص۳۸-۳۹)<br /> #حسن و قبح عقلی: هر آنچه عقل به حسن آن و یا قبح آن ادراک کند شارع به عنوان خالق عقلاء نیز به آن حکم کرده است لذا وقتی دفاع در برابر خطر از محسنات عقلی به شمار می‌رود به استناد قاعده ملازمه شرع نیز به لزوم دفاع حکم خواهد کرد. نویسنده در این باب به آیه ۷۵ سوره نساء اشاره کرده است. (ص۳۹-۴۰)<br /> ====قرآن کریم====<br /> نویسنده بر این باور است که آیات فراوانی در زمینه جهاد و فلسفه و احکام آن وارد شده و این آیات را به چند دسته کلی تقسیم کرده که دفاع در برابر هر گونه ظلم و ستم، دفاع از مظلوم در برابر ظلم، دفاع در برابر فتنه‌انگیزی، تشویق به جهاد در راه خدا و دفاع از مرز از جمله آن‌هاست. (ص۴۰-۴۸)<br /> ====روایات====<br /> نویسنده با بیان روایاتی که دفاع در برابر ظلم و تعدی را مشروع دانسته و دستور به حفاظت از مال و جان و عرض در برابر دشمن داده است؛ روایات این باب را به چند دسته تقسیم کرده است:<br /> وجوب دفاع از نفس، وجوب و جواز دفاع از اموال، وجوب دفاع از عرض (در این مسئله، استنباط فقیهان شیعه متفاوت بوده ولی مورد اتفاق زمانی است که دفاع از عرض باعث کشته شدن مدافع شده و در عین حال به عرض وی نیز در نهایت تعدی شود، حفظ نفس ارجحیت دارد.)، دفاع از مرزهای اسلامی و دفاع از کیان اسلامی و دین. (ص۵۰-۶۲)<br /> ===شرایط دفاع مشروع در اسلام===<br /> در این بخش از تحقیق، قواعد و اصول کلی جهاد دفاعی در اسلام با عنوان «قواعد فقه سیاسی» مطرح شده و نویسنده با استدلال به برخی از قواعد فقهی دفاع در برابر متجاوز را مشروع دانسته است:<br /> * '''قاعده حرمت جان (خون) مسلمان'''<br /> این قاعده برگرفته از سیره متشرعه بوده و علاوه بر اجماع، روایات متعددی که نسبت به برخی از آن‌ها ادعای تواتر شده نیز بر حجیت آن دلالت دارد. «دم» در این قاعده به‌معنای نفس و حق حیات بوده و از آن دو موضوع برداشت شده: مکلف بودن مدافع به تحقق شرایط دفاع و مکلف بودن حکومت اسلامی بر جبران خسارت‌های وارد شده بر مدافع از بیت‌المال. (ص۶۷-۶۹)<br /> * '''قاعده امان و قاعده مصونیت فرستادگان'''<br /> امان به‌معنای قراردادی است که به موجب آن دولت اسلامی یا هر یک از شهروندان مسلمان در پاسخ درخواست امان دشمن به جان و مال ایمنی می‌بخشد. سفیر و فرستاده دیگر کشورها نیز در کشور اسلامی دارای مصونیت هستند. (ص۷۰-۷۴)<br /> * '''اصل عزت اسلامی و قاعده نفی سبیل''' <br /> شارع مقدس در تمام شئون، عزت همیشگی مسلمانان را در نظر گرفته و همواره قرآن کریم (آیه ۸ سوره منافقون) متذکر آن بوده است. نفی سبیل و تسلط کافر بر مسلمان از دیگر قواعد فقهی است که بنابر نص آیه ۱۴۱ سوره نساء بدان اشاره شده است. (ص۷۴-۷۷)<br /> قاعده مقابله به مثل، اصل وفای به عهد، حرمت تعدی و به کارگیری روش‌های نامتعارف از دیگر شرایط اسلامد در باب دفاع مشروع بوده که نویسنده با به کارگیری برخی از آیات قرآن کریم متذکر آن شده است. (ص۷۸-۸۱)<br /> ====شرایط اختصاصی جهاد دفاعی در اسلام====<br /> نویسنده بعد از بیان اقسام جهاد، وقوع تجاوز (تهاجم)، تناسب دفاع با تجاوز و ضرورت داشتن دفاع را جزو شرایط اختصاصی جهاد دفاعی دانسته (ص۸۱-۸۷) و با توجه به عناوینی همچون «بیضة الاسلام» و «دار الاسلام» دفاع از جمعیت اسلامی و قلمرو و سرزمین اسلامی را به حکم بدیهی عقل و ضرورت و دفع ضرر واجب دانسته و به آیاتی همچون آیه ۱۲۳ سوره توبه، برخی از روایات معصومین(ع) و اصول و قواعدی همچون دفاع از دین و عقیده، حمایت از مظلوم و دفاع در برابر تروریسم استدلال کرده است. (ص۱۰۰-۱۱۰)<br /> =====دفاع در برابر تروریسم و دفاع پیش دستانه (پیشگیرانه)=====<br /> نویسنده در ادامه به معیارهای فقه اسلامی و حقوق جمهوری اسلامی ایران پیرامون تروریسم اشاره داشته و چهار مؤلفه بر تحقق آن بیان کرده است: خشونت و توسل به زور، ایجاد رعب و وحشت در جامعه، داشتن هدف غیر قانونی و نامشروع و اقدامات غافلگیرانه، مخفیانه و ظالمانه. (ص۱۱۱) <br /> دفاع پیش دستانه در وضعیت تجاوز احتمالی و یا قریب‌الوقوع تعریف شده و با استفاده از عبارت «تخافن» در آیه ۵۸ سوره انفال که بیانگر دفاع در برابر خوف و ترس احتمالی است استدلال شده است. نویسنده به برخی از روایات و استنباط عقل بر دفع ضرر محتمل نیز اشاره کرده است. (ص۱۱۶-۱۲۱)<br /> <br /> ===شرایط دفاع مشروع در حقوق بین‌الملل===<br /> از آنجایی که دفاع مشروع ریشه در فطرت و عقل انسان دارد بدیهی است که عقلای جهان با هر تابعیت ودین و عقیده این معنا را درک کرده (ص۶۳-۶۷) و در راستای قوانین بین‌الملل و در ذیل اسناد، حقوق و اصول کلی، قوانینی همچون منع توسل به زور،‌ تحریم جنگ، مصونیت سیاسی، مقابله به مثل و اصل تفکیک بین نظامی و غیر نظامی را وضع کرده است. (ص۸۷-۹۲)<br /> نویسنده در ادامه به برخی از شرایط اختصاصی دفاع مشروع در حقوق بین‌الملل پرداخته و با استناد به برخی از قوانین منشور سازمان ملل به وقوع و صدق تجاوز (حمله مسلحانه)، ضرورت داشتن دفاع و منحصر بودن آن به اقدامات مسلحانه، گزار شبه شورای امنیت سازمان ملل به محض شروع تجاوز و رعایت اصول حقوق بشر دوستانه اشاره کرده است. (ص۹۲-۹۵)<br /> ====بررسی مشروعیت جنگ پیش دستانه در نظام حقوق بین‌الملل====<br /> در این بخش از کتاب به بررسی ادله مشروعیت دفاع پیش دستانه پرداخته شده و نظریه هر کدام از موافقین و مخالفین مشروعیت دفاع پیش دستانه مورد بررسی قرار گرفته است:<br /> ادله موافقین: حقوق مکتسبه عرفی (حقوق عرفی با توجه به ضرورت، فوریت، نبودن راه دیگری برای مقابله با خطر، تناسب دفاع پیش دستانه را مشروع می‌داند. همچنین توجه به برخی از مواد منشور بین‌المللی همچون حق دفاع مشروع و ممنوعیت توسل به زور از دیگر ادله موافقین مشروعیت دفاع پیش دستانه است. (ص۱۳۸-۱۴۲)<br /> ادله مخالفین: نویسنده کتاب ادله نظریه عدم مشروعیت دفاع پیش دستانه را غالبا ادله‌ای می‌داند که در رد ادله موافقین مطرح شده؛ از جمله آن‌ها رد تفاسیر نادرست از مواد منشور سازمان بین‌الملل است. (ص۱۴۲-۱۴۵)<br /> نویسنده مقایسه‌ای پیرامون قلمرو دفاع مشروع در اسلام و حقوق بین‌الملل داشته و اصولی همچون دفاع از سرزمین، دفاع از هم‌پیمانان، مداخله بشر دوستانه و دفاع در برابر تروریسم را بین آن دو مشترک دانسته (ص۱۴۵) و قواعدی همچون عزت اسلامی، نفی سبیل و دفاع از دین و عقیده را مختص اسلام دانسته است. (ص۱۴۶)<br /> ==دفاع فرامرزی در برابر جنگ‌های نوین==<br /> در بخش پایانی کتاب به ساختارهای نوین جنگی اشاره شده و جنگ‌های مدرن را به جنگ سخت، نیمه سخت و جنگ نرم تقسیم کرده است. (ص۱۷۵-۱۷۷) نویسنده کتاب تحریم اقتصادی، جنگ سایبری و حتی فشارهای دیپلماتیک را زیرمجموعه جنگ نیمه سخت دانسته و نسبت به دفاع مشروع در برابر آن‌ها نیز استدلال آورده که تقویت بنیان اقتصادی داخلی، توسعه و رشد دانش و فناوری، اعتماد به توان داخل و برخی از توصیه‌های اقتصادی و دیپلماسی از جمله دستوراتی است که در دفاع در برابر جنگ اقتصادی مؤثر خواهد بود. (ص۱۷۸-۱۸۹)<br /> <br /> جنگ نرم نیز از جمله نبردهای مدرن در عصر حاضر به شمار می‌رود که در چارچوب عرف، حقوق و قانون اقدامات و فعالیت‌های خود را با هدف براندازی و فروپاشی نظام سیاسی انجام می‌دهد. (ص۲۰۰) نویسنده با استناد به آیات ۲۱۷ بقره و ۶۰ انفال، دفاع در برابر این نوع از تجاوز را نیز لازم و ضروری دانسته و استفاده از ظرفیت رسانه، شبکه‌های اجتماعی، بازی‌های رایانه‌ای، ترویج ورزش‌های سنتی، طراحی مد ولباس اسلامی و توجه ویژه به مراکز دانشگاهی، علمی و فرهنگی را برای مقابله با جنگ نرم لازم دانسته است. (ص۲۰۲-۲۱۲)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%B2&diff=57508 2025-08-15T18:08:24Z

<p>S.bahrami: /* شرایط دفاع مشروع در اسلام */</p> <hr /> <div>==چکیده==<br /> نویسنده کتاب با معرفی دفاع مشروع در خارج از مرزها و بررسی مبانی فقهی و حقوقی و بیان تاریخچه مسئله، قلمرو دفاع مشروع به صورت تطبیقی در اسلام و حقوق بین‌لملل و دفاع در خارج از مرزها در سه فصل مورد بررسی قرار گرفته است؛ دفاع از دیگران، دفاع از خود و دفاع فرامرزی در جنگ‌های نوین (جنگ اقتصادی، جنگ سایبری و جنگ نرم) (مقدمه)<br /> کتاب «دفاع مشروع در خارج از مرزها» در سال ۱۳۹۹ش به چاپ رسید.<br /> <br /> سید هادی رمضانی کریمی با مدارک تحصیلی پیرامون مبانی و حقوق اسلامی و تجربه قضاوت در دادگستری جمهوری اسلامی ایران این کتاب را با روشی تطبیقی در مبانی اسلامی و اصول و قواعد بین‌الملل به رشته تحریر در آورده است.<br /> ==کلیات==<br /> نویسنده با طرح بیان مسئله، پیشینه، اهمیت و ضرورت تحقیق پیشرو و بیان نحوه و طریقه پژوهش خود پیرامون دفاع مشروع به تبیین مفاهیمی همچون دفاع، مشروع، جنگ، جاوز، قصاص، کشور و حقوق بین‌الملل پرداخته است. (ص۷-۲۰)<br /> در این بخش به تبیین مفهوم جهاد و اقسام آن از دیدگاه اسلام پرداخته شده و با استناد به آیات ۳۹ و ۴۰ سوره حج و ادله لزوم ایستادگی در برابر ظلم به مشروعیت جهاد دفاع پرداخته است. (ص۲۰-۲۳)<br /> ==مبانی و شرایط دفاع مشروع==<br /> در این بخش بعد از آنکه نویسنده دفاع در برابر متجاوز امری فطری و غریزی دانسته؛ دیدگاه‌های مختلف در تبیین مشروعیت را بیان کرده و نظریه‌هایی همچون نظریه حقوق طبیعی، نقض قراراد اجتماعی، اجرای حق و انجام تکلیف (عدالت مطلق)، نظریه اجبار معنوی، تعارض دو حق و نظریه رعایت مصلحت اجتماعی را مطرح کرده و نسبت به برخی از آن‌ها ایراداتی را وارد دانسته است.(ص۲۷-۳۳)<br /> ===مبانی دفاع مشروع در اسلام===<br /> نویسنده در این بخش از کتاب به مهم‌ترین دلایل حق دفاع مشروع از دیدگاه اسلامی اشلاره کرده است:<br /> ====فطرت====<br /> فطرت به معنای سرشت خاص و آفرینش ویژه انسان است که توسط نویسنده از جمله مبانی دفاع مشروع در اسلام معرفی شده و به آیاتی همچون ۲۴۶ و ۱۹۰ سوره بقره، ۱۳توبه و ۴۵ مائده استدلال کرده است. (ص۳۳-۳۵)<br /> ====عقل====<br /> دفاع درر برابر تهدید و تجاوز یک ضرورت عقلی دانسته شده و نویسنده کتاب ما حصل عبارات فقیهان شیعه در استدلال به عقل را در سه موضوع مورد بررسی قرار داده است:<br /> #وجوب دفع ضرر از نفس: با توجه به اینکه وجوب دفع ضرر محتمل یک حکم عقلی بوده، محدود به مسائل شرعی و اخروی نبوده و شامل احتمال ضرر دنیوی نیز می‌شود؛ نویسنده با استدلال به آیه ۱۲۳سوره توبه در صدد تحقق این استدلال عقلی برآمده است. (۳۶-۳۷)<br /> #سیره عقلاء: نویسنده با استناد به استدلال گفتار عالمانی همچون علامه سبزواری و صاحب جواهر، دفاع در برابر تجاوز دشمن را مشترک بین همه ملت‌ها و مرتکز در نفوس همه عقلاء دانسته است. (ص۳۸-۳۹)<br /> #حسن و قبح عقلی: هر آنچه عقل به حسن آن و یا قبح آن ادراک کند شارع به عنوان خالق عقلاء نیز به آن حکم کرده است لذا وقتی دفاع در برابر خطر از محسنات عقلی به شمار می‌رود به استناد قاعده ملازمه شرع نیز به لزوم دفاع حکم خواهد کرد. نویسنده در این باب به آیه ۷۵ سوره نساء اشاره کرده است. (ص۳۹-۴۰)<br /> ====قرآن کریم====<br /> نویسنده بر این باور است که آیات فراوانی در زمینه جهاد و فلسفه و احکام آن وارد شده و این آیات را به چند دسته کلی تقسیم کرده که دفاع در برابر هر گونه ظلم و ستم، دفاع از مظلوم در برابر ظلم، دفاع در برابر فتنه‌انگیزی، تشویق به جهاد در راه خدا و دفاع از مرز از جمله آن‌هاست. (ص۴۰-۴۸)<br /> ====روایات====<br /> نویسنده با بیان روایاتی که دفاع در برابر ظلم و تعدی را مشروع دانسته و دستور به حفاظت از مال و جان و عرض در برابر دشمن داده است؛ روایات این باب را به چند دسته تقسیم کرده است:<br /> وجوب دفاع از نفس، وجوب و جواز دفاع از اموال، وجوب دفاع از عرض (در این مسئله، استنباط فقیهان شیعه متفاوت بوده ولی مورد اتفاق زمانی است که دفاع از عرض باعث کشته شدن مدافع شده و در عین حال به عرض وی نیز در نهایت تعدی شود، حفظ نفس ارجحیت دارد.)، دفاع از مرزهای اسلامی و دفاع از کیان اسلامی و دین. (ص۵۰-۶۲)<br /> ===شرایط دفاع مشروع در اسلام===<br /> در این بخش از تحقیق، قواعد و اصول کلی جهاد دفاعی در اسلام با عنوان «قواعد فقه سیاسی» مطرح شده و نویسنده با استدلال به برخی از قواعد فقهی دفاع در برابر متجاوز را مشروع دانسته است:<br /> * قاعده حرمت جان (خون) مسلمان<br /> این قاعده برگرفته از سیره متشرعه بوده و علاوه بر اجماع، روایات متعددی که نسبت به برخی از آن‌ها ادعای تواتر شده نیز بر حجیت آن دلالت دارد. «دم» در این قاعده به‌معنای نفس و حق حیات بوده و از آن دو موضوع برداشت شده: مکلف بودن مدافع به تحقق شرایط دفاع و مکلف بودن حکومت اسلامی بر جبران خسارت‌های وارد شده بر مدافع از بیت‌المال. (ص۶۷-۶۹)<br /> * قاعده امان و قاعده مصونیت فرستادگان<br /> امان به‌معنای قراردادی است که به موجب آن دولت اسلامی یا هر یک از شهروندان مسلمان در پاسخ درخواست امان دشمن به جان و مال ایمنی می‌بخشد. سفیر و فرستاده دیگر کشورها نیز در کشور اسلامی دارای مصونیت هستند. (ص۷۰-۷۴)<br /> * اصل عزت اسلامی و قاعده نفی سبیل <br /> شارع مقدس در تمام شئون، عزت همیشگی مسلمانان را در نظر گرفته و همواره قرآن کریم (آیه ۸ سوره منافقون) متذکر آن بوده است. نفی سبیل و تسلط کافر بر مسلمان از دیگر قواعد فقهی است که بنابر نص آیه ۱۴۱ سوره نساء بدان اشاره شده است. (ص۷۴-۷۷)<br /> قاعده مقابله به مثل، اصل وفای به عهد، حرمت تعدی و به کارگیری روش‌های نامتعارف از دیگر شرایط اسلامد در باب دفاع مشروع بوده که نویسنده با به کارگیری برخی از آیات قرآن کریم متذکر آن شده است. (ص۷۸-۸۱)<br /> ====شرایط اختصاصی جهاد دفاعی در اسلام====<br /> نویسنده بعد از بیان اقسام جهاد، وقوع تجاوز (تهاجم)، تناسب دفاع با تجاوز و ضرورت داشتن دفاع را جزو شرایط اختصاصی جهاد دفاعی دانسته (ص۸۱-۸۷) و با توجه به عناوینی همچون «بیضة الاسلام» و «دار الاسلام» دفاع از جمعیت اسلامی و قلمرو و سرزمین اسلامی را به حکم بدیهی عقل و ضرورت و دفع ضرر واجب دانسته و به آیاتی همچون آیه ۱۲۳ سوره توبه، برخی از روایات معصومین(ع) و اصول و قواعدی همچون دفاع از دین و عقیده، حمایت از مظلوم و دفاع در برابر تروریسم استدلال کرده است. (ص۱۰۰-۱۱۰)<br /> =====دفاع در برابر تروریسم و دفاع پیش دستانه (پیشگیرانه)=====<br /> نویسنده در ادامه به معیارهای فقه اسلامی و حقوق جمهوری اسلامی ایران پیرامون تروریسم اشاره داشته و چهار مؤلفه بر تحقق آن بیان کرده است: خشونت و توسل به زور، ایجاد رعب و وحشت در جامعه، داشتن هدف غیر قانونی و نامشروع و اقدامات غافلگیرانه، مخفیانه و ظالمانه. (ص۱۱۱) <br /> دفاع پیش دستانه در وضعیت تجاوز احتمالی و یا قریب‌الوقوع تعریف شده و با استفاده از عبارت «تخافن» در آیه ۵۸ سوره انفال که بیانگر دفاع در برابر خوف و ترس احتمالی است استدلال شده است. نویسنده به برخی از روایات و استنباط عقل بر دفع ضرر محتمل نیز اشاره کرده است. (ص۱۱۶-۱۲۱)<br /> <br /> ===شرایط دفاع مشروع در حقوق بین‌الملل===<br /> از آنجایی که دفاع مشروع ریشه در فطرت و عقل انسان دارد بدیهی است که عقلای جهان با هر تابعیت ودین و عقیده این معنا را درک کرده (ص۶۳-۶۷) و در راستای قوانین بین‌الملل و در ذیل اسناد، حقوق و اصول کلی، قوانینی همچون منع توسل به زور،‌ تحریم جنگ، مصونیت سیاسی، مقابله به مثل و اصل تفکیک بین نظامی و غیر نظامی را وضع کرده است. (ص۸۷-۹۲)<br /> نویسنده در ادامه به برخی از شرایط اختصاصی دفاع مشروع در حقوق بین‌الملل پرداخته و با استناد به برخی از قوانین منشور سازمان ملل به وقوع و صدق تجاوز (حمله مسلحانه)، ضرورت داشتن دفاع و منحصر بودن آن به اقدامات مسلحانه، گزار شبه شورای امنیت سازمان ملل به محض شروع تجاوز و رعایت اصول حقوق بشر دوستانه اشاره کرده است. (ص۹۲-۹۵)<br /> ====بررسی مشروعیت جنگ پیش دستانه در نظام حقوق بین‌الملل====<br /> در این بخش از کتاب به بررسی ادله مشروعیت دفاع پیش دستانه پرداخته شده و نظریه هر کدام از موافقین و مخالفین مشروعیت دفاع پیش دستانه مورد بررسی قرار گرفته است:<br /> ادله موافقین: حقوق مکتسبه عرفی (حقوق عرفی با توجه به ضرورت، فوریت، نبودن راه دیگری برای مقابله با خطر، تناسب دفاع پیش دستانه را مشروع می‌داند. همچنین توجه به برخی از مواد منشور بین‌المللی همچون حق دفاع مشروع و ممنوعیت توسل به زور از دیگر ادله موافقین مشروعیت دفاع پیش دستانه است. (ص۱۳۸-۱۴۲)<br /> ادله مخالفین: نویسنده کتاب ادله نظریه عدم مشروعیت دفاع پیش دستانه را غالبا ادله‌ای می‌داند که در رد ادله موافقین مطرح شده؛ از جمله آن‌ها رد تفاسیر نادرست از مواد منشور سازمان بین‌الملل است. (ص۱۴۲-۱۴۵)<br /> نویسنده مقایسه‌ای پیرامون قلمرو دفاع مشروع در اسلام و حقوق بین‌الملل داشته و اصولی همچون دفاع از سرزمین، دفاع از هم‌پیمانان، مداخله بشر دوستانه و دفاع در برابر تروریسم را بین آن دو مشترک دانسته (ص۱۴۵) و قواعدی همچون عزت اسلامی، نفی سبیل و دفاع از دین و عقیده را مختص اسلام دانسته است. (ص۱۴۶)<br /> ==دفاع فرامرزی در برابر جنگ‌های نوین==<br /> در بخش پایانی کتاب به ساختارهای نوین جنگی اشاره شده و جنگ‌های مدرن را به جنگ سخت، نیمه سخت و جنگ نرم تقسیم کرده است. (ص۱۷۵-۱۷۷) نویسنده کتاب تحریم اقتصادی، جنگ سایبری و حتی فشارهای دیپلماتیک را زیرمجموعه جنگ نیمه سخت دانسته و نسبت به دفاع مشروع در برابر آن‌ها نیز استدلال آورده که تقویت بنیان اقتصادی داخلی، توسعه و رشد دانش و فناوری، اعتماد به توان داخل و برخی از توصیه‌های اقتصادی و دیپلماسی از جمله دستوراتی است که در دفاع در برابر جنگ اقتصادی مؤثر خواهد بود. (ص۱۷۸-۱۸۹)<br /> <br /> جنگ نرم نیز از جمله نبردهای مدرن در عصر حاضر به شمار می‌رود که در چارچوب عرف، حقوق و قانون اقدامات و فعالیت‌های خود را با هدف براندازی و فروپاشی نظام سیاسی انجام می‌دهد. (ص۲۰۰) نویسنده با استناد به آیات ۲۱۷ بقره و ۶۰ انفال، دفاع در برابر این نوع از تجاوز را نیز لازم و ضروری دانسته و استفاده از ظرفیت رسانه، شبکه‌های اجتماعی، بازی‌های رایانه‌ای، ترویج ورزش‌های سنتی، طراحی مد ولباس اسلامی و توجه ویژه به مراکز دانشگاهی، علمی و فرهنگی را برای مقابله با جنگ نرم لازم دانسته است. (ص۲۰۲-۲۱۲)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%B2&diff=57507 2025-08-15T18:07:00Z

<p>S.bahrami: </p> <hr /> <div>==چکیده==<br /> نویسنده کتاب با معرفی دفاع مشروع در خارج از مرزها و بررسی مبانی فقهی و حقوقی و بیان تاریخچه مسئله، قلمرو دفاع مشروع به صورت تطبیقی در اسلام و حقوق بین‌لملل و دفاع در خارج از مرزها در سه فصل مورد بررسی قرار گرفته است؛ دفاع از دیگران، دفاع از خود و دفاع فرامرزی در جنگ‌های نوین (جنگ اقتصادی، جنگ سایبری و جنگ نرم) (مقدمه)<br /> کتاب «دفاع مشروع در خارج از مرزها» در سال ۱۳۹۹ش به چاپ رسید.<br /> <br /> سید هادی رمضانی کریمی با مدارک تحصیلی پیرامون مبانی و حقوق اسلامی و تجربه قضاوت در دادگستری جمهوری اسلامی ایران این کتاب را با روشی تطبیقی در مبانی اسلامی و اصول و قواعد بین‌الملل به رشته تحریر در آورده است.<br /> ==کلیات==<br /> نویسنده با طرح بیان مسئله، پیشینه، اهمیت و ضرورت تحقیق پیشرو و بیان نحوه و طریقه پژوهش خود پیرامون دفاع مشروع به تبیین مفاهیمی همچون دفاع، مشروع، جنگ، جاوز، قصاص، کشور و حقوق بین‌الملل پرداخته است. (ص۷-۲۰)<br /> در این بخش به تبیین مفهوم جهاد و اقسام آن از دیدگاه اسلام پرداخته شده و با استناد به آیات ۳۹ و ۴۰ سوره حج و ادله لزوم ایستادگی در برابر ظلم به مشروعیت جهاد دفاع پرداخته است. (ص۲۰-۲۳)<br /> ==مبانی و شرایط دفاع مشروع==<br /> در این بخش بعد از آنکه نویسنده دفاع در برابر متجاوز امری فطری و غریزی دانسته؛ دیدگاه‌های مختلف در تبیین مشروعیت را بیان کرده و نظریه‌هایی همچون نظریه حقوق طبیعی، نقض قراراد اجتماعی، اجرای حق و انجام تکلیف (عدالت مطلق)، نظریه اجبار معنوی، تعارض دو حق و نظریه رعایت مصلحت اجتماعی را مطرح کرده و نسبت به برخی از آن‌ها ایراداتی را وارد دانسته است.(ص۲۷-۳۳)<br /> ===مبانی دفاع مشروع در اسلام===<br /> نویسنده در این بخش از کتاب به مهم‌ترین دلایل حق دفاع مشروع از دیدگاه اسلامی اشلاره کرده است:<br /> ====فطرت====<br /> فطرت به معنای سرشت خاص و آفرینش ویژه انسان است که توسط نویسنده از جمله مبانی دفاع مشروع در اسلام معرفی شده و به آیاتی همچون ۲۴۶ و ۱۹۰ سوره بقره، ۱۳توبه و ۴۵ مائده استدلال کرده است. (ص۳۳-۳۵)<br /> ====عقل====<br /> دفاع درر برابر تهدید و تجاوز یک ضرورت عقلی دانسته شده و نویسنده کتاب ما حصل عبارات فقیهان شیعه در استدلال به عقل را در سه موضوع مورد بررسی قرار داده است:<br /> #وجوب دفع ضرر از نفس: با توجه به اینکه وجوب دفع ضرر محتمل یک حکم عقلی بوده، محدود به مسائل شرعی و اخروی نبوده و شامل احتمال ضرر دنیوی نیز می‌شود؛ نویسنده با استدلال به آیه ۱۲۳سوره توبه در صدد تحقق این استدلال عقلی برآمده است. (۳۶-۳۷)<br /> #سیره عقلاء: نویسنده با استناد به استدلال گفتار عالمانی همچون علامه سبزواری و صاحب جواهر، دفاع در برابر تجاوز دشمن را مشترک بین همه ملت‌ها و مرتکز در نفوس همه عقلاء دانسته است. (ص۳۸-۳۹)<br /> #حسن و قبح عقلی: هر آنچه عقل به حسن آن و یا قبح آن ادراک کند شارع به عنوان خالق عقلاء نیز به آن حکم کرده است لذا وقتی دفاع در برابر خطر از محسنات عقلی به شمار می‌رود به استناد قاعده ملازمه شرع نیز به لزوم دفاع حکم خواهد کرد. نویسنده در این باب به آیه ۷۵ سوره نساء اشاره کرده است. (ص۳۹-۴۰)<br /> ====قرآن کریم====<br /> نویسنده بر این باور است که آیات فراوانی در زمینه جهاد و فلسفه و احکام آن وارد شده و این آیات را به چند دسته کلی تقسیم کرده که دفاع در برابر هر گونه ظلم و ستم، دفاع از مظلوم در برابر ظلم، دفاع در برابر فتنه‌انگیزی، تشویق به جهاد در راه خدا و دفاع از مرز از جمله آن‌هاست. (ص۴۰-۴۸)<br /> ====روایات====<br /> نویسنده با بیان روایاتی که دفاع در برابر ظلم و تعدی را مشروع دانسته و دستور به حفاظت از مال و جان و عرض در برابر دشمن داده است؛ روایات این باب را به چند دسته تقسیم کرده است:<br /> وجوب دفاع از نفس، وجوب و جواز دفاع از اموال، وجوب دفاع از عرض (در این مسئله، استنباط فقیهان شیعه متفاوت بوده ولی مورد اتفاق زمانی است که دفاع از عرض باعث کشته شدن مدافع شده و در عین حال به عرض وی نیز در نهایت تعدی شود، حفظ نفس ارجحیت دارد.)، دفاع از مرزهای اسلامی و دفاع از کیان اسلامی و دین. (ص۵۰-۶۲)<br /> ===شرایط دفاع مشروع در اسلام===<br /> در این بخش از تحقیق، قواعد و اصول کلی جهاد دفاعی در اسلام با عنوان «قواعد فقه سیاسی» مطرح شده و نویسنده با استدلال به برخی از قواعد فقهی دفاع در برابر متجاوز را مشروع دانسته است:<br /> # قاعده حرمت جان (خون) مسلمان<br /> این قاعده برگرفته از سیره متشرعه بوده و علاوه بر اجماع، روایات متعددی که نسبت به برخی از آن‌ها ادعای تواتر شده نیز بر حجیت آن دلالت دارد. «دم» در این قاعده به‌معنای نفس و حق حیات بوده و از آن دو موضوع برداشت شده: مکلف بودن مدافع به تحقق شرایط دفاع و مکلف بودن حکومت اسلامی بر جبران خسارت‌های وارد شده بر مدافع از بیت‌المال. (ص۶۷-۶۹)<br /> # قاعده امان و قاعده مصونیت فرستادگان<br /> امان به‌معنای قراردادی است که به موجب آن دولت اسلامی یا هر یک از شهروندان مسلمان در پاسخ درخواست امان دشمن به جان و مال ایمنی می‌بخشد. سفیر و فرستاده دیگر کشورها نیز در کشور اسلامی دارای مصونیت هستند. (ص۷۰-۷۴)<br /> # اصل عزت اسلامی و قاعده نفی سبیل <br /> شارع مقدس در تمام شئون، عزت همیشگی مسلمانان را در نظر گرفته و همواره قرآن کریم (آیه ۸ سوره منافقون) متذکر آن بوده است. نفی سبیل و تسلط کافر بر مسلمان از دیگر قواعد فقهی است که بنابر نص آیه ۱۴۱ سوره نساء بدان اشاره شده است. (ص۷۴-۷۷)<br /> قاعده مقابله به مثل، اصل وفای به عهد، حرمت تعدی و به کارگیری روش‌های نامتعارف از دیگر شرایط اسلامد در باب دفاع مشروع بوده که نویسنده با به کارگیری برخی از آیات قرآن کریم متذکر آن شده است. (ص۷۸-۸۱)<br /> ====شرایط اختصاصی جهاد دفاعی در اسلام====<br /> نویسنده بعد از بیان اقسام جهاد، وقوع تجاوز (تهاجم)، تناسب دفاع با تجاوز و ضرورت داشتن دفاع را جزو شرایط اختصاصی جهاد دفاعی دانسته (ص۸۱-۸۷) و با توجه به عناوینی همچون «بیضة الاسلام» و «دار الاسلام» دفاع از جمعیت اسلامی و قلمرو و سرزمین اسلامی را به حکم بدیهی عقل و ضرورت و دفع ضرر واجب دانسته و به آیاتی همچون آیه ۱۲۳ سوره توبه، برخی از روایات معصومین(ع) و اصول و قواعدی همچون دفاع از دین و عقیده، حمایت از مظلوم و دفاع در برابر تروریسم استدلال کرده است. (ص۱۰۰-۱۱۰)<br /> =====دفاع در برابر تروریسم و دفاع پیش دستانه (پیشگیرانه)=====<br /> نویسنده در ادامه به معیارهای فقه اسلامی و حقوق جمهوری اسلامی ایران پیرامون تروریسم اشاره داشته و چهار مؤلفه بر تحقق آن بیان کرده است: خشونت و توسل به زور، ایجاد رعب و وحشت در جامعه، داشتن هدف غیر قانونی و نامشروع و اقدامات غافلگیرانه، مخفیانه و ظالمانه. (ص۱۱۱) <br /> دفاع پیش دستانه در وضعیت تجاوز احتمالی و یا قریب‌الوقوع تعریف شده و با استفاده از عبارت «تخافن» در آیه ۵۸ سوره انفال که بیانگر دفاع در برابر خوف و ترس احتمالی است استدلال شده است. نویسنده به برخی از روایات و استنباط عقل بر دفع ضرر محتمل نیز اشاره کرده است. (ص۱۱۶-۱۲۱)<br /> ===شرایط دفاع مشروع در حقوق بین‌الملل===<br /> از آنجایی که دفاع مشروع ریشه در فطرت و عقل انسان دارد بدیهی است که عقلای جهان با هر تابعیت ودین و عقیده این معنا را درک کرده (ص۶۳-۶۷) و در راستای قوانین بین‌الملل و در ذیل اسناد، حقوق و اصول کلی، قوانینی همچون منع توسل به زور،‌ تحریم جنگ، مصونیت سیاسی، مقابله به مثل و اصل تفکیک بین نظامی و غیر نظامی را وضع کرده است. (ص۸۷-۹۲)<br /> نویسنده در ادامه به برخی از شرایط اختصاصی دفاع مشروع در حقوق بین‌الملل پرداخته و با استناد به برخی از قوانین منشور سازمان ملل به وقوع و صدق تجاوز (حمله مسلحانه)، ضرورت داشتن دفاع و منحصر بودن آن به اقدامات مسلحانه، گزار شبه شورای امنیت سازمان ملل به محض شروع تجاوز و رعایت اصول حقوق بشر دوستانه اشاره کرده است. (ص۹۲-۹۵)<br /> ====بررسی مشروعیت جنگ پیش دستانه در نظام حقوق بین‌الملل====<br /> در این بخش از کتاب به بررسی ادله مشروعیت دفاع پیش دستانه پرداخته شده و نظریه هر کدام از موافقین و مخالفین مشروعیت دفاع پیش دستانه مورد بررسی قرار گرفته است:<br /> ادله موافقین: حقوق مکتسبه عرفی (حقوق عرفی با توجه به ضرورت، فوریت، نبودن راه دیگری برای مقابله با خطر، تناسب دفاع پیش دستانه را مشروع می‌داند. همچنین توجه به برخی از مواد منشور بین‌المللی همچون حق دفاع مشروع و ممنوعیت توسل به زور از دیگر ادله موافقین مشروعیت دفاع پیش دستانه است. (ص۱۳۸-۱۴۲)<br /> ادله مخالفین: نویسنده کتاب ادله نظریه عدم مشروعیت دفاع پیش دستانه را غالبا ادله‌ای می‌داند که در رد ادله موافقین مطرح شده؛ از جمله آن‌ها رد تفاسیر نادرست از مواد منشور سازمان بین‌الملل است. (ص۱۴۲-۱۴۵)<br /> نویسنده مقایسه‌ای پیرامون قلمرو دفاع مشروع در اسلام و حقوق بین‌الملل داشته و اصولی همچون دفاع از سرزمین، دفاع از هم‌پیمانان، مداخله بشر دوستانه و دفاع در برابر تروریسم را بین آن دو مشترک دانسته (ص۱۴۵) و قواعدی همچون عزت اسلامی، نفی سبیل و دفاع از دین و عقیده را مختص اسلام دانسته است. (ص۱۴۶)<br /> ==دفاع فرامرزی در برابر جنگ‌های نوین==<br /> در بخش پایانی کتاب به ساختارهای نوین جنگی اشاره شده و جنگ‌های مدرن را به جنگ سخت، نیمه سخت و جنگ نرم تقسیم کرده است. (ص۱۷۵-۱۷۷) نویسنده کتاب تحریم اقتصادی، جنگ سایبری و حتی فشارهای دیپلماتیک را زیرمجموعه جنگ نیمه سخت دانسته و نسبت به دفاع مشروع در برابر آن‌ها نیز استدلال آورده که تقویت بنیان اقتصادی داخلی، توسعه و رشد دانش و فناوری، اعتماد به توان داخل و برخی از توصیه‌های اقتصادی و دیپلماسی از جمله دستوراتی است که در دفاع در برابر جنگ اقتصادی مؤثر خواهد بود. (ص۱۷۸-۱۸۹)<br /> <br /> جنگ نرم نیز از جمله نبردهای مدرن در عصر حاضر به شمار می‌رود که در چارچوب عرف، حقوق و قانون اقدامات و فعالیت‌های خود را با هدف براندازی و فروپاشی نظام سیاسی انجام می‌دهد. (ص۲۰۰) نویسنده با استناد به آیات ۲۱۷ بقره و ۶۰ انفال، دفاع در برابر این نوع از تجاوز را نیز لازم و ضروری دانسته و استفاده از ظرفیت رسانه، شبکه‌های اجتماعی، بازی‌های رایانه‌ای، ترویج ورزش‌های سنتی، طراحی مد ولباس اسلامی و توجه ویژه به مراکز دانشگاهی، علمی و فرهنگی را برای مقابله با جنگ نرم لازم دانسته است. (ص۲۰۲-۲۱۲)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%B2&diff=57506 2025-08-15T18:05:00Z

<p>S.bahrami: </p> <hr /> <div>==چکیده==<br /> نویسنده کتاب با معرفی دفاع مشروع در خارج از مرزها و بررسی مبانی فقهی و حقوقی و بیان تاریخچه مسئله، قلمرو دفاع مشروع به صورت تطبیقی در اسلام و حقوق بین‌لملل و دفاع در خارج از مرزها در سه فصل مورد بررسی قرار گرفته است؛ دفاع از دیگران، دفاع از خود و دفاع فرامرزی در جنگ‌های نوین (جنگ اقتصادی، جنگ سایبری و جنگ نرم) (مقدمه)<br /> کتاب «دفاع مشروع در خارج از مرزها» در سال ۱۳۹۹ش به چاپ رسید. سید هادی رمضانی کریمی با مدارک تحصیلی پیرامون مبانی و حقوق اسلامی و تجربه قضاوت در دادگستری جمهوری اسلامی ایران این کتاب را با روشی تطبیقی در مبانی اسلامی و اصول و قواعد بین‌الملل به رشته تحریر در آورده است.<br /> ==کلیات==<br /> نویسنده با طرح بیان مسئله، پیشینه، اهمیت و ضرورت تحقیق پیشرو و بیان نحوه و طریقه پژوهش خود پیرامون دفاع مشروع به تبیین مفاهیمی همچون دفاع، مشروع، جنگ، جاوز، قصاص، کشور و حقوق بین‌الملل پرداخته است. (ص۷-۲۰)<br /> در این بخش به تبیین مفهوم جهاد و اقسام آن از دیدگاه اسلام پرداخته شده و با استناد به آیات ۳۹ و ۴۰ سوره حج و ادله لزوم ایستادگی در برابر ظلم به مشروعیت جهاد دفاع پرداخته است. (ص۲۰-۲۳)<br /> ==مبانی و شرایط دفاع مشروع==<br /> در این بخش بعد از آنکه نویسنده دفاع در برابر متجاوز امری فطری و غریزی دانسته؛ دیدگاه‌های مختلف در تبیین مشروعیت را بیان کرده و نظریه‌هایی همچون نظریه حقوق طبیعی، نقض قراراد اجتماعی، اجرای حق و انجام تکلیف (عدالت مطلق)، نظریه اجبار معنوی، تعارض دو حق و نظریه رعایت مصلحت اجتماعی را مطرح کرده و نسبت به برخی از آن‌ها ایراداتی را وارد دانسته است.(ص۲۷-۳۳)<br /> ===مبانی دفاع مشروع در اسلام===<br /> نویسنده در این بخش از کتاب به مهم‌ترین دلایل حق دفاع مشروع از دیدگاه اسلامی اشلاره کرده است:<br /> ====فطرت====<br /> فطرت به معنای سرشت خاص و آفرینش ویژه انسان است که توسط نویسنده از جمله مبانی دفاع مشروع در اسلام معرفی شده و به آیاتی همچون ۲۴۶ و ۱۹۰ سوره بقره، ۱۳توبه و ۴۵ مائده استدلال کرده است. (ص۳۳-۳۵)<br /> ====عقل====<br /> دفاع درر برابر تهدید و تجاوز یک ضرورت عقلی دانسته شده و نویسنده کتاب ما حصل عبارات فقیهان شیعه در استدلال به عقل را در سه موضوع مورد بررسی قرار داده است:<br /> #وجوب دفع ضرر از نفس: با توجه به اینکه وجوب دفع ضرر محتمل یک حکم عقلی بوده، محدود به مسائل شرعی و اخروی نبوده و شامل احتمال ضرر دنیوی نیز می‌شود؛ نویسنده با استدلال به آیه ۱۲۳سوره توبه در صدد تحقق این استدلال عقلی برآمده است. (۳۶-۳۷)<br /> #سیره عقلاء: نویسنده با استناد به استدلال گفتار عالمانی همچون علامه سبزواری و صاحب جواهر، دفاع در برابر تجاوز دشمن را مشترک بین همه ملت‌ها و مرتکز در نفوس همه عقلاء دانسته است. (ص۳۸-۳۹)<br /> #حسن و قبح عقلی: هر آنچه عقل به حسن آن و یا قبح آن ادراک کند شارع به عنوان خالق عقلاء نیز به آن حکم کرده است لذا وقتی دفاع در برابر خطر از محسنات عقلی به شمار می‌رود به استناد قاعده ملازمه شرع نیز به لزوم دفاع حکم خواهد کرد. نویسنده در این باب به آیه ۷۵ سوره نساء اشاره کرده است. (ص۳۹-۴۰)<br /> ====قرآن کریم====<br /> نویسنده بر این باور است که آیات فراوانی در زمینه جهاد و فلسفه و احکام آن وارد شده و این آیات را به چند دسته کلی تقسیم کرده که دفاع در برابر هر گونه ظلم و ستم، دفاع از مظلوم در برابر ظلم، دفاع در برابر فتنه‌انگیزی، تشویق به جهاد در راه خدا و دفاع از مرز از جمله آن‌هاست. (ص۴۰-۴۸)<br /> ====روایات====<br /> نویسنده با بیان روایاتی که دفاع در برابر ظلم و تعدی را مشروع دانسته و دستور به حفاظت از مال و جان و عرض در برابر دشمن داده است؛ روایات این باب را به چند دسته تقسیم کرده است:<br /> وجوب دفاع از نفس، وجوب و جواز دفاع از اموال، وجوب دفاع از عرض (در این مسئله، استنباط فقیهان شیعه متفاوت بوده ولی مورد اتفاق زمانی است که دفاع از عرض باعث کشته شدن مدافع شده و در عین حال به عرض وی نیز در نهایت تعدی شود، حفظ نفس ارجحیت دارد.)، دفاع از مرزهای اسلامی و دفاع از کیان اسلامی و دین. (ص۵۰-۶۲)<br /> ===شرایط دفاع مشروع در اسلام===<br /> در این بخش از تحقیق، قواعد و اصول کلی جهاد دفاعی در اسلام با عنوان «قواعد فقه سیاسی» مطرح شده و نویسنده با استدلال به برخی از قواعد فقهی دفاع در برابر متجاوز را مشروع دانسته است:<br /> # قاعده حرمت جان (خون) مسلمان<br /> این قاعده برگرفته از سیره متشرعه بوده و علاوه بر اجماع، روایات متعددی که نسبت به برخی از آن‌ها ادعای تواتر شده نیز بر حجیت آن دلالت دارد. «دم» در این قاعده به‌معنای نفس و حق حیات بوده و از آن دو موضوع برداشت شده: مکلف بودن مدافع به تحقق شرایط دفاع و مکلف بودن حکومت اسلامی بر جبران خسارت‌های وارد شده بر مدافع از بیت‌المال. (ص۶۷-۶۹)<br /> # قاعده امان و قاعده مصونیت فرستادگان<br /> امان به‌معنای قراردادی است که به موجب آن دولت اسلامی یا هر یک از شهروندان مسلمان در پاسخ درخواست امان دشمن به جان و مال ایمنی می‌بخشد. سفیر و فرستاده دیگر کشورها نیز در کشور اسلامی دارای مصونیت هستند. (ص۷۰-۷۴)<br /> # اصل عزت اسلامی و قاعده نفی سبیل <br /> شارع مقدس در تمام شئون، عزت همیشگی مسلمانان را در نظر گرفته و همواره قرآن کریم (آیه ۸ سوره منافقون) متذکر آن بوده است. نفی سبیل و تسلط کافر بر مسلمان از دیگر قواعد فقهی است که بنابر نص آیه ۱۴۱ سوره نساء بدان اشاره شده است. (ص۷۴-۷۷)<br /> قاعده مقابله به مثل، اصل وفای به عهد، حرمت تعدی و به کارگیری روش‌های نامتعارف از دیگر شرایط اسلامد در باب دفاع مشروع بوده که نویسنده با به کارگیری برخی از آیات قرآن کریم متذکر آن شده است. (ص۷۸-۸۱)<br /> ====شرایط اختصاصی جهاد دفاعی در اسلام====<br /> نویسنده بعد از بیان اقسام جهاد، وقوع تجاوز (تهاجم)، تناسب دفاع با تجاوز و ضرورت داشتن دفاع را جزو شرایط اختصاصی جهاد دفاعی دانسته (ص۸۱-۸۷) و با توجه به عناوینی همچون «بیضة الاسلام» و «دار الاسلام» دفاع از جمعیت اسلامی و قلمرو و سرزمین اسلامی را به حکم بدیهی عقل و ضرورت و دفع ضرر واجب دانسته و به آیاتی همچون آیه ۱۲۳ سوره توبه، برخی از روایات معصومین(ع) و اصول و قواعدی همچون دفاع از دین و عقیده، حمایت از مظلوم و دفاع در برابر تروریسم استدلال کرده است. (ص۱۰۰-۱۱۰)<br /> =====دفاع در برابر تروریسم و دفاع پیش دستانه (پیشگیرانه)=====<br /> نویسنده در ادامه به معیارهای فقه اسلامی و حقوق جمهوری اسلامی ایران پیرامون تروریسم اشاره داشته و چهار مؤلفه بر تحقق آن بیان کرده است: خشونت و توسل به زور، ایجاد رعب و وحشت در جامعه، داشتن هدف غیر قانونی و نامشروع و اقدامات غافلگیرانه، مخفیانه و ظالمانه. (ص۱۱۱) <br /> دفاع پیش دستانه در وضعیت تجاوز احتمالی و یا قریب‌الوقوع تعریف شده و با استفاده از عبارت «تخافن» در آیه ۵۸ سوره انفال که بیانگر دفاع در برابر خوف و ترس احتمالی است استدلال شده است. نویسنده به برخی از روایات و استنباط عقل بر دفع ضرر محتمل نیز اشاره کرده است. (ص۱۱۶-۱۲۱)<br /> ===شرایط دفاع مشروع در حقوق بین‌الملل===<br /> از آنجایی که دفاع مشروع ریشه در فطرت و عقل انسان دارد بدیهی است که عقلای جهان با هر تابعیت ودین و عقیده این معنا را درک کرده (ص۶۳-۶۷) و در راستای قوانین بین‌الملل و در ذیل اسناد، حقوق و اصول کلی، قوانینی همچون منع توسل به زور،‌ تحریم جنگ، مصونیت سیاسی، مقابله به مثل و اصل تفکیک بین نظامی و غیر نظامی را وضع کرده است. (ص۸۷-۹۲)<br /> نویسنده در ادامه به برخی از شرایط اختصاصی دفاع مشروع در حقوق بین‌الملل پرداخته و با استناد به برخی از قوانین منشور سازمان ملل به وقوع و صدق تجاوز (حمله مسلحانه)، ضرورت داشتن دفاع و منحصر بودن آن به اقدامات مسلحانه، گزار شبه شورای امنیت سازمان ملل به محض شروع تجاوز و رعایت اصول حقوق بشر دوستانه اشاره کرده است. (ص۹۲-۹۵)<br /> ====بررسی مشروعیت جنگ پیش دستانه در نظام حقوق بین‌الملل====<br /> در این بخش از کتاب به بررسی ادله مشروعیت دفاع پیش دستانه پرداخته شده و نظریه هر کدام از موافقین و مخالفین مشروعیت دفاع پیش دستانه مورد بررسی قرار گرفته است:<br /> ادله موافقین: حقوق مکتسبه عرفی (حقوق عرفی با توجه به ضرورت، فوریت، نبودن راه دیگری برای مقابله با خطر، تناسب دفاع پیش دستانه را مشروع می‌داند. همچنین توجه به برخی از مواد منشور بین‌المللی همچون حق دفاع مشروع و ممنوعیت توسل به زور از دیگر ادله موافقین مشروعیت دفاع پیش دستانه است. (ص۱۳۸-۱۴۲)<br /> ادله مخالفین: نویسنده کتاب ادله نظریه عدم مشروعیت دفاع پیش دستانه را غالبا ادله‌ای می‌داند که در رد ادله موافقین مطرح شده؛ از جمله آن‌ها رد تفاسیر نادرست از مواد منشور سازمان بین‌الملل است. (ص۱۴۲-۱۴۵)<br /> نویسنده مقایسه‌ای پیرامون قلمرو دفاع مشروع در اسلام و حقوق بین‌الملل داشته و اصولی همچون دفاع از سرزمین، دفاع از هم‌پیمانان، مداخله بشر دوستانه و دفاع در برابر تروریسم را بین آن دو مشترک دانسته (ص۱۴۵) و قواعدی همچون عزت اسلامی، نفی سبیل و دفاع از دین و عقیده را مختص اسلام دانسته است. (ص۱۴۶)<br /> ==دفاع فرامرزی در برابر جنگ‌های نوین==<br /> در بخش پایانی کتاب به ساختارهای نوین جنگی اشاره شده و جنگ‌های مدرن را به جنگ سخت، نیمه سخت و جنگ نرم تقسیم کرده است. (ص۱۷۵-۱۷۷) نویسنده کتاب تحریم اقتصادی، جنگ سایبری و حتی فشارهای دیپلماتیک را زیرمجموعه جنگ نیمه سخت دانسته و نسبت به دفاع مشروع در برابر آن‌ها نیز استدلال آورده که تقویت بنیان اقتصادی داخلی، توسعه و رشد دانش و فناوری، اعتماد به توان داخل و برخی از توصیه‌های اقتصادی و دیپلماسی از جمله دستوراتی است که در دفاع در برابر جنگ اقتصادی مؤثر خواهد بود. (ص۱۷۸-۱۸۹)<br /> جنگ نرم نیز از جمله نبردهای مدرن در عصر حاضر به شمار می‌رود که در چارچوب عرف، حقوق و قانون اقدامات و فعالیت‌های خود را با هدف براندازی و فروپاشی نظام سیاسی انجام می‌دهد. (ص۲۰۰) نویسنده با استناد به آیات ۲۱۷ بقره و ۶۰ انفال، دفاع در برابر این نوع از تجاوز را نیز لازم و ضروری دانسته و استفاده از ظرفیت رسانه، شبکه‌های اجتماعی، بازی‌های رایانه‌ای، ترویج ورزش‌های سنتی، طراحی مد ولباس اسلامی و توجه ویژه به مراکز دانشگاهی، علمی و فرهنگی را برای مقابله با جنگ نرم لازم دانسته است. (ص۲۰۲-۲۱۲)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%B2&diff=57467 2025-08-13T17:28:59Z

<p>S.bahrami: /* مبانی و شرایط دفاع مشروع */</p> <hr /> <div>==چکیده==<br /> نویسنده کتاب با معرفی دفاع مشروع در خارج از مرزها و بررسی مبانی فقهی و حقوقی و بیان تاریخچه مسئله، قلمرو دفاع مشروع به صورت تطبیقی در اسلام و حقوق بین‌لملل و دفاع در خارج از مرزها در سه فصل مورد بررسی قرار گرفته است؛ دفاع از دیگران، دفاع از خود و دفاع فرامرزی در جنگ‌های نوین (جنگ اقتصادی، جنگ سایبری و جنگ نرم) (مقدمه)<br /> کتاب «دفاع مشروع در خارج از مرزها» در سال ۱۳۹۹ش به چاپ رسید. سید هادی رمضانی کریمی با مدارک تحصیلی پیرامون مبانی و حقوق اسلامی و تجربه قضاوت در دادگستری جمهوری اسلامی ایران این کتاب را با روشی تطبیقی در مبانی اسلامی و اصول و قواعد بین‌الملل به رشته تحریر در آورده است.<br /> ==کلیات==<br /> نویسنده با طرح بیان مسئله، پیشینه، اهمیت و ضرورت تحقیق پیشرو و بیان نحوه و طریقه پژوهش خود پیرامون دفاع مشروع به تبیین مفاهیمی همچون دفاع، مشروع، جنگ، جاوز، قصاص، کشور و حقوق بین‌الملل پرداخته است. (ص۷-۲۰)<br /> در این بخش به تبیین مفهوم جهاد و اقسام آن از دیدگاه اسلام پرداخته شده و با استناد به آیات ۳۹ و ۴۰ سوره حج و ادله لزوم ایستادگی در برابر ظلم به مشروعیت جهاد دفاع پرداخته است. (ص۲۰-۲۳)<br /> ==مبانی و شرایط دفاع مشروع==<br /> در این بخش بعد از آنکه نویسنده دفاع در برابر متجاوز امری فطری و غریزی دانسته؛ دیدگاه‌های مختلف در تبیین مشروعیت را بیان کرده و نظریه‌هایی همچون نظریه حقوق طبیعی، نقض قراراد اجتماعی، اجرای حق و انجام تکلیف (عدالت مطلق)، نظریه اجبار معنوی، تعارض دو حق و نظریه رعایت مصلحت اجتماعی را مطرح کرده و نسبت به برخی از آن‌ها ایراداتی را وارد دانسته است.(ص۲۷-۳۳)<br /> ===مبانی دفاع مشروع در اسلام===<br /> نویسنده در این بخش از کتاب به مهم‌ترین دلایل حق دفاع مشروع از دیدگاه اسلامی اشلاره کرده است:<br /> ====فطرت====<br /> فطرت به معنای سرشت خاص و آفرینش ویژه انسان است که توسط نویسنده از جمله مبانی دفاع مشروع در اسلام معرفی شده و به آیاتی همچون ۲۴۶ و ۱۹۰ سوره بقره، ۱۳توبه و ۴۵ مائده استدلال کرده است. (ص۳۳-۳۵)<br /> ====عقل====<br /> دفاع درر برابر تهدید و تجاوز یک ضرورت عقلی دانسته شده و نویسنده کتاب ما حصل عبارات فقیهان شیعه در استدلال به عقل را در سه موضوع مورد بررسی قرار داده است:<br /> #وجوب دفع ضرر از نفس: با توجه به اینکه وجوب دفع ضرر محتمل یک حکم عقلی بوده، محدود به مسائل شرعی و اخروی نبوده و شامل احتمال ضرر دنیوی نیز می‌شود؛ نویسنده با استدلال به آیه ۱۲۳سوره توبه در صدد تحقق این استدلال عقلی برآمده است. (۳۶-۳۷)<br /> #سیره عقلاء: نویسنده با استناد به استدلال گفتار عالمانی همچون علامه سبزواری و صاحب جواهر، دفاع در برابر تجاوز دشمن را مشترک بین همه ملت‌ها و مرتکز در نفوس همه عقلاء دانسته است. (ص۳۸-۳۹)<br /> #حسن و قبح عقلی: هر آنچه عقل به حسن آن و یا قبح آن ادراک کند شارع به عنوان خالق عقلاء نیز به آن حکم کرده است لذا وقتی دفاع در برابر خطر از محسنات عقلی به شمار می‌رود به استناد قاعده ملازمه شرع نیز به لزوم دفاع حکم خواهد کرد. نویسنده در این باب به آیه ۷۵ سوره نساء اشاره کرده است. (ص۳۹-۴۰)<br /> ====قرآن کریم====<br /> نویسنده بر این باور است که آیات فراوانی در زمینه جهاد و فلسفه و احکام آن وارد شده و این آیات را به چند دسته کلی تقسیم کرده که دفاع در برابر هر گونه ظلم و ستم، دفاع از مظلوم در برابر ظلم، دفاع در برابر فتنه‌انگیزی، تشویق به جهاد در راه خدا و دفاع از مرز از جمله آن‌هاست. (ص۴۰-۴۸)<br /> ====روایات====<br /> نویسنده با بیان روایاتی که دفاع در برابر ظلم و تعدی را مشروع دانسته و دستور به حفاظت از مال و جان و عرض در برابر دشمن داده است؛ روایات این باب را به چند دسته تقسیم کرده است:<br /> وجوب دفاع از نفس، وجوب و جواز دفاع از اموال، وجوب دفاع از عرض (در این مسئله، استنباط فقیهان شیعه متفاوت بوده ولی مورد اتفاق زمانی است که دفاع از عرض باعث کشته شدن مدافع شده و در عین حال به عرض وی نیز در نهایت تعدی شود، حفظ نفس ارجحیت دارد.)، دفاع از مرزهای اسلامی و دفاع از کیان اسلامی و دین. (ص۵۰-۶۲)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%B2&diff=57466 2025-08-13T17:27:50Z

<p>S.bahrami: </p> <hr /> <div>==چکیده==<br /> نویسنده کتاب با معرفی دفاع مشروع در خارج از مرزها و بررسی مبانی فقهی و حقوقی و بیان تاریخچه مسئله، قلمرو دفاع مشروع به صورت تطبیقی در اسلام و حقوق بین‌لملل و دفاع در خارج از مرزها در سه فصل مورد بررسی قرار گرفته است؛ دفاع از دیگران، دفاع از خود و دفاع فرامرزی در جنگ‌های نوین (جنگ اقتصادی، جنگ سایبری و جنگ نرم) (مقدمه)<br /> کتاب «دفاع مشروع در خارج از مرزها» در سال ۱۳۹۹ش به چاپ رسید. سید هادی رمضانی کریمی با مدارک تحصیلی پیرامون مبانی و حقوق اسلامی و تجربه قضاوت در دادگستری جمهوری اسلامی ایران این کتاب را با روشی تطبیقی در مبانی اسلامی و اصول و قواعد بین‌الملل به رشته تحریر در آورده است.<br /> ==کلیات==<br /> نویسنده با طرح بیان مسئله، پیشینه، اهمیت و ضرورت تحقیق پیشرو و بیان نحوه و طریقه پژوهش خود پیرامون دفاع مشروع به تبیین مفاهیمی همچون دفاع، مشروع، جنگ، جاوز، قصاص، کشور و حقوق بین‌الملل پرداخته است. (ص۷-۲۰)<br /> در این بخش به تبیین مفهوم جهاد و اقسام آن از دیدگاه اسلام پرداخته شده و با استناد به آیات ۳۹ و ۴۰ سوره حج و ادله لزوم ایستادگی در برابر ظلم به مشروعیت جهاد دفاع پرداخته است. (ص۲۰-۲۳)<br /> ==مبانی و شرایط دفاع مشروع==<br /> در این بخش بعد از آنکه نویسنده دفاع در برابر متجاوز امری فطری و غریزی دانسته؛ دیدگاه‌های مختلف در تبیین مشروعیت را بیان کرده و نظریه‌هایی همچون نظریه حقوق طبیعی، نقض قراراد اجتماعی، اجرای حق و انجام تکلیف (عدالت مطلق)، نظریه اجبار معنوی، تعارض دو حق و نظریه رعایت مصلحت اجتماعی را مطرح کرده و نسبت به برخی از آن‌ها ایراداتی را وارد دانسته است.(ص۲۷-۳۳)<br /> ===مبانی دفاع مشروع در اسلام===<br /> نویسنده در این بخش از کتاب به مهم‌ترین دلایل حق دفاع مشروع از دیدگاه اسلامی اشلاره کرده است:<br /> ====فطرت====<br /> فطرت به معنای سرشت خاص و آفرینش ویژه انسان است که توسط نویسنده از جمله مبانی دفاع مشروع در اسلام معرفی شده و به آیاتی همچون ۲۴۶ و ۱۹۰ سوره بقره، ۱۳توبه و ۴۵ مائده استدلال کرده است. (ص۳۳-۳۵)<br /> ====عقل====<br /> دفاع درر برابر تهدید و تجاوز یک ضرورت عقلی دانسته شده و نویسنده کتاب ما حصل عبارات فقیهان شیعه در استدلال به عقل را در سه موضوع مورد بررسی قرار داده است:<br /> #وجوب دفع ضرر از نفس: با توجه به اینکه وجوب دفع ضرر محتمل یک حکم عقلی بوده، محدود به مسائل شرعی و اخروی نبوده و شامل احتمال ضرر دنیوی نیز می‌شود؛ نویسنده با استدلال به آیه ۱۲۳سوره توبه در صدد تحقق این استدلال عقلی برآمده است. (۳۶-۳۷)<br /> #سیره عقلاء: نویسنده با استناد به استدلال گفتار عالمانی همچون علامه سبزواری و صاحب جواهر، دفاع در برابر تجاوز دشمن را مشترک بین همه ملت‌ها و مرتکز در نفوس همه عقلاء دانسته است. (ص۳۸-۳۹)<br /> #حسن و قبح عقلی: هر آنچه عقل به حسن آن و یا قبح آن ادراک کند شارع به عنوان خالق عقلاء نیز به آن حکم کرده است لذا وقتی دفاع در برابر خطر از محسنات عقلی به شمار می‌رود به استناد قاعده ملازمه شرع نیز به لزوم دفاع حکم خواهد کرد. نویسنده در این باب به آیه ۷۵ سوره نساء اشاره کرده است. (ص۳۹-۴۰)<br /> #قرآن کریم<br /> نویسنده بر این باور است که آیات فراوانی در زمینه جهاد و فلسفه و احکام آن وارد شده و این آیات را به چند دسته کلی تقسیم کرده که دفاع در برابر هر گونه ظلم و ستم، دفاع از مظلوم در برابر ظلم، دفاع در برابر فتنه‌انگیزی، تشویق به جهاد در راه خدا و دفاع از مرز از جمله آن‌هاست. (ص۴۰-۴۸)<br /> #روایات<br /> نویسنده با بیان روایاتی که دفاع در برابر ظلم و تعدی را مشروع دانسته و دستور به حفاظت از مال و جان و عرض در برابر دشمن داده است؛ روایات این باب را به چند دسته تقسیم کرده است:<br /> وجوب دفاع از نفس، وجوب و جواز دفاع از اموال، وجوب دفاع از عرض (در این مسئله، استنباط فقیهان شیعه متفاوت بوده ولی مورد اتفاق زمانی است که دفاع از عرض باعث کشته شدن مدافع شده و در عین حال به عرض وی نیز در نهایت تعدی شود، حفظ نفس ارجحیت دارد.)، دفاع از مرزهای اسلامی و دفاع از کیان اسلامی و دین. (ص۵۰-۶۲)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%B2&diff=57465 2025-08-13T17:06:43Z

<p>S.bahrami: </p> <hr /> <div>==چکیده==<br /> نویسنده کتاب با معرفی دفاع مشروع در خارج از مرزها و بررسی مبانی فقهی و حقوقی و بیان تاریخچه مسئله، قلمرو دفاع مشروع به صورت تطبیقی در اسلام و حقوق بین‌لملل و دفاع در خارج از مرزها در سه فصل مورد بررسی قرار گرفته است؛ دفاع از دیگران، دفاع از خود و دفاع فرامرزی در جنگ‌های نوین (جنگ اقتصادی، جنگ سایبری و جنگ نرم) (مقدمه)<br /> کتاب «دفاع مشروع در خارج از مرزها» در سال ۱۳۹۹ش به چاپ رسید. سید هادی رمضانی کریمی با مدارک تحصیلی پیرامون مبانی و حقوق اسلامی و تجربه قضاوت در دادگستری جمهوری اسلامی ایران این کتاب را با روشی تطبیقی در مبانی اسلامی و اصول و قواعد بین‌الملل به رشته تحریر در آورده است.<br /> ==کلیات==<br /> نویسنده با طرح بیان مسئله، پیشینه، اهمیت و ضرورت تحقیق پیشرو و بیان نحوه و طریقه پژوهش خود پیرامون دفاع مشروع به تبیین مفاهیمی همچون دفاع، مشروع، جنگ، جاوز، قصاص، کشور و حقوق بین‌الملل پرداخته است. (ص۷-۲۰)<br /> در این بخش به تبیین مفهوم جهاد و اقسام آن از دیدگاه اسلام پرداخته شده و با استناد به آیات ۳۹ و ۴۰ سوره حج و ادله لزوم ایستادگی در برابر ظلم به مشروعیت جهاد دفاع پرداخته است. (ص۲۰-۲۳)<br /> ==مبانی و شرایط دفاع مشروع==<br /> در این بخش بعد از آنکه نویسنده دفاع در برابر متجاوز امری فطری و غریزی دانسته؛ دیدگاه‌های مختلف در تبیین مشروعیت را بیان کرده و نظریه‌هایی همچون نظریه حقوق طبیعی، نقض قراراد اجتماعی، اجرای حق و انجام تکلیف (عدالت مطلق)، نظریه اجبار معنوی، تعارض دو حق و نظریه رعایت مصلحت اجتماعی را مطرح کرده و نسبت به برخی از آن‌ها ایراداتی را وارد دانسته است.(ص۲۷-۳۳)<br /> ===مبانی دفاع مشروع در اسلام===<br /> نویسنده در این بخش از کتاب به مهم‌ترین دلایل حق دفاع مشروع از دیدگاه اسلامی اشلاره کرده است:<br /> ====فطرت====<br /> فطرت به معنای سرشت خاص و آفرینش ویژه انسان است که توسط نویسنده از جمله مبانی دفاع مشروع در اسلام معرفی شده و به آیاتی همچون ۲۴۶ و ۱۹۰ سوره بقره، ۱۳توبه و ۴۵ مائده استدلال کرده است. (ص۳۳-۳۵)<br /> ====عقل====<br /> دفاع درر برابر تهدید و تجاوز یک ضرورت عقلی دانسته شده و نویسنده کتاب ما حصل عبارات فقیهان شیعه در استدلال به عقل را در سه موضوع مورد بررسی قرار داده است:<br /> #وجوب دفع ضرر از نفس: با توجه به اینکه وجوب دفع ضرر محتمل یک حکم عقلی بوده، محدود به مسائل شرعی و اخروی نبوده و شامل احتمال ضرر دنیوی نیز می‌شود؛ نویسنده با استدلال به آیه ۱۲۳سوره توبه در صدد تحقق این استدلال عقلی برآمده است. (۳۶-۳۷)<br /> #سیره عقلاء: نویسنده با استناد به استدلال گفتار عالمانی همچون علامه سبزواری و صاحب جواهر، دفاع در برابر تجاوز دشمن را مشترک بین همه ملت‌ها و مرتکز در نفوس همه عقلاء دانسته است. (ص۳۸-۳۹)<br /> #حسن و قبح عقلی: هر آنچه عقل به حسن آن و یا قبح آن ادراک کند شارع به عنوان خالق عقلاء نیز به آن حکم کرده است لذا وقتی دفاع در برابر خطر از محسنات عقلی به شمار می‌رود به استناد قاعده ملازمه شرع نیز به لزوم دفاع حکم خواهد کرد. نویسنده در این باب به آیه ۷۵ سوره نساء اشاره کرده است. (ص۳۹-۴۰)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%B2&diff=57464 2025-08-13T17:02:12Z

<p>S.bahrami: </p> <hr /> <div>==چکیده==<br /> نویسنده کتاب با معرفی دفاع مشروع در خارج از مرزها و بررسی مبانی فقهی و حقوقی و بیان تاریخچه مسئله، قلمرو دفاع مشروع به صورت تطبیقی در اسلام و حقوق بین‌لملل و دفاع در خارج از مرزها در سه فصل مورد بررسی قرار گرفته است؛ دفاع از دیگران، دفاع از خود و دفاع فرامرزی در جنگ‌های نوین (جنگ اقتصادی، جنگ سایبری و جنگ نرم) (مقدمه)<br /> کتاب «دفاع مشروع در خارج از مرزها» در سال ۱۳۹۹ش به چاپ رسید. سید هادی رمضانی کریمی با مدارک تحصیلی پیرامون مبانی و حقوق اسلامی و تجربه قضاوت در دادگستری جمهوری اسلامی ایران این کتاب را با روشی تطبیقی در مبانی اسلامی و اصول و قواعد بین‌الملل به رشته تحریر در آورده است.<br /> ==کلیات==<br /> نویسنده با طرح بیان مسئله، پیشینه، اهمیت و ضرورت تحقیق پیشرو و بیان نحوه و طریقه پژوهش خود پیرامون دفاع مشروع به تبیین مفاهیمی همچون دفاع، مشروع، جنگ، جاوز، قصاص، کشور و حقوق بین‌الملل پرداخته است. (ص۷-۲۰)<br /> در این بخش به تبیین مفهوم جهاد و اقسام آن از دیدگاه اسلام پرداخته شده و با استناد به آیات ۳۹ و ۴۰ سوره حج و ادله لزوم ایستادگی در برابر ظلم به مشروعیت جهاد دفاع پرداخته است. (ص۲۰-۲۳)<br /> ==مبانی و شرایط دفاع مشروع==<br /> در این بخش بعد از آنکه نویسنده دفاع در برابر متجاوز امری فطری و غریزی دانسته؛ دیدگاه‌های مختلف در تبیین مشروعیت را بیان کرده و نظریه‌هایی همچون نظریه حقوق طبیعی، نقض قراراد اجتماعی، اجرای حق و انجام تکلیف (عدالت مطلق)، نظریه اجبار معنوی، تعارض دو حق و نظریه رعایت مصلحت اجتماعی را مطرح کرده و نسبت به برخی از آن‌ها ایراداتی را وارد دانسته است.(ص۲۷-۳۳)<br /> ===مبانی دفاع مشروع در اسلام===<br /> نویسنده در این بخش از کتاب به مهم‌ترین دلایل حق دفاع مشروع از دیدگاه اسلامی اشلاره کرده است:<br /> ====فطرت====<br /> فطرت به معنای سرشت خاص و آفرینش ویژه انسان است که توسط نویسنده از جمله مبانی دفاع مشروع در اسلام معرفی شده و به آیاتی همچون ۲۴۶ و ۱۹۰ سوره بقره، ۱۳توبه و ۴۵ مائده استدلال کرده است. (ص۳۳-۳۵)<br /> ====عقل====<br /> دفاع درر برابر تهدید و تجاوز یک ضرورت عقلی دانسته شده و نویسنده کتاب ما حصل عبارات فقیهان شیعه در استدلال به عقل را در سه موضوع مورد بررسی قرار داده است:<br /> #وجوب دفع ضرر از نفس: با توجه به اینکه وجوب دفع ضرر محتمل یک حکم عقلی بوده، محدود به مسائل شرعی و اخروی نبوده و شامل احتمال ضرر دنیوی نیز می‌شود؛ نویسنده با استدلال به آیه ۱۲۳سوره توبه در صدد تحقق این استدلال عقلی برآمده است. (۳۶-۳۷)<br /> #سیره عقلاء: نویسنده با استناد به استدلال گفتار عالمانی همچون علامه سبزواری و صاحب جواهر، دفاع در برابر تجاوز دشمن را مشترک بین همه ملت‌ها و مرتکز در نفوس همه عقلاء دانسته است. (ص۳۸-۳۹)<br /> #حسن و قبح عقلی: هر آنچه عقل به حسن آن</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%B2&diff=57463 2025-08-13T11:27:51Z

<p>S.bahrami: </p> <hr /> <div>==چکیده==<br /> نویسنده کتاب با معرفی دفاع مشروع در خارج از مرزها و بررسی مبانی فقهی و حقوقی و بیان تاریخچه مسئله، قلمرو دفاع مشروع به صورت تطبیقی در اسلام و حقوق بین‌لملل و دفاع در خارج از مرزها در سه فصل مورد بررسی قرار گرفته است؛ دفاع از دیگران، دفاع از خود و دفاع فرامرزی در جنگ‌های نوین (جنگ اقتصادی، جنگ سایبری و جنگ نرم) (مقدمه)<br /> کتاب «دفاع مشروع در خارج از مرزها» در سال ۱۳۹۹ش به چاپ رسید. سید هادی رمضانی کریمی با مدارک تحصیلی پیرامون مبانی و حقوق اسلامی و تجربه قضاوت در دادگستری جمهوری اسلامی ایران این کتاب را با روشی تطبیقی در مبانی اسلامی و اصول و قواعد بین‌الملل به رشته تحریر در آورده است.<br /> ==کلیات==<br /> نویسنده با طرح بیان مسئله، پیشینه، اهمیت و ضرورت تحقیق پیشرو و بیان نحوه و طریقه پژوهش خود پیرامون دفاع مشروع به تبیین مفاهیمی همچون دفاع، مشروع، جنگ، جاوز، قصاص، کشور و حقوق بین‌الملل پرداخته است. (ص۷-۲۰)<br /> در این بخش به تبیین مفهوم جهاد و اقسام آن از دیدگاه اسلام پرداخته شده و با استناد به آیات ۳۹ و ۴۰ سوره حج و ادله لزوم ایستادگی در برابر ظلم به مشروعیت جهاد دفاع پرداخته است. (ص۲۰-۲۳)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%B2&diff=57462 2025-08-13T11:12:36Z

<p>S.bahrami: صفحه‌ای تازه حاوی «==چکیده== نویسنده کتاب با معرفی دفاع مشروع در خارج از مرزها و بررسی مبانی فقهی و حقوقی و بیان تاریخچه مسئله، قلمرو دفاع مشروع به صورت تطبیقی در اسلام و حقوق بین‌لملل و دفاع در خارج از مرزها در سه فصل مرد بررسی قرار گرفته است؛ دفاع از دیگران، دف...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>==چکیده==<br /> نویسنده کتاب با معرفی دفاع مشروع در خارج از مرزها و بررسی مبانی فقهی و حقوقی و بیان تاریخچه مسئله، قلمرو دفاع مشروع به صورت تطبیقی در اسلام و حقوق بین‌لملل و دفاع در خارج از مرزها در سه فصل مرد بررسی قرار گرفته است؛ دفاع از دیگران، دفاع از خود و دفاع فرامرزی در جنگ‌های نوین (جنگ اقتصادی، جنگ سایبری و جنگ نرم) (مقدمه)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=50123 2024-11-15T12:19:33Z

<p>S.bahrami: /* وظایف روحانیت و حکومت */</p> <hr /> <div>فقه عفاف جنسی: فقه اجتماعی (کتاب)<br /> <br /> === چکیده ===<br /> '''فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)''' کتابی به زبان فارسی نوشته [[حسین بستان]] (نجفی) است. موضوع آن بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب ادامه بخش دیگری از پژوهش‌های نویسنده در حوزه عفاف جنسی است که با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] منتشر شده است. کتاب فقه عفاف جنسی در بخش فقه اجتماعی را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. <br /> <br /> روش مؤلف در تدوین این کتاب، روش اجتهادی متعارف در حوزه‌های علمیه بوده که بعد از بررسی نظر فقیهان و آیات و روایات مربوط به هر باب، نظر نهایی خود را بازگو می‌کند. کتاب پیش‌رو شامل سه بخش اصلی بوده که در بخش اول، تعلیم و تربیت و اثرگذاری آن در عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و نویسنده به طرح مسائلی همچون احکام عام و مشترک، وظایف و اختیارات خانواده، وظایف روحانیت و حکومت پرداخته است.<br /> <br /> در بخش دوم به تأثیرگذاری رفتارهای حمایتی بر عفاف جنسی پرداخته و وظایف خانواده، والدین، فرزندان، خویشاوندان و عموم مردم را یادآور شده است.<br /> <br /> در بخش سوم عوامل نظارتی مؤثر در عفاف جنسی همچون تأثیرگذاری امر به معروف و نهی از منکر، نظارت شوهر بر زن، نظارت زن بر شوهر و ابعاد نظارتی حکومت‌ها مورد بررسی قرار گرفته است.<br /> <br /> ==ساختار و محتوای کتاب ==<br /> کتاب «فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)» به دنبال بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] با همکاری جبهه فرهنگی حجاب و عفاف در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. [[حسین بستان نجفی]] (زاده ۱۳۴۷ش) نویسنده کتاب، دانش‌آموخته دکتری در رشته جامعه‌شناسی است و عضویت در انجمن مطالعات اجتماعی حوزه علمیه قم و مدیریت گروه جامعه شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه را در کارنامه خود دارد. تدوین چندین مقاله و کتاب همچون «فقه عفاف جنسی (فردی-اجتماعی)»، «نظریه عرفی شدن با رویکرد اجتهادی تجربی» و «خانواده در اسلام» از جمله آثار اوست. <br /> <br /> نویسنده، مباحث فقه عفاف جنسی را در دو محور فردی و اجتماعی مورد بررسی قرار داده و مطالب مربوط به فقه فردی را در کتاب دیگری با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] و مطالب عفاف اجتماعی را در این کتاب گردآورده است.<br /> <br /> کتاب فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی) دارای یک مقدمه و سه بخش است. به‌گفته نویسنده، مبنای شناسایی و تفکیک نهادهای اجتماعی و همچنین وظایف و اختیاراتی که برای هر یک از نهادها تعریف شده به دلالت مستقیم آیات و روایات بوده است؛ به این معنا که عناوین ذیل فصول سه گانه، ناظر به نهادهایی هستند که متون دینی به طور مشخص به بیان وظایف آنها پرداخته‌اند. (ص۴)<br /> <br /> نویسنده مطالب مربوط به عفاف جنسی اجتماعی را در سه فصل بیان کرده است؛ در فصل اول به تأثیرگذاری تعلیم و تربیت در عفاف جنسی پرداخته (ص۷) و در فصل دوم نقش و تأثیرگذاری حمایت را مورد بررسی قرار داده (ص۵۱) و فصل سوم را به نظارت‌های لازم در حوزه عفاف جنسی اختصاص داده است. (ص۹۹)<br /> <br /> ==تعلیم و تربیت==<br /> نویسنده کتاب، اثرگذاری و بررسی تعلیم و تربیت در حوزه عفاف جنسی اجتماعی را در بخش بیان کرده است:<br /> ===احکام عام و مشترک===<br /> به اعتقاد نویسنده، عمومیت برخی از احکام و اصطاحات فقهی به گونه‌ای است که در بخش‌های مختلف فقه از جمله عفاف جنسی اجتماعی راه یافته که اهم آن‌ها عبارت است از:<br /> ارشاد جاهل، راهنمایی به خوبی‌ها، مشاوره در جهت خوبی‌ها، نصیحت، اصلاح ذات‌البین، پرهیز از گمراه کردن دیگران و تأسیس سنت‌های نیک. (ص۷-۲۰)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف با توجه به روایات، وظایف خانواده‌ را به وظایف همسران و وظایف والدین تقسیم کرده و با استدلال به [[آیه ۶ سوره تحریم]] شوهر را موظف به راهنمایی و آموزش همسر دانسته و از باب ارشاد جاهل نیز زن را موظف به راهنمایی شوهر دانسته است.(ص ۲۰-۲۱)<br /> در ادامه به وظایف و اختیارات والدین در قبال تعلیم و تربیت پرداخته شده و بر اساس روایات سه وظیفه برای آنها تعریف شده: آموزش عفاف و حجاب، تربیت عاطفی، شیردهی مناسب. (ص۲۲-۲۹)<br /> ===وظایف و اختیارات روحانیت، عموم مردم و حکومت===<br /> حسین بستان در حوزه تعلیم و تربیت، نهادهایی همچون روحانیت را مسئول دانسته و آنها را با تفقه در دین، افتا، تبلیغ، پرهیز از کتمان علم، تزکیه نفوس، فعل معروف و ترک منکر ارجاع‌پذیر دانسته است. (۲۹-۴۴)<br /> به اعتقاد نویسنده، وظیفه‌ای که محول به عموم مردم در حوزه عفاف جنسی شده مداخله خیرخواهانه و اصلاح‌گرانه آنها در تحکیم و تشکیل خانواده‌هاست که با آگاهی‌بخشی و مشورت‌دهی و پرهیز از اختلاف‌افکنی می‌توانند در امر تعلیم و تربیت سهیم باشند. (ص۴۴-۴۷)<br /> مؤلف با استفاده از روایات، آموزش مسائل مربوط به عفاف جنسی را از باب از بین بردن جهل و عدم آگاهی، وظیفه حکومت‌ اسلامی دانسته (ص۴۸) و احیای سنت نبوی(ص) همچون فرهنگ‌سازی سنت ازدواج و اتخاذ راهکارهای تشویقی و تنبیهی را به حکومت‌ها محول کرده است. (ص۴۹)<br /> <br /> ==حمایت==<br /> از دیگر عوامل مؤثر در عفاف جنسی که مورد توجه نویسنده قرار گرفته حمایت‌های فردی و حکومتی است. (ص۴۹) نویسنده با بیان عناوینی همچون وجوب نصیحت، مطلوبیت برّ و احسان، صرف زکات در راه خدا، تعاون و ذات‌البین حکم شرعی حمایت افراد و نهادها از عفاف جنسی را بیان کرده (ص۵۱-۶۲) و پس از آن به بررسی وظایف خانواده، مردم و حکومت‌ها پرداخته است.<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> حسین بستان،‌ وظایف حمایتی خانواده‌ها را در سه بخش مورد بررسی قرار داده است:<br /> ====وظایف همسران====<br /> وظایف حمایتی زن و شوهر در قبال یکدیگر از حیث تأثیر بر عفاف جنسی در شش محور مورد توجه نویسنده قرار گرفته است. مؤلف با استناد به مسلّمات فقه، آیات و روایات تمکین جنسی زن از مرد را واجب دانسته و قائل است زن بایستی بدون هیچ‌گونه محدودیت مکانی و زمانی امکان بهره‌گیری جنسی را برای شوهرش فراهم سازد مگر زمانی که عذر شرعی در میان باشد. (ص۶۲-۶۳)<br /> <br /> مؤلف وجوب حمایت جنسی شوهر از زن را نیز مورد بررسی قرار داده و شواهد قرآنی و روایی آن را به چهار دسته ادله اجمالی، ادله خاص، قواعد فقهی و ادله آداب تقسیم کرده است. بستان با تکیه بر ادله خاص به این نتیجه رسیده که مرد حق ندارد بیش از چهار ماه هبستر شدن با همسرش را به تعویق بیندازد. همچنین از باب نفی حرج و مشقت از زن و قاعده معاشرت به معروف، ارضای جنسی زن را وظیفه مرد دانسته است. (ص۶۴-۷۲)<br /> <br /> نویسنده حمایت‌های عاطفی و معیشتی را نیز در باب وظایف همسران مورد بررسی قرار داده و تأمین نفقه زن ولو زن ثروتمند باشد را وظیفه مرد دانسته است. (ص۷۷)<br /> <br /> ====وظایف والدین====<br /> نویسنده اثربخشی حمایت والدین در قبال عفاف جنسی فرزندان را مورد بررسی قرار داده است؛ حمایت معیشتی را با استفاده از عنوان وجوب پرداخت نفقه به اثبات رسانده و حمایت در ازدواج را در دو بخش تزویج فرزندان و تسهیل ازدواج مطرح کرده و به استناد [[آیه ۳۲ سوره نور]] و مشهور فتوای فقها، فراهم آوردن مقدمات ازدواج فرزندان را مستحب دانسته است. (ص۷۹-۸۳)<br /> ====وظایف فرزندان و خویشاوندان====<br /> نویسنده از آنجایی که پرداخت نفقه والدین در صورت نیاز بر فرزند واجب است؛ فراهم آوردن مقدمات ازدواج پدر را مستحب دانسته و از آن با عنوان (اعفاف) یاد کرده است. (ص۸۴)<br /> <br /> در باب وظایف خویشاوندان در قبال عفاف جنسی محور اصلی بحث را بر مدار ازدواج و حمایت ازدواج مجردها قرار داده و به آیاتی همچون آیه ۳۲ سوره نور، [[آیه ۱۷۷ سوره بقره]]، [[آیه ۹۰ سوره نحل]] استناد کرده است. (ص۸۴-۸۵)<br /> ====وظایف عموم مردم و حکومت==== <br /> نویسنده به استناد روایات، واسطه‌گری در ازدواج و حمایت از خانواده را در عفاف جنسی بر عموم مردم مستحب و مطلوب دانسته (ص۸۹-۹۲) و قوّادی (واسطه‌گری برای ایجاد رابطه جنسی نامشروع) را به استناد ضروریات فقه و آیات نهی از منکر حرام دانسته است. (ص۹۲)<br /> <br /> در این کتاب، حمایت حکومت‌ها از عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و تسهیل همسریابی و حمایت از ازدواج به عنوان با اهمیت‌ترین روش حمایتی معرفی شده است. (ص۹۵)<br /> حسین بستان وظیفه حکومت‌ها پیرامون ازدواج موقت را نیز مورد بررسی قرار داده و نظریه فقهایی که با استفاده از حکم ثانویِ ترتب فساد، ترویج ازدواج موقت را جزو وظایف حکومت‌ اسلامی نمی‌دانند به نقد گذاشته و با استفاده از روایات اسلامی و جلوگیری از ترویج روابط نامشروع، آماده‌سازی بستر ازدواج موقت را نیز وظیفه حکومت‌ها دانسته است. (ص۹۷-۹۸)<br /> <br /> ==نظارت==<br /> نظارت‌های پیشگیرانه در نابودسازی ابزار گناه و ساماندهی محیط اجتماعی در جهت کاهش زمینه‌های اختلاط جنسی از دیگر بخش‌هایی است که حسین بستان در باب عفاف جنسی، به بررسی آن پرداخته است. (ص۹۹)<br /> نویسنده برای اجرای این نظارت‌ها از طرف نهادهای حکومتی، احکام عام و مشترکی را بیان کرده که امر به معروف و نهی از منکر، وجوب مرابطه (مرزبانی و محافظت از رخنه‌گاه‌های دشمن) و حرمت صدّ و بازداشتن از راه خدا از جمله آنهاست. (ص۹۹-۱۴۵)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف نظارت خانواده بر عفاف جنسی را تحت عناوینی همچون نظارت همسران، نظارت والدین بر فرزندان و نظارت فرزندان بر والدین مورد بررسی قرار داده است. نظارت شوهر بر زن را به استناد [[آیه ۶ سوره تحریم]] و برخی از روایات اسلامی به لزوم حفاظت خانواده از آتش دوزخ، مطلوبیت غیرت‌ورزی، اشتراط خروج زن از منزل با اجازه شوهر و توصیه به نگهداری زن در خانه معنا کرده است. (ص۱۴۶-۱۵۸)<br /> <br /> نظارت زن بر شوهر از دیگر مسائلی است که حسین بستان با تکیه بر ادله وجوب امر به معروف آن را بر زن جایز دانسته و اشتراط در ضمن عقد نکاح را از راهکارهای آن معرفی کرده است. (ص۱۶۱-۱۶۷)<br /> <br /> پنهان‌سازی رابطه زناشویی، تفکیک محل خواب زن و شوهر از فرزندان و کنترل نگاه فرزندان از دیگر وظایف نظارتی است که به آن پرداخته شده است. (ص۱۷۷-۱۷۸)<br /> <br /> ===وظایف روحانیت و حکومت===<br /> نویسنده بنابر ادله امر به معروف و نهی از منکر، عالم بودن روحانیون با شرایط امر به معروف، موقعیت الگویی آنها در جوامع دینی و اثرپذیری توده مردم از آنها، نقش نظارتی روحانیون بر رعایت عفاف جنسی در جامعه را پررنگ‌تر دیگر اقشار دانسته است. (ص۱۷۸-۱۸۰)<br /> <br /> وظایف نظارتی حکومت اسلامی را نیز با ادله‌ای همچون وجوب امر به معروف و نهی از منکر، وجوب نصیحت، ولایت حاکم و قاعده لاضرر مشروع دانسته (ص۱۸۲-۱۸۶) و ابعاد نظارتی حکومت‌ها را در الزام افراد به پرداخت دیون، اخذ اجباری زکات و نابود کردن ابزار گناه، قانون‌گذاری صحیح و اجرای حدود و تعزیرات تبیین کرده است. (ص۱۸۷-۲۰۲)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=50122 2024-11-15T12:18:26Z

<p>S.bahrami: /* وظایف روحانیت و حکومت */</p> <hr /> <div>فقه عفاف جنسی: فقه اجتماعی (کتاب)<br /> <br /> === چکیده ===<br /> '''فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)''' کتابی به زبان فارسی نوشته [[حسین بستان]] (نجفی) است. موضوع آن بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب ادامه بخش دیگری از پژوهش‌های نویسنده در حوزه عفاف جنسی است که با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] منتشر شده است. کتاب فقه عفاف جنسی در بخش فقه اجتماعی را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. <br /> <br /> روش مؤلف در تدوین این کتاب، روش اجتهادی متعارف در حوزه‌های علمیه بوده که بعد از بررسی نظر فقیهان و آیات و روایات مربوط به هر باب، نظر نهایی خود را بازگو می‌کند. کتاب پیش‌رو شامل سه بخش اصلی بوده که در بخش اول، تعلیم و تربیت و اثرگذاری آن در عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و نویسنده به طرح مسائلی همچون احکام عام و مشترک، وظایف و اختیارات خانواده، وظایف روحانیت و حکومت پرداخته است.<br /> <br /> در بخش دوم به تأثیرگذاری رفتارهای حمایتی بر عفاف جنسی پرداخته و وظایف خانواده، والدین، فرزندان، خویشاوندان و عموم مردم را یادآور شده است.<br /> <br /> در بخش سوم عوامل نظارتی مؤثر در عفاف جنسی همچون تأثیرگذاری امر به معروف و نهی از منکر، نظارت شوهر بر زن، نظارت زن بر شوهر و ابعاد نظارتی حکومت‌ها مورد بررسی قرار گرفته است.<br /> <br /> ==ساختار و محتوای کتاب ==<br /> کتاب «فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)» به دنبال بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] با همکاری جبهه فرهنگی حجاب و عفاف در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. [[حسین بستان نجفی]] (زاده ۱۳۴۷ش) نویسنده کتاب، دانش‌آموخته دکتری در رشته جامعه‌شناسی است و عضویت در انجمن مطالعات اجتماعی حوزه علمیه قم و مدیریت گروه جامعه شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه را در کارنامه خود دارد. تدوین چندین مقاله و کتاب همچون «فقه عفاف جنسی (فردی-اجتماعی)»، «نظریه عرفی شدن با رویکرد اجتهادی تجربی» و «خانواده در اسلام» از جمله آثار اوست. <br /> <br /> نویسنده، مباحث فقه عفاف جنسی را در دو محور فردی و اجتماعی مورد بررسی قرار داده و مطالب مربوط به فقه فردی را در کتاب دیگری با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] و مطالب عفاف اجتماعی را در این کتاب گردآورده است.<br /> <br /> کتاب فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی) دارای یک مقدمه و سه بخش است. به‌گفته نویسنده، مبنای شناسایی و تفکیک نهادهای اجتماعی و همچنین وظایف و اختیاراتی که برای هر یک از نهادها تعریف شده به دلالت مستقیم آیات و روایات بوده است؛ به این معنا که عناوین ذیل فصول سه گانه، ناظر به نهادهایی هستند که متون دینی به طور مشخص به بیان وظایف آنها پرداخته‌اند. (ص۴)<br /> <br /> نویسنده مطالب مربوط به عفاف جنسی اجتماعی را در سه فصل بیان کرده است؛ در فصل اول به تأثیرگذاری تعلیم و تربیت در عفاف جنسی پرداخته (ص۷) و در فصل دوم نقش و تأثیرگذاری حمایت را مورد بررسی قرار داده (ص۵۱) و فصل سوم را به نظارت‌های لازم در حوزه عفاف جنسی اختصاص داده است. (ص۹۹)<br /> <br /> ==تعلیم و تربیت==<br /> نویسنده کتاب، اثرگذاری و بررسی تعلیم و تربیت در حوزه عفاف جنسی اجتماعی را در بخش بیان کرده است:<br /> ===احکام عام و مشترک===<br /> به اعتقاد نویسنده، عمومیت برخی از احکام و اصطاحات فقهی به گونه‌ای است که در بخش‌های مختلف فقه از جمله عفاف جنسی اجتماعی راه یافته که اهم آن‌ها عبارت است از:<br /> ارشاد جاهل، راهنمایی به خوبی‌ها، مشاوره در جهت خوبی‌ها، نصیحت، اصلاح ذات‌البین، پرهیز از گمراه کردن دیگران و تأسیس سنت‌های نیک. (ص۷-۲۰)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف با توجه به روایات، وظایف خانواده‌ را به وظایف همسران و وظایف والدین تقسیم کرده و با استدلال به [[آیه ۶ سوره تحریم]] شوهر را موظف به راهنمایی و آموزش همسر دانسته و از باب ارشاد جاهل نیز زن را موظف به راهنمایی شوهر دانسته است.(ص ۲۰-۲۱)<br /> در ادامه به وظایف و اختیارات والدین در قبال تعلیم و تربیت پرداخته شده و بر اساس روایات سه وظیفه برای آنها تعریف شده: آموزش عفاف و حجاب، تربیت عاطفی، شیردهی مناسب. (ص۲۲-۲۹)<br /> ===وظایف و اختیارات روحانیت، عموم مردم و حکومت===<br /> حسین بستان در حوزه تعلیم و تربیت، نهادهایی همچون روحانیت را مسئول دانسته و آنها را با تفقه در دین، افتا، تبلیغ، پرهیز از کتمان علم، تزکیه نفوس، فعل معروف و ترک منکر ارجاع‌پذیر دانسته است. (۲۹-۴۴)<br /> به اعتقاد نویسنده، وظیفه‌ای که محول به عموم مردم در حوزه عفاف جنسی شده مداخله خیرخواهانه و اصلاح‌گرانه آنها در تحکیم و تشکیل خانواده‌هاست که با آگاهی‌بخشی و مشورت‌دهی و پرهیز از اختلاف‌افکنی می‌توانند در امر تعلیم و تربیت سهیم باشند. (ص۴۴-۴۷)<br /> مؤلف با استفاده از روایات، آموزش مسائل مربوط به عفاف جنسی را از باب از بین بردن جهل و عدم آگاهی، وظیفه حکومت‌ اسلامی دانسته (ص۴۸) و احیای سنت نبوی(ص) همچون فرهنگ‌سازی سنت ازدواج و اتخاذ راهکارهای تشویقی و تنبیهی را به حکومت‌ها محول کرده است. (ص۴۹)<br /> <br /> ==حمایت==<br /> از دیگر عوامل مؤثر در عفاف جنسی که مورد توجه نویسنده قرار گرفته حمایت‌های فردی و حکومتی است. (ص۴۹) نویسنده با بیان عناوینی همچون وجوب نصیحت، مطلوبیت برّ و احسان، صرف زکات در راه خدا، تعاون و ذات‌البین حکم شرعی حمایت افراد و نهادها از عفاف جنسی را بیان کرده (ص۵۱-۶۲) و پس از آن به بررسی وظایف خانواده، مردم و حکومت‌ها پرداخته است.<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> حسین بستان،‌ وظایف حمایتی خانواده‌ها را در سه بخش مورد بررسی قرار داده است:<br /> ====وظایف همسران====<br /> وظایف حمایتی زن و شوهر در قبال یکدیگر از حیث تأثیر بر عفاف جنسی در شش محور مورد توجه نویسنده قرار گرفته است. مؤلف با استناد به مسلّمات فقه، آیات و روایات تمکین جنسی زن از مرد را واجب دانسته و قائل است زن بایستی بدون هیچ‌گونه محدودیت مکانی و زمانی امکان بهره‌گیری جنسی را برای شوهرش فراهم سازد مگر زمانی که عذر شرعی در میان باشد. (ص۶۲-۶۳)<br /> <br /> مؤلف وجوب حمایت جنسی شوهر از زن را نیز مورد بررسی قرار داده و شواهد قرآنی و روایی آن را به چهار دسته ادله اجمالی، ادله خاص، قواعد فقهی و ادله آداب تقسیم کرده است. بستان با تکیه بر ادله خاص به این نتیجه رسیده که مرد حق ندارد بیش از چهار ماه هبستر شدن با همسرش را به تعویق بیندازد. همچنین از باب نفی حرج و مشقت از زن و قاعده معاشرت به معروف، ارضای جنسی زن را وظیفه مرد دانسته است. (ص۶۴-۷۲)<br /> <br /> نویسنده حمایت‌های عاطفی و معیشتی را نیز در باب وظایف همسران مورد بررسی قرار داده و تأمین نفقه زن ولو زن ثروتمند باشد را وظیفه مرد دانسته است. (ص۷۷)<br /> <br /> ====وظایف والدین====<br /> نویسنده اثربخشی حمایت والدین در قبال عفاف جنسی فرزندان را مورد بررسی قرار داده است؛ حمایت معیشتی را با استفاده از عنوان وجوب پرداخت نفقه به اثبات رسانده و حمایت در ازدواج را در دو بخش تزویج فرزندان و تسهیل ازدواج مطرح کرده و به استناد [[آیه ۳۲ سوره نور]] و مشهور فتوای فقها، فراهم آوردن مقدمات ازدواج فرزندان را مستحب دانسته است. (ص۷۹-۸۳)<br /> ====وظایف فرزندان و خویشاوندان====<br /> نویسنده از آنجایی که پرداخت نفقه والدین در صورت نیاز بر فرزند واجب است؛ فراهم آوردن مقدمات ازدواج پدر را مستحب دانسته و از آن با عنوان (اعفاف) یاد کرده است. (ص۸۴)<br /> <br /> در باب وظایف خویشاوندان در قبال عفاف جنسی محور اصلی بحث را بر مدار ازدواج و حمایت ازدواج مجردها قرار داده و به آیاتی همچون آیه ۳۲ سوره نور، [[آیه ۱۷۷ سوره بقره]]، [[آیه ۹۰ سوره نحل]] استناد کرده است. (ص۸۴-۸۵)<br /> ====وظایف عموم مردم و حکومت==== <br /> نویسنده به استناد روایات، واسطه‌گری در ازدواج و حمایت از خانواده را در عفاف جنسی بر عموم مردم مستحب و مطلوب دانسته (ص۸۹-۹۲) و قوّادی (واسطه‌گری برای ایجاد رابطه جنسی نامشروع) را به استناد ضروریات فقه و آیات نهی از منکر حرام دانسته است. (ص۹۲)<br /> <br /> در این کتاب، حمایت حکومت‌ها از عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و تسهیل همسریابی و حمایت از ازدواج به عنوان با اهمیت‌ترین روش حمایتی معرفی شده است. (ص۹۵)<br /> حسین بستان وظیفه حکومت‌ها پیرامون ازدواج موقت را نیز مورد بررسی قرار داده و نظریه فقهایی که با استفاده از حکم ثانویِ ترتب فساد، ترویج ازدواج موقت را جزو وظایف حکومت‌ اسلامی نمی‌دانند به نقد گذاشته و با استفاده از روایات اسلامی و جلوگیری از ترویج روابط نامشروع، آماده‌سازی بستر ازدواج موقت را نیز وظیفه حکومت‌ها دانسته است. (ص۹۷-۹۸)<br /> <br /> ==نظارت==<br /> نظارت‌های پیشگیرانه در نابودسازی ابزار گناه و ساماندهی محیط اجتماعی در جهت کاهش زمینه‌های اختلاط جنسی از دیگر بخش‌هایی است که حسین بستان در باب عفاف جنسی، به بررسی آن پرداخته است. (ص۹۹)<br /> نویسنده برای اجرای این نظارت‌ها از طرف نهادهای حکومتی، احکام عام و مشترکی را بیان کرده که امر به معروف و نهی از منکر، وجوب مرابطه (مرزبانی و محافظت از رخنه‌گاه‌های دشمن) و حرمت صدّ و بازداشتن از راه خدا از جمله آنهاست. (ص۹۹-۱۴۵)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف نظارت خانواده بر عفاف جنسی را تحت عناوینی همچون نظارت همسران، نظارت والدین بر فرزندان و نظارت فرزندان بر والدین مورد بررسی قرار داده است. نظارت شوهر بر زن را به استناد [[آیه ۶ سوره تحریم]] و برخی از روایات اسلامی به لزوم حفاظت خانواده از آتش دوزخ، مطلوبیت غیرت‌ورزی، اشتراط خروج زن از منزل با اجازه شوهر و توصیه به نگهداری زن در خانه معنا کرده است. (ص۱۴۶-۱۵۸)<br /> <br /> نظارت زن بر شوهر از دیگر مسائلی است که حسین بستان با تکیه بر ادله وجوب امر به معروف آن را بر زن جایز دانسته و اشتراط در ضمن عقد نکاح را از راهکارهای آن معرفی کرده است. (ص۱۶۱-۱۶۷)<br /> <br /> پنهان‌سازی رابطه زناشویی، تفکیک محل خواب زن و شوهر از فرزندان و کنترل نگاه فرزندان از دیگر وظایف نظارتی است که به آن پرداخته شده است. (ص۱۷۷-۱۷۸)<br /> <br /> ===وظایف روحانیت و حکومت===<br /> نویسنده بنابر ادله امر به معروف و نهی از منکر، عالم بودن روحانیون با شرایط امر به معروف، موقعیت الگویی آنها در جوامع دینی و اثرپذیری توده مردم از آنها، نقش روحانیت را در نظارت بر رعایت عفاف جنسی در جامعه پررنگ‌تر دانسته است. (ص۱۷۸-۱۸۰)<br /> <br /> وظایف نظارتی حکومت اسلامی را نیز با ادله‌ای همچون وجوب امر به معروف و نهی از منکر، وجوب نصیحت، ولایت حاکم و قاعده لاضرر مشروع دانسته (ص۱۸۲-۱۸۶) و ابعاد نظارتی حکومت‌ها را در الزام افراد به پرداخت دیون، اخذ اجباری زکات و نابود کردن ابزار گناه، قانون‌گذاری صحیح و اجرای حدود و تعزیرات تبیین کرده است. (ص۱۸۷-۲۰۲)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=50121 2024-11-15T12:17:39Z

<p>S.bahrami: /* وظایف و اختیارات خانواده */</p> <hr /> <div>فقه عفاف جنسی: فقه اجتماعی (کتاب)<br /> <br /> === چکیده ===<br /> '''فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)''' کتابی به زبان فارسی نوشته [[حسین بستان]] (نجفی) است. موضوع آن بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب ادامه بخش دیگری از پژوهش‌های نویسنده در حوزه عفاف جنسی است که با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] منتشر شده است. کتاب فقه عفاف جنسی در بخش فقه اجتماعی را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. <br /> <br /> روش مؤلف در تدوین این کتاب، روش اجتهادی متعارف در حوزه‌های علمیه بوده که بعد از بررسی نظر فقیهان و آیات و روایات مربوط به هر باب، نظر نهایی خود را بازگو می‌کند. کتاب پیش‌رو شامل سه بخش اصلی بوده که در بخش اول، تعلیم و تربیت و اثرگذاری آن در عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و نویسنده به طرح مسائلی همچون احکام عام و مشترک، وظایف و اختیارات خانواده، وظایف روحانیت و حکومت پرداخته است.<br /> <br /> در بخش دوم به تأثیرگذاری رفتارهای حمایتی بر عفاف جنسی پرداخته و وظایف خانواده، والدین، فرزندان، خویشاوندان و عموم مردم را یادآور شده است.<br /> <br /> در بخش سوم عوامل نظارتی مؤثر در عفاف جنسی همچون تأثیرگذاری امر به معروف و نهی از منکر، نظارت شوهر بر زن، نظارت زن بر شوهر و ابعاد نظارتی حکومت‌ها مورد بررسی قرار گرفته است.<br /> <br /> ==ساختار و محتوای کتاب ==<br /> کتاب «فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)» به دنبال بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] با همکاری جبهه فرهنگی حجاب و عفاف در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. [[حسین بستان نجفی]] (زاده ۱۳۴۷ش) نویسنده کتاب، دانش‌آموخته دکتری در رشته جامعه‌شناسی است و عضویت در انجمن مطالعات اجتماعی حوزه علمیه قم و مدیریت گروه جامعه شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه را در کارنامه خود دارد. تدوین چندین مقاله و کتاب همچون «فقه عفاف جنسی (فردی-اجتماعی)»، «نظریه عرفی شدن با رویکرد اجتهادی تجربی» و «خانواده در اسلام» از جمله آثار اوست. <br /> <br /> نویسنده، مباحث فقه عفاف جنسی را در دو محور فردی و اجتماعی مورد بررسی قرار داده و مطالب مربوط به فقه فردی را در کتاب دیگری با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] و مطالب عفاف اجتماعی را در این کتاب گردآورده است.<br /> <br /> کتاب فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی) دارای یک مقدمه و سه بخش است. به‌گفته نویسنده، مبنای شناسایی و تفکیک نهادهای اجتماعی و همچنین وظایف و اختیاراتی که برای هر یک از نهادها تعریف شده به دلالت مستقیم آیات و روایات بوده است؛ به این معنا که عناوین ذیل فصول سه گانه، ناظر به نهادهایی هستند که متون دینی به طور مشخص به بیان وظایف آنها پرداخته‌اند. (ص۴)<br /> <br /> نویسنده مطالب مربوط به عفاف جنسی اجتماعی را در سه فصل بیان کرده است؛ در فصل اول به تأثیرگذاری تعلیم و تربیت در عفاف جنسی پرداخته (ص۷) و در فصل دوم نقش و تأثیرگذاری حمایت را مورد بررسی قرار داده (ص۵۱) و فصل سوم را به نظارت‌های لازم در حوزه عفاف جنسی اختصاص داده است. (ص۹۹)<br /> <br /> ==تعلیم و تربیت==<br /> نویسنده کتاب، اثرگذاری و بررسی تعلیم و تربیت در حوزه عفاف جنسی اجتماعی را در بخش بیان کرده است:<br /> ===احکام عام و مشترک===<br /> به اعتقاد نویسنده، عمومیت برخی از احکام و اصطاحات فقهی به گونه‌ای است که در بخش‌های مختلف فقه از جمله عفاف جنسی اجتماعی راه یافته که اهم آن‌ها عبارت است از:<br /> ارشاد جاهل، راهنمایی به خوبی‌ها، مشاوره در جهت خوبی‌ها، نصیحت، اصلاح ذات‌البین، پرهیز از گمراه کردن دیگران و تأسیس سنت‌های نیک. (ص۷-۲۰)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف با توجه به روایات، وظایف خانواده‌ را به وظایف همسران و وظایف والدین تقسیم کرده و با استدلال به [[آیه ۶ سوره تحریم]] شوهر را موظف به راهنمایی و آموزش همسر دانسته و از باب ارشاد جاهل نیز زن را موظف به راهنمایی شوهر دانسته است.(ص ۲۰-۲۱)<br /> در ادامه به وظایف و اختیارات والدین در قبال تعلیم و تربیت پرداخته شده و بر اساس روایات سه وظیفه برای آنها تعریف شده: آموزش عفاف و حجاب، تربیت عاطفی، شیردهی مناسب. (ص۲۲-۲۹)<br /> ===وظایف و اختیارات روحانیت، عموم مردم و حکومت===<br /> حسین بستان در حوزه تعلیم و تربیت، نهادهایی همچون روحانیت را مسئول دانسته و آنها را با تفقه در دین، افتا، تبلیغ، پرهیز از کتمان علم، تزکیه نفوس، فعل معروف و ترک منکر ارجاع‌پذیر دانسته است. (۲۹-۴۴)<br /> به اعتقاد نویسنده، وظیفه‌ای که محول به عموم مردم در حوزه عفاف جنسی شده مداخله خیرخواهانه و اصلاح‌گرانه آنها در تحکیم و تشکیل خانواده‌هاست که با آگاهی‌بخشی و مشورت‌دهی و پرهیز از اختلاف‌افکنی می‌توانند در امر تعلیم و تربیت سهیم باشند. (ص۴۴-۴۷)<br /> مؤلف با استفاده از روایات، آموزش مسائل مربوط به عفاف جنسی را از باب از بین بردن جهل و عدم آگاهی، وظیفه حکومت‌ اسلامی دانسته (ص۴۸) و احیای سنت نبوی(ص) همچون فرهنگ‌سازی سنت ازدواج و اتخاذ راهکارهای تشویقی و تنبیهی را به حکومت‌ها محول کرده است. (ص۴۹)<br /> <br /> ==حمایت==<br /> از دیگر عوامل مؤثر در عفاف جنسی که مورد توجه نویسنده قرار گرفته حمایت‌های فردی و حکومتی است. (ص۴۹) نویسنده با بیان عناوینی همچون وجوب نصیحت، مطلوبیت برّ و احسان، صرف زکات در راه خدا، تعاون و ذات‌البین حکم شرعی حمایت افراد و نهادها از عفاف جنسی را بیان کرده (ص۵۱-۶۲) و پس از آن به بررسی وظایف خانواده، مردم و حکومت‌ها پرداخته است.<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> حسین بستان،‌ وظایف حمایتی خانواده‌ها را در سه بخش مورد بررسی قرار داده است:<br /> ====وظایف همسران====<br /> وظایف حمایتی زن و شوهر در قبال یکدیگر از حیث تأثیر بر عفاف جنسی در شش محور مورد توجه نویسنده قرار گرفته است. مؤلف با استناد به مسلّمات فقه، آیات و روایات تمکین جنسی زن از مرد را واجب دانسته و قائل است زن بایستی بدون هیچ‌گونه محدودیت مکانی و زمانی امکان بهره‌گیری جنسی را برای شوهرش فراهم سازد مگر زمانی که عذر شرعی در میان باشد. (ص۶۲-۶۳)<br /> <br /> مؤلف وجوب حمایت جنسی شوهر از زن را نیز مورد بررسی قرار داده و شواهد قرآنی و روایی آن را به چهار دسته ادله اجمالی، ادله خاص، قواعد فقهی و ادله آداب تقسیم کرده است. بستان با تکیه بر ادله خاص به این نتیجه رسیده که مرد حق ندارد بیش از چهار ماه هبستر شدن با همسرش را به تعویق بیندازد. همچنین از باب نفی حرج و مشقت از زن و قاعده معاشرت به معروف، ارضای جنسی زن را وظیفه مرد دانسته است. (ص۶۴-۷۲)<br /> <br /> نویسنده حمایت‌های عاطفی و معیشتی را نیز در باب وظایف همسران مورد بررسی قرار داده و تأمین نفقه زن ولو زن ثروتمند باشد را وظیفه مرد دانسته است. (ص۷۷)<br /> <br /> ====وظایف والدین====<br /> نویسنده اثربخشی حمایت والدین در قبال عفاف جنسی فرزندان را مورد بررسی قرار داده است؛ حمایت معیشتی را با استفاده از عنوان وجوب پرداخت نفقه به اثبات رسانده و حمایت در ازدواج را در دو بخش تزویج فرزندان و تسهیل ازدواج مطرح کرده و به استناد [[آیه ۳۲ سوره نور]] و مشهور فتوای فقها، فراهم آوردن مقدمات ازدواج فرزندان را مستحب دانسته است. (ص۷۹-۸۳)<br /> ====وظایف فرزندان و خویشاوندان====<br /> نویسنده از آنجایی که پرداخت نفقه والدین در صورت نیاز بر فرزند واجب است؛ فراهم آوردن مقدمات ازدواج پدر را مستحب دانسته و از آن با عنوان (اعفاف) یاد کرده است. (ص۸۴)<br /> <br /> در باب وظایف خویشاوندان در قبال عفاف جنسی محور اصلی بحث را بر مدار ازدواج و حمایت ازدواج مجردها قرار داده و به آیاتی همچون آیه ۳۲ سوره نور، [[آیه ۱۷۷ سوره بقره]]، [[آیه ۹۰ سوره نحل]] استناد کرده است. (ص۸۴-۸۵)<br /> ====وظایف عموم مردم و حکومت==== <br /> نویسنده به استناد روایات، واسطه‌گری در ازدواج و حمایت از خانواده را در عفاف جنسی بر عموم مردم مستحب و مطلوب دانسته (ص۸۹-۹۲) و قوّادی (واسطه‌گری برای ایجاد رابطه جنسی نامشروع) را به استناد ضروریات فقه و آیات نهی از منکر حرام دانسته است. (ص۹۲)<br /> <br /> در این کتاب، حمایت حکومت‌ها از عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و تسهیل همسریابی و حمایت از ازدواج به عنوان با اهمیت‌ترین روش حمایتی معرفی شده است. (ص۹۵)<br /> حسین بستان وظیفه حکومت‌ها پیرامون ازدواج موقت را نیز مورد بررسی قرار داده و نظریه فقهایی که با استفاده از حکم ثانویِ ترتب فساد، ترویج ازدواج موقت را جزو وظایف حکومت‌ اسلامی نمی‌دانند به نقد گذاشته و با استفاده از روایات اسلامی و جلوگیری از ترویج روابط نامشروع، آماده‌سازی بستر ازدواج موقت را نیز وظیفه حکومت‌ها دانسته است. (ص۹۷-۹۸)<br /> <br /> ==نظارت==<br /> نظارت‌های پیشگیرانه در نابودسازی ابزار گناه و ساماندهی محیط اجتماعی در جهت کاهش زمینه‌های اختلاط جنسی از دیگر بخش‌هایی است که حسین بستان در باب عفاف جنسی، به بررسی آن پرداخته است. (ص۹۹)<br /> نویسنده برای اجرای این نظارت‌ها از طرف نهادهای حکومتی، احکام عام و مشترکی را بیان کرده که امر به معروف و نهی از منکر، وجوب مرابطه (مرزبانی و محافظت از رخنه‌گاه‌های دشمن) و حرمت صدّ و بازداشتن از راه خدا از جمله آنهاست. (ص۹۹-۱۴۵)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف نظارت خانواده بر عفاف جنسی را تحت عناوینی همچون نظارت همسران، نظارت والدین بر فرزندان و نظارت فرزندان بر والدین مورد بررسی قرار داده است. نظارت شوهر بر زن را به استناد [[آیه ۶ سوره تحریم]] و برخی از روایات اسلامی به لزوم حفاظت خانواده از آتش دوزخ، مطلوبیت غیرت‌ورزی، اشتراط خروج زن از منزل با اجازه شوهر و توصیه به نگهداری زن در خانه معنا کرده است. (ص۱۴۶-۱۵۸)<br /> <br /> نظارت زن بر شوهر از دیگر مسائلی است که حسین بستان با تکیه بر ادله وجوب امر به معروف آن را بر زن جایز دانسته و اشتراط در ضمن عقد نکاح را از راهکارهای آن معرفی کرده است. (ص۱۶۱-۱۶۷)<br /> <br /> پنهان‌سازی رابطه زناشویی، تفکیک محل خواب زن و شوهر از فرزندان و کنترل نگاه فرزندان از دیگر وظایف نظارتی است که به آن پرداخته شده است. (ص۱۷۷-۱۷۸)<br /> <br /> ===وظایف روحانیت و حکومت===<br /> نویسنده بنابر ادله امر به معروف و نهی از منکر، عالم بودن روحانیون با شرایط امر به معروف، موقعیت الگویی آنها در جوامع دینی و اثرپذیری توده مردم از آنها نقش روحانیت را در نظارت بر رعایت عفاف جنسی در جامعه پررنگ‌تر دانسته است. (ص۱۷۸-۱۸۰)<br /> <br /> وظایف نظارتی حکومت اسلامی را نیز با ادله‌ای همچون وجوب امر به معروف و نهی از منکر، وجوب نصیحت، ولایت حاکم و قاعده لاضرر مشروع دانسته (ص۱۸۲-۱۸۶) و ابعاد نظارتی حکومت‌ها را در الزام افراد به پرداخت دیون، اخذ اجباری زکات و نابود کردن ابزار گناه، قانون‌گذاری صحیح و اجرای حدود و تعزیرات تبیین کرده است. (ص۱۸۷-۲۰۲)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=50120 2024-11-15T12:16:48Z

<p>S.bahrami: /* وظایف و اختیارات خانواده */</p> <hr /> <div>فقه عفاف جنسی: فقه اجتماعی (کتاب)<br /> <br /> === چکیده ===<br /> '''فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)''' کتابی به زبان فارسی نوشته [[حسین بستان]] (نجفی) است. موضوع آن بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب ادامه بخش دیگری از پژوهش‌های نویسنده در حوزه عفاف جنسی است که با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] منتشر شده است. کتاب فقه عفاف جنسی در بخش فقه اجتماعی را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. <br /> <br /> روش مؤلف در تدوین این کتاب، روش اجتهادی متعارف در حوزه‌های علمیه بوده که بعد از بررسی نظر فقیهان و آیات و روایات مربوط به هر باب، نظر نهایی خود را بازگو می‌کند. کتاب پیش‌رو شامل سه بخش اصلی بوده که در بخش اول، تعلیم و تربیت و اثرگذاری آن در عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و نویسنده به طرح مسائلی همچون احکام عام و مشترک، وظایف و اختیارات خانواده، وظایف روحانیت و حکومت پرداخته است.<br /> <br /> در بخش دوم به تأثیرگذاری رفتارهای حمایتی بر عفاف جنسی پرداخته و وظایف خانواده، والدین، فرزندان، خویشاوندان و عموم مردم را یادآور شده است.<br /> <br /> در بخش سوم عوامل نظارتی مؤثر در عفاف جنسی همچون تأثیرگذاری امر به معروف و نهی از منکر، نظارت شوهر بر زن، نظارت زن بر شوهر و ابعاد نظارتی حکومت‌ها مورد بررسی قرار گرفته است.<br /> <br /> ==ساختار و محتوای کتاب ==<br /> کتاب «فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)» به دنبال بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] با همکاری جبهه فرهنگی حجاب و عفاف در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. [[حسین بستان نجفی]] (زاده ۱۳۴۷ش) نویسنده کتاب، دانش‌آموخته دکتری در رشته جامعه‌شناسی است و عضویت در انجمن مطالعات اجتماعی حوزه علمیه قم و مدیریت گروه جامعه شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه را در کارنامه خود دارد. تدوین چندین مقاله و کتاب همچون «فقه عفاف جنسی (فردی-اجتماعی)»، «نظریه عرفی شدن با رویکرد اجتهادی تجربی» و «خانواده در اسلام» از جمله آثار اوست. <br /> <br /> نویسنده، مباحث فقه عفاف جنسی را در دو محور فردی و اجتماعی مورد بررسی قرار داده و مطالب مربوط به فقه فردی را در کتاب دیگری با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] و مطالب عفاف اجتماعی را در این کتاب گردآورده است.<br /> <br /> کتاب فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی) دارای یک مقدمه و سه بخش است. به‌گفته نویسنده، مبنای شناسایی و تفکیک نهادهای اجتماعی و همچنین وظایف و اختیاراتی که برای هر یک از نهادها تعریف شده به دلالت مستقیم آیات و روایات بوده است؛ به این معنا که عناوین ذیل فصول سه گانه، ناظر به نهادهایی هستند که متون دینی به طور مشخص به بیان وظایف آنها پرداخته‌اند. (ص۴)<br /> <br /> نویسنده مطالب مربوط به عفاف جنسی اجتماعی را در سه فصل بیان کرده است؛ در فصل اول به تأثیرگذاری تعلیم و تربیت در عفاف جنسی پرداخته (ص۷) و در فصل دوم نقش و تأثیرگذاری حمایت را مورد بررسی قرار داده (ص۵۱) و فصل سوم را به نظارت‌های لازم در حوزه عفاف جنسی اختصاص داده است. (ص۹۹)<br /> <br /> ==تعلیم و تربیت==<br /> نویسنده کتاب، اثرگذاری و بررسی تعلیم و تربیت در حوزه عفاف جنسی اجتماعی را در بخش بیان کرده است:<br /> ===احکام عام و مشترک===<br /> به اعتقاد نویسنده، عمومیت برخی از احکام و اصطاحات فقهی به گونه‌ای است که در بخش‌های مختلف فقه از جمله عفاف جنسی اجتماعی راه یافته که اهم آن‌ها عبارت است از:<br /> ارشاد جاهل، راهنمایی به خوبی‌ها، مشاوره در جهت خوبی‌ها، نصیحت، اصلاح ذات‌البین، پرهیز از گمراه کردن دیگران و تأسیس سنت‌های نیک. (ص۷-۲۰)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف با توجه به روایات، وظایف خانواده‌ را به وظایف همسران و وظایف والدین تقسیم کرده و با استدلال به [[آیه ۶ سوره تحریم]] شوهر را موظف به راهنمایی و آموزش همسر دانسته و از باب ارشاد جاهل نیز زن را موظف به راهنمایی شوهر دانسته است.(ص ۲۰-۲۱)<br /> در ادامه به وظایف و اختیارات والدین در قبال تعلیم و تربیت پرداخته شده و بر اساس روایات سه وظیفه برای آنها تعریف شده: آموزش عفاف و حجاب، تربیت عاطفی، شیردهی مناسب. (ص۲۲-۲۹)<br /> ===وظایف و اختیارات روحانیت، عموم مردم و حکومت===<br /> حسین بستان در حوزه تعلیم و تربیت، نهادهایی همچون روحانیت را مسئول دانسته و آنها را با تفقه در دین، افتا، تبلیغ، پرهیز از کتمان علم، تزکیه نفوس، فعل معروف و ترک منکر ارجاع‌پذیر دانسته است. (۲۹-۴۴)<br /> به اعتقاد نویسنده، وظیفه‌ای که محول به عموم مردم در حوزه عفاف جنسی شده مداخله خیرخواهانه و اصلاح‌گرانه آنها در تحکیم و تشکیل خانواده‌هاست که با آگاهی‌بخشی و مشورت‌دهی و پرهیز از اختلاف‌افکنی می‌توانند در امر تعلیم و تربیت سهیم باشند. (ص۴۴-۴۷)<br /> مؤلف با استفاده از روایات، آموزش مسائل مربوط به عفاف جنسی را از باب از بین بردن جهل و عدم آگاهی، وظیفه حکومت‌ اسلامی دانسته (ص۴۸) و احیای سنت نبوی(ص) همچون فرهنگ‌سازی سنت ازدواج و اتخاذ راهکارهای تشویقی و تنبیهی را به حکومت‌ها محول کرده است. (ص۴۹)<br /> <br /> ==حمایت==<br /> از دیگر عوامل مؤثر در عفاف جنسی که مورد توجه نویسنده قرار گرفته حمایت‌های فردی و حکومتی است. (ص۴۹) نویسنده با بیان عناوینی همچون وجوب نصیحت، مطلوبیت برّ و احسان، صرف زکات در راه خدا، تعاون و ذات‌البین حکم شرعی حمایت افراد و نهادها از عفاف جنسی را بیان کرده (ص۵۱-۶۲) و پس از آن به بررسی وظایف خانواده، مردم و حکومت‌ها پرداخته است.<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> حسین بستان،‌ وظایف حمایتی خانواده‌ها را در سه بخش مورد بررسی قرار داده است:<br /> ====وظایف همسران====<br /> وظایف حمایتی زن و شوهر در قبال یکدیگر از حیث تأثیر بر عفاف جنسی در شش محور مورد توجه نویسنده قرار گرفته است. مؤلف با استناد به مسلّمات فقه، آیات و روایات تمکین جنسی زن از مرد را واجب دانسته و قائل است زن بایستی بدون هیچ‌گونه محدودیت مکانی و زمانی امکان بهره‌گیری جنسی را برای شوهرش فراهم سازد مگر زمانی که عذر شرعی در میان باشد. (ص۶۲-۶۳)<br /> <br /> مؤلف وجوب حمایت جنسی شوهر از زن را نیز مورد بررسی قرار داده و شواهد قرآنی و روایی آن را به چهار دسته ادله اجمالی، ادله خاص، قواعد فقهی و ادله آداب تقسیم کرده است. بستان با تکیه بر ادله خاص به این نتیجه رسیده که مرد حق ندارد بیش از چهار ماه هبستر شدن با همسرش را به تعویق بیندازد. همچنین از باب نفی حرج و مشقت از زن و قاعده معاشرت به معروف، ارضای جنسی زن را وظیفه مرد دانسته است. (ص۶۴-۷۲)<br /> <br /> نویسنده حمایت‌های عاطفی و معیشتی را نیز در باب وظایف همسران مورد بررسی قرار داده و تأمین نفقه زن ولو زن ثروتمند باشد را وظیفه مرد دانسته است. (ص۷۷)<br /> <br /> ====وظایف والدین====<br /> نویسنده اثربخشی حمایت والدین در قبال عفاف جنسی فرزندان را مورد بررسی قرار داده است؛ حمایت معیشتی را با استفاده از عنوان وجوب پرداخت نفقه به اثبات رسانده و حمایت در ازدواج را در دو بخش تزویج فرزندان و تسهیل ازدواج مطرح کرده و به استناد [[آیه ۳۲ سوره نور]] و مشهور فتوای فقها، فراهم آوردن مقدمات ازدواج فرزندان را مستحب دانسته است. (ص۷۹-۸۳)<br /> ====وظایف فرزندان و خویشاوندان====<br /> نویسنده از آنجایی که پرداخت نفقه والدین در صورت نیاز بر فرزند واجب است؛ فراهم آوردن مقدمات ازدواج پدر را مستحب دانسته و از آن با عنوان (اعفاف) یاد کرده است. (ص۸۴)<br /> <br /> در باب وظایف خویشاوندان در قبال عفاف جنسی محور اصلی بحث را بر مدار ازدواج و حمایت ازدواج مجردها قرار داده و به آیاتی همچون آیه ۳۲ سوره نور، [[آیه ۱۷۷ سوره بقره]]، [[آیه ۹۰ سوره نحل]] استناد کرده است. (ص۸۴-۸۵)<br /> ====وظایف عموم مردم و حکومت==== <br /> نویسنده به استناد روایات، واسطه‌گری در ازدواج و حمایت از خانواده را در عفاف جنسی بر عموم مردم مستحب و مطلوب دانسته (ص۸۹-۹۲) و قوّادی (واسطه‌گری برای ایجاد رابطه جنسی نامشروع) را به استناد ضروریات فقه و آیات نهی از منکر حرام دانسته است. (ص۹۲)<br /> <br /> در این کتاب، حمایت حکومت‌ها از عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و تسهیل همسریابی و حمایت از ازدواج به عنوان با اهمیت‌ترین روش حمایتی معرفی شده است. (ص۹۵)<br /> حسین بستان وظیفه حکومت‌ها پیرامون ازدواج موقت را نیز مورد بررسی قرار داده و نظریه فقهایی که با استفاده از حکم ثانویِ ترتب فساد، ترویج ازدواج موقت را جزو وظایف حکومت‌ اسلامی نمی‌دانند به نقد گذاشته و با استفاده از روایات اسلامی و جلوگیری از ترویج روابط نامشروع، آماده‌سازی بستر ازدواج موقت را نیز وظیفه حکومت‌ها دانسته است. (ص۹۷-۹۸)<br /> <br /> ==نظارت==<br /> نظارت‌های پیشگیرانه در نابودسازی ابزار گناه و ساماندهی محیط اجتماعی در جهت کاهش زمینه‌های اختلاط جنسی از دیگر بخش‌هایی است که حسین بستان در باب عفاف جنسی، به بررسی آن پرداخته است. (ص۹۹)<br /> نویسنده برای اجرای این نظارت‌ها از طرف نهادهای حکومتی، احکام عام و مشترکی را بیان کرده که امر به معروف و نهی از منکر، وجوب مرابطه (مرزبانی و محافظت از رخنه‌گاه‌های دشمن) و حرمت صدّ و بازداشتن از راه خدا از جمله آنهاست. (ص۹۹-۱۴۵)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف نظارت خانواده بر عفاف جنسی را تحت عناوینی همچون نظارت همسران، نظارت والدین بر فرزندان و نظارت فرزندان بر والدین مورد بررسی قرار داده است. نظارت شوهر بر زن را به استناد [[آیه ۶ سوره تحریم]] و برخی از روایات اسلامی به لزوم حفاظت خانواده از آتش دوزخ، مطلوبیت غیرت‌ورزی، اشتراط خروج زن از منزل با اجازه شوهر و توصیه به نگهداری زن در خانه معنا کرده است. (ص۱۴۶-۱۵۸)<br /> <br /> نظارت زن بر شوهر از دیگر مسائلی است که حسین بستان با تکیه بر ادله وجوب امر به معروف آن را بر زن جایز دانسته و اشتراط در ضمن عقد نکاح را از راهکارهای آن معرفی کرده است. (ص۱۶۱-۱۶۷)<br /> <br /> پنهان‌سازی رابطه زناشویی، تفکیک محل خواب زن و شوهر از فرزندان و کنترل نگاه فرزندان از دیگر وظایف نظارتی است به آنها پرداخته شده است. (ص۱۷۷-۱۷۸)<br /> <br /> ===وظایف روحانیت و حکومت===<br /> نویسنده بنابر ادله امر به معروف و نهی از منکر، عالم بودن روحانیون با شرایط امر به معروف، موقعیت الگویی آنها در جوامع دینی و اثرپذیری توده مردم از آنها نقش روحانیت را در نظارت بر رعایت عفاف جنسی در جامعه پررنگ‌تر دانسته است. (ص۱۷۸-۱۸۰)<br /> <br /> وظایف نظارتی حکومت اسلامی را نیز با ادله‌ای همچون وجوب امر به معروف و نهی از منکر، وجوب نصیحت، ولایت حاکم و قاعده لاضرر مشروع دانسته (ص۱۸۲-۱۸۶) و ابعاد نظارتی حکومت‌ها را در الزام افراد به پرداخت دیون، اخذ اجباری زکات و نابود کردن ابزار گناه، قانون‌گذاری صحیح و اجرای حدود و تعزیرات تبیین کرده است. (ص۱۸۷-۲۰۲)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=50119 2024-11-15T12:15:52Z

<p>S.bahrami: /* وظایف و اختیارات خانواده */</p> <hr /> <div>فقه عفاف جنسی: فقه اجتماعی (کتاب)<br /> <br /> === چکیده ===<br /> '''فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)''' کتابی به زبان فارسی نوشته [[حسین بستان]] (نجفی) است. موضوع آن بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب ادامه بخش دیگری از پژوهش‌های نویسنده در حوزه عفاف جنسی است که با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] منتشر شده است. کتاب فقه عفاف جنسی در بخش فقه اجتماعی را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. <br /> <br /> روش مؤلف در تدوین این کتاب، روش اجتهادی متعارف در حوزه‌های علمیه بوده که بعد از بررسی نظر فقیهان و آیات و روایات مربوط به هر باب، نظر نهایی خود را بازگو می‌کند. کتاب پیش‌رو شامل سه بخش اصلی بوده که در بخش اول، تعلیم و تربیت و اثرگذاری آن در عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و نویسنده به طرح مسائلی همچون احکام عام و مشترک، وظایف و اختیارات خانواده، وظایف روحانیت و حکومت پرداخته است.<br /> <br /> در بخش دوم به تأثیرگذاری رفتارهای حمایتی بر عفاف جنسی پرداخته و وظایف خانواده، والدین، فرزندان، خویشاوندان و عموم مردم را یادآور شده است.<br /> <br /> در بخش سوم عوامل نظارتی مؤثر در عفاف جنسی همچون تأثیرگذاری امر به معروف و نهی از منکر، نظارت شوهر بر زن، نظارت زن بر شوهر و ابعاد نظارتی حکومت‌ها مورد بررسی قرار گرفته است.<br /> <br /> ==ساختار و محتوای کتاب ==<br /> کتاب «فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)» به دنبال بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] با همکاری جبهه فرهنگی حجاب و عفاف در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. [[حسین بستان نجفی]] (زاده ۱۳۴۷ش) نویسنده کتاب، دانش‌آموخته دکتری در رشته جامعه‌شناسی است و عضویت در انجمن مطالعات اجتماعی حوزه علمیه قم و مدیریت گروه جامعه شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه را در کارنامه خود دارد. تدوین چندین مقاله و کتاب همچون «فقه عفاف جنسی (فردی-اجتماعی)»، «نظریه عرفی شدن با رویکرد اجتهادی تجربی» و «خانواده در اسلام» از جمله آثار اوست. <br /> <br /> نویسنده، مباحث فقه عفاف جنسی را در دو محور فردی و اجتماعی مورد بررسی قرار داده و مطالب مربوط به فقه فردی را در کتاب دیگری با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] و مطالب عفاف اجتماعی را در این کتاب گردآورده است.<br /> <br /> کتاب فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی) دارای یک مقدمه و سه بخش است. به‌گفته نویسنده، مبنای شناسایی و تفکیک نهادهای اجتماعی و همچنین وظایف و اختیاراتی که برای هر یک از نهادها تعریف شده به دلالت مستقیم آیات و روایات بوده است؛ به این معنا که عناوین ذیل فصول سه گانه، ناظر به نهادهایی هستند که متون دینی به طور مشخص به بیان وظایف آنها پرداخته‌اند. (ص۴)<br /> <br /> نویسنده مطالب مربوط به عفاف جنسی اجتماعی را در سه فصل بیان کرده است؛ در فصل اول به تأثیرگذاری تعلیم و تربیت در عفاف جنسی پرداخته (ص۷) و در فصل دوم نقش و تأثیرگذاری حمایت را مورد بررسی قرار داده (ص۵۱) و فصل سوم را به نظارت‌های لازم در حوزه عفاف جنسی اختصاص داده است. (ص۹۹)<br /> <br /> ==تعلیم و تربیت==<br /> نویسنده کتاب، اثرگذاری و بررسی تعلیم و تربیت در حوزه عفاف جنسی اجتماعی را در بخش بیان کرده است:<br /> ===احکام عام و مشترک===<br /> به اعتقاد نویسنده، عمومیت برخی از احکام و اصطاحات فقهی به گونه‌ای است که در بخش‌های مختلف فقه از جمله عفاف جنسی اجتماعی راه یافته که اهم آن‌ها عبارت است از:<br /> ارشاد جاهل، راهنمایی به خوبی‌ها، مشاوره در جهت خوبی‌ها، نصیحت، اصلاح ذات‌البین، پرهیز از گمراه کردن دیگران و تأسیس سنت‌های نیک. (ص۷-۲۰)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف با توجه به روایات، وظایف خانواده‌ را به وظایف همسران و وظایف والدین تقسیم کرده و با استدلال به [[آیه ۶ سوره تحریم]] شوهر را موظف به راهنمایی و آموزش همسر دانسته و از باب ارشاد جاهل نیز زن را موظف به راهنمایی شوهر دانسته است.(ص ۲۰-۲۱)<br /> در ادامه به وظایف و اختیارات والدین در قبال تعلیم و تربیت پرداخته شده و بر اساس روایات سه وظیفه برای آنها تعریف شده: آموزش عفاف و حجاب، تربیت عاطفی، شیردهی مناسب. (ص۲۲-۲۹)<br /> ===وظایف و اختیارات روحانیت، عموم مردم و حکومت===<br /> حسین بستان در حوزه تعلیم و تربیت، نهادهایی همچون روحانیت را مسئول دانسته و آنها را با تفقه در دین، افتا، تبلیغ، پرهیز از کتمان علم، تزکیه نفوس، فعل معروف و ترک منکر ارجاع‌پذیر دانسته است. (۲۹-۴۴)<br /> به اعتقاد نویسنده، وظیفه‌ای که محول به عموم مردم در حوزه عفاف جنسی شده مداخله خیرخواهانه و اصلاح‌گرانه آنها در تحکیم و تشکیل خانواده‌هاست که با آگاهی‌بخشی و مشورت‌دهی و پرهیز از اختلاف‌افکنی می‌توانند در امر تعلیم و تربیت سهیم باشند. (ص۴۴-۴۷)<br /> مؤلف با استفاده از روایات، آموزش مسائل مربوط به عفاف جنسی را از باب از بین بردن جهل و عدم آگاهی، وظیفه حکومت‌ اسلامی دانسته (ص۴۸) و احیای سنت نبوی(ص) همچون فرهنگ‌سازی سنت ازدواج و اتخاذ راهکارهای تشویقی و تنبیهی را به حکومت‌ها محول کرده است. (ص۴۹)<br /> <br /> ==حمایت==<br /> از دیگر عوامل مؤثر در عفاف جنسی که مورد توجه نویسنده قرار گرفته حمایت‌های فردی و حکومتی است. (ص۴۹) نویسنده با بیان عناوینی همچون وجوب نصیحت، مطلوبیت برّ و احسان، صرف زکات در راه خدا، تعاون و ذات‌البین حکم شرعی حمایت افراد و نهادها از عفاف جنسی را بیان کرده (ص۵۱-۶۲) و پس از آن به بررسی وظایف خانواده، مردم و حکومت‌ها پرداخته است.<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> حسین بستان،‌ وظایف حمایتی خانواده‌ها را در سه بخش مورد بررسی قرار داده است:<br /> ====وظایف همسران====<br /> وظایف حمایتی زن و شوهر در قبال یکدیگر از حیث تأثیر بر عفاف جنسی در شش محور مورد توجه نویسنده قرار گرفته است. مؤلف با استناد به مسلّمات فقه، آیات و روایات تمکین جنسی زن از مرد را واجب دانسته و قائل است زن بایستی بدون هیچ‌گونه محدودیت مکانی و زمانی امکان بهره‌گیری جنسی را برای شوهرش فراهم سازد مگر زمانی که عذر شرعی در میان باشد. (ص۶۲-۶۳)<br /> <br /> مؤلف وجوب حمایت جنسی شوهر از زن را نیز مورد بررسی قرار داده و شواهد قرآنی و روایی آن را به چهار دسته ادله اجمالی، ادله خاص، قواعد فقهی و ادله آداب تقسیم کرده است. بستان با تکیه بر ادله خاص به این نتیجه رسیده که مرد حق ندارد بیش از چهار ماه هبستر شدن با همسرش را به تعویق بیندازد. همچنین از باب نفی حرج و مشقت از زن و قاعده معاشرت به معروف، ارضای جنسی زن را وظیفه مرد دانسته است. (ص۶۴-۷۲)<br /> <br /> نویسنده حمایت‌های عاطفی و معیشتی را نیز در باب وظایف همسران مورد بررسی قرار داده و تأمین نفقه زن ولو زن ثروتمند باشد را وظیفه مرد دانسته است. (ص۷۷)<br /> <br /> ====وظایف والدین====<br /> نویسنده اثربخشی حمایت والدین در قبال عفاف جنسی فرزندان را مورد بررسی قرار داده است؛ حمایت معیشتی را با استفاده از عنوان وجوب پرداخت نفقه به اثبات رسانده و حمایت در ازدواج را در دو بخش تزویج فرزندان و تسهیل ازدواج مطرح کرده و به استناد [[آیه ۳۲ سوره نور]] و مشهور فتوای فقها، فراهم آوردن مقدمات ازدواج فرزندان را مستحب دانسته است. (ص۷۹-۸۳)<br /> ====وظایف فرزندان و خویشاوندان====<br /> نویسنده از آنجایی که پرداخت نفقه والدین در صورت نیاز بر فرزند واجب است؛ فراهم آوردن مقدمات ازدواج پدر را مستحب دانسته و از آن با عنوان (اعفاف) یاد کرده است. (ص۸۴)<br /> <br /> در باب وظایف خویشاوندان در قبال عفاف جنسی محور اصلی بحث را بر مدار ازدواج و حمایت ازدواج مجردها قرار داده و به آیاتی همچون آیه ۳۲ سوره نور، [[آیه ۱۷۷ سوره بقره]]، [[آیه ۹۰ سوره نحل]] استناد کرده است. (ص۸۴-۸۵)<br /> ====وظایف عموم مردم و حکومت==== <br /> نویسنده به استناد روایات، واسطه‌گری در ازدواج و حمایت از خانواده را در عفاف جنسی بر عموم مردم مستحب و مطلوب دانسته (ص۸۹-۹۲) و قوّادی (واسطه‌گری برای ایجاد رابطه جنسی نامشروع) را به استناد ضروریات فقه و آیات نهی از منکر حرام دانسته است. (ص۹۲)<br /> <br /> در این کتاب، حمایت حکومت‌ها از عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و تسهیل همسریابی و حمایت از ازدواج به عنوان با اهمیت‌ترین روش حمایتی معرفی شده است. (ص۹۵)<br /> حسین بستان وظیفه حکومت‌ها پیرامون ازدواج موقت را نیز مورد بررسی قرار داده و نظریه فقهایی که با استفاده از حکم ثانویِ ترتب فساد، ترویج ازدواج موقت را جزو وظایف حکومت‌ اسلامی نمی‌دانند به نقد گذاشته و با استفاده از روایات اسلامی و جلوگیری از ترویج روابط نامشروع، آماده‌سازی بستر ازدواج موقت را نیز وظیفه حکومت‌ها دانسته است. (ص۹۷-۹۸)<br /> <br /> ==نظارت==<br /> نظارت‌های پیشگیرانه در نابودسازی ابزار گناه و ساماندهی محیط اجتماعی در جهت کاهش زمینه‌های اختلاط جنسی از دیگر بخش‌هایی است که حسین بستان در باب عفاف جنسی، به بررسی آن پرداخته است. (ص۹۹)<br /> نویسنده برای اجرای این نظارت‌ها از طرف نهادهای حکومتی، احکام عام و مشترکی را بیان کرده که امر به معروف و نهی از منکر، وجوب مرابطه (مرزبانی و محافظت از رخنه‌گاه‌های دشمن) و حرمت صدّ و بازداشتن از راه خدا از جمله آنهاست. (ص۹۹-۱۴۵)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف نظارت خانواده بر عفاف جنسی را تحت عناوینی همچون نظارت همسران، نظارت والدین بر فرزندان و نظارت فرزندان بر والدین مورد بررسی قرار داده است. نظارت شوهر بر زن را به استناد [[آیه ۶ سوره تحریم]] و برخی از روایات اسلامی به لزوم حفاظت خانواده از آتش دوزخ، مطلوبیت غیرت‌ورزی، اشتراط خروج زن از منزل با اجازه شوهر و توصیه به نگهداری زن در خانه معنا کرده است. (ص۱۴۶-۱۵۸)<br /> <br /> نظارت زن بر شوهر از دیگر مسائلی است که حسین بستان با تکیه بر ادله وجوب امر به معروف آن را بر زن جایز دانسته و اشتراط در ضمن عقذ نکاح را از راهکارهای آن معرفی کرده است. (ص۱۶۱-۱۶۷)<br /> <br /> پنهان‌سازی رابطه زناشویی، تفکیک محل خواب زن و شوهر از فرزندان و کنترل نگاه فرزندان از دیگر وظایف نظارتی است به آنها پرداخته شده است. (ص۱۷۷-۱۷۸)<br /> <br /> ===وظایف روحانیت و حکومت===<br /> نویسنده بنابر ادله امر به معروف و نهی از منکر، عالم بودن روحانیون با شرایط امر به معروف، موقعیت الگویی آنها در جوامع دینی و اثرپذیری توده مردم از آنها نقش روحانیت را در نظارت بر رعایت عفاف جنسی در جامعه پررنگ‌تر دانسته است. (ص۱۷۸-۱۸۰)<br /> <br /> وظایف نظارتی حکومت اسلامی را نیز با ادله‌ای همچون وجوب امر به معروف و نهی از منکر، وجوب نصیحت، ولایت حاکم و قاعده لاضرر مشروع دانسته (ص۱۸۲-۱۸۶) و ابعاد نظارتی حکومت‌ها را در الزام افراد به پرداخت دیون، اخذ اجباری زکات و نابود کردن ابزار گناه، قانون‌گذاری صحیح و اجرای حدود و تعزیرات تبیین کرده است. (ص۱۸۷-۲۰۲)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=50118 2024-11-15T12:13:54Z

<p>S.bahrami: /* وظایف عموم مردم و حکومت */</p> <hr /> <div>فقه عفاف جنسی: فقه اجتماعی (کتاب)<br /> <br /> === چکیده ===<br /> '''فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)''' کتابی به زبان فارسی نوشته [[حسین بستان]] (نجفی) است. موضوع آن بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب ادامه بخش دیگری از پژوهش‌های نویسنده در حوزه عفاف جنسی است که با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] منتشر شده است. کتاب فقه عفاف جنسی در بخش فقه اجتماعی را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. <br /> <br /> روش مؤلف در تدوین این کتاب، روش اجتهادی متعارف در حوزه‌های علمیه بوده که بعد از بررسی نظر فقیهان و آیات و روایات مربوط به هر باب، نظر نهایی خود را بازگو می‌کند. کتاب پیش‌رو شامل سه بخش اصلی بوده که در بخش اول، تعلیم و تربیت و اثرگذاری آن در عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و نویسنده به طرح مسائلی همچون احکام عام و مشترک، وظایف و اختیارات خانواده، وظایف روحانیت و حکومت پرداخته است.<br /> <br /> در بخش دوم به تأثیرگذاری رفتارهای حمایتی بر عفاف جنسی پرداخته و وظایف خانواده، والدین، فرزندان، خویشاوندان و عموم مردم را یادآور شده است.<br /> <br /> در بخش سوم عوامل نظارتی مؤثر در عفاف جنسی همچون تأثیرگذاری امر به معروف و نهی از منکر، نظارت شوهر بر زن، نظارت زن بر شوهر و ابعاد نظارتی حکومت‌ها مورد بررسی قرار گرفته است.<br /> <br /> ==ساختار و محتوای کتاب ==<br /> کتاب «فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)» به دنبال بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] با همکاری جبهه فرهنگی حجاب و عفاف در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. [[حسین بستان نجفی]] (زاده ۱۳۴۷ش) نویسنده کتاب، دانش‌آموخته دکتری در رشته جامعه‌شناسی است و عضویت در انجمن مطالعات اجتماعی حوزه علمیه قم و مدیریت گروه جامعه شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه را در کارنامه خود دارد. تدوین چندین مقاله و کتاب همچون «فقه عفاف جنسی (فردی-اجتماعی)»، «نظریه عرفی شدن با رویکرد اجتهادی تجربی» و «خانواده در اسلام» از جمله آثار اوست. <br /> <br /> نویسنده، مباحث فقه عفاف جنسی را در دو محور فردی و اجتماعی مورد بررسی قرار داده و مطالب مربوط به فقه فردی را در کتاب دیگری با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] و مطالب عفاف اجتماعی را در این کتاب گردآورده است.<br /> <br /> کتاب فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی) دارای یک مقدمه و سه بخش است. به‌گفته نویسنده، مبنای شناسایی و تفکیک نهادهای اجتماعی و همچنین وظایف و اختیاراتی که برای هر یک از نهادها تعریف شده به دلالت مستقیم آیات و روایات بوده است؛ به این معنا که عناوین ذیل فصول سه گانه، ناظر به نهادهایی هستند که متون دینی به طور مشخص به بیان وظایف آنها پرداخته‌اند. (ص۴)<br /> <br /> نویسنده مطالب مربوط به عفاف جنسی اجتماعی را در سه فصل بیان کرده است؛ در فصل اول به تأثیرگذاری تعلیم و تربیت در عفاف جنسی پرداخته (ص۷) و در فصل دوم نقش و تأثیرگذاری حمایت را مورد بررسی قرار داده (ص۵۱) و فصل سوم را به نظارت‌های لازم در حوزه عفاف جنسی اختصاص داده است. (ص۹۹)<br /> <br /> ==تعلیم و تربیت==<br /> نویسنده کتاب، اثرگذاری و بررسی تعلیم و تربیت در حوزه عفاف جنسی اجتماعی را در بخش بیان کرده است:<br /> ===احکام عام و مشترک===<br /> به اعتقاد نویسنده، عمومیت برخی از احکام و اصطاحات فقهی به گونه‌ای است که در بخش‌های مختلف فقه از جمله عفاف جنسی اجتماعی راه یافته که اهم آن‌ها عبارت است از:<br /> ارشاد جاهل، راهنمایی به خوبی‌ها، مشاوره در جهت خوبی‌ها، نصیحت، اصلاح ذات‌البین، پرهیز از گمراه کردن دیگران و تأسیس سنت‌های نیک. (ص۷-۲۰)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف با توجه به روایات، وظایف خانواده‌ را به وظایف همسران و وظایف والدین تقسیم کرده و با استدلال به [[آیه ۶ سوره تحریم]] شوهر را موظف به راهنمایی و آموزش همسر دانسته و از باب ارشاد جاهل نیز زن را موظف به راهنمایی شوهر دانسته است.(ص ۲۰-۲۱)<br /> در ادامه به وظایف و اختیارات والدین در قبال تعلیم و تربیت پرداخته شده و بر اساس روایات سه وظیفه برای آنها تعریف شده: آموزش عفاف و حجاب، تربیت عاطفی، شیردهی مناسب. (ص۲۲-۲۹)<br /> ===وظایف و اختیارات روحانیت، عموم مردم و حکومت===<br /> حسین بستان در حوزه تعلیم و تربیت، نهادهایی همچون روحانیت را مسئول دانسته و آنها را با تفقه در دین، افتا، تبلیغ، پرهیز از کتمان علم، تزکیه نفوس، فعل معروف و ترک منکر ارجاع‌پذیر دانسته است. (۲۹-۴۴)<br /> به اعتقاد نویسنده، وظیفه‌ای که محول به عموم مردم در حوزه عفاف جنسی شده مداخله خیرخواهانه و اصلاح‌گرانه آنها در تحکیم و تشکیل خانواده‌هاست که با آگاهی‌بخشی و مشورت‌دهی و پرهیز از اختلاف‌افکنی می‌توانند در امر تعلیم و تربیت سهیم باشند. (ص۴۴-۴۷)<br /> مؤلف با استفاده از روایات، آموزش مسائل مربوط به عفاف جنسی را از باب از بین بردن جهل و عدم آگاهی، وظیفه حکومت‌ اسلامی دانسته (ص۴۸) و احیای سنت نبوی(ص) همچون فرهنگ‌سازی سنت ازدواج و اتخاذ راهکارهای تشویقی و تنبیهی را به حکومت‌ها محول کرده است. (ص۴۹)<br /> <br /> ==حمایت==<br /> از دیگر عوامل مؤثر در عفاف جنسی که مورد توجه نویسنده قرار گرفته حمایت‌های فردی و حکومتی است. (ص۴۹) نویسنده با بیان عناوینی همچون وجوب نصیحت، مطلوبیت برّ و احسان، صرف زکات در راه خدا، تعاون و ذات‌البین حکم شرعی حمایت افراد و نهادها از عفاف جنسی را بیان کرده (ص۵۱-۶۲) و پس از آن به بررسی وظایف خانواده، مردم و حکومت‌ها پرداخته است.<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> حسین بستان،‌ وظایف حمایتی خانواده‌ها را در سه بخش مورد بررسی قرار داده است:<br /> ====وظایف همسران====<br /> وظایف حمایتی زن و شوهر در قبال یکدیگر از حیث تأثیر بر عفاف جنسی در شش محور مورد توجه نویسنده قرار گرفته است. مؤلف با استناد به مسلّمات فقه، آیات و روایات تمکین جنسی زن از مرد را واجب دانسته و قائل است زن بایستی بدون هیچ‌گونه محدودیت مکانی و زمانی امکان بهره‌گیری جنسی را برای شوهرش فراهم سازد مگر زمانی که عذر شرعی در میان باشد. (ص۶۲-۶۳)<br /> <br /> مؤلف وجوب حمایت جنسی شوهر از زن را نیز مورد بررسی قرار داده و شواهد قرآنی و روایی آن را به چهار دسته ادله اجمالی، ادله خاص، قواعد فقهی و ادله آداب تقسیم کرده است. بستان با تکیه بر ادله خاص به این نتیجه رسیده که مرد حق ندارد بیش از چهار ماه هبستر شدن با همسرش را به تعویق بیندازد. همچنین از باب نفی حرج و مشقت از زن و قاعده معاشرت به معروف، ارضای جنسی زن را وظیفه مرد دانسته است. (ص۶۴-۷۲)<br /> <br /> نویسنده حمایت‌های عاطفی و معیشتی را نیز در باب وظایف همسران مورد بررسی قرار داده و تأمین نفقه زن ولو زن ثروتمند باشد را وظیفه مرد دانسته است. (ص۷۷)<br /> <br /> ====وظایف والدین====<br /> نویسنده اثربخشی حمایت والدین در قبال عفاف جنسی فرزندان را مورد بررسی قرار داده است؛ حمایت معیشتی را با استفاده از عنوان وجوب پرداخت نفقه به اثبات رسانده و حمایت در ازدواج را در دو بخش تزویج فرزندان و تسهیل ازدواج مطرح کرده و به استناد [[آیه ۳۲ سوره نور]] و مشهور فتوای فقها، فراهم آوردن مقدمات ازدواج فرزندان را مستحب دانسته است. (ص۷۹-۸۳)<br /> ====وظایف فرزندان و خویشاوندان====<br /> نویسنده از آنجایی که پرداخت نفقه والدین در صورت نیاز بر فرزند واجب است؛ فراهم آوردن مقدمات ازدواج پدر را مستحب دانسته و از آن با عنوان (اعفاف) یاد کرده است. (ص۸۴)<br /> <br /> در باب وظایف خویشاوندان در قبال عفاف جنسی محور اصلی بحث را بر مدار ازدواج و حمایت ازدواج مجردها قرار داده و به آیاتی همچون آیه ۳۲ سوره نور، [[آیه ۱۷۷ سوره بقره]]، [[آیه ۹۰ سوره نحل]] استناد کرده است. (ص۸۴-۸۵)<br /> ====وظایف عموم مردم و حکومت==== <br /> نویسنده به استناد روایات، واسطه‌گری در ازدواج و حمایت از خانواده را در عفاف جنسی بر عموم مردم مستحب و مطلوب دانسته (ص۸۹-۹۲) و قوّادی (واسطه‌گری برای ایجاد رابطه جنسی نامشروع) را به استناد ضروریات فقه و آیات نهی از منکر حرام دانسته است. (ص۹۲)<br /> <br /> در این کتاب، حمایت حکومت‌ها از عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و تسهیل همسریابی و حمایت از ازدواج به عنوان با اهمیت‌ترین روش حمایتی معرفی شده است. (ص۹۵)<br /> حسین بستان وظیفه حکومت‌ها پیرامون ازدواج موقت را نیز مورد بررسی قرار داده و نظریه فقهایی که با استفاده از حکم ثانویِ ترتب فساد، ترویج ازدواج موقت را جزو وظایف حکومت‌ اسلامی نمی‌دانند به نقد گذاشته و با استفاده از روایات اسلامی و جلوگیری از ترویج روابط نامشروع، آماده‌سازی بستر ازدواج موقت را نیز وظیفه حکومت‌ها دانسته است. (ص۹۷-۹۸)<br /> <br /> ==نظارت==<br /> نظارت‌های پیشگیرانه در نابودسازی ابزار گناه و ساماندهی محیط اجتماعی در جهت کاهش زمینه‌های اختلاط جنسی از دیگر بخش‌هایی است که حسین بستان در باب عفاف جنسی، به بررسی آن پرداخته است. (ص۹۹)<br /> نویسنده برای اجرای این نظارت‌ها از طرف نهادهای حکومتی، احکام عام و مشترکی را بیان کرده که امر به معروف و نهی از منکر، وجوب مرابطه (مرزبانی و محافظت از رخنه‌گاه‌های دشمن) و حرمت صدّ و بازداشتن از راه خدا از جمله آنهاست. (ص۹۹-۱۴۵)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف نظارت خانواده بر عفاف جنسی را تحت عناوینی همچون نظارت همسران، نظارت والدین بر فرزندان و نظارت فرزندان بر والدین مورد یررسی قرار داده است. نظارت شوهر بر زن را به استناد [[آیه ۶ سوره تحریم]] و برخی از روایات اسلامی به لزوم حفاظت خانواده از آتش دوزخ، مطلوبیت غیرت‌ورزی، اشتراط خروج زن از منزل با اجازه شوهر و توصیه به نگهداری زن در خانه معنا کرده است. (ص۱۴۶-۱۵۸)<br /> <br /> نظارت زن بر شوهر از دیگر مسائلی است که حسین بستان با تکیه بر ادله وجوب امر به معروف آن را بر زن جایز دانسته و اشتراط در ضمن عقذ نکاح را از راهکارهای آن معرفی کرده است. (ص۱۶۱-۱۶۷)<br /> <br /> پنهان‌سازی رابطه زناشویی، تفکیک محل خواب زن و شوهر از فرزندان و کنترل نگاه فرزندان از دیگر وظایف نظارتی است به آنها پرداخته شده است. (ص۱۷۷-۱۷۸)<br /> ===وظایف روحانیت و حکومت===<br /> نویسنده بنابر ادله امر به معروف و نهی از منکر، عالم بودن روحانیون با شرایط امر به معروف، موقعیت الگویی آنها در جوامع دینی و اثرپذیری توده مردم از آنها نقش روحانیت را در نظارت بر رعایت عفاف جنسی در جامعه پررنگ‌تر دانسته است. (ص۱۷۸-۱۸۰)<br /> <br /> وظایف نظارتی حکومت اسلامی را نیز با ادله‌ای همچون وجوب امر به معروف و نهی از منکر، وجوب نصیحت، ولایت حاکم و قاعده لاضرر مشروع دانسته (ص۱۸۲-۱۸۶) و ابعاد نظارتی حکومت‌ها را در الزام افراد به پرداخت دیون، اخذ اجباری زکات و نابود کردن ابزار گناه، قانون‌گذاری صحیح و اجرای حدود و تعزیرات تبیین کرده است. (ص۱۸۷-۲۰۲)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=50117 2024-11-15T12:11:23Z

<p>S.bahrami: /* وظایف همسران */</p> <hr /> <div>فقه عفاف جنسی: فقه اجتماعی (کتاب)<br /> <br /> === چکیده ===<br /> '''فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)''' کتابی به زبان فارسی نوشته [[حسین بستان]] (نجفی) است. موضوع آن بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب ادامه بخش دیگری از پژوهش‌های نویسنده در حوزه عفاف جنسی است که با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] منتشر شده است. کتاب فقه عفاف جنسی در بخش فقه اجتماعی را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. <br /> <br /> روش مؤلف در تدوین این کتاب، روش اجتهادی متعارف در حوزه‌های علمیه بوده که بعد از بررسی نظر فقیهان و آیات و روایات مربوط به هر باب، نظر نهایی خود را بازگو می‌کند. کتاب پیش‌رو شامل سه بخش اصلی بوده که در بخش اول، تعلیم و تربیت و اثرگذاری آن در عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و نویسنده به طرح مسائلی همچون احکام عام و مشترک، وظایف و اختیارات خانواده، وظایف روحانیت و حکومت پرداخته است.<br /> <br /> در بخش دوم به تأثیرگذاری رفتارهای حمایتی بر عفاف جنسی پرداخته و وظایف خانواده، والدین، فرزندان، خویشاوندان و عموم مردم را یادآور شده است.<br /> <br /> در بخش سوم عوامل نظارتی مؤثر در عفاف جنسی همچون تأثیرگذاری امر به معروف و نهی از منکر، نظارت شوهر بر زن، نظارت زن بر شوهر و ابعاد نظارتی حکومت‌ها مورد بررسی قرار گرفته است.<br /> <br /> ==ساختار و محتوای کتاب ==<br /> کتاب «فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)» به دنبال بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] با همکاری جبهه فرهنگی حجاب و عفاف در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. [[حسین بستان نجفی]] (زاده ۱۳۴۷ش) نویسنده کتاب، دانش‌آموخته دکتری در رشته جامعه‌شناسی است و عضویت در انجمن مطالعات اجتماعی حوزه علمیه قم و مدیریت گروه جامعه شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه را در کارنامه خود دارد. تدوین چندین مقاله و کتاب همچون «فقه عفاف جنسی (فردی-اجتماعی)»، «نظریه عرفی شدن با رویکرد اجتهادی تجربی» و «خانواده در اسلام» از جمله آثار اوست. <br /> <br /> نویسنده، مباحث فقه عفاف جنسی را در دو محور فردی و اجتماعی مورد بررسی قرار داده و مطالب مربوط به فقه فردی را در کتاب دیگری با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] و مطالب عفاف اجتماعی را در این کتاب گردآورده است.<br /> <br /> کتاب فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی) دارای یک مقدمه و سه بخش است. به‌گفته نویسنده، مبنای شناسایی و تفکیک نهادهای اجتماعی و همچنین وظایف و اختیاراتی که برای هر یک از نهادها تعریف شده به دلالت مستقیم آیات و روایات بوده است؛ به این معنا که عناوین ذیل فصول سه گانه، ناظر به نهادهایی هستند که متون دینی به طور مشخص به بیان وظایف آنها پرداخته‌اند. (ص۴)<br /> <br /> نویسنده مطالب مربوط به عفاف جنسی اجتماعی را در سه فصل بیان کرده است؛ در فصل اول به تأثیرگذاری تعلیم و تربیت در عفاف جنسی پرداخته (ص۷) و در فصل دوم نقش و تأثیرگذاری حمایت را مورد بررسی قرار داده (ص۵۱) و فصل سوم را به نظارت‌های لازم در حوزه عفاف جنسی اختصاص داده است. (ص۹۹)<br /> <br /> ==تعلیم و تربیت==<br /> نویسنده کتاب، اثرگذاری و بررسی تعلیم و تربیت در حوزه عفاف جنسی اجتماعی را در بخش بیان کرده است:<br /> ===احکام عام و مشترک===<br /> به اعتقاد نویسنده، عمومیت برخی از احکام و اصطاحات فقهی به گونه‌ای است که در بخش‌های مختلف فقه از جمله عفاف جنسی اجتماعی راه یافته که اهم آن‌ها عبارت است از:<br /> ارشاد جاهل، راهنمایی به خوبی‌ها، مشاوره در جهت خوبی‌ها، نصیحت، اصلاح ذات‌البین، پرهیز از گمراه کردن دیگران و تأسیس سنت‌های نیک. (ص۷-۲۰)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف با توجه به روایات، وظایف خانواده‌ را به وظایف همسران و وظایف والدین تقسیم کرده و با استدلال به [[آیه ۶ سوره تحریم]] شوهر را موظف به راهنمایی و آموزش همسر دانسته و از باب ارشاد جاهل نیز زن را موظف به راهنمایی شوهر دانسته است.(ص ۲۰-۲۱)<br /> در ادامه به وظایف و اختیارات والدین در قبال تعلیم و تربیت پرداخته شده و بر اساس روایات سه وظیفه برای آنها تعریف شده: آموزش عفاف و حجاب، تربیت عاطفی، شیردهی مناسب. (ص۲۲-۲۹)<br /> ===وظایف و اختیارات روحانیت، عموم مردم و حکومت===<br /> حسین بستان در حوزه تعلیم و تربیت، نهادهایی همچون روحانیت را مسئول دانسته و آنها را با تفقه در دین، افتا، تبلیغ، پرهیز از کتمان علم، تزکیه نفوس، فعل معروف و ترک منکر ارجاع‌پذیر دانسته است. (۲۹-۴۴)<br /> به اعتقاد نویسنده، وظیفه‌ای که محول به عموم مردم در حوزه عفاف جنسی شده مداخله خیرخواهانه و اصلاح‌گرانه آنها در تحکیم و تشکیل خانواده‌هاست که با آگاهی‌بخشی و مشورت‌دهی و پرهیز از اختلاف‌افکنی می‌توانند در امر تعلیم و تربیت سهیم باشند. (ص۴۴-۴۷)<br /> مؤلف با استفاده از روایات، آموزش مسائل مربوط به عفاف جنسی را از باب از بین بردن جهل و عدم آگاهی، وظیفه حکومت‌ اسلامی دانسته (ص۴۸) و احیای سنت نبوی(ص) همچون فرهنگ‌سازی سنت ازدواج و اتخاذ راهکارهای تشویقی و تنبیهی را به حکومت‌ها محول کرده است. (ص۴۹)<br /> <br /> ==حمایت==<br /> از دیگر عوامل مؤثر در عفاف جنسی که مورد توجه نویسنده قرار گرفته حمایت‌های فردی و حکومتی است. (ص۴۹) نویسنده با بیان عناوینی همچون وجوب نصیحت، مطلوبیت برّ و احسان، صرف زکات در راه خدا، تعاون و ذات‌البین حکم شرعی حمایت افراد و نهادها از عفاف جنسی را بیان کرده (ص۵۱-۶۲) و پس از آن به بررسی وظایف خانواده، مردم و حکومت‌ها پرداخته است.<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> حسین بستان،‌ وظایف حمایتی خانواده‌ها را در سه بخش مورد بررسی قرار داده است:<br /> ====وظایف همسران====<br /> وظایف حمایتی زن و شوهر در قبال یکدیگر از حیث تأثیر بر عفاف جنسی در شش محور مورد توجه نویسنده قرار گرفته است. مؤلف با استناد به مسلّمات فقه، آیات و روایات تمکین جنسی زن از مرد را واجب دانسته و قائل است زن بایستی بدون هیچ‌گونه محدودیت مکانی و زمانی امکان بهره‌گیری جنسی را برای شوهرش فراهم سازد مگر زمانی که عذر شرعی در میان باشد. (ص۶۲-۶۳)<br /> <br /> مؤلف وجوب حمایت جنسی شوهر از زن را نیز مورد بررسی قرار داده و شواهد قرآنی و روایی آن را به چهار دسته ادله اجمالی، ادله خاص، قواعد فقهی و ادله آداب تقسیم کرده است. بستان با تکیه بر ادله خاص به این نتیجه رسیده که مرد حق ندارد بیش از چهار ماه هبستر شدن با همسرش را به تعویق بیندازد. همچنین از باب نفی حرج و مشقت از زن و قاعده معاشرت به معروف، ارضای جنسی زن را وظیفه مرد دانسته است. (ص۶۴-۷۲)<br /> <br /> نویسنده حمایت‌های عاطفی و معیشتی را نیز در باب وظایف همسران مورد بررسی قرار داده و تأمین نفقه زن ولو زن ثروتمند باشد را وظیفه مرد دانسته است. (ص۷۷)<br /> <br /> ====وظایف والدین====<br /> نویسنده اثربخشی حمایت والدین در قبال عفاف جنسی فرزندان را مورد بررسی قرار داده است؛ حمایت معیشتی را با استفاده از عنوان وجوب پرداخت نفقه به اثبات رسانده و حمایت در ازدواج را در دو بخش تزویج فرزندان و تسهیل ازدواج مطرح کرده و به استناد [[آیه ۳۲ سوره نور]] و مشهور فتوای فقها، فراهم آوردن مقدمات ازدواج فرزندان را مستحب دانسته است. (ص۷۹-۸۳)<br /> ====وظایف فرزندان و خویشاوندان====<br /> نویسنده از آنجایی که پرداخت نفقه والدین در صورت نیاز بر فرزند واجب است؛ فراهم آوردن مقدمات ازدواج پدر را مستحب دانسته و از آن با عنوان (اعفاف) یاد کرده است. (ص۸۴)<br /> <br /> در باب وظایف خویشاوندان در قبال عفاف جنسی محور اصلی بحث را بر مدار ازدواج و حمایت ازدواج مجردها قرار داده و به آیاتی همچون آیه ۳۲ سوره نور، [[آیه ۱۷۷ سوره بقره]]، [[آیه ۹۰ سوره نحل]] استناد کرده است. (ص۸۴-۸۵)<br /> ====وظایف عموم مردم و حکومت==== <br /> نویسنده به استناد روایات، واسطه‌گری در ازدواج و حمایت از خانواده را در عفاف جنسی بر عموم مردم مستحب و مطلوب دانسته (ص۸۹-۹۲) و قوّادی (واسطه‌گری برای ایجاد رابطه جنسی نامشروع) را به استناد ضروریات فقه و آیات نهی از منکر حرام دانسته است. (ص۹۲)<br /> <br /> در این کتاب، حمایت حکومت‌ها از عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و تسهیل همسریابی و حمایت از ازدواج به عنوان با اهمیت‌ترین روش حمایتی معرفی شده است. (ص۹۵)<br /> حسین بستان وظیفه حکومت‌ها پیرامون ازدواج موقت را نیز مورد بررسی قرار داده و نظریه فقهایی که با استفاده از حکم ثانوی ترتب فساد، ترویج ازدواج موقت را جزو وظایف حکومت‌ اسلامی نمی‌دانند به نقد گذاشته و با استفاده از روایات اسلامی و جلوگیری از ترویج روابط نامشروع، آماده‌سازی بستر ازدواج موقت را نیز وظیفه حکومت‌ها دانسته است. (ص۹۷-۹۸)<br /> <br /> ==نظارت==<br /> نظارت‌های پیشگیرانه در نابودسازی ابزار گناه و ساماندهی محیط اجتماعی در جهت کاهش زمینه‌های اختلاط جنسی از دیگر بخش‌هایی است که حسین بستان در باب عفاف جنسی، به بررسی آن پرداخته است. (ص۹۹)<br /> نویسنده برای اجرای این نظارت‌ها از طرف نهادهای حکومتی، احکام عام و مشترکی را بیان کرده که امر به معروف و نهی از منکر، وجوب مرابطه (مرزبانی و محافظت از رخنه‌گاه‌های دشمن) و حرمت صدّ و بازداشتن از راه خدا از جمله آنهاست. (ص۹۹-۱۴۵)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف نظارت خانواده بر عفاف جنسی را تحت عناوینی همچون نظارت همسران، نظارت والدین بر فرزندان و نظارت فرزندان بر والدین مورد یررسی قرار داده است. نظارت شوهر بر زن را به استناد [[آیه ۶ سوره تحریم]] و برخی از روایات اسلامی به لزوم حفاظت خانواده از آتش دوزخ، مطلوبیت غیرت‌ورزی، اشتراط خروج زن از منزل با اجازه شوهر و توصیه به نگهداری زن در خانه معنا کرده است. (ص۱۴۶-۱۵۸)<br /> <br /> نظارت زن بر شوهر از دیگر مسائلی است که حسین بستان با تکیه بر ادله وجوب امر به معروف آن را بر زن جایز دانسته و اشتراط در ضمن عقذ نکاح را از راهکارهای آن معرفی کرده است. (ص۱۶۱-۱۶۷)<br /> <br /> پنهان‌سازی رابطه زناشویی، تفکیک محل خواب زن و شوهر از فرزندان و کنترل نگاه فرزندان از دیگر وظایف نظارتی است به آنها پرداخته شده است. (ص۱۷۷-۱۷۸)<br /> ===وظایف روحانیت و حکومت===<br /> نویسنده بنابر ادله امر به معروف و نهی از منکر، عالم بودن روحانیون با شرایط امر به معروف، موقعیت الگویی آنها در جوامع دینی و اثرپذیری توده مردم از آنها نقش روحانیت را در نظارت بر رعایت عفاف جنسی در جامعه پررنگ‌تر دانسته است. (ص۱۷۸-۱۸۰)<br /> <br /> وظایف نظارتی حکومت اسلامی را نیز با ادله‌ای همچون وجوب امر به معروف و نهی از منکر، وجوب نصیحت، ولایت حاکم و قاعده لاضرر مشروع دانسته (ص۱۸۲-۱۸۶) و ابعاد نظارتی حکومت‌ها را در الزام افراد به پرداخت دیون، اخذ اجباری زکات و نابود کردن ابزار گناه، قانون‌گذاری صحیح و اجرای حدود و تعزیرات تبیین کرده است. (ص۱۸۷-۲۰۲)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=50116 2024-11-15T12:09:57Z

<p>S.bahrami: /* وظایف همسران */</p> <hr /> <div>فقه عفاف جنسی: فقه اجتماعی (کتاب)<br /> <br /> === چکیده ===<br /> '''فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)''' کتابی به زبان فارسی نوشته [[حسین بستان]] (نجفی) است. موضوع آن بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب ادامه بخش دیگری از پژوهش‌های نویسنده در حوزه عفاف جنسی است که با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] منتشر شده است. کتاب فقه عفاف جنسی در بخش فقه اجتماعی را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. <br /> <br /> روش مؤلف در تدوین این کتاب، روش اجتهادی متعارف در حوزه‌های علمیه بوده که بعد از بررسی نظر فقیهان و آیات و روایات مربوط به هر باب، نظر نهایی خود را بازگو می‌کند. کتاب پیش‌رو شامل سه بخش اصلی بوده که در بخش اول، تعلیم و تربیت و اثرگذاری آن در عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و نویسنده به طرح مسائلی همچون احکام عام و مشترک، وظایف و اختیارات خانواده، وظایف روحانیت و حکومت پرداخته است.<br /> <br /> در بخش دوم به تأثیرگذاری رفتارهای حمایتی بر عفاف جنسی پرداخته و وظایف خانواده، والدین، فرزندان، خویشاوندان و عموم مردم را یادآور شده است.<br /> <br /> در بخش سوم عوامل نظارتی مؤثر در عفاف جنسی همچون تأثیرگذاری امر به معروف و نهی از منکر، نظارت شوهر بر زن، نظارت زن بر شوهر و ابعاد نظارتی حکومت‌ها مورد بررسی قرار گرفته است.<br /> <br /> ==ساختار و محتوای کتاب ==<br /> کتاب «فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)» به دنبال بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] با همکاری جبهه فرهنگی حجاب و عفاف در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. [[حسین بستان نجفی]] (زاده ۱۳۴۷ش) نویسنده کتاب، دانش‌آموخته دکتری در رشته جامعه‌شناسی است و عضویت در انجمن مطالعات اجتماعی حوزه علمیه قم و مدیریت گروه جامعه شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه را در کارنامه خود دارد. تدوین چندین مقاله و کتاب همچون «فقه عفاف جنسی (فردی-اجتماعی)»، «نظریه عرفی شدن با رویکرد اجتهادی تجربی» و «خانواده در اسلام» از جمله آثار اوست. <br /> <br /> نویسنده، مباحث فقه عفاف جنسی را در دو محور فردی و اجتماعی مورد بررسی قرار داده و مطالب مربوط به فقه فردی را در کتاب دیگری با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] و مطالب عفاف اجتماعی را در این کتاب گردآورده است.<br /> <br /> کتاب فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی) دارای یک مقدمه و سه بخش است. به‌گفته نویسنده، مبنای شناسایی و تفکیک نهادهای اجتماعی و همچنین وظایف و اختیاراتی که برای هر یک از نهادها تعریف شده به دلالت مستقیم آیات و روایات بوده است؛ به این معنا که عناوین ذیل فصول سه گانه، ناظر به نهادهایی هستند که متون دینی به طور مشخص به بیان وظایف آنها پرداخته‌اند. (ص۴)<br /> <br /> نویسنده مطالب مربوط به عفاف جنسی اجتماعی را در سه فصل بیان کرده است؛ در فصل اول به تأثیرگذاری تعلیم و تربیت در عفاف جنسی پرداخته (ص۷) و در فصل دوم نقش و تأثیرگذاری حمایت را مورد بررسی قرار داده (ص۵۱) و فصل سوم را به نظارت‌های لازم در حوزه عفاف جنسی اختصاص داده است. (ص۹۹)<br /> <br /> ==تعلیم و تربیت==<br /> نویسنده کتاب، اثرگذاری و بررسی تعلیم و تربیت در حوزه عفاف جنسی اجتماعی را در بخش بیان کرده است:<br /> ===احکام عام و مشترک===<br /> به اعتقاد نویسنده، عمومیت برخی از احکام و اصطاحات فقهی به گونه‌ای است که در بخش‌های مختلف فقه از جمله عفاف جنسی اجتماعی راه یافته که اهم آن‌ها عبارت است از:<br /> ارشاد جاهل، راهنمایی به خوبی‌ها، مشاوره در جهت خوبی‌ها، نصیحت، اصلاح ذات‌البین، پرهیز از گمراه کردن دیگران و تأسیس سنت‌های نیک. (ص۷-۲۰)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف با توجه به روایات، وظایف خانواده‌ را به وظایف همسران و وظایف والدین تقسیم کرده و با استدلال به [[آیه ۶ سوره تحریم]] شوهر را موظف به راهنمایی و آموزش همسر دانسته و از باب ارشاد جاهل نیز زن را موظف به راهنمایی شوهر دانسته است.(ص ۲۰-۲۱)<br /> در ادامه به وظایف و اختیارات والدین در قبال تعلیم و تربیت پرداخته شده و بر اساس روایات سه وظیفه برای آنها تعریف شده: آموزش عفاف و حجاب، تربیت عاطفی، شیردهی مناسب. (ص۲۲-۲۹)<br /> ===وظایف و اختیارات روحانیت، عموم مردم و حکومت===<br /> حسین بستان در حوزه تعلیم و تربیت، نهادهایی همچون روحانیت را مسئول دانسته و آنها را با تفقه در دین، افتا، تبلیغ، پرهیز از کتمان علم، تزکیه نفوس، فعل معروف و ترک منکر ارجاع‌پذیر دانسته است. (۲۹-۴۴)<br /> به اعتقاد نویسنده، وظیفه‌ای که محول به عموم مردم در حوزه عفاف جنسی شده مداخله خیرخواهانه و اصلاح‌گرانه آنها در تحکیم و تشکیل خانواده‌هاست که با آگاهی‌بخشی و مشورت‌دهی و پرهیز از اختلاف‌افکنی می‌توانند در امر تعلیم و تربیت سهیم باشند. (ص۴۴-۴۷)<br /> مؤلف با استفاده از روایات، آموزش مسائل مربوط به عفاف جنسی را از باب از بین بردن جهل و عدم آگاهی، وظیفه حکومت‌ اسلامی دانسته (ص۴۸) و احیای سنت نبوی(ص) همچون فرهنگ‌سازی سنت ازدواج و اتخاذ راهکارهای تشویقی و تنبیهی را به حکومت‌ها محول کرده است. (ص۴۹)<br /> <br /> ==حمایت==<br /> از دیگر عوامل مؤثر در عفاف جنسی که مورد توجه نویسنده قرار گرفته حمایت‌های فردی و حکومتی است. (ص۴۹) نویسنده با بیان عناوینی همچون وجوب نصیحت، مطلوبیت برّ و احسان، صرف زکات در راه خدا، تعاون و ذات‌البین حکم شرعی حمایت افراد و نهادها از عفاف جنسی را بیان کرده (ص۵۱-۶۲) و پس از آن به بررسی وظایف خانواده، مردم و حکومت‌ها پرداخته است.<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> حسین بستان،‌ وظایف حمایتی خانواده‌ها را در سه بخش مورد بررسی قرار داده است:<br /> ====وظایف همسران====<br /> وظایف حمایتی زن و شوهر در قبال یکدیگر از حیث تأثیر بر عفاف جنسی در شش محور مورد توجه نویسنده قرار گرفته است. مؤلف با استناد به مسلّمات فقه، آیات و روایات تمکین جنسی زن از مرد را واجب دانسته و قائل است زن بایستی بدون هیچ‌گونه محدودیت مکانی و زمانی امکان بهره‌گیری جنسی را برای شوهرش فراهم سازد مگر زمانی که عذر شرعی در میان باشد. (ص۶۲-۶۳)<br /> <br /> مؤلف وجوب حمایت جنسی شوهر از زن را نیز مورد بررسی قرار داده و شواهد قرآنی و روایی آن را به چهار دسته ادله اجمالی، ادله خاص، قواعد فقهی و ادله آداب تقسیم کرده است. بستان با تکیه بر ادله خاص به این نتیجه رسیده که مرد حق ندارد بیش از چهار ماه هبستر شدن با همسرش را به تعویق بیندازد. همچنین از باب نفی حرج و مشقت از زن و قاعده معاشرت به معروف ارضای جنسی زن را وظیفه مرد دانسته است. (ص۶۴-۷۲)<br /> <br /> نویسنده حمایت‌های عاطفی و معیشتی را نیز در باب وظایف همسران مورد بررسی قرار داده و تأمین نفقه زن ولو زن ثروتمند باشد را وظیفه مرد دانسته است. (ص۷۷)<br /> <br /> ====وظایف والدین====<br /> نویسنده اثربخشی حمایت والدین در قبال عفاف جنسی فرزندان را مورد بررسی قرار داده است؛ حمایت معیشتی را با استفاده از عنوان وجوب پرداخت نفقه به اثبات رسانده و حمایت در ازدواج را در دو بخش تزویج فرزندان و تسهیل ازدواج مطرح کرده و به استناد [[آیه ۳۲ سوره نور]] و مشهور فتوای فقها، فراهم آوردن مقدمات ازدواج فرزندان را مستحب دانسته است. (ص۷۹-۸۳)<br /> ====وظایف فرزندان و خویشاوندان====<br /> نویسنده از آنجایی که پرداخت نفقه والدین در صورت نیاز بر فرزند واجب است؛ فراهم آوردن مقدمات ازدواج پدر را مستحب دانسته و از آن با عنوان (اعفاف) یاد کرده است. (ص۸۴)<br /> <br /> در باب وظایف خویشاوندان در قبال عفاف جنسی محور اصلی بحث را بر مدار ازدواج و حمایت ازدواج مجردها قرار داده و به آیاتی همچون آیه ۳۲ سوره نور، [[آیه ۱۷۷ سوره بقره]]، [[آیه ۹۰ سوره نحل]] استناد کرده است. (ص۸۴-۸۵)<br /> ====وظایف عموم مردم و حکومت==== <br /> نویسنده به استناد روایات، واسطه‌گری در ازدواج و حمایت از خانواده را در عفاف جنسی بر عموم مردم مستحب و مطلوب دانسته (ص۸۹-۹۲) و قوّادی (واسطه‌گری برای ایجاد رابطه جنسی نامشروع) را به استناد ضروریات فقه و آیات نهی از منکر حرام دانسته است. (ص۹۲)<br /> <br /> در این کتاب، حمایت حکومت‌ها از عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و تسهیل همسریابی و حمایت از ازدواج به عنوان با اهمیت‌ترین روش حمایتی معرفی شده است. (ص۹۵)<br /> حسین بستان وظیفه حکومت‌ها پیرامون ازدواج موقت را نیز مورد بررسی قرار داده و نظریه فقهایی که با استفاده از حکم ثانوی ترتب فساد، ترویج ازدواج موقت را جزو وظایف حکومت‌ اسلامی نمی‌دانند به نقد گذاشته و با استفاده از روایات اسلامی و جلوگیری از ترویج روابط نامشروع، آماده‌سازی بستر ازدواج موقت را نیز وظیفه حکومت‌ها دانسته است. (ص۹۷-۹۸)<br /> <br /> ==نظارت==<br /> نظارت‌های پیشگیرانه در نابودسازی ابزار گناه و ساماندهی محیط اجتماعی در جهت کاهش زمینه‌های اختلاط جنسی از دیگر بخش‌هایی است که حسین بستان در باب عفاف جنسی، به بررسی آن پرداخته است. (ص۹۹)<br /> نویسنده برای اجرای این نظارت‌ها از طرف نهادهای حکومتی، احکام عام و مشترکی را بیان کرده که امر به معروف و نهی از منکر، وجوب مرابطه (مرزبانی و محافظت از رخنه‌گاه‌های دشمن) و حرمت صدّ و بازداشتن از راه خدا از جمله آنهاست. (ص۹۹-۱۴۵)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف نظارت خانواده بر عفاف جنسی را تحت عناوینی همچون نظارت همسران، نظارت والدین بر فرزندان و نظارت فرزندان بر والدین مورد یررسی قرار داده است. نظارت شوهر بر زن را به استناد [[آیه ۶ سوره تحریم]] و برخی از روایات اسلامی به لزوم حفاظت خانواده از آتش دوزخ، مطلوبیت غیرت‌ورزی، اشتراط خروج زن از منزل با اجازه شوهر و توصیه به نگهداری زن در خانه معنا کرده است. (ص۱۴۶-۱۵۸)<br /> <br /> نظارت زن بر شوهر از دیگر مسائلی است که حسین بستان با تکیه بر ادله وجوب امر به معروف آن را بر زن جایز دانسته و اشتراط در ضمن عقذ نکاح را از راهکارهای آن معرفی کرده است. (ص۱۶۱-۱۶۷)<br /> <br /> پنهان‌سازی رابطه زناشویی، تفکیک محل خواب زن و شوهر از فرزندان و کنترل نگاه فرزندان از دیگر وظایف نظارتی است به آنها پرداخته شده است. (ص۱۷۷-۱۷۸)<br /> ===وظایف روحانیت و حکومت===<br /> نویسنده بنابر ادله امر به معروف و نهی از منکر، عالم بودن روحانیون با شرایط امر به معروف، موقعیت الگویی آنها در جوامع دینی و اثرپذیری توده مردم از آنها نقش روحانیت را در نظارت بر رعایت عفاف جنسی در جامعه پررنگ‌تر دانسته است. (ص۱۷۸-۱۸۰)<br /> <br /> وظایف نظارتی حکومت اسلامی را نیز با ادله‌ای همچون وجوب امر به معروف و نهی از منکر، وجوب نصیحت، ولایت حاکم و قاعده لاضرر مشروع دانسته (ص۱۸۲-۱۸۶) و ابعاد نظارتی حکومت‌ها را در الزام افراد به پرداخت دیون، اخذ اجباری زکات و نابود کردن ابزار گناه، قانون‌گذاری صحیح و اجرای حدود و تعزیرات تبیین کرده است. (ص۱۸۷-۲۰۲)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=50115 2024-11-15T12:07:56Z

<p>S.bahrami: /* تعلیم و تربیت */</p> <hr /> <div>فقه عفاف جنسی: فقه اجتماعی (کتاب)<br /> <br /> === چکیده ===<br /> '''فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)''' کتابی به زبان فارسی نوشته [[حسین بستان]] (نجفی) است. موضوع آن بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب ادامه بخش دیگری از پژوهش‌های نویسنده در حوزه عفاف جنسی است که با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] منتشر شده است. کتاب فقه عفاف جنسی در بخش فقه اجتماعی را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. <br /> <br /> روش مؤلف در تدوین این کتاب، روش اجتهادی متعارف در حوزه‌های علمیه بوده که بعد از بررسی نظر فقیهان و آیات و روایات مربوط به هر باب، نظر نهایی خود را بازگو می‌کند. کتاب پیش‌رو شامل سه بخش اصلی بوده که در بخش اول، تعلیم و تربیت و اثرگذاری آن در عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و نویسنده به طرح مسائلی همچون احکام عام و مشترک، وظایف و اختیارات خانواده، وظایف روحانیت و حکومت پرداخته است.<br /> <br /> در بخش دوم به تأثیرگذاری رفتارهای حمایتی بر عفاف جنسی پرداخته و وظایف خانواده، والدین، فرزندان، خویشاوندان و عموم مردم را یادآور شده است.<br /> <br /> در بخش سوم عوامل نظارتی مؤثر در عفاف جنسی همچون تأثیرگذاری امر به معروف و نهی از منکر، نظارت شوهر بر زن، نظارت زن بر شوهر و ابعاد نظارتی حکومت‌ها مورد بررسی قرار گرفته است.<br /> <br /> ==ساختار و محتوای کتاب ==<br /> کتاب «فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)» به دنبال بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] با همکاری جبهه فرهنگی حجاب و عفاف در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. [[حسین بستان نجفی]] (زاده ۱۳۴۷ش) نویسنده کتاب، دانش‌آموخته دکتری در رشته جامعه‌شناسی است و عضویت در انجمن مطالعات اجتماعی حوزه علمیه قم و مدیریت گروه جامعه شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه را در کارنامه خود دارد. تدوین چندین مقاله و کتاب همچون «فقه عفاف جنسی (فردی-اجتماعی)»، «نظریه عرفی شدن با رویکرد اجتهادی تجربی» و «خانواده در اسلام» از جمله آثار اوست. <br /> <br /> نویسنده، مباحث فقه عفاف جنسی را در دو محور فردی و اجتماعی مورد بررسی قرار داده و مطالب مربوط به فقه فردی را در کتاب دیگری با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] و مطالب عفاف اجتماعی را در این کتاب گردآورده است.<br /> <br /> کتاب فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی) دارای یک مقدمه و سه بخش است. به‌گفته نویسنده، مبنای شناسایی و تفکیک نهادهای اجتماعی و همچنین وظایف و اختیاراتی که برای هر یک از نهادها تعریف شده به دلالت مستقیم آیات و روایات بوده است؛ به این معنا که عناوین ذیل فصول سه گانه، ناظر به نهادهایی هستند که متون دینی به طور مشخص به بیان وظایف آنها پرداخته‌اند. (ص۴)<br /> <br /> نویسنده مطالب مربوط به عفاف جنسی اجتماعی را در سه فصل بیان کرده است؛ در فصل اول به تأثیرگذاری تعلیم و تربیت در عفاف جنسی پرداخته (ص۷) و در فصل دوم نقش و تأثیرگذاری حمایت را مورد بررسی قرار داده (ص۵۱) و فصل سوم را به نظارت‌های لازم در حوزه عفاف جنسی اختصاص داده است. (ص۹۹)<br /> <br /> ==تعلیم و تربیت==<br /> نویسنده کتاب، اثرگذاری و بررسی تعلیم و تربیت در حوزه عفاف جنسی اجتماعی را در بخش بیان کرده است:<br /> ===احکام عام و مشترک===<br /> به اعتقاد نویسنده، عمومیت برخی از احکام و اصطاحات فقهی به گونه‌ای است که در بخش‌های مختلف فقه از جمله عفاف جنسی اجتماعی راه یافته که اهم آن‌ها عبارت است از:<br /> ارشاد جاهل، راهنمایی به خوبی‌ها، مشاوره در جهت خوبی‌ها، نصیحت، اصلاح ذات‌البین، پرهیز از گمراه کردن دیگران و تأسیس سنت‌های نیک. (ص۷-۲۰)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف با توجه به روایات، وظایف خانواده‌ را به وظایف همسران و وظایف والدین تقسیم کرده و با استدلال به [[آیه ۶ سوره تحریم]] شوهر را موظف به راهنمایی و آموزش همسر دانسته و از باب ارشاد جاهل نیز زن را موظف به راهنمایی شوهر دانسته است.(ص ۲۰-۲۱)<br /> در ادامه به وظایف و اختیارات والدین در قبال تعلیم و تربیت پرداخته شده و بر اساس روایات سه وظیفه برای آنها تعریف شده: آموزش عفاف و حجاب، تربیت عاطفی، شیردهی مناسب. (ص۲۲-۲۹)<br /> ===وظایف و اختیارات روحانیت، عموم مردم و حکومت===<br /> حسین بستان در حوزه تعلیم و تربیت، نهادهایی همچون روحانیت را مسئول دانسته و آنها را با تفقه در دین، افتا، تبلیغ، پرهیز از کتمان علم، تزکیه نفوس، فعل معروف و ترک منکر ارجاع‌پذیر دانسته است. (۲۹-۴۴)<br /> به اعتقاد نویسنده، وظیفه‌ای که محول به عموم مردم در حوزه عفاف جنسی شده مداخله خیرخواهانه و اصلاح‌گرانه آنها در تحکیم و تشکیل خانواده‌هاست که با آگاهی‌بخشی و مشورت‌دهی و پرهیز از اختلاف‌افکنی می‌توانند در امر تعلیم و تربیت سهیم باشند. (ص۴۴-۴۷)<br /> مؤلف با استفاده از روایات، آموزش مسائل مربوط به عفاف جنسی را از باب از بین بردن جهل و عدم آگاهی، وظیفه حکومت‌ اسلامی دانسته (ص۴۸) و احیای سنت نبوی(ص) همچون فرهنگ‌سازی سنت ازدواج و اتخاذ راهکارهای تشویقی و تنبیهی را به حکومت‌ها محول کرده است. (ص۴۹)<br /> <br /> ==حمایت==<br /> از دیگر عوامل مؤثر در عفاف جنسی که مورد توجه نویسنده قرار گرفته حمایت‌های فردی و حکومتی است. (ص۴۹) نویسنده با بیان عناوینی همچون وجوب نصیحت، مطلوبیت برّ و احسان، صرف زکات در راه خدا، تعاون و ذات‌البین حکم شرعی حمایت افراد و نهادها از عفاف جنسی را بیان کرده (ص۵۱-۶۲) و پس از آن به بررسی وظایف خانواده، مردم و حکومت‌ها پرداخته است.<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> حسین بستان،‌ وظایف حمایتی خانواده‌ها را در سه بخش مورد بررسی قرار داده است:<br /> ====وظایف همسران====<br /> وظایف حمایتی زن و شوهر در قبال یکدیگر از حیث تأثیر بر عفاف جنسی در شش محور مورد توجه نویسنده قرار گرفته است. مؤلف با استناد به مسلّمات فقه، آیات و روایات تمکین جنسی زن از مرد را واجب دانسته و قائل است زن بایستی بدون هیچ‌گونه محدودیت مکانی و زمانی امکان بهره‌گیری جنسی را برای شوهرش فراهم سازد مگر زمانی که عذر شرعی در میان باشد. (ص۶۲-۶۳)<br /> <br /> مؤلف وجوب حمایت جنسی شوهر از زن را نیز مورد بررسی قرار داده و شواهد قرآنی و روایی آن را به چهار دسته ادله اجمالی، ادله خاص، قواعد فقهی و ادله آداب تقسیم کرده است. بستان با تکیه بر ادله خاص به این نتیجه رسیده که مرد حق ندارد بیش از چهار ماه هبستر شدن با همسرش را ترک کند. همچنین از باب نفی حرج و مشقت از زن و قاعده معاشرت به معروف ارضای جنسی زن را وظیفه مرد دانسته است. (ص۶۴-۷۲)<br /> <br /> نویسنده حمایت‌های عاطفی و معیشتی را نیز در باب وظایف همسران مورد بررسی قرار داده و تأمین نفقه زن ولو زن ثروتمند باشد را وظیفه مرد دانسته است. (ص۷۷)<br /> ====وظایف والدین====<br /> نویسنده اثربخشی حمایت والدین در قبال عفاف جنسی فرزندان را مورد بررسی قرار داده است؛ حمایت معیشتی را با استفاده از عنوان وجوب پرداخت نفقه به اثبات رسانده و حمایت در ازدواج را در دو بخش تزویج فرزندان و تسهیل ازدواج مطرح کرده و به استناد [[آیه ۳۲ سوره نور]] و مشهور فتوای فقها، فراهم آوردن مقدمات ازدواج فرزندان را مستحب دانسته است. (ص۷۹-۸۳)<br /> ====وظایف فرزندان و خویشاوندان====<br /> نویسنده از آنجایی که پرداخت نفقه والدین در صورت نیاز بر فرزند واجب است؛ فراهم آوردن مقدمات ازدواج پدر را مستحب دانسته و از آن با عنوان (اعفاف) یاد کرده است. (ص۸۴)<br /> <br /> در باب وظایف خویشاوندان در قبال عفاف جنسی محور اصلی بحث را بر مدار ازدواج و حمایت ازدواج مجردها قرار داده و به آیاتی همچون آیه ۳۲ سوره نور، [[آیه ۱۷۷ سوره بقره]]، [[آیه ۹۰ سوره نحل]] استناد کرده است. (ص۸۴-۸۵)<br /> ====وظایف عموم مردم و حکومت==== <br /> نویسنده به استناد روایات، واسطه‌گری در ازدواج و حمایت از خانواده را در عفاف جنسی بر عموم مردم مستحب و مطلوب دانسته (ص۸۹-۹۲) و قوّادی (واسطه‌گری برای ایجاد رابطه جنسی نامشروع) را به استناد ضروریات فقه و آیات نهی از منکر حرام دانسته است. (ص۹۲)<br /> <br /> در این کتاب، حمایت حکومت‌ها از عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و تسهیل همسریابی و حمایت از ازدواج به عنوان با اهمیت‌ترین روش حمایتی معرفی شده است. (ص۹۵)<br /> حسین بستان وظیفه حکومت‌ها پیرامون ازدواج موقت را نیز مورد بررسی قرار داده و نظریه فقهایی که با استفاده از حکم ثانوی ترتب فساد، ترویج ازدواج موقت را جزو وظایف حکومت‌ اسلامی نمی‌دانند به نقد گذاشته و با استفاده از روایات اسلامی و جلوگیری از ترویج روابط نامشروع، آماده‌سازی بستر ازدواج موقت را نیز وظیفه حکومت‌ها دانسته است. (ص۹۷-۹۸)<br /> <br /> ==نظارت==<br /> نظارت‌های پیشگیرانه در نابودسازی ابزار گناه و ساماندهی محیط اجتماعی در جهت کاهش زمینه‌های اختلاط جنسی از دیگر بخش‌هایی است که حسین بستان در باب عفاف جنسی، به بررسی آن پرداخته است. (ص۹۹)<br /> نویسنده برای اجرای این نظارت‌ها از طرف نهادهای حکومتی، احکام عام و مشترکی را بیان کرده که امر به معروف و نهی از منکر، وجوب مرابطه (مرزبانی و محافظت از رخنه‌گاه‌های دشمن) و حرمت صدّ و بازداشتن از راه خدا از جمله آنهاست. (ص۹۹-۱۴۵)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف نظارت خانواده بر عفاف جنسی را تحت عناوینی همچون نظارت همسران، نظارت والدین بر فرزندان و نظارت فرزندان بر والدین مورد یررسی قرار داده است. نظارت شوهر بر زن را به استناد [[آیه ۶ سوره تحریم]] و برخی از روایات اسلامی به لزوم حفاظت خانواده از آتش دوزخ، مطلوبیت غیرت‌ورزی، اشتراط خروج زن از منزل با اجازه شوهر و توصیه به نگهداری زن در خانه معنا کرده است. (ص۱۴۶-۱۵۸)<br /> <br /> نظارت زن بر شوهر از دیگر مسائلی است که حسین بستان با تکیه بر ادله وجوب امر به معروف آن را بر زن جایز دانسته و اشتراط در ضمن عقذ نکاح را از راهکارهای آن معرفی کرده است. (ص۱۶۱-۱۶۷)<br /> <br /> پنهان‌سازی رابطه زناشویی، تفکیک محل خواب زن و شوهر از فرزندان و کنترل نگاه فرزندان از دیگر وظایف نظارتی است به آنها پرداخته شده است. (ص۱۷۷-۱۷۸)<br /> ===وظایف روحانیت و حکومت===<br /> نویسنده بنابر ادله امر به معروف و نهی از منکر، عالم بودن روحانیون با شرایط امر به معروف، موقعیت الگویی آنها در جوامع دینی و اثرپذیری توده مردم از آنها نقش روحانیت را در نظارت بر رعایت عفاف جنسی در جامعه پررنگ‌تر دانسته است. (ص۱۷۸-۱۸۰)<br /> <br /> وظایف نظارتی حکومت اسلامی را نیز با ادله‌ای همچون وجوب امر به معروف و نهی از منکر، وجوب نصیحت، ولایت حاکم و قاعده لاضرر مشروع دانسته (ص۱۸۲-۱۸۶) و ابعاد نظارتی حکومت‌ها را در الزام افراد به پرداخت دیون، اخذ اجباری زکات و نابود کردن ابزار گناه، قانون‌گذاری صحیح و اجرای حدود و تعزیرات تبیین کرده است. (ص۱۸۷-۲۰۲)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=50114 2024-11-15T12:07:23Z

<p>S.bahrami: /* حمایت */</p> <hr /> <div>فقه عفاف جنسی: فقه اجتماعی (کتاب)<br /> <br /> === چکیده ===<br /> '''فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)''' کتابی به زبان فارسی نوشته [[حسین بستان]] (نجفی) است. موضوع آن بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب ادامه بخش دیگری از پژوهش‌های نویسنده در حوزه عفاف جنسی است که با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] منتشر شده است. کتاب فقه عفاف جنسی در بخش فقه اجتماعی را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. <br /> <br /> روش مؤلف در تدوین این کتاب، روش اجتهادی متعارف در حوزه‌های علمیه بوده که بعد از بررسی نظر فقیهان و آیات و روایات مربوط به هر باب، نظر نهایی خود را بازگو می‌کند. کتاب پیش‌رو شامل سه بخش اصلی بوده که در بخش اول، تعلیم و تربیت و اثرگذاری آن در عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و نویسنده به طرح مسائلی همچون احکام عام و مشترک، وظایف و اختیارات خانواده، وظایف روحانیت و حکومت پرداخته است.<br /> <br /> در بخش دوم به تأثیرگذاری رفتارهای حمایتی بر عفاف جنسی پرداخته و وظایف خانواده، والدین، فرزندان، خویشاوندان و عموم مردم را یادآور شده است.<br /> <br /> در بخش سوم عوامل نظارتی مؤثر در عفاف جنسی همچون تأثیرگذاری امر به معروف و نهی از منکر، نظارت شوهر بر زن، نظارت زن بر شوهر و ابعاد نظارتی حکومت‌ها مورد بررسی قرار گرفته است.<br /> <br /> ==ساختار و محتوای کتاب ==<br /> کتاب «فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)» به دنبال بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] با همکاری جبهه فرهنگی حجاب و عفاف در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. [[حسین بستان نجفی]] (زاده ۱۳۴۷ش) نویسنده کتاب، دانش‌آموخته دکتری در رشته جامعه‌شناسی است و عضویت در انجمن مطالعات اجتماعی حوزه علمیه قم و مدیریت گروه جامعه شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه را در کارنامه خود دارد. تدوین چندین مقاله و کتاب همچون «فقه عفاف جنسی (فردی-اجتماعی)»، «نظریه عرفی شدن با رویکرد اجتهادی تجربی» و «خانواده در اسلام» از جمله آثار اوست. <br /> <br /> نویسنده، مباحث فقه عفاف جنسی را در دو محور فردی و اجتماعی مورد بررسی قرار داده و مطالب مربوط به فقه فردی را در کتاب دیگری با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] و مطالب عفاف اجتماعی را در این کتاب گردآورده است.<br /> <br /> کتاب فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی) دارای یک مقدمه و سه بخش است. به‌گفته نویسنده، مبنای شناسایی و تفکیک نهادهای اجتماعی و همچنین وظایف و اختیاراتی که برای هر یک از نهادها تعریف شده به دلالت مستقیم آیات و روایات بوده است؛ به این معنا که عناوین ذیل فصول سه گانه، ناظر به نهادهایی هستند که متون دینی به طور مشخص به بیان وظایف آنها پرداخته‌اند. (ص۴)<br /> <br /> نویسنده مطالب مربوط به عفاف جنسی اجتماعی را در سه فصل بیان کرده است؛ در فصل اول به تأثیرگذاری تعلیم و تربیت در عفاف جنسی پرداخته (ص۷) و در فصل دوم نقش و تأثیرگذاری حمایت را مورد بررسی قرار داده (ص۵۱) و فصل سوم را به نظارت‌های لازم در حوزه عفاف جنسی اختصاص داده است. (ص۹۹)<br /> <br /> ==تعلیم و تربیت==<br /> نویسنده کتاب، اثرگذاری و بررسی تعلیم و تربیت در حوزه عفاف جنسی اجتماعی را در بخش بیان کرده است.<br /> ===احکام عام و مشترک===<br /> به اعتقاد نویسنده، عمومیت برخی از احکام و اصطاحات فقهی به گونه‌ای است که در بخش‌های مختلف فقه از جمله عفاف جنسی اجتماعی راه یافته که اهم آن‌ها عبارت است از:<br /> ارشاد جاهل، راهنمایی به خوبی‌ها، مشاوره در جهت خوبی‌ها، نصیحت، اصلاح ذات‌البین، پرهیز از گمراه کردن دیگران و تأسیس سنت‌های نیک. (ص۷-۲۰)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف با توجه به روایات، وظایف خانواده‌ را به وظایف همسران و وظایف والدین تقسیم کرده و با استدلال به [[آیه ۶ سوره تحریم]] شوهر را موظف به راهنمایی و آموزش همسر دانسته و از باب ارشاد جاهل نیز زن را موظف به راهنمایی شوهر دانسته است.(ص ۲۰-۲۱)<br /> در ادامه به وظایف و اختیارات والدین در قبال تعلیم و تربیت پرداخته شده و بر اساس روایات سه وظیفه برای آنها تعریف شده: آموزش عفاف و حجاب، تربیت عاطفی، شیردهی مناسب. (ص۲۲-۲۹)<br /> ===وظایف و اختیارات روحانیت، عموم مردم و حکومت===<br /> حسین بستان در حوزه تعلیم و تربیت، نهادهایی همچون روحانیت را مسئول دانسته و آنها را با تفقه در دین، افتا، تبلیغ، پرهیز از کتمان علم، تزکیه نفوس، فعل معروف و ترک منکر ارجاع‌پذیر دانسته است. (۲۹-۴۴)<br /> به اعتقاد نویسنده، وظیفه‌ای که محول به عموم مردم در حوزه عفاف جنسی شده مداخله خیرخواهانه و اصلاح‌گرانه آنها در تحکیم و تشکیل خانواده‌هاست که با آگاهی‌بخشی و مشورت‌دهی و پرهیز از اختلاف‌افکنی می‌توانند در امر تعلیم و تربیت سهیم باشند. (ص۴۴-۴۷)<br /> مؤلف با استفاده از روایات، آموزش مسائل مربوط به عفاف جنسی را از باب از بین بردن جهل و عدم آگاهی، وظیفه حکومت‌ اسلامی دانسته (ص۴۸) و احیای سنت نبوی(ص) همچون فرهنگ‌سازی سنت ازدواج و اتخاذ راهکارهای تشویقی و تنبیهی را به حکومت‌ها محول کرده است. (ص۴۹)<br /> <br /> ==حمایت==<br /> از دیگر عوامل مؤثر در عفاف جنسی که مورد توجه نویسنده قرار گرفته حمایت‌های فردی و حکومتی است. (ص۴۹) نویسنده با بیان عناوینی همچون وجوب نصیحت، مطلوبیت برّ و احسان، صرف زکات در راه خدا، تعاون و ذات‌البین حکم شرعی حمایت افراد و نهادها از عفاف جنسی را بیان کرده (ص۵۱-۶۲) و پس از آن به بررسی وظایف خانواده، مردم و حکومت‌ها پرداخته است.<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> حسین بستان،‌ وظایف حمایتی خانواده‌ها را در سه بخش مورد بررسی قرار داده است:<br /> ====وظایف همسران====<br /> وظایف حمایتی زن و شوهر در قبال یکدیگر از حیث تأثیر بر عفاف جنسی در شش محور مورد توجه نویسنده قرار گرفته است. مؤلف با استناد به مسلّمات فقه، آیات و روایات تمکین جنسی زن از مرد را واجب دانسته و قائل است زن بایستی بدون هیچ‌گونه محدودیت مکانی و زمانی امکان بهره‌گیری جنسی را برای شوهرش فراهم سازد مگر زمانی که عذر شرعی در میان باشد. (ص۶۲-۶۳)<br /> <br /> مؤلف وجوب حمایت جنسی شوهر از زن را نیز مورد بررسی قرار داده و شواهد قرآنی و روایی آن را به چهار دسته ادله اجمالی، ادله خاص، قواعد فقهی و ادله آداب تقسیم کرده است. بستان با تکیه بر ادله خاص به این نتیجه رسیده که مرد حق ندارد بیش از چهار ماه هبستر شدن با همسرش را ترک کند. همچنین از باب نفی حرج و مشقت از زن و قاعده معاشرت به معروف ارضای جنسی زن را وظیفه مرد دانسته است. (ص۶۴-۷۲)<br /> <br /> نویسنده حمایت‌های عاطفی و معیشتی را نیز در باب وظایف همسران مورد بررسی قرار داده و تأمین نفقه زن ولو زن ثروتمند باشد را وظیفه مرد دانسته است. (ص۷۷)<br /> ====وظایف والدین====<br /> نویسنده اثربخشی حمایت والدین در قبال عفاف جنسی فرزندان را مورد بررسی قرار داده است؛ حمایت معیشتی را با استفاده از عنوان وجوب پرداخت نفقه به اثبات رسانده و حمایت در ازدواج را در دو بخش تزویج فرزندان و تسهیل ازدواج مطرح کرده و به استناد [[آیه ۳۲ سوره نور]] و مشهور فتوای فقها، فراهم آوردن مقدمات ازدواج فرزندان را مستحب دانسته است. (ص۷۹-۸۳)<br /> ====وظایف فرزندان و خویشاوندان====<br /> نویسنده از آنجایی که پرداخت نفقه والدین در صورت نیاز بر فرزند واجب است؛ فراهم آوردن مقدمات ازدواج پدر را مستحب دانسته و از آن با عنوان (اعفاف) یاد کرده است. (ص۸۴)<br /> <br /> در باب وظایف خویشاوندان در قبال عفاف جنسی محور اصلی بحث را بر مدار ازدواج و حمایت ازدواج مجردها قرار داده و به آیاتی همچون آیه ۳۲ سوره نور، [[آیه ۱۷۷ سوره بقره]]، [[آیه ۹۰ سوره نحل]] استناد کرده است. (ص۸۴-۸۵)<br /> ====وظایف عموم مردم و حکومت==== <br /> نویسنده به استناد روایات، واسطه‌گری در ازدواج و حمایت از خانواده را در عفاف جنسی بر عموم مردم مستحب و مطلوب دانسته (ص۸۹-۹۲) و قوّادی (واسطه‌گری برای ایجاد رابطه جنسی نامشروع) را به استناد ضروریات فقه و آیات نهی از منکر حرام دانسته است. (ص۹۲)<br /> <br /> در این کتاب، حمایت حکومت‌ها از عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و تسهیل همسریابی و حمایت از ازدواج به عنوان با اهمیت‌ترین روش حمایتی معرفی شده است. (ص۹۵)<br /> حسین بستان وظیفه حکومت‌ها پیرامون ازدواج موقت را نیز مورد بررسی قرار داده و نظریه فقهایی که با استفاده از حکم ثانوی ترتب فساد، ترویج ازدواج موقت را جزو وظایف حکومت‌ اسلامی نمی‌دانند به نقد گذاشته و با استفاده از روایات اسلامی و جلوگیری از ترویج روابط نامشروع، آماده‌سازی بستر ازدواج موقت را نیز وظیفه حکومت‌ها دانسته است. (ص۹۷-۹۸)<br /> <br /> ==نظارت==<br /> نظارت‌های پیشگیرانه در نابودسازی ابزار گناه و ساماندهی محیط اجتماعی در جهت کاهش زمینه‌های اختلاط جنسی از دیگر بخش‌هایی است که حسین بستان در باب عفاف جنسی، به بررسی آن پرداخته است. (ص۹۹)<br /> نویسنده برای اجرای این نظارت‌ها از طرف نهادهای حکومتی، احکام عام و مشترکی را بیان کرده که امر به معروف و نهی از منکر، وجوب مرابطه (مرزبانی و محافظت از رخنه‌گاه‌های دشمن) و حرمت صدّ و بازداشتن از راه خدا از جمله آنهاست. (ص۹۹-۱۴۵)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف نظارت خانواده بر عفاف جنسی را تحت عناوینی همچون نظارت همسران، نظارت والدین بر فرزندان و نظارت فرزندان بر والدین مورد یررسی قرار داده است. نظارت شوهر بر زن را به استناد [[آیه ۶ سوره تحریم]] و برخی از روایات اسلامی به لزوم حفاظت خانواده از آتش دوزخ، مطلوبیت غیرت‌ورزی، اشتراط خروج زن از منزل با اجازه شوهر و توصیه به نگهداری زن در خانه معنا کرده است. (ص۱۴۶-۱۵۸)<br /> <br /> نظارت زن بر شوهر از دیگر مسائلی است که حسین بستان با تکیه بر ادله وجوب امر به معروف آن را بر زن جایز دانسته و اشتراط در ضمن عقذ نکاح را از راهکارهای آن معرفی کرده است. (ص۱۶۱-۱۶۷)<br /> <br /> پنهان‌سازی رابطه زناشویی، تفکیک محل خواب زن و شوهر از فرزندان و کنترل نگاه فرزندان از دیگر وظایف نظارتی است به آنها پرداخته شده است. (ص۱۷۷-۱۷۸)<br /> ===وظایف روحانیت و حکومت===<br /> نویسنده بنابر ادله امر به معروف و نهی از منکر، عالم بودن روحانیون با شرایط امر به معروف، موقعیت الگویی آنها در جوامع دینی و اثرپذیری توده مردم از آنها نقش روحانیت را در نظارت بر رعایت عفاف جنسی در جامعه پررنگ‌تر دانسته است. (ص۱۷۸-۱۸۰)<br /> <br /> وظایف نظارتی حکومت اسلامی را نیز با ادله‌ای همچون وجوب امر به معروف و نهی از منکر، وجوب نصیحت، ولایت حاکم و قاعده لاضرر مشروع دانسته (ص۱۸۲-۱۸۶) و ابعاد نظارتی حکومت‌ها را در الزام افراد به پرداخت دیون، اخذ اجباری زکات و نابود کردن ابزار گناه، قانون‌گذاری صحیح و اجرای حدود و تعزیرات تبیین کرده است. (ص۱۸۷-۲۰۲)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=50113 2024-11-15T12:06:28Z

<p>S.bahrami: /* وظایف و اختیارات روحانیت، عموم مردم و حکومت */</p> <hr /> <div>فقه عفاف جنسی: فقه اجتماعی (کتاب)<br /> <br /> === چکیده ===<br /> '''فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)''' کتابی به زبان فارسی نوشته [[حسین بستان]] (نجفی) است. موضوع آن بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب ادامه بخش دیگری از پژوهش‌های نویسنده در حوزه عفاف جنسی است که با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] منتشر شده است. کتاب فقه عفاف جنسی در بخش فقه اجتماعی را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. <br /> <br /> روش مؤلف در تدوین این کتاب، روش اجتهادی متعارف در حوزه‌های علمیه بوده که بعد از بررسی نظر فقیهان و آیات و روایات مربوط به هر باب، نظر نهایی خود را بازگو می‌کند. کتاب پیش‌رو شامل سه بخش اصلی بوده که در بخش اول، تعلیم و تربیت و اثرگذاری آن در عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و نویسنده به طرح مسائلی همچون احکام عام و مشترک، وظایف و اختیارات خانواده، وظایف روحانیت و حکومت پرداخته است.<br /> <br /> در بخش دوم به تأثیرگذاری رفتارهای حمایتی بر عفاف جنسی پرداخته و وظایف خانواده، والدین، فرزندان، خویشاوندان و عموم مردم را یادآور شده است.<br /> <br /> در بخش سوم عوامل نظارتی مؤثر در عفاف جنسی همچون تأثیرگذاری امر به معروف و نهی از منکر، نظارت شوهر بر زن، نظارت زن بر شوهر و ابعاد نظارتی حکومت‌ها مورد بررسی قرار گرفته است.<br /> <br /> ==ساختار و محتوای کتاب ==<br /> کتاب «فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)» به دنبال بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] با همکاری جبهه فرهنگی حجاب و عفاف در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. [[حسین بستان نجفی]] (زاده ۱۳۴۷ش) نویسنده کتاب، دانش‌آموخته دکتری در رشته جامعه‌شناسی است و عضویت در انجمن مطالعات اجتماعی حوزه علمیه قم و مدیریت گروه جامعه شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه را در کارنامه خود دارد. تدوین چندین مقاله و کتاب همچون «فقه عفاف جنسی (فردی-اجتماعی)»، «نظریه عرفی شدن با رویکرد اجتهادی تجربی» و «خانواده در اسلام» از جمله آثار اوست. <br /> <br /> نویسنده، مباحث فقه عفاف جنسی را در دو محور فردی و اجتماعی مورد بررسی قرار داده و مطالب مربوط به فقه فردی را در کتاب دیگری با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] و مطالب عفاف اجتماعی را در این کتاب گردآورده است.<br /> <br /> کتاب فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی) دارای یک مقدمه و سه بخش است. به‌گفته نویسنده، مبنای شناسایی و تفکیک نهادهای اجتماعی و همچنین وظایف و اختیاراتی که برای هر یک از نهادها تعریف شده به دلالت مستقیم آیات و روایات بوده است؛ به این معنا که عناوین ذیل فصول سه گانه، ناظر به نهادهایی هستند که متون دینی به طور مشخص به بیان وظایف آنها پرداخته‌اند. (ص۴)<br /> <br /> نویسنده مطالب مربوط به عفاف جنسی اجتماعی را در سه فصل بیان کرده است؛ در فصل اول به تأثیرگذاری تعلیم و تربیت در عفاف جنسی پرداخته (ص۷) و در فصل دوم نقش و تأثیرگذاری حمایت را مورد بررسی قرار داده (ص۵۱) و فصل سوم را به نظارت‌های لازم در حوزه عفاف جنسی اختصاص داده است. (ص۹۹)<br /> <br /> ==تعلیم و تربیت==<br /> نویسنده کتاب، اثرگذاری و بررسی تعلیم و تربیت در حوزه عفاف جنسی اجتماعی را در بخش بیان کرده است.<br /> ===احکام عام و مشترک===<br /> به اعتقاد نویسنده، عمومیت برخی از احکام و اصطاحات فقهی به گونه‌ای است که در بخش‌های مختلف فقه از جمله عفاف جنسی اجتماعی راه یافته که اهم آن‌ها عبارت است از:<br /> ارشاد جاهل، راهنمایی به خوبی‌ها، مشاوره در جهت خوبی‌ها، نصیحت، اصلاح ذات‌البین، پرهیز از گمراه کردن دیگران و تأسیس سنت‌های نیک. (ص۷-۲۰)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف با توجه به روایات، وظایف خانواده‌ را به وظایف همسران و وظایف والدین تقسیم کرده و با استدلال به [[آیه ۶ سوره تحریم]] شوهر را موظف به راهنمایی و آموزش همسر دانسته و از باب ارشاد جاهل نیز زن را موظف به راهنمایی شوهر دانسته است.(ص ۲۰-۲۱)<br /> در ادامه به وظایف و اختیارات والدین در قبال تعلیم و تربیت پرداخته شده و بر اساس روایات سه وظیفه برای آنها تعریف شده: آموزش عفاف و حجاب، تربیت عاطفی، شیردهی مناسب. (ص۲۲-۲۹)<br /> ===وظایف و اختیارات روحانیت، عموم مردم و حکومت===<br /> حسین بستان در حوزه تعلیم و تربیت، نهادهایی همچون روحانیت را مسئول دانسته و آنها را با تفقه در دین، افتا، تبلیغ، پرهیز از کتمان علم، تزکیه نفوس، فعل معروف و ترک منکر ارجاع‌پذیر دانسته است. (۲۹-۴۴)<br /> به اعتقاد نویسنده، وظیفه‌ای که محول به عموم مردم در حوزه عفاف جنسی شده مداخله خیرخواهانه و اصلاح‌گرانه آنها در تحکیم و تشکیل خانواده‌هاست که با آگاهی‌بخشی و مشورت‌دهی و پرهیز از اختلاف‌افکنی می‌توانند در امر تعلیم و تربیت سهیم باشند. (ص۴۴-۴۷)<br /> مؤلف با استفاده از روایات، آموزش مسائل مربوط به عفاف جنسی را از باب از بین بردن جهل و عدم آگاهی، وظیفه حکومت‌ اسلامی دانسته (ص۴۸) و احیای سنت نبوی(ص) همچون فرهنگ‌سازی سنت ازدواج و اتخاذ راهکارهای تشویقی و تنبیهی را به حکومت‌ها محول کرده است. (ص۴۹)<br /> <br /> ==حمایت==<br /> از دیگر عوامل مؤثر در عفاف جنسی که مورد توجه نویسنده قرار گرفته حمایت‌های فردی و حکومتی است. (ص۴۹) نویسنده با بیان عناوینی همچون وجوب نصیحت، مطلوبیت برّ و احسان، صرف زکات در راه خدا، تعاون و ذات‌البین حکم شرعی حمایت افراد و نهادها از عفاف جنسی را بیان کرده (ص۵۱-۶۲) و پس از آن به بررسی وظایف خانواده، مردم و حکومت پرداخته است.<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> حسین بستان،‌ وظایف حمایتی خانواده‌ها را در سه بخش مورد بررسی قرار داده است:<br /> ====وظایف همسران====<br /> وظایف حمایتی زن و شوهر در قبال یکدیگر از حیث تأثیر بر عفاف جنسی در شش محور مورد توجه نویسنده قرار گرفته است. مؤلف با استناد به مسلّمات فقه، آیات و روایات تمکین جنسی زن از مرد را واجب دانسته و قائل است زن بایستی بدون هیچ‌گونه محدودیت مکانی و زمانی امکان بهره‌گیری جنسی را برای شوهرش فراهم سازد مگر زمانی که عذر شرعی در میان باشد. (ص۶۲-۶۳)<br /> <br /> مؤلف وجوب حمایت جنسی شوهر از زن را نیز مورد بررسی قرار داده و شواهد قرآنی و روایی آن را به چهار دسته ادله اجمالی، ادله خاص، قواعد فقهی و ادله آداب تقسیم کرده است. بستان با تکیه بر ادله خاص به این نتیجه رسیده که مرد حق ندارد بیش از چهار ماه هبستر شدن با همسرش را ترک کند. همچنین از باب نفی حرج و مشقت از زن و قاعده معاشرت به معروف ارضای جنسی زن را وظیفه مرد دانسته است. (ص۶۴-۷۲)<br /> <br /> نویسنده حمایت‌های عاطفی و معیشتی را نیز در باب وظایف همسران مورد بررسی قرار داده و تأمین نفقه زن ولو زن ثروتمند باشد را وظیفه مرد دانسته است. (ص۷۷)<br /> ====وظایف والدین====<br /> نویسنده اثربخشی حمایت والدین در قبال عفاف جنسی فرزندان را مورد بررسی قرار داده است؛ حمایت معیشتی را با استفاده از عنوان وجوب پرداخت نفقه به اثبات رسانده و حمایت در ازدواج را در دو بخش تزویج فرزندان و تسهیل ازدواج مطرح کرده و به استناد [[آیه ۳۲ سوره نور]] و مشهور فتوای فقها، فراهم آوردن مقدمات ازدواج فرزندان را مستحب دانسته است. (ص۷۹-۸۳)<br /> ====وظایف فرزندان و خویشاوندان====<br /> نویسنده از آنجایی که پرداخت نفقه والدین در صورت نیاز بر فرزند واجب است؛ فراهم آوردن مقدمات ازدواج پدر را مستحب دانسته و از آن با عنوان (اعفاف) یاد کرده است. (ص۸۴)<br /> <br /> در باب وظایف خویشاوندان در قبال عفاف جنسی محور اصلی بحث را بر مدار ازدواج و حمایت ازدواج مجردها قرار داده و به آیاتی همچون آیه ۳۲ سوره نور، [[آیه ۱۷۷ سوره بقره]]، [[آیه ۹۰ سوره نحل]] استناد کرده است. (ص۸۴-۸۵)<br /> ====وظایف عموم مردم و حکومت==== <br /> نویسنده به استناد روایات، واسطه‌گری در ازدواج و حمایت از خانواده را در عفاف جنسی بر عموم مردم مستحب و مطلوب دانسته (ص۸۹-۹۲) و قوّادی (واسطه‌گری برای ایجاد رابطه جنسی نامشروع) را به استناد ضروریات فقه و آیات نهی از منکر حرام دانسته است. (ص۹۲)<br /> <br /> در این کتاب، حمایت حکومت‌ها از عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و تسهیل همسریابی و حمایت از ازدواج به عنوان با اهمیت‌ترین روش حمایتی معرفی شده است. (ص۹۵)<br /> حسین بستان وظیفه حکومت‌ها پیرامون ازدواج موقت را نیز مورد بررسی قرار داده و نظریه فقهایی که با استفاده از حکم ثانوی ترتب فساد، ترویج ازدواج موقت را جزو وظایف حکومت‌ اسلامی نمی‌دانند به نقد گذاشته و با استفاده از روایات اسلامی و جلوگیری از ترویج روابط نامشروع، آماده‌سازی بستر ازدواج موقت را نیز وظیفه حکومت‌ها دانسته است. (ص۹۷-۹۸)<br /> ==نظارت==<br /> نظارت‌های پیشگیرانه در نابودسازی ابزار گناه و ساماندهی محیط اجتماعی در جهت کاهش زمینه‌های اختلاط جنسی از دیگر بخش‌هایی است که حسین بستان در باب عفاف جنسی، به بررسی آن پرداخته است. (ص۹۹)<br /> نویسنده برای اجرای این نظارت‌ها از طرف نهادهای حکومتی، احکام عام و مشترکی را بیان کرده که امر به معروف و نهی از منکر، وجوب مرابطه (مرزبانی و محافظت از رخنه‌گاه‌های دشمن) و حرمت صدّ و بازداشتن از راه خدا از جمله آنهاست. (ص۹۹-۱۴۵)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف نظارت خانواده بر عفاف جنسی را تحت عناوینی همچون نظارت همسران، نظارت والدین بر فرزندان و نظارت فرزندان بر والدین مورد یررسی قرار داده است. نظارت شوهر بر زن را به استناد [[آیه ۶ سوره تحریم]] و برخی از روایات اسلامی به لزوم حفاظت خانواده از آتش دوزخ، مطلوبیت غیرت‌ورزی، اشتراط خروج زن از منزل با اجازه شوهر و توصیه به نگهداری زن در خانه معنا کرده است. (ص۱۴۶-۱۵۸)<br /> <br /> نظارت زن بر شوهر از دیگر مسائلی است که حسین بستان با تکیه بر ادله وجوب امر به معروف آن را بر زن جایز دانسته و اشتراط در ضمن عقذ نکاح را از راهکارهای آن معرفی کرده است. (ص۱۶۱-۱۶۷)<br /> <br /> پنهان‌سازی رابطه زناشویی، تفکیک محل خواب زن و شوهر از فرزندان و کنترل نگاه فرزندان از دیگر وظایف نظارتی است به آنها پرداخته شده است. (ص۱۷۷-۱۷۸)<br /> ===وظایف روحانیت و حکومت===<br /> نویسنده بنابر ادله امر به معروف و نهی از منکر، عالم بودن روحانیون با شرایط امر به معروف، موقعیت الگویی آنها در جوامع دینی و اثرپذیری توده مردم از آنها نقش روحانیت را در نظارت بر رعایت عفاف جنسی در جامعه پررنگ‌تر دانسته است. (ص۱۷۸-۱۸۰)<br /> <br /> وظایف نظارتی حکومت اسلامی را نیز با ادله‌ای همچون وجوب امر به معروف و نهی از منکر، وجوب نصیحت، ولایت حاکم و قاعده لاضرر مشروع دانسته (ص۱۸۲-۱۸۶) و ابعاد نظارتی حکومت‌ها را در الزام افراد به پرداخت دیون، اخذ اجباری زکات و نابود کردن ابزار گناه، قانون‌گذاری صحیح و اجرای حدود و تعزیرات تبیین کرده است. (ص۱۸۷-۲۰۲)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=50112 2024-11-15T12:04:02Z

<p>S.bahrami: /* ساختار و محتوای کتاب */</p> <hr /> <div>فقه عفاف جنسی: فقه اجتماعی (کتاب)<br /> <br /> === چکیده ===<br /> '''فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)''' کتابی به زبان فارسی نوشته [[حسین بستان]] (نجفی) است. موضوع آن بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب ادامه بخش دیگری از پژوهش‌های نویسنده در حوزه عفاف جنسی است که با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] منتشر شده است. کتاب فقه عفاف جنسی در بخش فقه اجتماعی را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. <br /> <br /> روش مؤلف در تدوین این کتاب، روش اجتهادی متعارف در حوزه‌های علمیه بوده که بعد از بررسی نظر فقیهان و آیات و روایات مربوط به هر باب، نظر نهایی خود را بازگو می‌کند. کتاب پیش‌رو شامل سه بخش اصلی بوده که در بخش اول، تعلیم و تربیت و اثرگذاری آن در عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و نویسنده به طرح مسائلی همچون احکام عام و مشترک، وظایف و اختیارات خانواده، وظایف روحانیت و حکومت پرداخته است.<br /> <br /> در بخش دوم به تأثیرگذاری رفتارهای حمایتی بر عفاف جنسی پرداخته و وظایف خانواده، والدین، فرزندان، خویشاوندان و عموم مردم را یادآور شده است.<br /> <br /> در بخش سوم عوامل نظارتی مؤثر در عفاف جنسی همچون تأثیرگذاری امر به معروف و نهی از منکر، نظارت شوهر بر زن، نظارت زن بر شوهر و ابعاد نظارتی حکومت‌ها مورد بررسی قرار گرفته است.<br /> <br /> ==ساختار و محتوای کتاب ==<br /> کتاب «فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)» به دنبال بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] با همکاری جبهه فرهنگی حجاب و عفاف در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. [[حسین بستان نجفی]] (زاده ۱۳۴۷ش) نویسنده کتاب، دانش‌آموخته دکتری در رشته جامعه‌شناسی است و عضویت در انجمن مطالعات اجتماعی حوزه علمیه قم و مدیریت گروه جامعه شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه را در کارنامه خود دارد. تدوین چندین مقاله و کتاب همچون «فقه عفاف جنسی (فردی-اجتماعی)»، «نظریه عرفی شدن با رویکرد اجتهادی تجربی» و «خانواده در اسلام» از جمله آثار اوست. <br /> <br /> نویسنده، مباحث فقه عفاف جنسی را در دو محور فردی و اجتماعی مورد بررسی قرار داده و مطالب مربوط به فقه فردی را در کتاب دیگری با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] و مطالب عفاف اجتماعی را در این کتاب گردآورده است.<br /> <br /> کتاب فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی) دارای یک مقدمه و سه بخش است. به‌گفته نویسنده، مبنای شناسایی و تفکیک نهادهای اجتماعی و همچنین وظایف و اختیاراتی که برای هر یک از نهادها تعریف شده به دلالت مستقیم آیات و روایات بوده است؛ به این معنا که عناوین ذیل فصول سه گانه، ناظر به نهادهایی هستند که متون دینی به طور مشخص به بیان وظایف آنها پرداخته‌اند. (ص۴)<br /> <br /> نویسنده مطالب مربوط به عفاف جنسی اجتماعی را در سه فصل بیان کرده است؛ در فصل اول به تأثیرگذاری تعلیم و تربیت در عفاف جنسی پرداخته (ص۷) و در فصل دوم نقش و تأثیرگذاری حمایت را مورد بررسی قرار داده (ص۵۱) و فصل سوم را به نظارت‌های لازم در حوزه عفاف جنسی اختصاص داده است. (ص۹۹)<br /> <br /> ==تعلیم و تربیت==<br /> نویسنده کتاب، اثرگذاری و بررسی تعلیم و تربیت در حوزه عفاف جنسی اجتماعی را در بخش بیان کرده است.<br /> ===احکام عام و مشترک===<br /> به اعتقاد نویسنده، عمومیت برخی از احکام و اصطاحات فقهی به گونه‌ای است که در بخش‌های مختلف فقه از جمله عفاف جنسی اجتماعی راه یافته که اهم آن‌ها عبارت است از:<br /> ارشاد جاهل، راهنمایی به خوبی‌ها، مشاوره در جهت خوبی‌ها، نصیحت، اصلاح ذات‌البین، پرهیز از گمراه کردن دیگران و تأسیس سنت‌های نیک. (ص۷-۲۰)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف با توجه به روایات، وظایف خانواده‌ را به وظایف همسران و وظایف والدین تقسیم کرده و با استدلال به [[آیه ۶ سوره تحریم]] شوهر را موظف به راهنمایی و آموزش همسر دانسته و از باب ارشاد جاهل نیز زن را موظف به راهنمایی شوهر دانسته است.(ص ۲۰-۲۱)<br /> در ادامه به وظایف و اختیارات والدین در قبال تعلیم و تربیت پرداخته شده و بر اساس روایات سه وظیفه برای آنها تعریف شده: آموزش عفاف و حجاب، تربیت عاطفی، شیردهی مناسب. (ص۲۲-۲۹)<br /> ===وظایف و اختیارات روحانیت، عموم مردم و حکومت===<br /> حسین بستان در حوزه تعلیم و تربیت، نهادهایی همچون روحانیت را مسئول دانسته و آنها را با تفقه در دین، افتا، تبلیغ، پرهیز از کتمان علم، تزکیه نفوس، فعل معروف و ترک منکر ارجاع‌پذیر دانسته است. (۲۹-۴۴)<br /> به اعتقاد نویسنده، وظیفه‌ای که محول به عموم مردم در حوزه عفاف جنسی شده مداخله خیرخواهانه و اصلاح‌گرانه آنها در تحکیم و تشکیل خانواده‌هاست که با آگاهی‌بخشی و مشورت‌دهی و پرهیز از اختلاف‌افکنی می‌توانند در امر تعلیم و تربیت سهیم باشند. (ص۴۴-۴۷)<br /> مؤلف کتاب با استفاده از روایات، آموزش مسائل مربوط به عفاف جنسی را از باب از بین بردن جهل و عدم آگاهی، وظیفه حکومت‌ اسلامی دانسته (ص۴۸) و احیای سنت نبوی(ص) همچون فرهنگ‌سازی سنت ازدواج و اتخاذ راهکارهای تشویقی و تنبیهی را به حکومت‌ها محول کرده است. (ص۴۹)<br /> ==حمایت==<br /> از دیگر عوامل مؤثر در عفاف جنسی که مورد توجه نویسنده قرار گرفته حمایت‌های فردی و حکومتی است. (ص۴۹) نویسنده با بیان عناوینی همچون وجوب نصیحت، مطلوبیت برّ و احسان، صرف زکات در راه خدا، تعاون و ذات‌البین حکم شرعی حمایت افراد و نهادها از عفاف جنسی را بیان کرده (ص۵۱-۶۲) و پس از آن به بررسی وظایف خانواده، مردم و حکومت پرداخته است.<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> حسین بستان،‌ وظایف حمایتی خانواده‌ها را در سه بخش مورد بررسی قرار داده است:<br /> ====وظایف همسران====<br /> وظایف حمایتی زن و شوهر در قبال یکدیگر از حیث تأثیر بر عفاف جنسی در شش محور مورد توجه نویسنده قرار گرفته است. مؤلف با استناد به مسلّمات فقه، آیات و روایات تمکین جنسی زن از مرد را واجب دانسته و قائل است زن بایستی بدون هیچ‌گونه محدودیت مکانی و زمانی امکان بهره‌گیری جنسی را برای شوهرش فراهم سازد مگر زمانی که عذر شرعی در میان باشد. (ص۶۲-۶۳)<br /> <br /> مؤلف وجوب حمایت جنسی شوهر از زن را نیز مورد بررسی قرار داده و شواهد قرآنی و روایی آن را به چهار دسته ادله اجمالی، ادله خاص، قواعد فقهی و ادله آداب تقسیم کرده است. بستان با تکیه بر ادله خاص به این نتیجه رسیده که مرد حق ندارد بیش از چهار ماه هبستر شدن با همسرش را ترک کند. همچنین از باب نفی حرج و مشقت از زن و قاعده معاشرت به معروف ارضای جنسی زن را وظیفه مرد دانسته است. (ص۶۴-۷۲)<br /> <br /> نویسنده حمایت‌های عاطفی و معیشتی را نیز در باب وظایف همسران مورد بررسی قرار داده و تأمین نفقه زن ولو زن ثروتمند باشد را وظیفه مرد دانسته است. (ص۷۷)<br /> ====وظایف والدین====<br /> نویسنده اثربخشی حمایت والدین در قبال عفاف جنسی فرزندان را مورد بررسی قرار داده است؛ حمایت معیشتی را با استفاده از عنوان وجوب پرداخت نفقه به اثبات رسانده و حمایت در ازدواج را در دو بخش تزویج فرزندان و تسهیل ازدواج مطرح کرده و به استناد [[آیه ۳۲ سوره نور]] و مشهور فتوای فقها، فراهم آوردن مقدمات ازدواج فرزندان را مستحب دانسته است. (ص۷۹-۸۳)<br /> ====وظایف فرزندان و خویشاوندان====<br /> نویسنده از آنجایی که پرداخت نفقه والدین در صورت نیاز بر فرزند واجب است؛ فراهم آوردن مقدمات ازدواج پدر را مستحب دانسته و از آن با عنوان (اعفاف) یاد کرده است. (ص۸۴)<br /> <br /> در باب وظایف خویشاوندان در قبال عفاف جنسی محور اصلی بحث را بر مدار ازدواج و حمایت ازدواج مجردها قرار داده و به آیاتی همچون آیه ۳۲ سوره نور، [[آیه ۱۷۷ سوره بقره]]، [[آیه ۹۰ سوره نحل]] استناد کرده است. (ص۸۴-۸۵)<br /> ====وظایف عموم مردم و حکومت==== <br /> نویسنده به استناد روایات، واسطه‌گری در ازدواج و حمایت از خانواده را در عفاف جنسی بر عموم مردم مستحب و مطلوب دانسته (ص۸۹-۹۲) و قوّادی (واسطه‌گری برای ایجاد رابطه جنسی نامشروع) را به استناد ضروریات فقه و آیات نهی از منکر حرام دانسته است. (ص۹۲)<br /> <br /> در این کتاب، حمایت حکومت‌ها از عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و تسهیل همسریابی و حمایت از ازدواج به عنوان با اهمیت‌ترین روش حمایتی معرفی شده است. (ص۹۵)<br /> حسین بستان وظیفه حکومت‌ها پیرامون ازدواج موقت را نیز مورد بررسی قرار داده و نظریه فقهایی که با استفاده از حکم ثانوی ترتب فساد، ترویج ازدواج موقت را جزو وظایف حکومت‌ اسلامی نمی‌دانند به نقد گذاشته و با استفاده از روایات اسلامی و جلوگیری از ترویج روابط نامشروع، آماده‌سازی بستر ازدواج موقت را نیز وظیفه حکومت‌ها دانسته است. (ص۹۷-۹۸)<br /> ==نظارت==<br /> نظارت‌های پیشگیرانه در نابودسازی ابزار گناه و ساماندهی محیط اجتماعی در جهت کاهش زمینه‌های اختلاط جنسی از دیگر بخش‌هایی است که حسین بستان در باب عفاف جنسی، به بررسی آن پرداخته است. (ص۹۹)<br /> نویسنده برای اجرای این نظارت‌ها از طرف نهادهای حکومتی، احکام عام و مشترکی را بیان کرده که امر به معروف و نهی از منکر، وجوب مرابطه (مرزبانی و محافظت از رخنه‌گاه‌های دشمن) و حرمت صدّ و بازداشتن از راه خدا از جمله آنهاست. (ص۹۹-۱۴۵)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف نظارت خانواده بر عفاف جنسی را تحت عناوینی همچون نظارت همسران، نظارت والدین بر فرزندان و نظارت فرزندان بر والدین مورد یررسی قرار داده است. نظارت شوهر بر زن را به استناد [[آیه ۶ سوره تحریم]] و برخی از روایات اسلامی به لزوم حفاظت خانواده از آتش دوزخ، مطلوبیت غیرت‌ورزی، اشتراط خروج زن از منزل با اجازه شوهر و توصیه به نگهداری زن در خانه معنا کرده است. (ص۱۴۶-۱۵۸)<br /> <br /> نظارت زن بر شوهر از دیگر مسائلی است که حسین بستان با تکیه بر ادله وجوب امر به معروف آن را بر زن جایز دانسته و اشتراط در ضمن عقذ نکاح را از راهکارهای آن معرفی کرده است. (ص۱۶۱-۱۶۷)<br /> <br /> پنهان‌سازی رابطه زناشویی، تفکیک محل خواب زن و شوهر از فرزندان و کنترل نگاه فرزندان از دیگر وظایف نظارتی است به آنها پرداخته شده است. (ص۱۷۷-۱۷۸)<br /> ===وظایف روحانیت و حکومت===<br /> نویسنده بنابر ادله امر به معروف و نهی از منکر، عالم بودن روحانیون با شرایط امر به معروف، موقعیت الگویی آنها در جوامع دینی و اثرپذیری توده مردم از آنها نقش روحانیت را در نظارت بر رعایت عفاف جنسی در جامعه پررنگ‌تر دانسته است. (ص۱۷۸-۱۸۰)<br /> <br /> وظایف نظارتی حکومت اسلامی را نیز با ادله‌ای همچون وجوب امر به معروف و نهی از منکر، وجوب نصیحت، ولایت حاکم و قاعده لاضرر مشروع دانسته (ص۱۸۲-۱۸۶) و ابعاد نظارتی حکومت‌ها را در الزام افراد به پرداخت دیون، اخذ اجباری زکات و نابود کردن ابزار گناه، قانون‌گذاری صحیح و اجرای حدود و تعزیرات تبیین کرده است. (ص۱۸۷-۲۰۲)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=50111 2024-11-15T12:02:16Z

<p>S.bahrami: /* ساختار و محتوای کتاب */</p> <hr /> <div>فقه عفاف جنسی: فقه اجتماعی (کتاب)<br /> <br /> === چکیده ===<br /> '''فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)''' کتابی به زبان فارسی نوشته [[حسین بستان]] (نجفی) است. موضوع آن بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب ادامه بخش دیگری از پژوهش‌های نویسنده در حوزه عفاف جنسی است که با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] منتشر شده است. کتاب فقه عفاف جنسی در بخش فقه اجتماعی را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. <br /> <br /> روش مؤلف در تدوین این کتاب، روش اجتهادی متعارف در حوزه‌های علمیه بوده که بعد از بررسی نظر فقیهان و آیات و روایات مربوط به هر باب، نظر نهایی خود را بازگو می‌کند. کتاب پیش‌رو شامل سه بخش اصلی بوده که در بخش اول، تعلیم و تربیت و اثرگذاری آن در عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و نویسنده به طرح مسائلی همچون احکام عام و مشترک، وظایف و اختیارات خانواده، وظایف روحانیت و حکومت پرداخته است.<br /> <br /> در بخش دوم به تأثیرگذاری رفتارهای حمایتی بر عفاف جنسی پرداخته و وظایف خانواده، والدین، فرزندان، خویشاوندان و عموم مردم را یادآور شده است.<br /> <br /> در بخش سوم عوامل نظارتی مؤثر در عفاف جنسی همچون تأثیرگذاری امر به معروف و نهی از منکر، نظارت شوهر بر زن، نظارت زن بر شوهر و ابعاد نظارتی حکومت‌ها مورد بررسی قرار گرفته است.<br /> <br /> ==ساختار و محتوای کتاب ==<br /> کتاب «فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)» به دنبال بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] با همکاری جبهه فرهنگی حجاب و عفاف در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. [[حسین بستان نجفی]] (زاده ۱۳۴۷ش) نویسنده کتاب، دانش‌آموخته دکتری در رشته جامعه‌شناسی است و عضویت در انجمن مطالعات اجتماعی حوزه علمیه قم و مدیریت گروه جامعه شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه را در کارنامه خود دارد. تدوین چندین مقاله و کتاب همچون «فقه عفاف جنسی (فردی-اجتماعی)»، «نظریه عرفی شدن با رویکرد اجتهادی تجربی» و «خانواده در اسلام» از جمله آثار اوست. <br /> <br /> نویسنده، مباحث فقه عفاف جنسی را در دو محور فردی و اجتماعی مورد بررسی قرار داده و مطالب مربوط به فقه فردی را در کتاب دیگری با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] و مطالب عفاف اجتماعی را در این کتاب گردآورده است.<br /> <br /> کتاب فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی) دارای یک مقدمه و سه بخش است. به‌گفته نویسنده، مبنای شناسایی و تفکیک نهادهای اجتماعی و همچنین وظایف و اختیاراتی که برای هر یک از نهادها تعریف شده به دلالت مستقیم آیات و روایات بوده است؛ به این معنا که عناوین ذیل فصول سه گانه، ناظر به نهادهایی هستند که متون دینی به طور مشخص به بیان وظایف آنها پرداخته‌اند. (ص۴)<br /> <br /> نویسنده مطالب مربوط به عفاف جنسی اجتماعی را در سه فصل بیان کرده است؛ در فصل اول به تأثیرگذاری تعلیم و تربیت در عفاف جنسی پرداخته (ص۷) و در فصل دوم نقش و تأثیرگذاری حمایت را مورد بررسی قرار داده است. (ص۵۱) فصل سوم را نیز به نظارت‌های لازم در حوزه عفاف جنسی اختصاص داده است. (ص۹۹)<br /> <br /> ==تعلیم و تربیت==<br /> نویسنده کتاب، اثرگذاری و بررسی تعلیم و تربیت در حوزه عفاف جنسی اجتماعی را در بخش بیان کرده است.<br /> ===احکام عام و مشترک===<br /> به اعتقاد نویسنده، عمومیت برخی از احکام و اصطاحات فقهی به گونه‌ای است که در بخش‌های مختلف فقه از جمله عفاف جنسی اجتماعی راه یافته که اهم آن‌ها عبارت است از:<br /> ارشاد جاهل، راهنمایی به خوبی‌ها، مشاوره در جهت خوبی‌ها، نصیحت، اصلاح ذات‌البین، پرهیز از گمراه کردن دیگران و تأسیس سنت‌های نیک. (ص۷-۲۰)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف با توجه به روایات، وظایف خانواده‌ را به وظایف همسران و وظایف والدین تقسیم کرده و با استدلال به [[آیه ۶ سوره تحریم]] شوهر را موظف به راهنمایی و آموزش همسر دانسته و از باب ارشاد جاهل نیز زن را موظف به راهنمایی شوهر دانسته است.(ص ۲۰-۲۱)<br /> در ادامه به وظایف و اختیارات والدین در قبال تعلیم و تربیت پرداخته شده و بر اساس روایات سه وظیفه برای آنها تعریف شده: آموزش عفاف و حجاب، تربیت عاطفی، شیردهی مناسب. (ص۲۲-۲۹)<br /> ===وظایف و اختیارات روحانیت، عموم مردم و حکومت===<br /> حسین بستان در حوزه تعلیم و تربیت، نهادهایی همچون روحانیت را مسئول دانسته و آنها را با تفقه در دین، افتا، تبلیغ، پرهیز از کتمان علم، تزکیه نفوس، فعل معروف و ترک منکر ارجاع‌پذیر دانسته است. (۲۹-۴۴)<br /> به اعتقاد نویسنده، وظیفه‌ای که محول به عموم مردم در حوزه عفاف جنسی شده مداخله خیرخواهانه و اصلاح‌گرانه آنها در تحکیم و تشکیل خانواده‌هاست که با آگاهی‌بخشی و مشورت‌دهی و پرهیز از اختلاف‌افکنی می‌توانند در امر تعلیم و تربیت سهیم باشند. (ص۴۴-۴۷)<br /> مؤلف کتاب با استفاده از روایات، آموزش مسائل مربوط به عفاف جنسی را از باب از بین بردن جهل و عدم آگاهی، وظیفه حکومت‌ اسلامی دانسته (ص۴۸) و احیای سنت نبوی(ص) همچون فرهنگ‌سازی سنت ازدواج و اتخاذ راهکارهای تشویقی و تنبیهی را به حکومت‌ها محول کرده است. (ص۴۹)<br /> ==حمایت==<br /> از دیگر عوامل مؤثر در عفاف جنسی که مورد توجه نویسنده قرار گرفته حمایت‌های فردی و حکومتی است. (ص۴۹) نویسنده با بیان عناوینی همچون وجوب نصیحت، مطلوبیت برّ و احسان، صرف زکات در راه خدا، تعاون و ذات‌البین حکم شرعی حمایت افراد و نهادها از عفاف جنسی را بیان کرده (ص۵۱-۶۲) و پس از آن به بررسی وظایف خانواده، مردم و حکومت پرداخته است.<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> حسین بستان،‌ وظایف حمایتی خانواده‌ها را در سه بخش مورد بررسی قرار داده است:<br /> ====وظایف همسران====<br /> وظایف حمایتی زن و شوهر در قبال یکدیگر از حیث تأثیر بر عفاف جنسی در شش محور مورد توجه نویسنده قرار گرفته است. مؤلف با استناد به مسلّمات فقه، آیات و روایات تمکین جنسی زن از مرد را واجب دانسته و قائل است زن بایستی بدون هیچ‌گونه محدودیت مکانی و زمانی امکان بهره‌گیری جنسی را برای شوهرش فراهم سازد مگر زمانی که عذر شرعی در میان باشد. (ص۶۲-۶۳)<br /> <br /> مؤلف وجوب حمایت جنسی شوهر از زن را نیز مورد بررسی قرار داده و شواهد قرآنی و روایی آن را به چهار دسته ادله اجمالی، ادله خاص، قواعد فقهی و ادله آداب تقسیم کرده است. بستان با تکیه بر ادله خاص به این نتیجه رسیده که مرد حق ندارد بیش از چهار ماه هبستر شدن با همسرش را ترک کند. همچنین از باب نفی حرج و مشقت از زن و قاعده معاشرت به معروف ارضای جنسی زن را وظیفه مرد دانسته است. (ص۶۴-۷۲)<br /> <br /> نویسنده حمایت‌های عاطفی و معیشتی را نیز در باب وظایف همسران مورد بررسی قرار داده و تأمین نفقه زن ولو زن ثروتمند باشد را وظیفه مرد دانسته است. (ص۷۷)<br /> ====وظایف والدین====<br /> نویسنده اثربخشی حمایت والدین در قبال عفاف جنسی فرزندان را مورد بررسی قرار داده است؛ حمایت معیشتی را با استفاده از عنوان وجوب پرداخت نفقه به اثبات رسانده و حمایت در ازدواج را در دو بخش تزویج فرزندان و تسهیل ازدواج مطرح کرده و به استناد [[آیه ۳۲ سوره نور]] و مشهور فتوای فقها، فراهم آوردن مقدمات ازدواج فرزندان را مستحب دانسته است. (ص۷۹-۸۳)<br /> ====وظایف فرزندان و خویشاوندان====<br /> نویسنده از آنجایی که پرداخت نفقه والدین در صورت نیاز بر فرزند واجب است؛ فراهم آوردن مقدمات ازدواج پدر را مستحب دانسته و از آن با عنوان (اعفاف) یاد کرده است. (ص۸۴)<br /> <br /> در باب وظایف خویشاوندان در قبال عفاف جنسی محور اصلی بحث را بر مدار ازدواج و حمایت ازدواج مجردها قرار داده و به آیاتی همچون آیه ۳۲ سوره نور، [[آیه ۱۷۷ سوره بقره]]، [[آیه ۹۰ سوره نحل]] استناد کرده است. (ص۸۴-۸۵)<br /> ====وظایف عموم مردم و حکومت==== <br /> نویسنده به استناد روایات، واسطه‌گری در ازدواج و حمایت از خانواده را در عفاف جنسی بر عموم مردم مستحب و مطلوب دانسته (ص۸۹-۹۲) و قوّادی (واسطه‌گری برای ایجاد رابطه جنسی نامشروع) را به استناد ضروریات فقه و آیات نهی از منکر حرام دانسته است. (ص۹۲)<br /> <br /> در این کتاب، حمایت حکومت‌ها از عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و تسهیل همسریابی و حمایت از ازدواج به عنوان با اهمیت‌ترین روش حمایتی معرفی شده است. (ص۹۵)<br /> حسین بستان وظیفه حکومت‌ها پیرامون ازدواج موقت را نیز مورد بررسی قرار داده و نظریه فقهایی که با استفاده از حکم ثانوی ترتب فساد، ترویج ازدواج موقت را جزو وظایف حکومت‌ اسلامی نمی‌دانند به نقد گذاشته و با استفاده از روایات اسلامی و جلوگیری از ترویج روابط نامشروع، آماده‌سازی بستر ازدواج موقت را نیز وظیفه حکومت‌ها دانسته است. (ص۹۷-۹۸)<br /> ==نظارت==<br /> نظارت‌های پیشگیرانه در نابودسازی ابزار گناه و ساماندهی محیط اجتماعی در جهت کاهش زمینه‌های اختلاط جنسی از دیگر بخش‌هایی است که حسین بستان در باب عفاف جنسی، به بررسی آن پرداخته است. (ص۹۹)<br /> نویسنده برای اجرای این نظارت‌ها از طرف نهادهای حکومتی، احکام عام و مشترکی را بیان کرده که امر به معروف و نهی از منکر، وجوب مرابطه (مرزبانی و محافظت از رخنه‌گاه‌های دشمن) و حرمت صدّ و بازداشتن از راه خدا از جمله آنهاست. (ص۹۹-۱۴۵)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف نظارت خانواده بر عفاف جنسی را تحت عناوینی همچون نظارت همسران، نظارت والدین بر فرزندان و نظارت فرزندان بر والدین مورد یررسی قرار داده است. نظارت شوهر بر زن را به استناد [[آیه ۶ سوره تحریم]] و برخی از روایات اسلامی به لزوم حفاظت خانواده از آتش دوزخ، مطلوبیت غیرت‌ورزی، اشتراط خروج زن از منزل با اجازه شوهر و توصیه به نگهداری زن در خانه معنا کرده است. (ص۱۴۶-۱۵۸)<br /> <br /> نظارت زن بر شوهر از دیگر مسائلی است که حسین بستان با تکیه بر ادله وجوب امر به معروف آن را بر زن جایز دانسته و اشتراط در ضمن عقذ نکاح را از راهکارهای آن معرفی کرده است. (ص۱۶۱-۱۶۷)<br /> <br /> پنهان‌سازی رابطه زناشویی، تفکیک محل خواب زن و شوهر از فرزندان و کنترل نگاه فرزندان از دیگر وظایف نظارتی است به آنها پرداخته شده است. (ص۱۷۷-۱۷۸)<br /> ===وظایف روحانیت و حکومت===<br /> نویسنده بنابر ادله امر به معروف و نهی از منکر، عالم بودن روحانیون با شرایط امر به معروف، موقعیت الگویی آنها در جوامع دینی و اثرپذیری توده مردم از آنها نقش روحانیت را در نظارت بر رعایت عفاف جنسی در جامعه پررنگ‌تر دانسته است. (ص۱۷۸-۱۸۰)<br /> <br /> وظایف نظارتی حکومت اسلامی را نیز با ادله‌ای همچون وجوب امر به معروف و نهی از منکر، وجوب نصیحت، ولایت حاکم و قاعده لاضرر مشروع دانسته (ص۱۸۲-۱۸۶) و ابعاد نظارتی حکومت‌ها را در الزام افراد به پرداخت دیون، اخذ اجباری زکات و نابود کردن ابزار گناه، قانون‌گذاری صحیح و اجرای حدود و تعزیرات تبیین کرده است. (ص۱۸۷-۲۰۲)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=50110 2024-11-15T11:58:54Z

<p>S.bahrami: /* چکیده */</p> <hr /> <div>فقه عفاف جنسی: فقه اجتماعی (کتاب)<br /> <br /> === چکیده ===<br /> '''فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)''' کتابی به زبان فارسی نوشته [[حسین بستان]] (نجفی) است. موضوع آن بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب ادامه بخش دیگری از پژوهش‌های نویسنده در حوزه عفاف جنسی است که با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] منتشر شده است. کتاب فقه عفاف جنسی در بخش فقه اجتماعی را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. <br /> <br /> روش مؤلف در تدوین این کتاب، روش اجتهادی متعارف در حوزه‌های علمیه بوده که بعد از بررسی نظر فقیهان و آیات و روایات مربوط به هر باب، نظر نهایی خود را بازگو می‌کند. کتاب پیش‌رو شامل سه بخش اصلی بوده که در بخش اول، تعلیم و تربیت و اثرگذاری آن در عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و نویسنده به طرح مسائلی همچون احکام عام و مشترک، وظایف و اختیارات خانواده، وظایف روحانیت و حکومت پرداخته است.<br /> <br /> در بخش دوم به تأثیرگذاری رفتارهای حمایتی بر عفاف جنسی پرداخته و وظایف خانواده، والدین، فرزندان، خویشاوندان و عموم مردم را یادآور شده است.<br /> <br /> در بخش سوم عوامل نظارتی مؤثر در عفاف جنسی همچون تأثیرگذاری امر به معروف و نهی از منکر، نظارت شوهر بر زن، نظارت زن بر شوهر و ابعاد نظارتی حکومت‌ها مورد بررسی قرار گرفته است.<br /> <br /> ==ساختار و محتوای کتاب ==<br /> کتاب «فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)» به دنبال بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] با همکاری جبهه فرهنگی حجاب و عفاف در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. [[حسین بستان نجفی]] (زاده ۱۳۴۷ش) نویسنده کتاب، دانش‌آموخته دکتری در رشته جامعه‌شناسی است و عضویت در انجمن مطالعات اجتماعی حوزه علمیه قم و مدیریت گروه جامعه شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه را در کارنامه خود دارد. تدوین چندین مقاله و کتاب همچون «فقه عفاف جنسی (فردی-اجتماعی)»، «نظریه عرفی شدن با رویکرد اجتهادی تجربی» و «خانواده در اسلام» از جمله آثار اوست. <br /> <br /> نویسنده، مباحث فقه عفاف جنسی را در دو محور فردی و اجتماعی مورد بررسی قرار داده و مطالب مربوط به فقه فردی را در کتاب دیگری با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] و مطالب عفاف اجتماعی را در این کتاب گردآورده است.<br /> <br /> کتاب فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی) دارای یک مقدمه و سه بخش است. به‌گفته نویسنده، مبنای شناسایی و تفکیک نهادهای اجتماعی و همچنین وظایف و اختیاراتی که برای هر یک از نهادها تعریف شده، دلالت مستقیم آیات و روایات بوده است؛ به این معنا که عناوین ذیل فصول سه گانه، ناظر به نهادهایی هستند که متون دینی به طور مشخص به بیان وظایف آنها پرداخته‌اند. (ص۴)<br /> <br /> نویسنده مطالب مربوط به عفاف جنسی اجتماعی را در سه فصل بیان کرده است؛ در فصل اول به تأثیرگذاری تعلیم و تربیت در عفاف جنسی پرداخته (ص۷) و در فصل دوم نقش و تأثیرگذاری حمایت را مورد بررسی قرار داده است. (ص۵۱) فصل سوم را نیز به نظارت‌های لازم در حوزه عفاف جنسی اختصاص داده است. (ص۹۹)<br /> ==تعلیم و تربیت==<br /> نویسنده کتاب، اثرگذاری و بررسی تعلیم و تربیت در حوزه عفاف جنسی اجتماعی را در بخش بیان کرده است.<br /> ===احکام عام و مشترک===<br /> به اعتقاد نویسنده، عمومیت برخی از احکام و اصطاحات فقهی به گونه‌ای است که در بخش‌های مختلف فقه از جمله عفاف جنسی اجتماعی راه یافته که اهم آن‌ها عبارت است از:<br /> ارشاد جاهل، راهنمایی به خوبی‌ها، مشاوره در جهت خوبی‌ها، نصیحت، اصلاح ذات‌البین، پرهیز از گمراه کردن دیگران و تأسیس سنت‌های نیک. (ص۷-۲۰)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف با توجه به روایات، وظایف خانواده‌ را به وظایف همسران و وظایف والدین تقسیم کرده و با استدلال به [[آیه ۶ سوره تحریم]] شوهر را موظف به راهنمایی و آموزش همسر دانسته و از باب ارشاد جاهل نیز زن را موظف به راهنمایی شوهر دانسته است.(ص ۲۰-۲۱)<br /> در ادامه به وظایف و اختیارات والدین در قبال تعلیم و تربیت پرداخته شده و بر اساس روایات سه وظیفه برای آنها تعریف شده: آموزش عفاف و حجاب، تربیت عاطفی، شیردهی مناسب. (ص۲۲-۲۹)<br /> ===وظایف و اختیارات روحانیت، عموم مردم و حکومت===<br /> حسین بستان در حوزه تعلیم و تربیت، نهادهایی همچون روحانیت را مسئول دانسته و آنها را با تفقه در دین، افتا، تبلیغ، پرهیز از کتمان علم، تزکیه نفوس، فعل معروف و ترک منکر ارجاع‌پذیر دانسته است. (۲۹-۴۴)<br /> به اعتقاد نویسنده، وظیفه‌ای که محول به عموم مردم در حوزه عفاف جنسی شده مداخله خیرخواهانه و اصلاح‌گرانه آنها در تحکیم و تشکیل خانواده‌هاست که با آگاهی‌بخشی و مشورت‌دهی و پرهیز از اختلاف‌افکنی می‌توانند در امر تعلیم و تربیت سهیم باشند. (ص۴۴-۴۷)<br /> مؤلف کتاب با استفاده از روایات، آموزش مسائل مربوط به عفاف جنسی را از باب از بین بردن جهل و عدم آگاهی، وظیفه حکومت‌ اسلامی دانسته (ص۴۸) و احیای سنت نبوی(ص) همچون فرهنگ‌سازی سنت ازدواج و اتخاذ راهکارهای تشویقی و تنبیهی را به حکومت‌ها محول کرده است. (ص۴۹)<br /> ==حمایت==<br /> از دیگر عوامل مؤثر در عفاف جنسی که مورد توجه نویسنده قرار گرفته حمایت‌های فردی و حکومتی است. (ص۴۹) نویسنده با بیان عناوینی همچون وجوب نصیحت، مطلوبیت برّ و احسان، صرف زکات در راه خدا، تعاون و ذات‌البین حکم شرعی حمایت افراد و نهادها از عفاف جنسی را بیان کرده (ص۵۱-۶۲) و پس از آن به بررسی وظایف خانواده، مردم و حکومت پرداخته است.<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> حسین بستان،‌ وظایف حمایتی خانواده‌ها را در سه بخش مورد بررسی قرار داده است:<br /> ====وظایف همسران====<br /> وظایف حمایتی زن و شوهر در قبال یکدیگر از حیث تأثیر بر عفاف جنسی در شش محور مورد توجه نویسنده قرار گرفته است. مؤلف با استناد به مسلّمات فقه، آیات و روایات تمکین جنسی زن از مرد را واجب دانسته و قائل است زن بایستی بدون هیچ‌گونه محدودیت مکانی و زمانی امکان بهره‌گیری جنسی را برای شوهرش فراهم سازد مگر زمانی که عذر شرعی در میان باشد. (ص۶۲-۶۳)<br /> <br /> مؤلف وجوب حمایت جنسی شوهر از زن را نیز مورد بررسی قرار داده و شواهد قرآنی و روایی آن را به چهار دسته ادله اجمالی، ادله خاص، قواعد فقهی و ادله آداب تقسیم کرده است. بستان با تکیه بر ادله خاص به این نتیجه رسیده که مرد حق ندارد بیش از چهار ماه هبستر شدن با همسرش را ترک کند. همچنین از باب نفی حرج و مشقت از زن و قاعده معاشرت به معروف ارضای جنسی زن را وظیفه مرد دانسته است. (ص۶۴-۷۲)<br /> <br /> نویسنده حمایت‌های عاطفی و معیشتی را نیز در باب وظایف همسران مورد بررسی قرار داده و تأمین نفقه زن ولو زن ثروتمند باشد را وظیفه مرد دانسته است. (ص۷۷)<br /> ====وظایف والدین====<br /> نویسنده اثربخشی حمایت والدین در قبال عفاف جنسی فرزندان را مورد بررسی قرار داده است؛ حمایت معیشتی را با استفاده از عنوان وجوب پرداخت نفقه به اثبات رسانده و حمایت در ازدواج را در دو بخش تزویج فرزندان و تسهیل ازدواج مطرح کرده و به استناد [[آیه ۳۲ سوره نور]] و مشهور فتوای فقها، فراهم آوردن مقدمات ازدواج فرزندان را مستحب دانسته است. (ص۷۹-۸۳)<br /> ====وظایف فرزندان و خویشاوندان====<br /> نویسنده از آنجایی که پرداخت نفقه والدین در صورت نیاز بر فرزند واجب است؛ فراهم آوردن مقدمات ازدواج پدر را مستحب دانسته و از آن با عنوان (اعفاف) یاد کرده است. (ص۸۴)<br /> <br /> در باب وظایف خویشاوندان در قبال عفاف جنسی محور اصلی بحث را بر مدار ازدواج و حمایت ازدواج مجردها قرار داده و به آیاتی همچون آیه ۳۲ سوره نور، [[آیه ۱۷۷ سوره بقره]]، [[آیه ۹۰ سوره نحل]] استناد کرده است. (ص۸۴-۸۵)<br /> ====وظایف عموم مردم و حکومت==== <br /> نویسنده به استناد روایات، واسطه‌گری در ازدواج و حمایت از خانواده را در عفاف جنسی بر عموم مردم مستحب و مطلوب دانسته (ص۸۹-۹۲) و قوّادی (واسطه‌گری برای ایجاد رابطه جنسی نامشروع) را به استناد ضروریات فقه و آیات نهی از منکر حرام دانسته است. (ص۹۲)<br /> <br /> در این کتاب، حمایت حکومت‌ها از عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و تسهیل همسریابی و حمایت از ازدواج به عنوان با اهمیت‌ترین روش حمایتی معرفی شده است. (ص۹۵)<br /> حسین بستان وظیفه حکومت‌ها پیرامون ازدواج موقت را نیز مورد بررسی قرار داده و نظریه فقهایی که با استفاده از حکم ثانوی ترتب فساد، ترویج ازدواج موقت را جزو وظایف حکومت‌ اسلامی نمی‌دانند به نقد گذاشته و با استفاده از روایات اسلامی و جلوگیری از ترویج روابط نامشروع، آماده‌سازی بستر ازدواج موقت را نیز وظیفه حکومت‌ها دانسته است. (ص۹۷-۹۸)<br /> ==نظارت==<br /> نظارت‌های پیشگیرانه در نابودسازی ابزار گناه و ساماندهی محیط اجتماعی در جهت کاهش زمینه‌های اختلاط جنسی از دیگر بخش‌هایی است که حسین بستان در باب عفاف جنسی، به بررسی آن پرداخته است. (ص۹۹)<br /> نویسنده برای اجرای این نظارت‌ها از طرف نهادهای حکومتی، احکام عام و مشترکی را بیان کرده که امر به معروف و نهی از منکر، وجوب مرابطه (مرزبانی و محافظت از رخنه‌گاه‌های دشمن) و حرمت صدّ و بازداشتن از راه خدا از جمله آنهاست. (ص۹۹-۱۴۵)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف نظارت خانواده بر عفاف جنسی را تحت عناوینی همچون نظارت همسران، نظارت والدین بر فرزندان و نظارت فرزندان بر والدین مورد یررسی قرار داده است. نظارت شوهر بر زن را به استناد [[آیه ۶ سوره تحریم]] و برخی از روایات اسلامی به لزوم حفاظت خانواده از آتش دوزخ، مطلوبیت غیرت‌ورزی، اشتراط خروج زن از منزل با اجازه شوهر و توصیه به نگهداری زن در خانه معنا کرده است. (ص۱۴۶-۱۵۸)<br /> <br /> نظارت زن بر شوهر از دیگر مسائلی است که حسین بستان با تکیه بر ادله وجوب امر به معروف آن را بر زن جایز دانسته و اشتراط در ضمن عقذ نکاح را از راهکارهای آن معرفی کرده است. (ص۱۶۱-۱۶۷)<br /> <br /> پنهان‌سازی رابطه زناشویی، تفکیک محل خواب زن و شوهر از فرزندان و کنترل نگاه فرزندان از دیگر وظایف نظارتی است به آنها پرداخته شده است. (ص۱۷۷-۱۷۸)<br /> ===وظایف روحانیت و حکومت===<br /> نویسنده بنابر ادله امر به معروف و نهی از منکر، عالم بودن روحانیون با شرایط امر به معروف، موقعیت الگویی آنها در جوامع دینی و اثرپذیری توده مردم از آنها نقش روحانیت را در نظارت بر رعایت عفاف جنسی در جامعه پررنگ‌تر دانسته است. (ص۱۷۸-۱۸۰)<br /> <br /> وظایف نظارتی حکومت اسلامی را نیز با ادله‌ای همچون وجوب امر به معروف و نهی از منکر، وجوب نصیحت، ولایت حاکم و قاعده لاضرر مشروع دانسته (ص۱۸۲-۱۸۶) و ابعاد نظارتی حکومت‌ها را در الزام افراد به پرداخت دیون، اخذ اجباری زکات و نابود کردن ابزار گناه، قانون‌گذاری صحیح و اجرای حدود و تعزیرات تبیین کرده است. (ص۱۸۷-۲۰۲)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=50109 2024-11-15T11:57:45Z

<p>S.bahrami: /* چکیده */</p> <hr /> <div>فقه عفاف جنسی: فقه اجتماعی (کتاب)<br /> <br /> === چکیده ===<br /> '''فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)''' کتابی به زبان فارسی نوشته [[حسین بستان]] (نجفی) است. موضوع آن بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب ادامه بخش دیگری از پژوهش‌های نویسنده در حوزه عفاف جنسی است که با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] منتشر شده است. کتاب فقه عفاف جنسی در بخش فقه اجتماعی را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. <br /> <br /> روش مؤلف در تدوین این کتاب، روش اجتهادی متعارف در حوزه‌های علمیه بوده که بعد از بررسی نظر فقیهان و آیات و روایات مربوط به هر باب، نظر نهایی خود را بازگو می‌کند. کتاب پیش‌رو شامل سه بخش اصلی بوده که در بخش اول، تعلیم و تربیت و اثرگذاری آن در عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و نویسنده به طرح مسائلی همچون احکام عام و مشترک، وظایف و اختیارات خانواده، وظایف روحانیت و حکومت پرداخته است.<br /> <br /> در بخش دوم به تأثیرگذاری رفتارهای حمایتی بر عفاف جنسی پرداخته و وظایف خانواده، والدین، فرزندان، خویشاوندان و عموم مدم را یادآور شده است.<br /> <br /> در بخش سوم عوامل نظارتی مؤثر در عفاف جنسی همچون تأثیرگذاری امر به معروف و نهی از منکر، نظارت شوهر بر زن، نظارت زن بر شوهر و ابعاد نظارتی حکومت‌ها مورد بررسی قرار گرفته است.<br /> <br /> ==ساختار و محتوای کتاب ==<br /> کتاب «فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)» به دنبال بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] با همکاری جبهه فرهنگی حجاب و عفاف در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. [[حسین بستان نجفی]] (زاده ۱۳۴۷ش) نویسنده کتاب، دانش‌آموخته دکتری در رشته جامعه‌شناسی است و عضویت در انجمن مطالعات اجتماعی حوزه علمیه قم و مدیریت گروه جامعه شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه را در کارنامه خود دارد. تدوین چندین مقاله و کتاب همچون «فقه عفاف جنسی (فردی-اجتماعی)»، «نظریه عرفی شدن با رویکرد اجتهادی تجربی» و «خانواده در اسلام» از جمله آثار اوست. <br /> <br /> نویسنده، مباحث فقه عفاف جنسی را در دو محور فردی و اجتماعی مورد بررسی قرار داده و مطالب مربوط به فقه فردی را در کتاب دیگری با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] و مطالب عفاف اجتماعی را در این کتاب گردآورده است.<br /> <br /> کتاب فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی) دارای یک مقدمه و سه بخش است. به‌گفته نویسنده، مبنای شناسایی و تفکیک نهادهای اجتماعی و همچنین وظایف و اختیاراتی که برای هر یک از نهادها تعریف شده، دلالت مستقیم آیات و روایات بوده است؛ به این معنا که عناوین ذیل فصول سه گانه، ناظر به نهادهایی هستند که متون دینی به طور مشخص به بیان وظایف آنها پرداخته‌اند. (ص۴)<br /> <br /> نویسنده مطالب مربوط به عفاف جنسی اجتماعی را در سه فصل بیان کرده است؛ در فصل اول به تأثیرگذاری تعلیم و تربیت در عفاف جنسی پرداخته (ص۷) و در فصل دوم نقش و تأثیرگذاری حمایت را مورد بررسی قرار داده است. (ص۵۱) فصل سوم را نیز به نظارت‌های لازم در حوزه عفاف جنسی اختصاص داده است. (ص۹۹)<br /> ==تعلیم و تربیت==<br /> نویسنده کتاب، اثرگذاری و بررسی تعلیم و تربیت در حوزه عفاف جنسی اجتماعی را در بخش بیان کرده است.<br /> ===احکام عام و مشترک===<br /> به اعتقاد نویسنده، عمومیت برخی از احکام و اصطاحات فقهی به گونه‌ای است که در بخش‌های مختلف فقه از جمله عفاف جنسی اجتماعی راه یافته که اهم آن‌ها عبارت است از:<br /> ارشاد جاهل، راهنمایی به خوبی‌ها، مشاوره در جهت خوبی‌ها، نصیحت، اصلاح ذات‌البین، پرهیز از گمراه کردن دیگران و تأسیس سنت‌های نیک. (ص۷-۲۰)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف با توجه به روایات، وظایف خانواده‌ را به وظایف همسران و وظایف والدین تقسیم کرده و با استدلال به [[آیه ۶ سوره تحریم]] شوهر را موظف به راهنمایی و آموزش همسر دانسته و از باب ارشاد جاهل نیز زن را موظف به راهنمایی شوهر دانسته است.(ص ۲۰-۲۱)<br /> در ادامه به وظایف و اختیارات والدین در قبال تعلیم و تربیت پرداخته شده و بر اساس روایات سه وظیفه برای آنها تعریف شده: آموزش عفاف و حجاب، تربیت عاطفی، شیردهی مناسب. (ص۲۲-۲۹)<br /> ===وظایف و اختیارات روحانیت، عموم مردم و حکومت===<br /> حسین بستان در حوزه تعلیم و تربیت، نهادهایی همچون روحانیت را مسئول دانسته و آنها را با تفقه در دین، افتا، تبلیغ، پرهیز از کتمان علم، تزکیه نفوس، فعل معروف و ترک منکر ارجاع‌پذیر دانسته است. (۲۹-۴۴)<br /> به اعتقاد نویسنده، وظیفه‌ای که محول به عموم مردم در حوزه عفاف جنسی شده مداخله خیرخواهانه و اصلاح‌گرانه آنها در تحکیم و تشکیل خانواده‌هاست که با آگاهی‌بخشی و مشورت‌دهی و پرهیز از اختلاف‌افکنی می‌توانند در امر تعلیم و تربیت سهیم باشند. (ص۴۴-۴۷)<br /> مؤلف کتاب با استفاده از روایات، آموزش مسائل مربوط به عفاف جنسی را از باب از بین بردن جهل و عدم آگاهی، وظیفه حکومت‌ اسلامی دانسته (ص۴۸) و احیای سنت نبوی(ص) همچون فرهنگ‌سازی سنت ازدواج و اتخاذ راهکارهای تشویقی و تنبیهی را به حکومت‌ها محول کرده است. (ص۴۹)<br /> ==حمایت==<br /> از دیگر عوامل مؤثر در عفاف جنسی که مورد توجه نویسنده قرار گرفته حمایت‌های فردی و حکومتی است. (ص۴۹) نویسنده با بیان عناوینی همچون وجوب نصیحت، مطلوبیت برّ و احسان، صرف زکات در راه خدا، تعاون و ذات‌البین حکم شرعی حمایت افراد و نهادها از عفاف جنسی را بیان کرده (ص۵۱-۶۲) و پس از آن به بررسی وظایف خانواده، مردم و حکومت پرداخته است.<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> حسین بستان،‌ وظایف حمایتی خانواده‌ها را در سه بخش مورد بررسی قرار داده است:<br /> ====وظایف همسران====<br /> وظایف حمایتی زن و شوهر در قبال یکدیگر از حیث تأثیر بر عفاف جنسی در شش محور مورد توجه نویسنده قرار گرفته است. مؤلف با استناد به مسلّمات فقه، آیات و روایات تمکین جنسی زن از مرد را واجب دانسته و قائل است زن بایستی بدون هیچ‌گونه محدودیت مکانی و زمانی امکان بهره‌گیری جنسی را برای شوهرش فراهم سازد مگر زمانی که عذر شرعی در میان باشد. (ص۶۲-۶۳)<br /> <br /> مؤلف وجوب حمایت جنسی شوهر از زن را نیز مورد بررسی قرار داده و شواهد قرآنی و روایی آن را به چهار دسته ادله اجمالی، ادله خاص، قواعد فقهی و ادله آداب تقسیم کرده است. بستان با تکیه بر ادله خاص به این نتیجه رسیده که مرد حق ندارد بیش از چهار ماه هبستر شدن با همسرش را ترک کند. همچنین از باب نفی حرج و مشقت از زن و قاعده معاشرت به معروف ارضای جنسی زن را وظیفه مرد دانسته است. (ص۶۴-۷۲)<br /> <br /> نویسنده حمایت‌های عاطفی و معیشتی را نیز در باب وظایف همسران مورد بررسی قرار داده و تأمین نفقه زن ولو زن ثروتمند باشد را وظیفه مرد دانسته است. (ص۷۷)<br /> ====وظایف والدین====<br /> نویسنده اثربخشی حمایت والدین در قبال عفاف جنسی فرزندان را مورد بررسی قرار داده است؛ حمایت معیشتی را با استفاده از عنوان وجوب پرداخت نفقه به اثبات رسانده و حمایت در ازدواج را در دو بخش تزویج فرزندان و تسهیل ازدواج مطرح کرده و به استناد [[آیه ۳۲ سوره نور]] و مشهور فتوای فقها، فراهم آوردن مقدمات ازدواج فرزندان را مستحب دانسته است. (ص۷۹-۸۳)<br /> ====وظایف فرزندان و خویشاوندان====<br /> نویسنده از آنجایی که پرداخت نفقه والدین در صورت نیاز بر فرزند واجب است؛ فراهم آوردن مقدمات ازدواج پدر را مستحب دانسته و از آن با عنوان (اعفاف) یاد کرده است. (ص۸۴)<br /> <br /> در باب وظایف خویشاوندان در قبال عفاف جنسی محور اصلی بحث را بر مدار ازدواج و حمایت ازدواج مجردها قرار داده و به آیاتی همچون آیه ۳۲ سوره نور، [[آیه ۱۷۷ سوره بقره]]، [[آیه ۹۰ سوره نحل]] استناد کرده است. (ص۸۴-۸۵)<br /> ====وظایف عموم مردم و حکومت==== <br /> نویسنده به استناد روایات، واسطه‌گری در ازدواج و حمایت از خانواده را در عفاف جنسی بر عموم مردم مستحب و مطلوب دانسته (ص۸۹-۹۲) و قوّادی (واسطه‌گری برای ایجاد رابطه جنسی نامشروع) را به استناد ضروریات فقه و آیات نهی از منکر حرام دانسته است. (ص۹۲)<br /> <br /> در این کتاب، حمایت حکومت‌ها از عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و تسهیل همسریابی و حمایت از ازدواج به عنوان با اهمیت‌ترین روش حمایتی معرفی شده است. (ص۹۵)<br /> حسین بستان وظیفه حکومت‌ها پیرامون ازدواج موقت را نیز مورد بررسی قرار داده و نظریه فقهایی که با استفاده از حکم ثانوی ترتب فساد، ترویج ازدواج موقت را جزو وظایف حکومت‌ اسلامی نمی‌دانند به نقد گذاشته و با استفاده از روایات اسلامی و جلوگیری از ترویج روابط نامشروع، آماده‌سازی بستر ازدواج موقت را نیز وظیفه حکومت‌ها دانسته است. (ص۹۷-۹۸)<br /> ==نظارت==<br /> نظارت‌های پیشگیرانه در نابودسازی ابزار گناه و ساماندهی محیط اجتماعی در جهت کاهش زمینه‌های اختلاط جنسی از دیگر بخش‌هایی است که حسین بستان در باب عفاف جنسی، به بررسی آن پرداخته است. (ص۹۹)<br /> نویسنده برای اجرای این نظارت‌ها از طرف نهادهای حکومتی، احکام عام و مشترکی را بیان کرده که امر به معروف و نهی از منکر، وجوب مرابطه (مرزبانی و محافظت از رخنه‌گاه‌های دشمن) و حرمت صدّ و بازداشتن از راه خدا از جمله آنهاست. (ص۹۹-۱۴۵)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف نظارت خانواده بر عفاف جنسی را تحت عناوینی همچون نظارت همسران، نظارت والدین بر فرزندان و نظارت فرزندان بر والدین مورد یررسی قرار داده است. نظارت شوهر بر زن را به استناد [[آیه ۶ سوره تحریم]] و برخی از روایات اسلامی به لزوم حفاظت خانواده از آتش دوزخ، مطلوبیت غیرت‌ورزی، اشتراط خروج زن از منزل با اجازه شوهر و توصیه به نگهداری زن در خانه معنا کرده است. (ص۱۴۶-۱۵۸)<br /> <br /> نظارت زن بر شوهر از دیگر مسائلی است که حسین بستان با تکیه بر ادله وجوب امر به معروف آن را بر زن جایز دانسته و اشتراط در ضمن عقذ نکاح را از راهکارهای آن معرفی کرده است. (ص۱۶۱-۱۶۷)<br /> <br /> پنهان‌سازی رابطه زناشویی، تفکیک محل خواب زن و شوهر از فرزندان و کنترل نگاه فرزندان از دیگر وظایف نظارتی است به آنها پرداخته شده است. (ص۱۷۷-۱۷۸)<br /> ===وظایف روحانیت و حکومت===<br /> نویسنده بنابر ادله امر به معروف و نهی از منکر، عالم بودن روحانیون با شرایط امر به معروف، موقعیت الگویی آنها در جوامع دینی و اثرپذیری توده مردم از آنها نقش روحانیت را در نظارت بر رعایت عفاف جنسی در جامعه پررنگ‌تر دانسته است. (ص۱۷۸-۱۸۰)<br /> <br /> وظایف نظارتی حکومت اسلامی را نیز با ادله‌ای همچون وجوب امر به معروف و نهی از منکر، وجوب نصیحت، ولایت حاکم و قاعده لاضرر مشروع دانسته (ص۱۸۲-۱۸۶) و ابعاد نظارتی حکومت‌ها را در الزام افراد به پرداخت دیون، اخذ اجباری زکات و نابود کردن ابزار گناه، قانون‌گذاری صحیح و اجرای حدود و تعزیرات تبیین کرده است. (ص۱۸۷-۲۰۲)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=50108 2024-11-15T11:57:08Z

<p>S.bahrami: /* چکیده */</p> <hr /> <div>فقه عفاف جنسی: فقه اجتماعی (کتاب)<br /> <br /> === چکیده ===<br /> '''فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)''' کتابی به زبان فارسی نوشته [[حسین بستان]] (نجفی) است. موضوع آن بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب ادامه بخش نخست از پژوهش‌های نویسنده در حوزه عفاف جنسی است که با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] منتشر شده است. کتاب فقه عفاف جنسی در بخش فقه اجتماعی را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. <br /> <br /> روش مؤلف در تدوین این کتاب، روش اجتهادی متعارف در حوزه‌های علمیه بوده که بعد از بررسی نظر فقیهان و آیات و روایات مربوط به هر باب، نظر نهایی خود را بازگو می‌کند. کتاب پیش‌رو شامل سه بخش اصلی بوده که در بخش اول، تعلیم و تربیت و اثرگذاری آن در عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و نویسنده به طرح مسائلی همچون احکام عام و مشترک، وظایف و اختیارات خانواده، وظایف روحانیت و حکومت پرداخته است.<br /> <br /> در بخش دوم به تأثیرگذاری رفتارهای حمایتی بر عفاف جنسی پرداخته و وظایف خانواده، والدین، فرزندان، خویشاوندان و عموم مدم را یادآور شده است.<br /> <br /> در بخش سوم عوامل نظارتی مؤثر در عفاف جنسی همچون تأثیرگذاری امر به معروف و نهی از منکر، نظارت شوهر بر زن، نظارت زن بر شوهر و ابعاد نظارتی حکومت‌ها مورد بررسی قرار گرفته است.<br /> <br /> ==ساختار و محتوای کتاب ==<br /> کتاب «فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)» به دنبال بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] با همکاری جبهه فرهنگی حجاب و عفاف در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. [[حسین بستان نجفی]] (زاده ۱۳۴۷ش) نویسنده کتاب، دانش‌آموخته دکتری در رشته جامعه‌شناسی است و عضویت در انجمن مطالعات اجتماعی حوزه علمیه قم و مدیریت گروه جامعه شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه را در کارنامه خود دارد. تدوین چندین مقاله و کتاب همچون «فقه عفاف جنسی (فردی-اجتماعی)»، «نظریه عرفی شدن با رویکرد اجتهادی تجربی» و «خانواده در اسلام» از جمله آثار اوست. <br /> <br /> نویسنده، مباحث فقه عفاف جنسی را در دو محور فردی و اجتماعی مورد بررسی قرار داده و مطالب مربوط به فقه فردی را در کتاب دیگری با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] و مطالب عفاف اجتماعی را در این کتاب گردآورده است.<br /> <br /> کتاب فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی) دارای یک مقدمه و سه بخش است. به‌گفته نویسنده، مبنای شناسایی و تفکیک نهادهای اجتماعی و همچنین وظایف و اختیاراتی که برای هر یک از نهادها تعریف شده، دلالت مستقیم آیات و روایات بوده است؛ به این معنا که عناوین ذیل فصول سه گانه، ناظر به نهادهایی هستند که متون دینی به طور مشخص به بیان وظایف آنها پرداخته‌اند. (ص۴)<br /> <br /> نویسنده مطالب مربوط به عفاف جنسی اجتماعی را در سه فصل بیان کرده است؛ در فصل اول به تأثیرگذاری تعلیم و تربیت در عفاف جنسی پرداخته (ص۷) و در فصل دوم نقش و تأثیرگذاری حمایت را مورد بررسی قرار داده است. (ص۵۱) فصل سوم را نیز به نظارت‌های لازم در حوزه عفاف جنسی اختصاص داده است. (ص۹۹)<br /> ==تعلیم و تربیت==<br /> نویسنده کتاب، اثرگذاری و بررسی تعلیم و تربیت در حوزه عفاف جنسی اجتماعی را در بخش بیان کرده است.<br /> ===احکام عام و مشترک===<br /> به اعتقاد نویسنده، عمومیت برخی از احکام و اصطاحات فقهی به گونه‌ای است که در بخش‌های مختلف فقه از جمله عفاف جنسی اجتماعی راه یافته که اهم آن‌ها عبارت است از:<br /> ارشاد جاهل، راهنمایی به خوبی‌ها، مشاوره در جهت خوبی‌ها، نصیحت، اصلاح ذات‌البین، پرهیز از گمراه کردن دیگران و تأسیس سنت‌های نیک. (ص۷-۲۰)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف با توجه به روایات، وظایف خانواده‌ را به وظایف همسران و وظایف والدین تقسیم کرده و با استدلال به [[آیه ۶ سوره تحریم]] شوهر را موظف به راهنمایی و آموزش همسر دانسته و از باب ارشاد جاهل نیز زن را موظف به راهنمایی شوهر دانسته است.(ص ۲۰-۲۱)<br /> در ادامه به وظایف و اختیارات والدین در قبال تعلیم و تربیت پرداخته شده و بر اساس روایات سه وظیفه برای آنها تعریف شده: آموزش عفاف و حجاب، تربیت عاطفی، شیردهی مناسب. (ص۲۲-۲۹)<br /> ===وظایف و اختیارات روحانیت، عموم مردم و حکومت===<br /> حسین بستان در حوزه تعلیم و تربیت، نهادهایی همچون روحانیت را مسئول دانسته و آنها را با تفقه در دین، افتا، تبلیغ، پرهیز از کتمان علم، تزکیه نفوس، فعل معروف و ترک منکر ارجاع‌پذیر دانسته است. (۲۹-۴۴)<br /> به اعتقاد نویسنده، وظیفه‌ای که محول به عموم مردم در حوزه عفاف جنسی شده مداخله خیرخواهانه و اصلاح‌گرانه آنها در تحکیم و تشکیل خانواده‌هاست که با آگاهی‌بخشی و مشورت‌دهی و پرهیز از اختلاف‌افکنی می‌توانند در امر تعلیم و تربیت سهیم باشند. (ص۴۴-۴۷)<br /> مؤلف کتاب با استفاده از روایات، آموزش مسائل مربوط به عفاف جنسی را از باب از بین بردن جهل و عدم آگاهی، وظیفه حکومت‌ اسلامی دانسته (ص۴۸) و احیای سنت نبوی(ص) همچون فرهنگ‌سازی سنت ازدواج و اتخاذ راهکارهای تشویقی و تنبیهی را به حکومت‌ها محول کرده است. (ص۴۹)<br /> ==حمایت==<br /> از دیگر عوامل مؤثر در عفاف جنسی که مورد توجه نویسنده قرار گرفته حمایت‌های فردی و حکومتی است. (ص۴۹) نویسنده با بیان عناوینی همچون وجوب نصیحت، مطلوبیت برّ و احسان، صرف زکات در راه خدا، تعاون و ذات‌البین حکم شرعی حمایت افراد و نهادها از عفاف جنسی را بیان کرده (ص۵۱-۶۲) و پس از آن به بررسی وظایف خانواده، مردم و حکومت پرداخته است.<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> حسین بستان،‌ وظایف حمایتی خانواده‌ها را در سه بخش مورد بررسی قرار داده است:<br /> ====وظایف همسران====<br /> وظایف حمایتی زن و شوهر در قبال یکدیگر از حیث تأثیر بر عفاف جنسی در شش محور مورد توجه نویسنده قرار گرفته است. مؤلف با استناد به مسلّمات فقه، آیات و روایات تمکین جنسی زن از مرد را واجب دانسته و قائل است زن بایستی بدون هیچ‌گونه محدودیت مکانی و زمانی امکان بهره‌گیری جنسی را برای شوهرش فراهم سازد مگر زمانی که عذر شرعی در میان باشد. (ص۶۲-۶۳)<br /> <br /> مؤلف وجوب حمایت جنسی شوهر از زن را نیز مورد بررسی قرار داده و شواهد قرآنی و روایی آن را به چهار دسته ادله اجمالی، ادله خاص، قواعد فقهی و ادله آداب تقسیم کرده است. بستان با تکیه بر ادله خاص به این نتیجه رسیده که مرد حق ندارد بیش از چهار ماه هبستر شدن با همسرش را ترک کند. همچنین از باب نفی حرج و مشقت از زن و قاعده معاشرت به معروف ارضای جنسی زن را وظیفه مرد دانسته است. (ص۶۴-۷۲)<br /> <br /> نویسنده حمایت‌های عاطفی و معیشتی را نیز در باب وظایف همسران مورد بررسی قرار داده و تأمین نفقه زن ولو زن ثروتمند باشد را وظیفه مرد دانسته است. (ص۷۷)<br /> ====وظایف والدین====<br /> نویسنده اثربخشی حمایت والدین در قبال عفاف جنسی فرزندان را مورد بررسی قرار داده است؛ حمایت معیشتی را با استفاده از عنوان وجوب پرداخت نفقه به اثبات رسانده و حمایت در ازدواج را در دو بخش تزویج فرزندان و تسهیل ازدواج مطرح کرده و به استناد [[آیه ۳۲ سوره نور]] و مشهور فتوای فقها، فراهم آوردن مقدمات ازدواج فرزندان را مستحب دانسته است. (ص۷۹-۸۳)<br /> ====وظایف فرزندان و خویشاوندان====<br /> نویسنده از آنجایی که پرداخت نفقه والدین در صورت نیاز بر فرزند واجب است؛ فراهم آوردن مقدمات ازدواج پدر را مستحب دانسته و از آن با عنوان (اعفاف) یاد کرده است. (ص۸۴)<br /> <br /> در باب وظایف خویشاوندان در قبال عفاف جنسی محور اصلی بحث را بر مدار ازدواج و حمایت ازدواج مجردها قرار داده و به آیاتی همچون آیه ۳۲ سوره نور، [[آیه ۱۷۷ سوره بقره]]، [[آیه ۹۰ سوره نحل]] استناد کرده است. (ص۸۴-۸۵)<br /> ====وظایف عموم مردم و حکومت==== <br /> نویسنده به استناد روایات، واسطه‌گری در ازدواج و حمایت از خانواده را در عفاف جنسی بر عموم مردم مستحب و مطلوب دانسته (ص۸۹-۹۲) و قوّادی (واسطه‌گری برای ایجاد رابطه جنسی نامشروع) را به استناد ضروریات فقه و آیات نهی از منکر حرام دانسته است. (ص۹۲)<br /> <br /> در این کتاب، حمایت حکومت‌ها از عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و تسهیل همسریابی و حمایت از ازدواج به عنوان با اهمیت‌ترین روش حمایتی معرفی شده است. (ص۹۵)<br /> حسین بستان وظیفه حکومت‌ها پیرامون ازدواج موقت را نیز مورد بررسی قرار داده و نظریه فقهایی که با استفاده از حکم ثانوی ترتب فساد، ترویج ازدواج موقت را جزو وظایف حکومت‌ اسلامی نمی‌دانند به نقد گذاشته و با استفاده از روایات اسلامی و جلوگیری از ترویج روابط نامشروع، آماده‌سازی بستر ازدواج موقت را نیز وظیفه حکومت‌ها دانسته است. (ص۹۷-۹۸)<br /> ==نظارت==<br /> نظارت‌های پیشگیرانه در نابودسازی ابزار گناه و ساماندهی محیط اجتماعی در جهت کاهش زمینه‌های اختلاط جنسی از دیگر بخش‌هایی است که حسین بستان در باب عفاف جنسی، به بررسی آن پرداخته است. (ص۹۹)<br /> نویسنده برای اجرای این نظارت‌ها از طرف نهادهای حکومتی، احکام عام و مشترکی را بیان کرده که امر به معروف و نهی از منکر، وجوب مرابطه (مرزبانی و محافظت از رخنه‌گاه‌های دشمن) و حرمت صدّ و بازداشتن از راه خدا از جمله آنهاست. (ص۹۹-۱۴۵)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف نظارت خانواده بر عفاف جنسی را تحت عناوینی همچون نظارت همسران، نظارت والدین بر فرزندان و نظارت فرزندان بر والدین مورد یررسی قرار داده است. نظارت شوهر بر زن را به استناد [[آیه ۶ سوره تحریم]] و برخی از روایات اسلامی به لزوم حفاظت خانواده از آتش دوزخ، مطلوبیت غیرت‌ورزی، اشتراط خروج زن از منزل با اجازه شوهر و توصیه به نگهداری زن در خانه معنا کرده است. (ص۱۴۶-۱۵۸)<br /> <br /> نظارت زن بر شوهر از دیگر مسائلی است که حسین بستان با تکیه بر ادله وجوب امر به معروف آن را بر زن جایز دانسته و اشتراط در ضمن عقذ نکاح را از راهکارهای آن معرفی کرده است. (ص۱۶۱-۱۶۷)<br /> <br /> پنهان‌سازی رابطه زناشویی، تفکیک محل خواب زن و شوهر از فرزندان و کنترل نگاه فرزندان از دیگر وظایف نظارتی است به آنها پرداخته شده است. (ص۱۷۷-۱۷۸)<br /> ===وظایف روحانیت و حکومت===<br /> نویسنده بنابر ادله امر به معروف و نهی از منکر، عالم بودن روحانیون با شرایط امر به معروف، موقعیت الگویی آنها در جوامع دینی و اثرپذیری توده مردم از آنها نقش روحانیت را در نظارت بر رعایت عفاف جنسی در جامعه پررنگ‌تر دانسته است. (ص۱۷۸-۱۸۰)<br /> <br /> وظایف نظارتی حکومت اسلامی را نیز با ادله‌ای همچون وجوب امر به معروف و نهی از منکر، وجوب نصیحت، ولایت حاکم و قاعده لاضرر مشروع دانسته (ص۱۸۲-۱۸۶) و ابعاد نظارتی حکومت‌ها را در الزام افراد به پرداخت دیون، اخذ اجباری زکات و نابود کردن ابزار گناه، قانون‌گذاری صحیح و اجرای حدود و تعزیرات تبیین کرده است. (ص۱۸۷-۲۰۲)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=50107 2024-11-15T11:33:21Z

<p>S.bahrami: </p> <hr /> <div>فقه عفاف جنسی: فقه اجتماعی (کتاب)<br /> <br /> === چکیده ===<br /> '''فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)''' کتابی به زبان فارسی نوشته [[حسین بستان]] (نجفی) است. و موضوع آن بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب ادامه بخش نخست از پژوهش‌های نویسنده در حوزه عفاف جنسی است که با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] منتشر شده است. کتاب فقه عفاف جنسی در بخش فقه اجتماعی را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. <br /> <br /> روش مؤلف در تدوین این کتاب، روش اجتهادی متعارف در حوزه‌های علمیه بوده که بعد از بررسی نظر فقیهان و آیات و روایات مربوط به هر باب، نظر نهایی خود را بازگو می‌کند. کتاب پیش‌رو شامل سه بخش اصلی بوده که در بخش اول، تعلیم و تربیت و اثرگذاری آن در عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و نویسنده به طرح مسائلی همچون احکام عام و مشترک، وظایف و اختیارات خانواده، وظایف روحانیت و حکومت پرداخته است.<br /> <br /> در بخش دوم به تأثیرگذاری رفتارهای حمایتی بر عفاف جنسی پرداخته و وظایف خانواده، والدین، فرزندان، خویشاوندان و عموم مدم را یادآور شده است.<br /> <br /> در بخش سوم عوامل نظارتی مؤثر در عفاف جنسی همچون تأثیرگذاری امر به معروف و نهی از منکر، نظارت شوهر بر زن، نظارت زن بر شوهر و ابعاد نظارتی حکومت‌ها مورد بررسی قرار گرفته است.<br /> <br /> ==ساختار و محتوای کتاب ==<br /> کتاب «فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)» به دنبال بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] با همکاری جبهه فرهنگی حجاب و عفاف در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. [[حسین بستان نجفی]] (زاده ۱۳۴۷ش) نویسنده کتاب، دانش‌آموخته دکتری در رشته جامعه‌شناسی است و عضویت در انجمن مطالعات اجتماعی حوزه علمیه قم و مدیریت گروه جامعه شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه را در کارنامه خود دارد. تدوین چندین مقاله و کتاب همچون «فقه عفاف جنسی (فردی-اجتماعی)»، «نظریه عرفی شدن با رویکرد اجتهادی تجربی» و «خانواده در اسلام» از جمله آثار اوست. <br /> <br /> نویسنده، مباحث فقه عفاف جنسی را در دو محور فردی و اجتماعی مورد بررسی قرار داده و مطالب مربوط به فقه فردی را در کتاب دیگری با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] و مطالب عفاف اجتماعی را در این کتاب گردآورده است.<br /> <br /> کتاب فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی) دارای یک مقدمه و سه بخش است. به‌گفته نویسنده، مبنای شناسایی و تفکیک نهادهای اجتماعی و همچنین وظایف و اختیاراتی که برای هر یک از نهادها تعریف شده، دلالت مستقیم آیات و روایات بوده است؛ به این معنا که عناوین ذیل فصول سه گانه، ناظر به نهادهایی هستند که متون دینی به طور مشخص به بیان وظایف آنها پرداخته‌اند. (ص۴)<br /> <br /> نویسنده مطالب مربوط به عفاف جنسی اجتماعی را در سه فصل بیان کرده است؛ در فصل اول به تأثیرگذاری تعلیم و تربیت در عفاف جنسی پرداخته (ص۷) و در فصل دوم نقش و تأثیرگذاری حمایت را مورد بررسی قرار داده است. (ص۵۱) فصل سوم را نیز به نظارت‌های لازم در حوزه عفاف جنسی اختصاص داده است. (ص۹۹)<br /> ==تعلیم و تربیت==<br /> نویسنده کتاب، اثرگذاری و بررسی تعلیم و تربیت در حوزه عفاف جنسی اجتماعی را در بخش بیان کرده است.<br /> ===احکام عام و مشترک===<br /> به اعتقاد نویسنده، عمومیت برخی از احکام و اصطاحات فقهی به گونه‌ای است که در بخش‌های مختلف فقه از جمله عفاف جنسی اجتماعی راه یافته که اهم آن‌ها عبارت است از:<br /> ارشاد جاهل، راهنمایی به خوبی‌ها، مشاوره در جهت خوبی‌ها، نصیحت، اصلاح ذات‌البین، پرهیز از گمراه کردن دیگران و تأسیس سنت‌های نیک. (ص۷-۲۰)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف با توجه به روایات، وظایف خانواده‌ را به وظایف همسران و وظایف والدین تقسیم کرده و با استدلال به [[آیه ۶ سوره تحریم]] شوهر را موظف به راهنمایی و آموزش همسر دانسته و از باب ارشاد جاهل نیز زن را موظف به راهنمایی شوهر دانسته است.(ص ۲۰-۲۱)<br /> در ادامه به وظایف و اختیارات والدین در قبال تعلیم و تربیت پرداخته شده و بر اساس روایات سه وظیفه برای آنها تعریف شده: آموزش عفاف و حجاب، تربیت عاطفی، شیردهی مناسب. (ص۲۲-۲۹)<br /> ===وظایف و اختیارات روحانیت، عموم مردم و حکومت===<br /> حسین بستان در حوزه تعلیم و تربیت، نهادهایی همچون روحانیت را مسئول دانسته و آنها را با تفقه در دین، افتا، تبلیغ، پرهیز از کتمان علم، تزکیه نفوس، فعل معروف و ترک منکر ارجاع‌پذیر دانسته است. (۲۹-۴۴)<br /> به اعتقاد نویسنده، وظیفه‌ای که محول به عموم مردم در حوزه عفاف جنسی شده مداخله خیرخواهانه و اصلاح‌گرانه آنها در تحکیم و تشکیل خانواده‌هاست که با آگاهی‌بخشی و مشورت‌دهی و پرهیز از اختلاف‌افکنی می‌توانند در امر تعلیم و تربیت سهیم باشند. (ص۴۴-۴۷)<br /> مؤلف کتاب با استفاده از روایات، آموزش مسائل مربوط به عفاف جنسی را از باب از بین بردن جهل و عدم آگاهی، وظیفه حکومت‌ اسلامی دانسته (ص۴۸) و احیای سنت نبوی(ص) همچون فرهنگ‌سازی سنت ازدواج و اتخاذ راهکارهای تشویقی و تنبیهی را به حکومت‌ها محول کرده است. (ص۴۹)<br /> ==حمایت==<br /> از دیگر عوامل مؤثر در عفاف جنسی که مورد توجه نویسنده قرار گرفته حمایت‌های فردی و حکومتی است. (ص۴۹) نویسنده با بیان عناوینی همچون وجوب نصیحت، مطلوبیت برّ و احسان، صرف زکات در راه خدا، تعاون و ذات‌البین حکم شرعی حمایت افراد و نهادها از عفاف جنسی را بیان کرده (ص۵۱-۶۲) و پس از آن به بررسی وظایف خانواده، مردم و حکومت پرداخته است.<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> حسین بستان،‌ وظایف حمایتی خانواده‌ها را در سه بخش مورد بررسی قرار داده است:<br /> ====وظایف همسران====<br /> وظایف حمایتی زن و شوهر در قبال یکدیگر از حیث تأثیر بر عفاف جنسی در شش محور مورد توجه نویسنده قرار گرفته است. مؤلف با استناد به مسلّمات فقه، آیات و روایات تمکین جنسی زن از مرد را واجب دانسته و قائل است زن بایستی بدون هیچ‌گونه محدودیت مکانی و زمانی امکان بهره‌گیری جنسی را برای شوهرش فراهم سازد مگر زمانی که عذر شرعی در میان باشد. (ص۶۲-۶۳)<br /> <br /> مؤلف وجوب حمایت جنسی شوهر از زن را نیز مورد بررسی قرار داده و شواهد قرآنی و روایی آن را به چهار دسته ادله اجمالی، ادله خاص، قواعد فقهی و ادله آداب تقسیم کرده است. بستان با تکیه بر ادله خاص به این نتیجه رسیده که مرد حق ندارد بیش از چهار ماه هبستر شدن با همسرش را ترک کند. همچنین از باب نفی حرج و مشقت از زن و قاعده معاشرت به معروف ارضای جنسی زن را وظیفه مرد دانسته است. (ص۶۴-۷۲)<br /> <br /> نویسنده حمایت‌های عاطفی و معیشتی را نیز در باب وظایف همسران مورد بررسی قرار داده و تأمین نفقه زن ولو زن ثروتمند باشد را وظیفه مرد دانسته است. (ص۷۷)<br /> ====وظایف والدین====<br /> نویسنده اثربخشی حمایت والدین در قبال عفاف جنسی فرزندان را مورد بررسی قرار داده است؛ حمایت معیشتی را با استفاده از عنوان وجوب پرداخت نفقه به اثبات رسانده و حمایت در ازدواج را در دو بخش تزویج فرزندان و تسهیل ازدواج مطرح کرده و به استناد [[آیه ۳۲ سوره نور]] و مشهور فتوای فقها، فراهم آوردن مقدمات ازدواج فرزندان را مستحب دانسته است. (ص۷۹-۸۳)<br /> ====وظایف فرزندان و خویشاوندان====<br /> نویسنده از آنجایی که پرداخت نفقه والدین در صورت نیاز بر فرزند واجب است؛ فراهم آوردن مقدمات ازدواج پدر را مستحب دانسته و از آن با عنوان (اعفاف) یاد کرده است. (ص۸۴)<br /> <br /> در باب وظایف خویشاوندان در قبال عفاف جنسی محور اصلی بحث را بر مدار ازدواج و حمایت ازدواج مجردها قرار داده و به آیاتی همچون آیه ۳۲ سوره نور، [[آیه ۱۷۷ سوره بقره]]، [[آیه ۹۰ سوره نحل]] استناد کرده است. (ص۸۴-۸۵)<br /> ====وظایف عموم مردم و حکومت==== <br /> نویسنده به استناد روایات، واسطه‌گری در ازدواج و حمایت از خانواده را در عفاف جنسی بر عموم مردم مستحب و مطلوب دانسته (ص۸۹-۹۲) و قوّادی (واسطه‌گری برای ایجاد رابطه جنسی نامشروع) را به استناد ضروریات فقه و آیات نهی از منکر حرام دانسته است. (ص۹۲)<br /> <br /> در این کتاب، حمایت حکومت‌ها از عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و تسهیل همسریابی و حمایت از ازدواج به عنوان با اهمیت‌ترین روش حمایتی معرفی شده است. (ص۹۵)<br /> حسین بستان وظیفه حکومت‌ها پیرامون ازدواج موقت را نیز مورد بررسی قرار داده و نظریه فقهایی که با استفاده از حکم ثانوی ترتب فساد، ترویج ازدواج موقت را جزو وظایف حکومت‌ اسلامی نمی‌دانند به نقد گذاشته و با استفاده از روایات اسلامی و جلوگیری از ترویج روابط نامشروع، آماده‌سازی بستر ازدواج موقت را نیز وظیفه حکومت‌ها دانسته است. (ص۹۷-۹۸)<br /> ==نظارت==<br /> نظارت‌های پیشگیرانه در نابودسازی ابزار گناه و ساماندهی محیط اجتماعی در جهت کاهش زمینه‌های اختلاط جنسی از دیگر بخش‌هایی است که حسین بستان در باب عفاف جنسی، به بررسی آن پرداخته است. (ص۹۹)<br /> نویسنده برای اجرای این نظارت‌ها از طرف نهادهای حکومتی، احکام عام و مشترکی را بیان کرده که امر به معروف و نهی از منکر، وجوب مرابطه (مرزبانی و محافظت از رخنه‌گاه‌های دشمن) و حرمت صدّ و بازداشتن از راه خدا از جمله آنهاست. (ص۹۹-۱۴۵)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف نظارت خانواده بر عفاف جنسی را تحت عناوینی همچون نظارت همسران، نظارت والدین بر فرزندان و نظارت فرزندان بر والدین مورد یررسی قرار داده است. نظارت شوهر بر زن را به استناد [[آیه ۶ سوره تحریم]] و برخی از روایات اسلامی به لزوم حفاظت خانواده از آتش دوزخ، مطلوبیت غیرت‌ورزی، اشتراط خروج زن از منزل با اجازه شوهر و توصیه به نگهداری زن در خانه معنا کرده است. (ص۱۴۶-۱۵۸)<br /> <br /> نظارت زن بر شوهر از دیگر مسائلی است که حسین بستان با تکیه بر ادله وجوب امر به معروف آن را بر زن جایز دانسته و اشتراط در ضمن عقذ نکاح را از راهکارهای آن معرفی کرده است. (ص۱۶۱-۱۶۷)<br /> <br /> پنهان‌سازی رابطه زناشویی، تفکیک محل خواب زن و شوهر از فرزندان و کنترل نگاه فرزندان از دیگر وظایف نظارتی است به آنها پرداخته شده است. (ص۱۷۷-۱۷۸)<br /> ===وظایف روحانیت و حکومت===<br /> نویسنده بنابر ادله امر به معروف و نهی از منکر، عالم بودن روحانیون با شرایط امر به معروف، موقعیت الگویی آنها در جوامع دینی و اثرپذیری توده مردم از آنها نقش روحانیت را در نظارت بر رعایت عفاف جنسی در جامعه پررنگ‌تر دانسته است. (ص۱۷۸-۱۸۰)<br /> <br /> وظایف نظارتی حکومت اسلامی را نیز با ادله‌ای همچون وجوب امر به معروف و نهی از منکر، وجوب نصیحت، ولایت حاکم و قاعده لاضرر مشروع دانسته (ص۱۸۲-۱۸۶) و ابعاد نظارتی حکومت‌ها را در الزام افراد به پرداخت دیون، اخذ اجباری زکات و نابود کردن ابزار گناه، قانون‌گذاری صحیح و اجرای حدود و تعزیرات تبیین کرده است. (ص۱۸۷-۲۰۲)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=50106 2024-11-15T11:13:21Z

<p>S.bahrami: </p> <hr /> <div>فقه عفاف جنسی: فقه اجتماعی (کتاب)<br /> <br /> === چکیده ===<br /> '''فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)''' کتابی به زبان فارسی نوشته [[حسین بستان]] (نجفی) است. و موضوع آن بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب ادامه بخش نخست از پژوهش‌های نویسنده در حوزه عفاف جنسی است که با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] منتشر شده است. کتاب فقه عفاف جنسی در بخش فقه اجتماعی را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. <br /> <br /> روش مؤلف در تدوین این کتاب، روش اجتهادی متعارف در حوزه‌های علمیه بوده که بعد از بررسی نظر فقیهان و آیات و روایات مربوط به هر باب، نظر نهایی خود را بازگو می‌کند. کتاب پیش‌رو شامل سه بخش اصلی بوده که در بخش اول، تعلیم و تربیت و اثرگذاری آن در عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و نویسنده به طرح مسائلی همچون احکام عام و مشترک، وظایف و اختیارات خانواده، وظایف روحانیت و حکومت پرداخته است.<br /> <br /> در بخش دوم به تأثیرگذاری رفتارهای حمایتی بر عفاف جنسی پرداخته و وظایف خانواده، والدین، فرزندان، خویشاوندان و عموم مدم را یادآور شده است.<br /> <br /> در بخش سوم عوامل نظارتی مؤثر در عفاف جنسی همچون تأثیرگذاری امر به معروف و نهی از منکر، نظارت شوهر بر زن، نظارت زن بر شوهر و ابعاد نظارتی حکومت‌ها مورد بررسی قرار گرفته است.<br /> <br /> ==ساختار و محتوای کتاب ==<br /> کتاب «فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)» به دنبال بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] با همکاری جبهه فرهنگی حجاب و عفاف در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. [[حسین بستان نجفی]] (زاده ۱۳۴۷ش) نویسنده کتاب، دانش‌آموخته دکتری در رشته جامعه‌شناسی است و عضویت در انجمن مطالعات اجتماعی حوزه علمیه قم و مدیریت گروه جامعه شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه را در کارنامه خود دارد. تدوین چندین مقاله و کتاب همچون «فقه عفاف جنسی (فردی-اجتماعی)»، «نظریه عرفی شدن با رویکرد اجتهادی تجربی» و «خانواده در اسلام» از جمله آثار اوست. <br /> <br /> نویسنده، مباحث فقه عفاف جنسی را در دو محور فردی و اجتماعی مورد بررسی قرار داده و مطالب مربوط به فقه فردی را در کتاب دیگری با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] و مطالب عفاف اجتماعی را در این کتاب گردآورده است.<br /> <br /> کتاب فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی) دارای یک مقدمه و سه بخش است. به‌گفته نویسنده، مبنای شناسایی و تفکیک نهادهای اجتماعی و همچنین وظایف و اختیاراتی که برای هر یک از نهادها تعریف شده، دلالت مستقیم آیات و روایات بوده است؛ به این معنا که عناوین ذیل فصول سه گانه، ناظر به نهادهایی هستند که متون دینی به طور مشخص به بیان وظایف آنها پرداخته‌اند. (ص۴)<br /> <br /> نویسنده مطالب مربوط به عفاف جنسی اجتماعی را در سه فصل بیان کرده است؛ در فصل اول به تأثیرگذاری تعلیم و تربیت در عفاف جنسی پرداخته (ص۷) و در فصل دوم نقش و تأثیرگذاری حمایت را مورد بررسی قرار داده است. (ص۵۱) فصل سوم را نیز به نظارت‌های لازم در حوزه عفاف جنسی اختصاص داده است. (ص۹۹)<br /> ==تعلیم و تربیت==<br /> نویسنده کتاب، اثرگذاری و بررسی تعلیم و تربیت در حوزه عفاف جنسی اجتماعی را در بخش بیان کرده است.<br /> ===احکام عام و مشترک===<br /> به اعتقاد نویسنده، عمومیت برخی از احکام و اصطاحات فقهی به گونه‌ای است که در بخش‌های مختلف فقه از جمله عفاف جنسی اجتماعی راه یافته که اهم آن‌ها عبارت است از:<br /> ارشاد جاهل، راهنمایی به خوبی‌ها، مشاوره در جهت خوبی‌ها، نصیحت، اصلاح ذات‌البین، پرهیز از گمراه کردن دیگران و تأسیس سنت‌های نیک. (ص۷-۲۰)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف با توجه به روایات، وظایف خانواده‌ را به وظایف همسران و وظایف والدین تقسیم کرده و با استدلال به [[آیه ۶ سوره تحریم]] شوهر را موظف به راهنمایی و آموزش همسر دانسته و از باب ارشاد جاهل نیز زن را موظف به راهنمایی شوهر دانسته است.(ص ۲۰-۲۱)<br /> در ادامه به وظایف و اختیارات والدین در قبال تعلیم و تربیت پرداخته شده و بر اساس روایات سه وظیفه برای آنها تعریف شده: آموزش عفاف و حجاب، تربیت عاطفی، شیردهی مناسب. (ص۲۲-۲۹)<br /> ===وظایف و اختیارات روحانیت، عموم مردم و حکومت===<br /> حسین بستان در حوزه تعلیم و تربیت، نهادهایی همچون روحانیت را مسئول دانسته و آنها را با تفقه در دین، افتا، تبلیغ، پرهیز از کتمان علم، تزکیه نفوس، فعل معروف و ترک منکر ارجاع‌پذیر دانسته است. (۲۹-۴۴)<br /> به اعتقاد نویسنده، وظیفه‌ای که محول به عموم مردم در حوزه عفاف جنسی شده مداخله خیرخواهانه و اصلاح‌گرانه آنها در تحکیم و تشکیل خانواده‌هاست که با آگاهی‌بخشی و مشورت‌دهی و پرهیز از اختلاف‌افکنی می‌توانند در امر تعلیم و تربیت سهیم باشند. (ص۴۴-۴۷)<br /> مؤلف کتاب با استفاده از روایات، آموزش مسائل مربوط به عفاف جنسی را از باب از بین بردن جهل و عدم آگاهی، وظیفه حکومت‌ اسلامی دانسته (ص۴۸) و احیای سنت نبوی(ص) همچون فرهنگ‌سازی سنت ازدواج و اتخاذ راهکارهای تشویقی و تنبیهی را به حکومت‌ها محول کرده است. (ص۴۹)<br /> ==حمایت==<br /> از دیگر عوامل مؤثر در عفاف جنسی که مورد توجه نویسنده قرار گرفته حمایت‌های فردی و حکومتی است. (ص۴۹) نویسنده با بیان عناوینی همچون وجوب نصیحت، مطلوبیت برّ و احسان، صرف زکات در راه خدا، تعاون و ذات‌البین حکم شرعی حمایت افراد و نهادها از عفاف جنسی را بیان کرده (ص۵۱-۶۲) و پس از آن به بررسی وظایف خانواده، مردم و حکومت پرداخته است.<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> حسین بستان،‌ وظایف حمایتی خانواده‌ها را در سه بخش مورد بررسی قرار داده است:<br /> ====وظایف همسران====<br /> وظایف حمایتی زن و شوهر در قبال یکدیگر از حیث تأثیر بر عفاف جنسی در شش محور مورد توجه نویسنده قرار گرفته است. مؤلف با استناد به مسلّمات فقه، آیات و روایات تمکین جنسی زن از مرد را واجب دانسته و قائل است زن بایستی بدون هیچ‌گونه محدودیت مکانی و زمانی امکان بهره‌گیری جنسی را برای شوهرش فراهم سازد مگر زمانی که عذر شرعی در میان باشد. (ص۶۲-۶۳)<br /> <br /> مؤلف وجوب حمایت جنسی شوهر از زن را نیز مورد بررسی قرار داده و شواهد قرآنی و روایی آن را به چهار دسته ادله اجمالی، ادله خاص، قواعد فقهی و ادله آداب تقسیم کرده است. بستان با تکیه بر ادله خاص به این نتیجه رسیده که مرد حق ندارد بیش از چهار ماه هبستر شدن با همسرش را ترک کند. همچنین از باب نفی حرج و مشقت از زن و قاعده معاشرت به معروف ارضای جنسی زن را وظیفه مرد دانسته است. (ص۶۴-۷۲)<br /> <br /> نویسنده حمایت‌های عاطفی و معیشتی را نیز در باب وظایف همسران مورد بررسی قرار داده و تأمین نفقه زن ولو زن ثروتمند باشد را وظیفه مرد دانسته است. (ص۷۷)<br /> ====وظایف والدین====<br /> نویسنده اثربخشی حمایت والدین در قبال عفاف جنسی فرزندان را مورد بررسی قرار داده است؛ حمایت معیشتی را با استفاده از عنوان وجوب پرداخت نفقه به اثبات رسانده و حمایت در ازدواج را در دو بخش تزویج فرزندان و تسهیل ازدواج مطرح کرده و به استناد [[آیه ۳۲ سوره نور]] و مشهور فتوای فقها، فراهم آوردن مقدمات ازدواج فرزندان را مستحب دانسته است. (ص۷۹-۸۳)<br /> ====وظایف فرزندان و خویشاوندان====<br /> نویسنده از آنجایی که پرداخت نفقه والدین در صورت نیاز بر فرزند واجب است؛ فراهم آوردن مقدمات ازدواج پدر را مستحب دانسته و از آن با عنوان (اعفاف) یاد کرده است. (ص۸۴)<br /> <br /> در باب وظایف خویشاوندان در قبال عفاف جنسی محور اصلی بحث را بر مدار ازدواج و حمایت ازدواج مجردها قرار داده و به آیاتی همچون آیه ۳۲ سوره نور، [[آیه ۱۷۷ سوره بقره]]، [[آیه ۹۰ سوره نحل]] استناد کرده است. (ص۸۴-۸۵)<br /> ====وظایف عموم مردم و حکومت==== <br /> نویسنده به استناد روایات، واسطه‌گری در ازدواج و حمایت از خانواده را در عفاف جنسی بر عموم مردم مستحب و مطلوب دانسته (ص۸۹-۹۲) و قوّادی (واسطه‌گری برای ایجاد رابطه جنسی نامشروع) را به استناد ضروریات فقه و آیات نهی از منکر حرام دانسته است. (ص۹۲)<br /> <br /> در این کتاب، حمایت حکومت‌ها از عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و تسهیل همسریابی و حمایت از ازدواج به عنوان با اهمیت‌ترین روش حمایتی معرفی شده است. (ص۹۵)<br /> حسین بستان وظیفه حکومت‌ها پیرامون ازدواج موقت را نیز مورد بررسی قرار داده و نظریه فقهایی که با استفاده از حکم ثانوی ترتب فساد، ترویج ازدواج موقت را جزو وظایف حکومت‌ اسلامی نمی‌دانند به نقد گذاشته و با استفاده از روایات اسلامی و جلوگیری از ترویج روابط نامشروع، آماده‌سازی بستر ازدواج موقت را نیز وظیفه حکومت‌ها دانسته است. (ص۹۷-۹۸)<br /> ==نظارت==<br /> نظارت‌های پیشگیرانه در نابودسازی ابزار گناه و ساماندهی محیط اجتماعی در جهت کاهش زمینه‌های اختلاط جنسی از دیگر بخش‌هایی است که حسین بستان در باب عفاف جنسی، به بررسی آن پرداخته است. (ص۹۹)<br /> نویسنده برای اجرای این نظارت‌ها از طرف نهادهای حکومتی، احکام عام و مشترکی را بیان کرده که امر به معروف و نهی از منکر، وجوب مرابطه (مرزبانی و محافظت از رخنه‌گاه‌های دشمن) و حرمت صدّ و بازداشتن از راه خدا از جمله آنهاست. (ص۹۹-۱۴۵)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف نظارت خانواده بر عفاف جنسی را تحت عناوینی همچون نظارت همسران، نظارت والدین بر فرزندان و نظارت فرزندان بر والدین مورد یررسی قرار داده است. نظارت شوهر بر زن را به استناد [[آیه ۶ سوره تحریم]] و برخی از روایات اسلامی به لزوم حفاظت خانواده از آتش دوزخ، مطلوبیت غیرت‌ورزی، اشتراط خروج زن از منزل با اجازه شوهر و توصیه به نگهداری زن در خانه معنا کرده است. (ص۱۴۶-۱۵۸)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=50105 2024-11-15T10:49:11Z

<p>S.bahrami: /* وظایف والدین */</p> <hr /> <div>فقه عفاف جنسی: فقه اجتماعی (کتاب)<br /> <br /> === چکیده ===<br /> '''فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)''' کتابی به زبان فارسی نوشته [[حسین بستان]] (نجفی) است. و موضوع آن بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب ادامه بخش نخست از پژوهش‌های نویسنده در حوزه عفاف جنسی است که با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] منتشر شده است. کتاب فقه عفاف جنسی در بخش فقه اجتماعی را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. <br /> <br /> روش مؤلف در تدوین این کتاب، روش اجتهادی متعارف در حوزه‌های علمیه بوده که بعد از بررسی نظر فقیهان و آیات و روایات مربوط به هر باب، نظر نهایی خود را بازگو می‌کند. کتاب پیش‌رو شامل سه بخش اصلی بوده که در بخش اول، تعلیم و تربیت و اثرگذاری آن در عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و نویسنده به طرح مسائلی همچون احکام عام و مشترک، وظایف و اختیارات خانواده، وظایف روحانیت و حکومت پرداخته است.<br /> <br /> در بخش دوم به تأثیرگذاری رفتارهای حمایتی بر عفاف جنسی پرداخته و وظایف خانواده، والدین، فرزندان، خویشاوندان و عموم مدم را یادآور شده است.<br /> <br /> در بخش سوم عوامل نظارتی مؤثر در عفاف جنسی همچون تأثیرگذاری امر به معروف و نهی از منکر، نظارت شوهر بر زن، نظارت زن بر شوهر و ابعاد نظارتی حکومت‌ها مورد بررسی قرار گرفته است.<br /> <br /> ==ساختار و محتوای کتاب ==<br /> کتاب «فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)» به دنبال بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] با همکاری جبهه فرهنگی حجاب و عفاف در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. [[حسین بستان نجفی]] (زاده ۱۳۴۷ش) نویسنده کتاب، دانش‌آموخته دکتری در رشته جامعه‌شناسی است و عضویت در انجمن مطالعات اجتماعی حوزه علمیه قم و مدیریت گروه جامعه شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه را در کارنامه خود دارد. تدوین چندین مقاله و کتاب همچون «فقه عفاف جنسی (فردی-اجتماعی)»، «نظریه عرفی شدن با رویکرد اجتهادی تجربی» و «خانواده در اسلام» از جمله آثار اوست. <br /> <br /> نویسنده، مباحث فقه عفاف جنسی را در دو محور فردی و اجتماعی مورد بررسی قرار داده و مطالب مربوط به فقه فردی را در کتاب دیگری با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] و مطالب عفاف اجتماعی را در این کتاب گردآورده است.<br /> <br /> کتاب فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی) دارای یک مقدمه و سه بخش است. به‌گفته نویسنده، مبنای شناسایی و تفکیک نهادهای اجتماعی و همچنین وظایف و اختیاراتی که برای هر یک از نهادها تعریف شده، دلالت مستقیم آیات و روایات بوده است؛ به این معنا که عناوین ذیل فصول سه گانه، ناظر به نهادهایی هستند که متون دینی به طور مشخص به بیان وظایف آنها پرداخته‌اند. (ص۴)<br /> <br /> نویسنده مطالب مربوط به عفاف جنسی اجتماعی را در سه فصل بیان کرده است؛ در فصل اول به تأثیرگذاری تعلیم و تربیت در عفاف جنسی پرداخته (ص۷) و در فصل دوم نقش و تأثیرگذاری حمایت را مورد بررسی قرار داده است. (ص۵۱) فصل سوم را نیز به نظارت‌های لازم در حوزه عفاف جنسی اختصاص داده است. (ص۹۹)<br /> ==تعلیم و تربیت==<br /> نویسنده کتاب، اثرگذاری و بررسی تعلیم و تربیت در حوزه عفاف جنسی اجتماعی را در بخش بیان کرده است.<br /> ===احکام عام و مشترک===<br /> به اعتقاد نویسنده، عمومیت برخی از احکام و اصطاحات فقهی به گونه‌ای است که در بخش‌های مختلف فقه از جمله عفاف جنسی اجتماعی راه یافته که اهم آن‌ها عبارت است از:<br /> ارشاد جاهل، راهنمایی به خوبی‌ها، مشاوره در جهت خوبی‌ها، نصیحت، اصلاح ذات‌البین، پرهیز از گمراه کردن دیگران و تأسیس سنت‌های نیک. (ص۷-۲۰)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف با توجه به روایات، وظایف خانواده‌ را به وظایف همسران و وظایف والدین تقسیم کرده و با استدلال به [[آیه ۶ سوره تحریم]] شوهر را موظف به راهنمایی و آموزش همسر دانسته و از باب ارشاد جاهل نیز زن را موظف به راهنمایی شوهر دانسته است.(ص ۲۰-۲۱)<br /> در ادامه به وظایف و اختیارات والدین در قبال تعلیم و تربیت پرداخته شده و بر اساس روایات سه وظیفه برای آنها تعریف شده: آموزش عفاف و حجاب، تربیت عاطفی، شیردهی مناسب. (ص۲۲-۲۹)<br /> ===وظایف و اختیارات روحانیت، عموم مردم و حکومت===<br /> حسین بستان در حوزه تعلیم و تربیت، نهادهایی همچون روحانیت را مسئول دانسته و آنها را با تفقه در دین، افتا، تبلیغ، پرهیز از کتمان علم، تزکیه نفوس، فعل معروف و ترک منکر ارجاع‌پذیر دانسته است. (۲۹-۴۴)<br /> به اعتقاد نویسنده، وظیفه‌ای که محول به عموم مردم در حوزه عفاف جنسی شده مداخله خیرخواهانه و اصلاح‌گرانه آنها در تحکیم و تشکیل خانواده‌هاست که با آگاهی‌بخشی و مشورت‌دهی و پرهیز از اختلاف‌افکنی می‌توانند در امر تعلیم و تربیت سهیم باشند. (ص۴۴-۴۷)<br /> مؤلف کتاب با استفاده از روایات، آموزش مسائل مربوط به عفاف جنسی را از باب از بین بردن جهل و عدم آگاهی، وظیفه حکومت‌ اسلامی دانسته (ص۴۸) و احیای سنت نبوی(ص) همچون فرهنگ‌سازی سنت ازدواج و اتخاذ راهکارهای تشویقی و تنبیهی را به حکومت‌ها محول کرده است. (ص۴۹)<br /> ==حمایت==<br /> از دیگر عوامل مؤثر در عفاف جنسی که مورد توجه نویسنده قرار گرفته حمایت‌های فردی و حکومتی است. (ص۴۹) نویسنده با بیان عناوینی همچون وجوب نصیحت، مطلوبیت برّ و احسان، صرف زکات در راه خدا، تعاون و ذات‌البین حکم شرعی حمایت افراد و نهادها از عفاف جنسی را بیان کرده (ص۵۱-۶۲) و پس از آن به بررسی وظایف خانواده، مردم و حکومت پرداخته است.<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> حسین بستان،‌ وظایف حمایتی خانواده‌ها را در سه بخش مورد بررسی قرار داده است:<br /> ====وظایف همسران====<br /> وظایف حمایتی زن و شوهر در قبال یکدیگر از حیث تأثیر بر عفاف جنسی در شش محور مورد توجه نویسنده قرار گرفته است. مؤلف با استناد به مسلّمات فقه، آیات و روایات تمکین جنسی زن از مرد را واجب دانسته و قائل است زن بایستی بدون هیچ‌گونه محدودیت مکانی و زمانی امکان بهره‌گیری جنسی را برای شوهرش فراهم سازد مگر زمانی که عذر شرعی در میان باشد. (ص۶۲-۶۳)<br /> <br /> مؤلف وجوب حمایت جنسی شوهر از زن را نیز مورد بررسی قرار داده و شواهد قرآنی و روایی آن را به چهار دسته ادله اجمالی، ادله خاص، قواعد فقهی و ادله آداب تقسیم کرده است. بستان با تکیه بر ادله خاص به این نتیجه رسیده که مرد حق ندارد بیش از چهار ماه هبستر شدن با همسرش را ترک کند. همچنین از باب نفی حرج و مشقت از زن و قاعده معاشرت به معروف ارضای جنسی زن را وظیفه مرد دانسته است. (ص۶۴-۷۲)<br /> <br /> نویسنده حمایت‌های عاطفی و معیشتی را نیز در باب وظایف همسران مورد بررسی قرار داده و تأمین نفقه زن ولو زن ثروتمند باشد را وظیفه مرد دانسته است. (ص۷۷)<br /> ====وظایف والدین====<br /> نویسنده اثربخشی حمایت والدین در قبال عفاف جنسی فرزندان را مورد بررسی قرار داده است؛ حمایت معیشتی را با استفاده از عنوان وجوب پرداخت نفقه به اثبات رسانده و حمایت در ازدواج را در دو بخش تزویج فرزندان و تسهیل ازدواج مطرح کرده و به استناد [[آیه ۳۲ سوره نور]] و مشهور فتوای فقها، فراهم آوردن مقدمات ازدواج فرزندان را مستحب دانسته است. (ص۷۹-۸۳)<br /> ====وظایف فرزندان و خویشاوندان====<br /> نویسنده از آنجایی که پرداخت نفقه والدین در صورت نیاز بر فرزند واجب است؛ فراهم آوردن مقدمات ازدواج پدر را مستحب دانسته و از آن با عنوان (اعفاف) یاد کرده است. (ص۸۴)<br /> <br /> در باب وظایف خویشاوندان در قبال عفاف جنسی محور اصلی بحث را بر مدار ازدواج و حمایت ازدواج مجردها قرار داده و به آیاتی همچون آیه ۳۲ سوره نور، [[آیه ۱۷۷ سوره بقره]]، [[آیه ۹۰ سوره نحل]] استناد کرده است. (ص۸۴-۸۵)<br /> ====وظایف عموم مردم و حکومت==== <br /> نویسنده به استناد روایات، واسطه‌گری در ازدواج و حمایت از خانواده را در عفاف جنسی بر عموم مردم مستحب و مطلوب دانسته (ص۸۹-۹۲) و قوّادی (واسطه‌گری برای ایجاد رابطه جنسی نامشروع) را به استناد ضروریات فقه و آیات نهی از منکر حرام دانسته است. (ص۹۲)<br /> <br /> در این کتاب، حمایت حکومت‌ها از عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و تسهیل همسریابی و حمایت از ازدواج به عنوان با اهمیت‌ترین روش حمایتی معرفی شده است. (ص۹۵)<br /> حسین بستان وظیفه حکومت‌ها پیرامون ازدواج موقت را نیز مورد بررسی قرار داده و نظریه فقهایی که با استفاده از حکم ثانوی ترتب فساد، ترویج ازدواج موقت را جزو وظایف حکومت‌ اسلامی نمی‌دانند به نقد گذاشته و با استفاده از روایات اسلامی و جلوگیری از ترویج روابط نامشروع، آماده‌سازی بستر ازدواج موقت را نیز وظیفه حکومت‌ها دانسته است. (ص۹۷-۹۸)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=49960 2024-11-13T18:45:10Z

<p>S.bahrami: </p> <hr /> <div>فقه عفاف جنسی: فقه اجتماعی (کتاب)<br /> <br /> === چکیده ===<br /> '''فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)''' کتابی به زبان فارسی نوشته [[حسین بستان]] (نجفی) است. و موضوع آن بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب ادامه بخش نخست از پژوهش‌های نویسنده در حوزه عفاف جنسی است که با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] منتشر شده است. کتاب فقه عفاف جنسی در بخش فقه اجتماعی را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. <br /> <br /> روش مؤلف در تدوین این کتاب، روش اجتهادی متعارف در حوزه‌های علمیه بوده که بعد از بررسی نظر فقیهان و آیات و روایات مربوط به هر باب، نظر نهایی خود را بازگو می‌کند. کتاب پیش‌رو شامل سه بخش اصلی بوده که در بخش اول، تعلیم و تربیت و اثرگذاری آن در عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و نویسنده به طرح مسائلی همچون احکام عام و مشترک، وظایف و اختیارات خانواده، وظایف روحانیت و حکومت پرداخته است.<br /> <br /> در بخش دوم به تأثیرگذاری رفتارهای حمایتی بر عفاف جنسی پرداخته و وظایف خانواده، والدین، فرزندان، خویشاوندان و عموم مدم را یادآور شده است.<br /> <br /> در بخش سوم عوامل نظارتی مؤثر در عفاف جنسی همچون تأثیرگذاری امر به معروف و نهی از منکر، نظارت شوهر بر زن، نظارت زن بر شوهر و ابعاد نظارتی حکومت‌ها مورد بررسی قرار گرفته است.<br /> <br /> ==ساختار و محتوای کتاب ==<br /> کتاب «فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)» به دنبال بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] با همکاری جبهه فرهنگی حجاب و عفاف در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. [[حسین بستان نجفی]] (زاده ۱۳۴۷ش) نویسنده کتاب، دانش‌آموخته دکتری در رشته جامعه‌شناسی است و عضویت در انجمن مطالعات اجتماعی حوزه علمیه قم و مدیریت گروه جامعه شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه را در کارنامه خود دارد. تدوین چندین مقاله و کتاب همچون «فقه عفاف جنسی (فردی-اجتماعی)»، «نظریه عرفی شدن با رویکرد اجتهادی تجربی» و «خانواده در اسلام» از جمله آثار اوست. <br /> <br /> نویسنده، مباحث فقه عفاف جنسی را در دو محور فردی و اجتماعی مورد بررسی قرار داده و مطالب مربوط به فقه فردی را در کتاب دیگری با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] و مطالب عفاف اجتماعی را در این کتاب گردآورده است.<br /> <br /> کتاب فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی) دارای یک مقدمه و سه بخش است. به‌گفته نویسنده، مبنای شناسایی و تفکیک نهادهای اجتماعی و همچنین وظایف و اختیاراتی که برای هر یک از نهادها تعریف شده، دلالت مستقیم آیات و روایات بوده است؛ به این معنا که عناوین ذیل فصول سه گانه، ناظر به نهادهایی هستند که متون دینی به طور مشخص به بیان وظایف آنها پرداخته‌اند. (ص۴)<br /> <br /> نویسنده مطالب مربوط به عفاف جنسی اجتماعی را در سه فصل بیان کرده است؛ در فصل اول به تأثیرگذاری تعلیم و تربیت در عفاف جنسی پرداخته (ص۷) و در فصل دوم نقش و تأثیرگذاری حمایت را مورد بررسی قرار داده است. (ص۵۱) فصل سوم را نیز به نظارت‌های لازم در حوزه عفاف جنسی اختصاص داده است. (ص۹۹)<br /> ==تعلیم و تربیت==<br /> نویسنده کتاب، اثرگذاری و بررسی تعلیم و تربیت در حوزه عفاف جنسی اجتماعی را در بخش بیان کرده است.<br /> ===احکام عام و مشترک===<br /> به اعتقاد نویسنده، عمومیت برخی از احکام و اصطاحات فقهی به گونه‌ای است که در بخش‌های مختلف فقه از جمله عفاف جنسی اجتماعی راه یافته که اهم آن‌ها عبارت است از:<br /> ارشاد جاهل، راهنمایی به خوبی‌ها، مشاوره در جهت خوبی‌ها، نصیحت، اصلاح ذات‌البین، پرهیز از گمراه کردن دیگران و تأسیس سنت‌های نیک. (ص۷-۲۰)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف با توجه به روایات، وظایف خانواده‌ را به وظایف همسران و وظایف والدین تقسیم کرده و با استدلال به [[آیه ۶ سوره تحریم]] شوهر را موظف به راهنمایی و آموزش همسر دانسته و از باب ارشاد جاهل نیز زن را موظف به راهنمایی شوهر دانسته است.(ص ۲۰-۲۱)<br /> در ادامه به وظایف و اختیارات والدین در قبال تعلیم و تربیت پرداخته شده و بر اساس روایات سه وظیفه برای آنها تعریف شده: آموزش عفاف و حجاب، تربیت عاطفی، شیردهی مناسب. (ص۲۲-۲۹)<br /> ===وظایف و اختیارات روحانیت، عموم مردم و حکومت===<br /> حسین بستان در حوزه تعلیم و تربیت، نهادهایی همچون روحانیت را مسئول دانسته و آنها را با تفقه در دین، افتا، تبلیغ، پرهیز از کتمان علم، تزکیه نفوس، فعل معروف و ترک منکر ارجاع‌پذیر دانسته است. (۲۹-۴۴)<br /> به اعتقاد نویسنده، وظیفه‌ای که محول به عموم مردم در حوزه عفاف جنسی شده مداخله خیرخواهانه و اصلاح‌گرانه آنها در تحکیم و تشکیل خانواده‌هاست که با آگاهی‌بخشی و مشورت‌دهی و پرهیز از اختلاف‌افکنی می‌توانند در امر تعلیم و تربیت سهیم باشند. (ص۴۴-۴۷)<br /> مؤلف کتاب با استفاده از روایات، آموزش مسائل مربوط به عفاف جنسی را از باب از بین بردن جهل و عدم آگاهی، وظیفه حکومت‌ اسلامی دانسته (ص۴۸) و احیای سنت نبوی(ص) همچون فرهنگ‌سازی سنت ازدواج و اتخاذ راهکارهای تشویقی و تنبیهی را به حکومت‌ها محول کرده است. (ص۴۹)<br /> ==حمایت==<br /> از دیگر عوامل مؤثر در عفاف جنسی که مورد توجه نویسنده قرار گرفته حمایت‌های فردی و حکومتی است. (ص۴۹) نویسنده با بیان عناوینی همچون وجوب نصیحت، مطلوبیت برّ و احسان، صرف زکات در راه خدا، تعاون و ذات‌البین حکم شرعی حمایت افراد و نهادها از عفاف جنسی را بیان کرده (ص۵۱-۶۲) و پس از آن به بررسی وظایف خانواده، مردم و حکومت پرداخته است.<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> حسین بستان،‌ وظایف حمایتی خانواده‌ها را در سه بخش مورد بررسی قرار داده است:<br /> ====وظایف همسران====<br /> وظایف حمایتی زن و شوهر در قبال یکدیگر از حیث تأثیر بر عفاف جنسی در شش محور مورد توجه نویسنده قرار گرفته است. مؤلف با استناد به مسلّمات فقه، آیات و روایات تمکین جنسی زن از مرد را واجب دانسته و قائل است زن بایستی بدون هیچ‌گونه محدودیت مکانی و زمانی امکان بهره‌گیری جنسی را برای شوهرش فراهم سازد مگر زمانی که عذر شرعی در میان باشد. (ص۶۲-۶۳)<br /> <br /> مؤلف وجوب حمایت جنسی شوهر از زن را نیز مورد بررسی قرار داده و شواهد قرآنی و روایی آن را به چهار دسته ادله اجمالی، ادله خاص، قواعد فقهی و ادله آداب تقسیم کرده است. بستان با تکیه بر ادله خاص به این نتیجه رسیده که مرد حق ندارد بیش از چهار ماه هبستر شدن با همسرش را ترک کند. همچنین از باب نفی حرج و مشقت از زن و قاعده معاشرت به معروف ارضای جنسی زن را وظیفه مرد دانسته است. (ص۶۴-۷۲)<br /> <br /> نویسنده حمایت‌های عاطفی و معیشتی را نیز در باب وظایف همسران مورد بررسی قرار داده و تأمین نفقه زن ولو زن ثروتمند باشد را وظیفه مرد دانسته است. (ص۷۷)<br /> ====وظایف والدین====</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=49959 2024-11-13T18:40:32Z

<p>S.bahrami: /* وظایف همسران */</p> <hr /> <div>فقه عفاف جنسی: فقه اجتماعی (کتاب)<br /> <br /> === چکیده ===<br /> '''فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)''' کتابی به زبان فارسی نوشته [[حسین بستان]] (نجفی) است. و موضوع آن بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب ادامه بخش نخست از پژوهش‌های نویسنده در حوزه عفاف جنسی است که با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] منتشر شده است. کتاب فقه عفاف جنسی در بخش فقه اجتماعی را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. <br /> <br /> روش مؤلف در تدوین این کتاب، روش اجتهادی متعارف در حوزه‌های علمیه بوده که بعد از بررسی نظر فقیهان و آیات و روایات مربوط به هر باب، نظر نهایی خود را بازگو می‌کند. کتاب پیش‌رو شامل سه بخش اصلی بوده که در بخش اول، تعلیم و تربیت و اثرگذاری آن در عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و نویسنده به طرح مسائلی همچون احکام عام و مشترک، وظایف و اختیارات خانواده، وظایف روحانیت و حکومت پرداخته است.<br /> <br /> در بخش دوم به تأثیرگذاری رفتارهای حمایتی بر عفاف جنسی پرداخته و وظایف خانواده، والدین، فرزندان، خویشاوندان و عموم مدم را یادآور شده است.<br /> <br /> در بخش سوم عوامل نظارتی مؤثر در عفاف جنسی همچون تأثیرگذاری امر به معروف و نهی از منکر، نظارت شوهر بر زن، نظارت زن بر شوهر و ابعاد نظارتی حکومت‌ها مورد بررسی قرار گرفته است.<br /> <br /> ==ساختار و محتوای کتاب ==<br /> کتاب «فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)» به دنبال بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] با همکاری جبهه فرهنگی حجاب و عفاف در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. [[حسین بستان نجفی]] (زاده ۱۳۴۷ش) نویسنده کتاب، دانش‌آموخته دکتری در رشته جامعه‌شناسی است و عضویت در انجمن مطالعات اجتماعی حوزه علمیه قم و مدیریت گروه جامعه شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه را در کارنامه خود دارد. تدوین چندین مقاله و کتاب همچون «فقه عفاف جنسی (فردی-اجتماعی)»، «نظریه عرفی شدن با رویکرد اجتهادی تجربی» و «خانواده در اسلام» از جمله آثار اوست. <br /> <br /> نویسنده، مباحث فقه عفاف جنسی را در دو محور فردی و اجتماعی مورد بررسی قرار داده و مطالب مربوط به فقه فردی را در کتاب دیگری با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] و مطالب عفاف اجتماعی را در این کتاب گردآورده است.<br /> <br /> کتاب فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی) دارای یک مقدمه و سه بخش است. به‌گفته نویسنده، مبنای شناسایی و تفکیک نهادهای اجتماعی و همچنین وظایف و اختیاراتی که برای هر یک از نهادها تعریف شده، دلالت مستقیم آیات و روایات بوده است؛ به این معنا که عناوین ذیل فصول سه گانه، ناظر به نهادهایی هستند که متون دینی به طور مشخص به بیان وظایف آنها پرداخته‌اند. (ص۴)<br /> <br /> نویسنده مطالب مربوط به عفاف جنسی اجتماعی را در سه فصل بیان کرده است؛ در فصل اول به تأثیرگذاری تعلیم و تربیت در عفاف جنسی پرداخته (ص۷) و در فصل دوم نقش و تأثیرگذاری حمایت را مورد بررسی قرار داده است. (ص۵۱) فصل سوم را نیز به نظارت‌های لازم در حوزه عفاف جنسی اختصاص داده است. (ص۹۹)<br /> ==تعلیم و تربیت==<br /> نویسنده کتاب، اثرگذاری و بررسی تعلیم و تربیت در حوزه عفاف جنسی اجتماعی را در بخش بیان کرده است.<br /> ===احکام عام و مشترک===<br /> به اعتقاد نویسنده، عمومیت برخی از احکام و اصطاحات فقهی به گونه‌ای است که در بخش‌های مختلف فقه از جمله عفاف جنسی اجتماعی راه یافته که اهم آن‌ها عبارت است از:<br /> ارشاد جاهل، راهنمایی به خوبی‌ها، مشاوره در جهت خوبی‌ها، نصیحت، اصلاح ذات‌البین، پرهیز از گمراه کردن دیگران و تأسیس سنت‌های نیک. (ص۷-۲۰)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف با توجه به روایات، وظایف خانواده‌ را به وظایف همسران و وظایف والدین تقسیم کرده و با استدلال به [[آیه ۶ سوره تحریم]] شوهر را موظف به راهنمایی و آموزش همسر دانسته و از باب ارشاد جاهل نیز زن را موظف به راهنمایی شوهر دانسته است.(ص ۲۰-۲۱)<br /> در ادامه به وظایف و اختیارات والدین در قبال تعلیم و تربیت پرداخته شده و بر اساس روایات سه وظیفه برای آنها تعریف شده: آموزش عفاف و حجاب، تربیت عاطفی، شیردهی مناسب. (ص۲۲-۲۹)<br /> ===وظایف و اختیارات روحانیت، عموم مردم و حکومت===<br /> حسین بستان در حوزه تعلیم و تربیت، نهادهایی همچون روحانیت را مسئول دانسته و آنها را با تفقه در دین، افتا، تبلیغ، پرهیز از کتمان علم، تزکیه نفوس، فعل معروف و ترک منکر ارجاع‌پذیر دانسته است. (۲۹-۴۴)<br /> به اعتقاد نویسنده، وظیفه‌ای که محول به عموم مردم در حوزه عفاف جنسی شده مداخله خیرخواهانه و اصلاح‌گرانه آنها در تحکیم و تشکیل خانواده‌هاست که با آگاهی‌بخشی و مشورت‌دهی و پرهیز از اختلاف‌افکنی می‌توانند در امر تعلیم و تربیت سهیم باشند. (ص۴۴-۴۷)<br /> مؤلف کتاب با استفاده از روایات، آموزش مسائل مربوط به عفاف جنسی را از باب از بین بردن جهل و عدم آگاهی، وظیفه حکومت‌ اسلامی دانسته (ص۴۸) و احیای سنت نبوی(ص) همچون فرهنگ‌سازی سنت ازدواج و اتخاذ راهکارهای تشویقی و تنبیهی را به حکومت‌ها محول کرده است. (ص۴۹)<br /> ==حمایت==<br /> از دیگر عوامل مؤثر در عفاف جنسی که مورد توجه نویسنده قرار گرفته حمایت‌های فردی و حکومتی است. (ص۴۹) نویسنده با بیان عناوینی همچون وجوب نصیحت، مطلوبیت برّ و احسان، صرف زکات در راه خدا، تعاون و ذات‌البین حکم شرعی حمایت افراد و نهادها از عفاف جنسی را بیان کرده (ص۵۱-۶۲) و پس از آن به بررسی وظایف خانواده، مردم و حکومت پرداخته است.<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> حسین بستان،‌ وظایف حمایتی خانواده‌ها را در سه بخش مورد بررسی قرار داده است:<br /> ====وظایف همسران====<br /> وظایف حمایتی زن و شوهر در قبال یکدیگر از حیث تأثیر بر عفاف جنسی در شش محور مورد توجه نویسنده قرار گرفته است. مؤلف با استناد به مسلّمات فقه، آیات و روایات تمکین جنسی زن از مرد را واجب دانسته و قائل است زن بایستی بدون هیچ‌گونه محدودیت مکانی و زمانی امکان بهره‌گیری جنسی را برای شوهرش فراهم سازد مگر زمانی که عذر شرعی در میان باشد. (ص۶۲-۶۳)<br /> <br /> مؤلف وجوب حمایت جنسی شوهر از زن را نیز مورد بررسی قرار داده و شواهد قرآنی و روایی آن را به چهار دسته ادله اجمالی، ادله خاص، قواعد فقهی و ادله آداب تقسیم کرده است. بستان با تکیه بر ادله خاص به این نتیجه رسیده که مرد حق ندارد بیش از چهار ماه هبستر شدن با همسرش را ترک کند. همچنین از باب نفی حرج و مشقت از زن و قاعده معاشرت به معروف ارضای جنسی زن را وظیفه مرد دانسته است. (ص۶۴-۷۲)<br /> <br /> نویسنده حمایت‌های عاطفی و معیشتی را نیز در باب وظایف همسران مورد بررسی قرار داده و تأمین نفقه زن ولو زن ثروتمند باشد را وظیفه مرد دانسته است. (ص۷۷)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=49958 2024-11-13T18:40:01Z

<p>S.bahrami: </p> <hr /> <div>فقه عفاف جنسی: فقه اجتماعی (کتاب)<br /> <br /> === چکیده ===<br /> '''فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)''' کتابی به زبان فارسی نوشته [[حسین بستان]] (نجفی) است. و موضوع آن بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب ادامه بخش نخست از پژوهش‌های نویسنده در حوزه عفاف جنسی است که با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] منتشر شده است. کتاب فقه عفاف جنسی در بخش فقه اجتماعی را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. <br /> <br /> روش مؤلف در تدوین این کتاب، روش اجتهادی متعارف در حوزه‌های علمیه بوده که بعد از بررسی نظر فقیهان و آیات و روایات مربوط به هر باب، نظر نهایی خود را بازگو می‌کند. کتاب پیش‌رو شامل سه بخش اصلی بوده که در بخش اول، تعلیم و تربیت و اثرگذاری آن در عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و نویسنده به طرح مسائلی همچون احکام عام و مشترک، وظایف و اختیارات خانواده، وظایف روحانیت و حکومت پرداخته است.<br /> <br /> در بخش دوم به تأثیرگذاری رفتارهای حمایتی بر عفاف جنسی پرداخته و وظایف خانواده، والدین، فرزندان، خویشاوندان و عموم مدم را یادآور شده است.<br /> <br /> در بخش سوم عوامل نظارتی مؤثر در عفاف جنسی همچون تأثیرگذاری امر به معروف و نهی از منکر، نظارت شوهر بر زن، نظارت زن بر شوهر و ابعاد نظارتی حکومت‌ها مورد بررسی قرار گرفته است.<br /> <br /> ==ساختار و محتوای کتاب ==<br /> کتاب «فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)» به دنبال بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] با همکاری جبهه فرهنگی حجاب و عفاف در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. [[حسین بستان نجفی]] (زاده ۱۳۴۷ش) نویسنده کتاب، دانش‌آموخته دکتری در رشته جامعه‌شناسی است و عضویت در انجمن مطالعات اجتماعی حوزه علمیه قم و مدیریت گروه جامعه شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه را در کارنامه خود دارد. تدوین چندین مقاله و کتاب همچون «فقه عفاف جنسی (فردی-اجتماعی)»، «نظریه عرفی شدن با رویکرد اجتهادی تجربی» و «خانواده در اسلام» از جمله آثار اوست. <br /> <br /> نویسنده، مباحث فقه عفاف جنسی را در دو محور فردی و اجتماعی مورد بررسی قرار داده و مطالب مربوط به فقه فردی را در کتاب دیگری با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] و مطالب عفاف اجتماعی را در این کتاب گردآورده است.<br /> <br /> کتاب فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی) دارای یک مقدمه و سه بخش است. به‌گفته نویسنده، مبنای شناسایی و تفکیک نهادهای اجتماعی و همچنین وظایف و اختیاراتی که برای هر یک از نهادها تعریف شده، دلالت مستقیم آیات و روایات بوده است؛ به این معنا که عناوین ذیل فصول سه گانه، ناظر به نهادهایی هستند که متون دینی به طور مشخص به بیان وظایف آنها پرداخته‌اند. (ص۴)<br /> <br /> نویسنده مطالب مربوط به عفاف جنسی اجتماعی را در سه فصل بیان کرده است؛ در فصل اول به تأثیرگذاری تعلیم و تربیت در عفاف جنسی پرداخته (ص۷) و در فصل دوم نقش و تأثیرگذاری حمایت را مورد بررسی قرار داده است. (ص۵۱) فصل سوم را نیز به نظارت‌های لازم در حوزه عفاف جنسی اختصاص داده است. (ص۹۹)<br /> ==تعلیم و تربیت==<br /> نویسنده کتاب، اثرگذاری و بررسی تعلیم و تربیت در حوزه عفاف جنسی اجتماعی را در بخش بیان کرده است.<br /> ===احکام عام و مشترک===<br /> به اعتقاد نویسنده، عمومیت برخی از احکام و اصطاحات فقهی به گونه‌ای است که در بخش‌های مختلف فقه از جمله عفاف جنسی اجتماعی راه یافته که اهم آن‌ها عبارت است از:<br /> ارشاد جاهل، راهنمایی به خوبی‌ها، مشاوره در جهت خوبی‌ها، نصیحت، اصلاح ذات‌البین، پرهیز از گمراه کردن دیگران و تأسیس سنت‌های نیک. (ص۷-۲۰)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف با توجه به روایات، وظایف خانواده‌ را به وظایف همسران و وظایف والدین تقسیم کرده و با استدلال به [[آیه ۶ سوره تحریم]] شوهر را موظف به راهنمایی و آموزش همسر دانسته و از باب ارشاد جاهل نیز زن را موظف به راهنمایی شوهر دانسته است.(ص ۲۰-۲۱)<br /> در ادامه به وظایف و اختیارات والدین در قبال تعلیم و تربیت پرداخته شده و بر اساس روایات سه وظیفه برای آنها تعریف شده: آموزش عفاف و حجاب، تربیت عاطفی، شیردهی مناسب. (ص۲۲-۲۹)<br /> ===وظایف و اختیارات روحانیت، عموم مردم و حکومت===<br /> حسین بستان در حوزه تعلیم و تربیت، نهادهایی همچون روحانیت را مسئول دانسته و آنها را با تفقه در دین، افتا، تبلیغ، پرهیز از کتمان علم، تزکیه نفوس، فعل معروف و ترک منکر ارجاع‌پذیر دانسته است. (۲۹-۴۴)<br /> به اعتقاد نویسنده، وظیفه‌ای که محول به عموم مردم در حوزه عفاف جنسی شده مداخله خیرخواهانه و اصلاح‌گرانه آنها در تحکیم و تشکیل خانواده‌هاست که با آگاهی‌بخشی و مشورت‌دهی و پرهیز از اختلاف‌افکنی می‌توانند در امر تعلیم و تربیت سهیم باشند. (ص۴۴-۴۷)<br /> مؤلف کتاب با استفاده از روایات، آموزش مسائل مربوط به عفاف جنسی را از باب از بین بردن جهل و عدم آگاهی، وظیفه حکومت‌ اسلامی دانسته (ص۴۸) و احیای سنت نبوی(ص) همچون فرهنگ‌سازی سنت ازدواج و اتخاذ راهکارهای تشویقی و تنبیهی را به حکومت‌ها محول کرده است. (ص۴۹)<br /> ==حمایت==<br /> از دیگر عوامل مؤثر در عفاف جنسی که مورد توجه نویسنده قرار گرفته حمایت‌های فردی و حکومتی است. (ص۴۹) نویسنده با بیان عناوینی همچون وجوب نصیحت، مطلوبیت برّ و احسان، صرف زکات در راه خدا، تعاون و ذات‌البین حکم شرعی حمایت افراد و نهادها از عفاف جنسی را بیان کرده (ص۵۱-۶۲) و پس از آن به بررسی وظایف خانواده، مردم و حکومت پرداخته است.<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> حسین بستان،‌ وظایف حمایتی خانواده‌ها را در سه بخش مورد بررسی قرار داده است:<br /> ====وظایف همسران====<br /> وظایف حمایتی زن و شوهر در قبال یکدیگر از حیث تأثیر بر عفاف جنسی در شش محور مورد توجه نویسنده قرار گرفته است. مؤلف با استناد به مسلّمات فقه، آیات و روایات تمکین جنسی زن از مرد را واجب دانسته و قائل است زن بایستی بدون هیچ‌گونه محدودیت مکانی و زمانی امکان بهره‌گیری جنسی را برای شوهرش فراهم سازد مگر زمانی که عذر شرعی در میان باشد. (ص۶۲-۶۳)<br /> مؤلف وجوب حمایت جنسی شوهر از زن را نیز مورد بررسی قرار داده و شواهد قرآنی و روایی آن را به چهار دسته ادله اجمالی، ادله خاص، قواعد فقهی و ادله آداب تقسیم کرده است. بستان با تکیه بر ادله خاص به این نتیجه رسیده که مرد حق ندارد بیش از چهار ماه هبستر شدن با همسرش را ترک کند. همچنین از باب نفی حرج و مشقت از زن و قاعده معاشرت به معروف ارضای جنسی زن را وظیفه مرد دانسته است. (ص۶۴-۷۲)<br /> نویسنده حمایت‌های عاطفی و معیشتی را نیز در باب وظایف همسران مورد بررسی قرار داده و تأمین نفقه زن ولو زن ثروتمند باشد را وظیفه مرد دانسته است. (ص۷۷)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=49957 2024-11-13T18:19:29Z

<p>S.bahrami: </p> <hr /> <div>فقه عفاف جنسی: فقه اجتماعی (کتاب)<br /> <br /> === چکیده ===<br /> '''فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)''' کتابی به زبان فارسی نوشته [[حسین بستان]] (نجفی) است. و موضوع آن بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب ادامه بخش نخست از پژوهش‌های نویسنده در حوزه عفاف جنسی است که با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] منتشر شده است. کتاب فقه عفاف جنسی در بخش فقه اجتماعی را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. <br /> <br /> روش مؤلف در تدوین این کتاب، روش اجتهادی متعارف در حوزه‌های علمیه بوده که بعد از بررسی نظر فقیهان و آیات و روایات مربوط به هر باب، نظر نهایی خود را بازگو می‌کند. کتاب پیش‌رو شامل سه بخش اصلی بوده که در بخش اول، تعلیم و تربیت و اثرگذاری آن در عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و نویسنده به طرح مسائلی همچون احکام عام و مشترک، وظایف و اختیارات خانواده، وظایف روحانیت و حکومت پرداخته است.<br /> <br /> در بخش دوم به تأثیرگذاری رفتارهای حمایتی بر عفاف جنسی پرداخته و وظایف خانواده، والدین، فرزندان، خویشاوندان و عموم مدم را یادآور شده است.<br /> <br /> در بخش سوم عوامل نظارتی مؤثر در عفاف جنسی همچون تأثیرگذاری امر به معروف و نهی از منکر، نظارت شوهر بر زن، نظارت زن بر شوهر و ابعاد نظارتی حکومت‌ها مورد بررسی قرار گرفته است.<br /> <br /> ==ساختار و محتوای کتاب ==<br /> کتاب «فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)» به دنبال بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] با همکاری جبهه فرهنگی حجاب و عفاف در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. [[حسین بستان نجفی]] (زاده ۱۳۴۷ش) نویسنده کتاب، دانش‌آموخته دکتری در رشته جامعه‌شناسی است و عضویت در انجمن مطالعات اجتماعی حوزه علمیه قم و مدیریت گروه جامعه شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه را در کارنامه خود دارد. تدوین چندین مقاله و کتاب همچون «فقه عفاف جنسی (فردی-اجتماعی)»، «نظریه عرفی شدن با رویکرد اجتهادی تجربی» و «خانواده در اسلام» از جمله آثار اوست. <br /> <br /> نویسنده، مباحث فقه عفاف جنسی را در دو محور فردی و اجتماعی مورد بررسی قرار داده و مطالب مربوط به فقه فردی را در کتاب دیگری با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] و مطالب عفاف اجتماعی را در این کتاب گردآورده است.<br /> <br /> کتاب فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی) دارای یک مقدمه و سه بخش است. به‌گفته نویسنده، مبنای شناسایی و تفکیک نهادهای اجتماعی و همچنین وظایف و اختیاراتی که برای هر یک از نهادها تعریف شده، دلالت مستقیم آیات و روایات بوده است؛ به این معنا که عناوین ذیل فصول سه گانه، ناظر به نهادهایی هستند که متون دینی به طور مشخص به بیان وظایف آنها پرداخته‌اند. (ص۴)<br /> <br /> نویسنده مطالب مربوط به عفاف جنسی اجتماعی را در سه فصل بیان کرده است؛ در فصل اول به تأثیرگذاری تعلیم و تربیت در عفاف جنسی پرداخته (ص۷) و در فصل دوم نقش و تأثیرگذاری حمایت را مورد بررسی قرار داده است. (ص۵۱) فصل سوم را نیز به نظارت‌های لازم در حوزه عفاف جنسی اختصاص داده است. (ص۹۹)<br /> ==تعلیم و تربیت==<br /> نویسنده کتاب، اثرگذاری و بررسی تعلیم و تربیت در حوزه عفاف جنسی اجتماعی را در بخش بیان کرده است.<br /> ===احکام عام و مشترک===<br /> به اعتقاد نویسنده، عمومیت برخی از احکام و اصطاحات فقهی به گونه‌ای است که در بخش‌های مختلف فقه از جمله عفاف جنسی اجتماعی راه یافته که اهم آن‌ها عبارت است از:<br /> ارشاد جاهل، راهنمایی به خوبی‌ها، مشاوره در جهت خوبی‌ها، نصیحت، اصلاح ذات‌البین، پرهیز از گمراه کردن دیگران و تأسیس سنت‌های نیک. (ص۷-۲۰)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف با توجه به روایات، وظایف خانواده‌ را به وظایف همسران و وظایف والدین تقسیم کرده و با استدلال به [[آیه ۶ سوره تحریم]] شوهر را موظف به راهنمایی و آموزش همسر دانسته و از باب ارشاد جاهل نیز زن را موظف به راهنمایی شوهر دانسته است.(ص ۲۰-۲۱)<br /> در ادامه به وظایف و اختیارات والدین در قبال تعلیم و تربیت پرداخته شده و بر اساس روایات سه وظیفه برای آنها تعریف شده: آموزش عفاف و حجاب، تربیت عاطفی، شیردهی مناسب. (ص۲۲-۲۹)<br /> ===وظایف و اختیارات روحانیت، عموم مردم و حکومت===<br /> حسین بستان در حوزه تعلیم و تربیت، نهادهایی همچون روحانیت را مسئول دانسته و آنها را با تفقه در دین، افتا، تبلیغ، پرهیز از کتمان علم، تزکیه نفوس، فعل معروف و ترک منکر ارجاع‌پذیر دانسته است. (۲۹-۴۴)<br /> به اعتقاد نویسنده، وظیفه‌ای که محول به عموم مردم در حوزه عفاف جنسی شده مداخله خیرخواهانه و اصلاح‌گرانه آنها در تحکیم و تشکیل خانواده‌هاست که با آگاهی‌بخشی و مشورت‌دهی و پرهیز از اختلاف‌افکنی می‌توانند در امر تعلیم و تربیت سهیم باشند. (ص۴۴-۴۷)<br /> مؤلف کتاب با استفاده از روایات، آموزش مسائل مربوط به عفاف جنسی را از باب از بین بردن جهل و عدم آگاهی، وظیفه حکومت‌ اسلامی دانسته (ص۴۸) و احیای سنت نبوی(ص) همچون فرهنگ‌سازی سنت ازدواج و اتخاذ راهکارهای تشویقی و تنبیهی را به حکومت‌ها محول کرده است. (ص۴۹)<br /> ==حمایت==<br /> از دیگر عوامل مؤثر در عفاف جنسی که مورد توجه نویسنده قرار گرفته حمایت‌های فردی و حکومتی است. (ص۴۹) نویسنده با بیان عناوینی همچون وجوب نصیحت، مطلوبیت برّ و احسان، صرف زکات در راه خدا، تعاون و ذات‌البین حکم شرعی حمایت افراد و نهادها از عفاف جنسی را بیان کرده (ص۵۱-۶۲) و پس از آن به بررسی وظایف خانواده، مردم و حکومت پرداخته است.</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=49956 2024-11-13T18:09:23Z

<p>S.bahrami: /* وظایف و اختیارات روحانیت، عموم مردم و حکومت */</p> <hr /> <div>فقه عفاف جنسی: فقه اجتماعی (کتاب)<br /> <br /> === چکیده ===<br /> '''فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)''' کتابی به زبان فارسی نوشته [[حسین بستان]] (نجفی) است. و موضوع آن بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب ادامه بخش نخست از پژوهش‌های نویسنده در حوزه عفاف جنسی است که با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] منتشر شده است. کتاب فقه عفاف جنسی در بخش فقه اجتماعی را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. <br /> <br /> روش مؤلف در تدوین این کتاب، روش اجتهادی متعارف در حوزه‌های علمیه بوده که بعد از بررسی نظر فقیهان و آیات و روایات مربوط به هر باب، نظر نهایی خود را بازگو می‌کند. کتاب پیش‌رو شامل سه بخش اصلی بوده که در بخش اول، تعلیم و تربیت و اثرگذاری آن در عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و نویسنده به طرح مسائلی همچون احکام عام و مشترک، وظایف و اختیارات خانواده، وظایف روحانیت و حکومت پرداخته است.<br /> <br /> در بخش دوم به تأثیرگذاری رفتارهای حمایتی بر عفاف جنسی پرداخته و وظایف خانواده، والدین، فرزندان، خویشاوندان و عموم مدم را یادآور شده است.<br /> <br /> در بخش سوم عوامل نظارتی مؤثر در عفاف جنسی همچون تأثیرگذاری امر به معروف و نهی از منکر، نظارت شوهر بر زن، نظارت زن بر شوهر و ابعاد نظارتی حکومت‌ها مورد بررسی قرار گرفته است.<br /> <br /> ==ساختار و محتوای کتاب ==<br /> کتاب «فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)» به دنبال بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] با همکاری جبهه فرهنگی حجاب و عفاف در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. [[حسین بستان نجفی]] (زاده ۱۳۴۷ش) نویسنده کتاب، دانش‌آموخته دکتری در رشته جامعه‌شناسی است و عضویت در انجمن مطالعات اجتماعی حوزه علمیه قم و مدیریت گروه جامعه شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه را در کارنامه خود دارد. تدوین چندین مقاله و کتاب همچون «فقه عفاف جنسی (فردی-اجتماعی)»، «نظریه عرفی شدن با رویکرد اجتهادی تجربی» و «خانواده در اسلام» از جمله آثار اوست. <br /> <br /> نویسنده، مباحث فقه عفاف جنسی را در دو محور فردی و اجتماعی مورد بررسی قرار داده و مطالب مربوط به فقه فردی را در کتاب دیگری با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] و مطالب عفاف اجتماعی را در این کتاب گردآورده است.<br /> <br /> کتاب فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی) دارای یک مقدمه و سه بخش است. به‌گفته نویسنده، مبنای شناسایی و تفکیک نهادهای اجتماعی و همچنین وظایف و اختیاراتی که برای هر یک از نهادها تعریف شده، دلالت مستقیم آیات و روایات بوده است؛ به این معنا که عناوین ذیل فصول سه گانه، ناظر به نهادهایی هستند که متون دینی به طور مشخص به بیان وظایف آنها پرداخته‌اند. (ص۴)<br /> <br /> نویسنده مطالب مربوط به عفاف جنسی اجتماعی را در سه فصل بیان کرده است؛ در فصل اول به تأثیرگذاری تعلیم و تربیت در عفاف جنسی پرداخته (ص۷) و در فصل دوم نقش و تأثیرگذاری حمایت را مورد بررسی قرار داده است. (ص۵۱) فصل سوم را نیز به نظارت‌های لازم در حوزه عفاف جنسی اختصاص داده است. (ص۹۹)<br /> ==تعلیم و تربیت==<br /> نویسنده کتاب، اثرگذاری و بررسی تعلیم و تربیت در حوزه عفاف جنسی اجتماعی را در بخش بیان کرده است.<br /> ===احکام عام و مشترک===<br /> به اعتقاد نویسنده، عمومیت برخی از احکام و اصطاحات فقهی به گونه‌ای است که در بخش‌های مختلف فقه از جمله عفاف جنسی اجتماعی راه یافته که اهم آن‌ها عبارت است از:<br /> ارشاد جاهل، راهنمایی به خوبی‌ها، مشاوره در جهت خوبی‌ها، نصیحت، اصلاح ذات‌البین، پرهیز از گمراه کردن دیگران و تأسیس سنت‌های نیک. (ص۷-۲۰)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف با توجه به روایات، وظایف خانواده‌ را به وظایف همسران و وظایف والدین تقسیم کرده و با استدلال به [[آیه ۶ سوره تحریم]] شوهر را موظف به راهنمایی و آموزش همسر دانسته و از باب ارشاد جاهل نیز زن را موظف به راهنمایی شوهر دانسته است.(ص ۲۰-۲۱)<br /> در ادامه به وظایف و اختیارات والدین در قبال تعلیم و تربیت پرداخته شده و بر اساس روایات سه وظیفه برای آنها تعریف شده: آموزش عفاف و حجاب، تربیت عاطفی، شیردهی مناسب. (ص۲۲-۲۹)<br /> ===وظایف و اختیارات روحانیت، عموم مردم و حکومت===<br /> حسین بستان در حوزه تعلیم و تربیت، نهادهایی همچون روحانیت را مسئول دانسته و آنها را با تفقه در دین، افتا، تبلیغ، پرهیز از کتمان علم، تزکیه نفوس، فعل معروف و ترک منکر ارجاع‌پذیر دانسته است. (۲۹-۴۴)<br /> به اعتقاد نویسنده، وظیفه‌ای که محول به عموم مردم در حوزه عفاف جنسی شده مداخله خیرخواهانه و اصلاح‌گرانه آنها در تحکیم و تشکیل خانواده‌هاست که با آگاهی‌بخشی و مشورت‌دهی و پرهیز از اختلاف‌افکنی می‌توانند در امر تعلیم و تربیت سهیم باشند. (ص۴۴-۴۷)<br /> مؤلف کتاب با استفاده از روایات، آموزش مسائل مربوط به عفاف جنسی را از باب از بین بردن جهل و عدم آگاهی، وظیفه حکومت‌ اسلامی دانسته (ص۴۸) و احیای سنت نبوی(ص) همچون فرهنگ‌سازی سنت ازدواج و اتخاذ راهکارهای تشویقی و تنبیهی را به حکومت‌ها محول کرده است. (ص۴۹)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=49955 2024-11-13T18:08:53Z

<p>S.bahrami: /* وظایف و اختیارات روحانیت، عموم مردم و حکومت */</p> <hr /> <div>فقه عفاف جنسی: فقه اجتماعی (کتاب)<br /> <br /> === چکیده ===<br /> '''فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)''' کتابی به زبان فارسی نوشته [[حسین بستان]] (نجفی) است. و موضوع آن بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب ادامه بخش نخست از پژوهش‌های نویسنده در حوزه عفاف جنسی است که با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] منتشر شده است. کتاب فقه عفاف جنسی در بخش فقه اجتماعی را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. <br /> <br /> روش مؤلف در تدوین این کتاب، روش اجتهادی متعارف در حوزه‌های علمیه بوده که بعد از بررسی نظر فقیهان و آیات و روایات مربوط به هر باب، نظر نهایی خود را بازگو می‌کند. کتاب پیش‌رو شامل سه بخش اصلی بوده که در بخش اول، تعلیم و تربیت و اثرگذاری آن در عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و نویسنده به طرح مسائلی همچون احکام عام و مشترک، وظایف و اختیارات خانواده، وظایف روحانیت و حکومت پرداخته است.<br /> <br /> در بخش دوم به تأثیرگذاری رفتارهای حمایتی بر عفاف جنسی پرداخته و وظایف خانواده، والدین، فرزندان، خویشاوندان و عموم مدم را یادآور شده است.<br /> <br /> در بخش سوم عوامل نظارتی مؤثر در عفاف جنسی همچون تأثیرگذاری امر به معروف و نهی از منکر، نظارت شوهر بر زن، نظارت زن بر شوهر و ابعاد نظارتی حکومت‌ها مورد بررسی قرار گرفته است.<br /> <br /> ==ساختار و محتوای کتاب ==<br /> کتاب «فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)» به دنبال بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] با همکاری جبهه فرهنگی حجاب و عفاف در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. [[حسین بستان نجفی]] (زاده ۱۳۴۷ش) نویسنده کتاب، دانش‌آموخته دکتری در رشته جامعه‌شناسی است و عضویت در انجمن مطالعات اجتماعی حوزه علمیه قم و مدیریت گروه جامعه شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه را در کارنامه خود دارد. تدوین چندین مقاله و کتاب همچون «فقه عفاف جنسی (فردی-اجتماعی)»، «نظریه عرفی شدن با رویکرد اجتهادی تجربی» و «خانواده در اسلام» از جمله آثار اوست. <br /> <br /> نویسنده، مباحث فقه عفاف جنسی را در دو محور فردی و اجتماعی مورد بررسی قرار داده و مطالب مربوط به فقه فردی را در کتاب دیگری با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] و مطالب عفاف اجتماعی را در این کتاب گردآورده است.<br /> <br /> کتاب فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی) دارای یک مقدمه و سه بخش است. به‌گفته نویسنده، مبنای شناسایی و تفکیک نهادهای اجتماعی و همچنین وظایف و اختیاراتی که برای هر یک از نهادها تعریف شده، دلالت مستقیم آیات و روایات بوده است؛ به این معنا که عناوین ذیل فصول سه گانه، ناظر به نهادهایی هستند که متون دینی به طور مشخص به بیان وظایف آنها پرداخته‌اند. (ص۴)<br /> <br /> نویسنده مطالب مربوط به عفاف جنسی اجتماعی را در سه فصل بیان کرده است؛ در فصل اول به تأثیرگذاری تعلیم و تربیت در عفاف جنسی پرداخته (ص۷) و در فصل دوم نقش و تأثیرگذاری حمایت را مورد بررسی قرار داده است. (ص۵۱) فصل سوم را نیز به نظارت‌های لازم در حوزه عفاف جنسی اختصاص داده است. (ص۹۹)<br /> ==تعلیم و تربیت==<br /> نویسنده کتاب، اثرگذاری و بررسی تعلیم و تربیت در حوزه عفاف جنسی اجتماعی را در بخش بیان کرده است.<br /> ===احکام عام و مشترک===<br /> به اعتقاد نویسنده، عمومیت برخی از احکام و اصطاحات فقهی به گونه‌ای است که در بخش‌های مختلف فقه از جمله عفاف جنسی اجتماعی راه یافته که اهم آن‌ها عبارت است از:<br /> ارشاد جاهل، راهنمایی به خوبی‌ها، مشاوره در جهت خوبی‌ها، نصیحت، اصلاح ذات‌البین، پرهیز از گمراه کردن دیگران و تأسیس سنت‌های نیک. (ص۷-۲۰)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف با توجه به روایات، وظایف خانواده‌ را به وظایف همسران و وظایف والدین تقسیم کرده و با استدلال به [[آیه ۶ سوره تحریم]] شوهر را موظف به راهنمایی و آموزش همسر دانسته و از باب ارشاد جاهل نیز زن را موظف به راهنمایی شوهر دانسته است.(ص ۲۰-۲۱)<br /> در ادامه به وظایف و اختیارات والدین در قبال تعلیم و تربیت پرداخته شده و بر اساس روایات سه وظیفه برای آنها تعریف شده: آموزش عفاف و حجاب، تربیت عاطفی، شیردهی مناسب. (ص۲۲-۲۹)<br /> ===وظایف و اختیارات روحانیت، عموم مردم و حکومت===<br /> حسین بستان در حوزه تعلیم و تربیت نهادهایی همچون روحانیت را مسئول دانسته و آنها را با تفقه در دین، افتا، تبلیغ، پرهیز از کتمان علم، تزکیه نفوس، فعل معروف و ترک منکر ارجاع‌پذیر دانسته است. (۲۹-۴۴)<br /> به اعتقاد نویسنده، وظیفه‌ای که محول به عموم مردم در حوزه عفاف جنسی شده مداخله خیرخواهانه و اصلاح‌گرانه آنها در تحکیم و تشکیل خانواده‌هاست که با آگاهی‌بخشی و مشورت‌دهی و پرهیز از اختلاف‌افکنی می‌توانند در امر تعلیم و تربیت سهیم باشند. (ص۴۴-۴۷)<br /> مؤلف کتاب با استفاده از روایات، آموزش مسائل مربوط به عفاف جنسی را از باب از بین بردن جهل و عدم آگاهی، وظیفه حکومت‌ اسلامی دانسته (ص۴۸) و احیای سنت نبوی(ص) همچون فرهنگ‌سازی سنت ازدواج و اتخاذ راهکارهای تشویقی و تنبیهی را به حکومت‌ها محول کرده است. (ص۴۹)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=49954 2024-11-13T17:56:46Z

<p>S.bahrami: </p> <hr /> <div>فقه عفاف جنسی: فقه اجتماعی (کتاب)<br /> <br /> === چکیده ===<br /> '''فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)''' کتابی به زبان فارسی نوشته [[حسین بستان]] (نجفی) است. و موضوع آن بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب ادامه بخش نخست از پژوهش‌های نویسنده در حوزه عفاف جنسی است که با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] منتشر شده است. کتاب فقه عفاف جنسی در بخش فقه اجتماعی را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. <br /> <br /> روش مؤلف در تدوین این کتاب، روش اجتهادی متعارف در حوزه‌های علمیه بوده که بعد از بررسی نظر فقیهان و آیات و روایات مربوط به هر باب، نظر نهایی خود را بازگو می‌کند. کتاب پیش‌رو شامل سه بخش اصلی بوده که در بخش اول، تعلیم و تربیت و اثرگذاری آن در عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و نویسنده به طرح مسائلی همچون احکام عام و مشترک، وظایف و اختیارات خانواده، وظایف روحانیت و حکومت پرداخته است.<br /> <br /> در بخش دوم به تأثیرگذاری رفتارهای حمایتی بر عفاف جنسی پرداخته و وظایف خانواده، والدین، فرزندان، خویشاوندان و عموم مدم را یادآور شده است.<br /> <br /> در بخش سوم عوامل نظارتی مؤثر در عفاف جنسی همچون تأثیرگذاری امر به معروف و نهی از منکر، نظارت شوهر بر زن، نظارت زن بر شوهر و ابعاد نظارتی حکومت‌ها مورد بررسی قرار گرفته است.<br /> <br /> ==ساختار و محتوای کتاب ==<br /> کتاب «فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)» به دنبال بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] با همکاری جبهه فرهنگی حجاب و عفاف در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. [[حسین بستان نجفی]] (زاده ۱۳۴۷ش) نویسنده کتاب، دانش‌آموخته دکتری در رشته جامعه‌شناسی است و عضویت در انجمن مطالعات اجتماعی حوزه علمیه قم و مدیریت گروه جامعه شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه را در کارنامه خود دارد. تدوین چندین مقاله و کتاب همچون «فقه عفاف جنسی (فردی-اجتماعی)»، «نظریه عرفی شدن با رویکرد اجتهادی تجربی» و «خانواده در اسلام» از جمله آثار اوست. <br /> <br /> نویسنده، مباحث فقه عفاف جنسی را در دو محور فردی و اجتماعی مورد بررسی قرار داده و مطالب مربوط به فقه فردی را در کتاب دیگری با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] و مطالب عفاف اجتماعی را در این کتاب گردآورده است.<br /> <br /> کتاب فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی) دارای یک مقدمه و سه بخش است. به‌گفته نویسنده، مبنای شناسایی و تفکیک نهادهای اجتماعی و همچنین وظایف و اختیاراتی که برای هر یک از نهادها تعریف شده، دلالت مستقیم آیات و روایات بوده است؛ به این معنا که عناوین ذیل فصول سه گانه، ناظر به نهادهایی هستند که متون دینی به طور مشخص به بیان وظایف آنها پرداخته‌اند. (ص۴)<br /> <br /> نویسنده مطالب مربوط به عفاف جنسی اجتماعی را در سه فصل بیان کرده است؛ در فصل اول به تأثیرگذاری تعلیم و تربیت در عفاف جنسی پرداخته (ص۷) و در فصل دوم نقش و تأثیرگذاری حمایت را مورد بررسی قرار داده است. (ص۵۱) فصل سوم را نیز به نظارت‌های لازم در حوزه عفاف جنسی اختصاص داده است. (ص۹۹)<br /> ==تعلیم و تربیت==<br /> نویسنده کتاب، اثرگذاری و بررسی تعلیم و تربیت در حوزه عفاف جنسی اجتماعی را در بخش بیان کرده است.<br /> ===احکام عام و مشترک===<br /> به اعتقاد نویسنده، عمومیت برخی از احکام و اصطاحات فقهی به گونه‌ای است که در بخش‌های مختلف فقه از جمله عفاف جنسی اجتماعی راه یافته که اهم آن‌ها عبارت است از:<br /> ارشاد جاهل، راهنمایی به خوبی‌ها، مشاوره در جهت خوبی‌ها، نصیحت، اصلاح ذات‌البین، پرهیز از گمراه کردن دیگران و تأسیس سنت‌های نیک. (ص۷-۲۰)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف با توجه به روایات، وظایف خانواده‌ را به وظایف همسران و وظایف والدین تقسیم کرده و با استدلال به [[آیه ۶ سوره تحریم]] شوهر را موظف به راهنمایی و آموزش همسر دانسته و از باب ارشاد جاهل نیز زن را موظف به راهنمایی شوهر دانسته است.(ص ۲۰-۲۱)<br /> در ادامه به وظایف و اختیارات والدین در قبال تعلیم و تربیت پرداخته شده و بر اساس روایات سه وظیفه برای آنها تعریف شده: آموزش عفاف و حجاب، تربیت عاطفی، شیردهی مناسب. (ص۲۲-۲۹)<br /> ===وظایف و اختیارات روحانیت، عموم مردم و حکومت===<br /> حسین بستان در حوزه تعلی و تربیت نهادهایی همچون روحانیت را مسئول دانسته و آنها را با تفقه در دین، افتا، تبلیغ، پرهیز از کتمان علم، تزکیه نفوس، فعل معروف و ترک منکر ارجاع‌پذیر دانسته است. (۲۹-۴۴)<br /> به اعتقاد نویسنده، وظیفه‌ای که محول به عموم مردم در حوزه عفاف جنسی شده مداخله خیرخواهانه و اصلاح‌گرانه آنها در تحکیم و تشکیل خانواده‌هاست که با آگاهی‌بخشی و مشورت‌دهی و پرهیز از اختلاف‌افکنی می‌توانند در امر تعلیم و تربیت سهیم باشند. (ص۴۴-۴۷)<br /> مؤلف کتاب با استفاده از روایات، آموزش مسائل مربوط به عفاف جنسی را از باب از بین بردن جهل و عدم آگاهی، وظیفه حکومت‌ اسلامی دانسته (ص۴۸) و احیای سنت نبوی(ص) همچون فرهنگ‌سازی سنت ازدواج و اتخاذ راهکارهای تشویقی و تنبیهی را به حکومت‌ها محول کرده است. (ص۴۹)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=49953 2024-11-13T17:01:25Z

<p>S.bahrami: /* وظایف و اختیارات خانواده */</p> <hr /> <div>فقه عفاف جنسی: فقه اجتماعی (کتاب)<br /> <br /> === چکیده ===<br /> '''فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)''' کتابی به زبان فارسی نوشته [[حسین بستان]] (نجفی) است. و موضوع آن بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب ادامه بخش نخست از پژوهش‌های نویسنده در حوزه عفاف جنسی است که با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] منتشر شده است. کتاب فقه عفاف جنسی در بخش فقه اجتماعی را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. <br /> <br /> روش مؤلف در تدوین این کتاب، روش اجتهادی متعارف در حوزه‌های علمیه بوده که بعد از بررسی نظر فقیهان و آیات و روایات مربوط به هر باب، نظر نهایی خود را بازگو می‌کند. کتاب پیش‌رو شامل سه بخش اصلی بوده که در بخش اول، تعلیم و تربیت و اثرگذاری آن در عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و نویسنده به طرح مسائلی همچون احکام عام و مشترک، وظایف و اختیارات خانواده، وظایف روحانیت و حکومت پرداخته است.<br /> <br /> در بخش دوم به تأثیرگذاری رفتارهای حمایتی بر عفاف جنسی پرداخته و وظایف خانواده، والدین، فرزندان، خویشاوندان و عموم مدم را یادآور شده است.<br /> <br /> در بخش سوم عوامل نظارتی مؤثر در عفاف جنسی همچون تأثیرگذاری امر به معروف و نهی از منکر، نظارت شوهر بر زن، نظارت زن بر شوهر و ابعاد نظارتی حکومت‌ها مورد بررسی قرار گرفته است.<br /> <br /> ==ساختار و محتوای کتاب ==<br /> کتاب «فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)» به دنبال بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] با همکاری جبهه فرهنگی حجاب و عفاف در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. [[حسین بستان نجفی]] (زاده ۱۳۴۷ش) نویسنده کتاب، دانش‌آموخته دکتری در رشته جامعه‌شناسی است و عضویت در انجمن مطالعات اجتماعی حوزه علمیه قم و مدیریت گروه جامعه شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه را در کارنامه خود دارد. تدوین چندین مقاله و کتاب همچون «فقه عفاف جنسی (فردی-اجتماعی)»، «نظریه عرفی شدن با رویکرد اجتهادی تجربی» و «خانواده در اسلام» از جمله آثار اوست. <br /> <br /> نویسنده، مباحث فقه عفاف جنسی را در دو محور فردی و اجتماعی مورد بررسی قرار داده و مطالب مربوط به فقه فردی را در کتاب دیگری با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] و مطالب عفاف اجتماعی را در این کتاب گردآورده است.<br /> <br /> کتاب فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی) دارای یک مقدمه و سه بخش است. به‌گفته نویسنده، مبنای شناسایی و تفکیک نهادهای اجتماعی و همچنین وظایف و اختیاراتی که برای هر یک از نهادها تعریف شده، دلالت مستقیم آیات و روایات بوده است؛ به این معنا که عناوین ذیل فصول سه گانه، ناظر به نهادهایی هستند که متون دینی به طور مشخص به بیان وظایف آنها پرداخته‌اند. (ص۴)<br /> <br /> نویسنده مطالب مربوط به عفاف جنسی اجتماعی را در سه فصل بیان کرده است؛ در فصل اول به تأثیرگذاری تعلیم و تربیت در عفاف جنسی پرداخته (ص۷) و در فصل دوم نقش و تأثیرگذاری حمایت را مورد بررسی قرار داده است. (ص۵۱) فصل سوم را نیز به نظارت‌های لازم در حوزه عفاف جنسی اختصاص داده است. (ص۹۹)<br /> ==تعلیم و تربیت==<br /> نویسنده کتاب، اثرگذاری و بررسی تعلیم و تربیت در حوزه عفاف جنسی اجتماعی را در بخش بیان کرده است.<br /> ===احکام عام و مشترک===<br /> به اعتقاد نویسنده، عمومیت برخی از احکام و اصطاحات فقهی به گونه‌ای است که در بخش‌های مختلف فقه از جمله عفاف جنسی اجتماعی راه یافته که اهم آن‌ها عبارت است از:<br /> ارشاد جاهل، راهنمایی به خوبی‌ها، مشاوره در جهت خوبی‌ها، نصیحت، اصلاح ذات‌البین، پرهیز از گمراه کردن دیگران و تأسیس سنت‌های نیک. (ص۷-۲۰)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف با توجه به روایات، وظایف خانواده‌ را به وظایف همسران و وظایف والدین تقسیم کرده و با استدلال به [[آیه ۶ سوره تحریم]] شوهر را موظف به راهنمایی و آموزش همسر دانسته و از باب ارشاد جاهل نیز زن را موظف به راهنمایی شوهر دانسته است.(ص ۲۰-۲۱)<br /> در ادامه به وظایف و اختیارات والدین در قبال تعلیم و تربیت پرداخته شده و بر اساس روایات سه وظیفه برای آنها تعریف شده: آموزش عفاف و حجاب، تربیت عاطفی، شیردهی مناسب. (ص۲۲-۲۹)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=49952 2024-11-13T16:59:07Z

<p>S.bahrami: </p> <hr /> <div>فقه عفاف جنسی: فقه اجتماعی (کتاب)<br /> <br /> === چکیده ===<br /> '''فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)''' کتابی به زبان فارسی نوشته [[حسین بستان]] (نجفی) است. و موضوع آن بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب ادامه بخش نخست از پژوهش‌های نویسنده در حوزه عفاف جنسی است که با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] منتشر شده است. کتاب فقه عفاف جنسی در بخش فقه اجتماعی را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. <br /> <br /> روش مؤلف در تدوین این کتاب، روش اجتهادی متعارف در حوزه‌های علمیه بوده که بعد از بررسی نظر فقیهان و آیات و روایات مربوط به هر باب، نظر نهایی خود را بازگو می‌کند. کتاب پیش‌رو شامل سه بخش اصلی بوده که در بخش اول، تعلیم و تربیت و اثرگذاری آن در عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و نویسنده به طرح مسائلی همچون احکام عام و مشترک، وظایف و اختیارات خانواده، وظایف روحانیت و حکومت پرداخته است.<br /> <br /> در بخش دوم به تأثیرگذاری رفتارهای حمایتی بر عفاف جنسی پرداخته و وظایف خانواده، والدین، فرزندان، خویشاوندان و عموم مدم را یادآور شده است.<br /> <br /> در بخش سوم عوامل نظارتی مؤثر در عفاف جنسی همچون تأثیرگذاری امر به معروف و نهی از منکر، نظارت شوهر بر زن، نظارت زن بر شوهر و ابعاد نظارتی حکومت‌ها مورد بررسی قرار گرفته است.<br /> <br /> ==ساختار و محتوای کتاب ==<br /> کتاب «فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)» به دنبال بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] با همکاری جبهه فرهنگی حجاب و عفاف در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. [[حسین بستان نجفی]] (زاده ۱۳۴۷ش) نویسنده کتاب، دانش‌آموخته دکتری در رشته جامعه‌شناسی است و عضویت در انجمن مطالعات اجتماعی حوزه علمیه قم و مدیریت گروه جامعه شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه را در کارنامه خود دارد. تدوین چندین مقاله و کتاب همچون «فقه عفاف جنسی (فردی-اجتماعی)»، «نظریه عرفی شدن با رویکرد اجتهادی تجربی» و «خانواده در اسلام» از جمله آثار اوست. <br /> <br /> نویسنده، مباحث فقه عفاف جنسی را در دو محور فردی و اجتماعی مورد بررسی قرار داده و مطالب مربوط به فقه فردی را در کتاب دیگری با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] و مطالب عفاف اجتماعی را در این کتاب گردآورده است.<br /> <br /> کتاب فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی) دارای یک مقدمه و سه بخش است. به‌گفته نویسنده، مبنای شناسایی و تفکیک نهادهای اجتماعی و همچنین وظایف و اختیاراتی که برای هر یک از نهادها تعریف شده، دلالت مستقیم آیات و روایات بوده است؛ به این معنا که عناوین ذیل فصول سه گانه، ناظر به نهادهایی هستند که متون دینی به طور مشخص به بیان وظایف آنها پرداخته‌اند. (ص۴)<br /> <br /> نویسنده مطالب مربوط به عفاف جنسی اجتماعی را در سه فصل بیان کرده است؛ در فصل اول به تأثیرگذاری تعلیم و تربیت در عفاف جنسی پرداخته (ص۷) و در فصل دوم نقش و تأثیرگذاری حمایت را مورد بررسی قرار داده است. (ص۵۱) فصل سوم را نیز به نظارت‌های لازم در حوزه عفاف جنسی اختصاص داده است. (ص۹۹)<br /> ==تعلیم و تربیت==<br /> نویسنده کتاب، اثرگذاری و بررسی تعلیم و تربیت در حوزه عفاف جنسی اجتماعی را در بخش بیان کرده است.<br /> ===احکام عام و مشترک===<br /> به اعتقاد نویسنده، عمومیت برخی از احکام و اصطاحات فقهی به گونه‌ای است که در بخش‌های مختلف فقه از جمله عفاف جنسی اجتماعی راه یافته که اهم آن‌ها عبارت است از:<br /> ارشاد جاهل، راهنمایی به خوبی‌ها، مشاوره در جهت خوبی‌ها، نصیحت، اصلاح ذات‌البین، پرهیز از گمراه کردن دیگران و تأسیس سنت‌های نیک. (ص۷-۲۰)<br /> ===وظایف و اختیارات خانواده===<br /> مؤلف با توجه به روایات مربوط، وظایف خانواده‌ را به وظایف همسران و وظایف والدین تقسیم کرده و با استدلال به [[آیه ۶ سوره تحریم]] شوهر را موظف به راهنمایی و آموزش همسر دانسته و از باب ارشاد جاهل نیز زن را موظف به راهنمایی شوهر دانسته است.(ص ۲۰-۲۱)<br /> در ادامه به وظایف و اختیارات والدین در قبال تعلیم و تربیت پرداخته شده و بر اساس روایات سه وظیفه برای آنها تعریف شده: آموزش عفاف و حجاب، تربیت عاطفی، شیردهی مناسب. (ص۲۲-۲۹)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=49951 2024-11-13T16:36:37Z

<p>S.bahrami: </p> <hr /> <div>فقه عفاف جنسی: فقه اجتماعی (کتاب)<br /> <br /> === چکیده ===<br /> '''فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)''' کتابی به زبان فارسی نوشته [[حسین بستان]] (نجفی) است. و موضوع آن بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب ادامه بخش نخست از پژوهش‌های نویسنده در حوزه عفاف جنسی است که با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] منتشر شده است. کتاب فقه عفاف جنسی در بخش فقه اجتماعی را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. <br /> <br /> روش مؤلف در تدوین این کتاب، روش اجتهادی متعارف در حوزه‌های علمیه بوده که بعد از بررسی نظر فقیهان و آیات و روایات مربوط به هر باب، نظر نهایی خود را بازگو می‌کند. کتاب پیش‌رو شامل سه بخش اصلی بوده که در بخش اول، تعلیم و تربیت و اثرگذاری آن در عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و نویسنده به طرح مسائلی همچون احکام عام و مشترک، وظایف و اختیارات خانواده، وظایف روحانیت و حکومت پرداخته است.<br /> <br /> در بخش دوم به تأثیرگذاری رفتارهای حمایتی بر عفاف جنسی پرداخته و وظایف خانواده، والدین، فرزندان، خویشاوندان و عموم مدم را یادآور شده است.<br /> <br /> در بخش سوم عوامل نظارتی مؤثر در عفاف جنسی همچون تأثیرگذاری امر به معروف و نهی از منکر، نظارت شوهر بر زن، نظارت زن بر شوهر و ابعاد نظارتی حکومت‌ها مورد بررسی قرار گرفته است.<br /> <br /> ==ساختار و محتوای کتاب ==<br /> کتاب «فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)» به دنبال بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] با همکاری جبهه فرهنگی حجاب و عفاف در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. [[حسین بستان نجفی]] (زاده ۱۳۴۷ش) نویسنده کتاب، دانش‌آموخته دکتری در رشته جامعه‌شناسی است و عضویت در انجمن مطالعات اجتماعی حوزه علمیه قم و مدیریت گروه جامعه شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه را در کارنامه خود دارد. تدوین چندین مقاله و کتاب همچون «فقه عفاف جنسی (فردی-اجتماعی)»، «نظریه عرفی شدن با رویکرد اجتهادی تجربی» و «خانواده در اسلام» از جمله آثار اوست. <br /> <br /> نویسنده، مباحث فقه عفاف جنسی را در دو محور فردی و اجتماعی مورد بررسی قرار داده و مطالب مربوط به فقه فردی را در کتاب دیگری با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] و مطالب عفاف اجتماعی را در این کتاب گردآورده است.<br /> <br /> کتاب فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی) دارای یک مقدمه و سه بخش است. به‌گفته نویسنده، مبنای شناسایی و تفکیک نهادهای اجتماعی و همچنین وظایف و اختیاراتی که برای هر یک از نهادها تعریف شده، دلالت مستقیم آیات و روایات بوده است؛ به این معنا که عناوین ذیل فصول سه گانه، ناظر به نهادهایی هستند که متون دینی به طور مشخص به بیان وظایف آنها پرداخته‌اند. (ص۴)<br /> <br /> نویسنده مطالب مربوط به عفاف جنسی اجتماعی را در سه فصل بیان کرده است؛ در فصل اول به تأثیرگذاری تعلیم و تربیت در عفاف جنسی پرداخته (ص۷) و در فصل دوم نقش و تأثیرگذاری حمایت را مورد بررسی قرار داده است. (ص۵۱) فصل سوم را نیز به نظارت‌های لازم در حوزه عفاف جنسی اختصاص داده است. (ص۹۹)<br /> ==تعلیم و تربیت==<br /> نویسنده کتاب، اثرگذاری و بررسی تعلیم و تربیت در حوزه عفاف جنسی اجتماعی را در بخش بیان کرده است.<br /> ===احکام عام و مشترک===<br /> به اعتقاد نویسنده، عمومیت برخی از احکام و اصطاحات فقهی به گونه‌ای است که در بخش‌های مختلف فقه از جمله عفاف جنسی اجتماعی راه یافته که اهم آن‌ها عبارت است از:<br /> ارشاد جاهل، راهنمایی به خوبی‌ها، مشاوره در جهت خوبی‌ها، نصیحت، اصلاح ذات‌البین، پرهیز از گمراه کردن دیگران و تأسیس سنت‌های نیک. (ص۷-۲۰)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=49950 2024-11-13T16:15:15Z

<p>S.bahrami: </p> <hr /> <div>فقه عفاف جنسی: فقه اجتماعی (کتاب)<br /> <br /> === چکیده ===<br /> '''فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)''' کتابی به زبان فارسی نوشته [[حسین بستان]] (نجفی) است. و موضوع آن بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب ادامه بخش نخست از پژوهش‌های نویسنده در حوزه عفاف جنسی است که با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] منتشر شده است. کتاب فقه عفاف جنسی در بخش فقه اجتماعی را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. <br /> <br /> روش مؤلف در تدوین این کتاب، روش اجتهادی متعارف در حوزه‌های علمیه بوده که بعد از بررسی نظر فقیهان و آیات و روایات مربوط به هر باب، نظر نهایی خود را بازگو می‌کند. کتاب پیش‌رو شامل سه بخش اصلی بوده که در بخش اول، تعلیم و تربیت و اثرگذاری آن در عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و نویسنده به طرح مسائلی همچون احکام عام و مشترک، وظایف و اختیارات خانواده، وظایف روحانیت و حکومت پرداخته است.<br /> <br /> در بخش دوم به تأثیرگذاری رفتارهای حمایتی بر عفاف جنسی پرداخته و وظایف خانواده، والدین، فرزندان، خویشاوندان و عموم مدم را یادآور شده است.<br /> <br /> در بخش سوم عوامل نظارتی مؤثر در عفاف جنسی همچون تأثیرگذاری امر به معروف و نهی از منکر، نظارت شوهر بر زن، نظارت زن بر شوهر و ابعاد نظارتی حکومت‌ها مورد بررسی قرار گرفته است.<br /> <br /> ==ساختار و محتوای کتاب ==<br /> کتاب «فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)» به دنبال بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] با همکاری جبهه فرهنگی حجاب و عفاف در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. [[حسین بستان نجفی]] (زاده ۱۳۴۷ش) نویسنده کتاب، دانش‌آموخته دکتری در رشته جامعه‌شناسی است و عضویت در انجمن مطالعات اجتماعی حوزه علمیه قم و مدیریت گروه جامعه شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه را در کارنامه خود دارد. تدوین چندین مقاله و کتاب همچون «فقه عفاف جنسی (فردی-اجتماعی)»، «نظریه عرفی شدن با رویکرد اجتهادی تجربی» و «خانواده در اسلام» از جمله آثار اوست. <br /> <br /> نویسنده، مباحث فقه عفاف جنسی را در دو محور فردی و اجتماعی مورد بررسی قرار داده و مطالب مربوط به فقه فردی را در کتاب دیگری با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] و مطالب عفاف اجتماعی را در این کتاب گردآورده است.<br /> <br /> کتاب فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی) دارای یک مقدمه و سه بخش است. به‌گفته نویسنده، مبنای شناسایی و تفکیک نهادهای اجتماعی و همچنین وظایف و اختیاراتی که برای هر یک از نهادها تعریف شده، دلالت مستقیم آیات و روایات بوده است؛ به این معنا که عناوین ذیل فصول سه گانه، ناظر به نهادهایی هستند که متون دینی به طور مشخص به بیان وظایف آنها پرداخته‌اند. (ص۴)<br /> <br /> نویسنده مطالب مربوط به عفاف جنسی اجتماعی را در سه فصل بیان کرده؛ در فصل اول به تأثیرگذاری تعلیم و تربیت در عفاف جنسی پرداخته (ص۷) و در فصل دوم نقش و تأثیرگذاری حمایت را مورد بررسی قرار داده است. (ص۵۱) فصل سوم را نیز به نظارت‌های لازم در حوزه عفاف جنسی اختصاص داده است. (ص۹۹)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=49949 2024-11-13T16:02:54Z

<p>S.bahrami: </p> <hr /> <div>فقه عفاف جنسی: فقه اجتماعی (کتاب)<br /> <br /> === چکیده ===<br /> '''فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)''' کتابی به زبان فارسی نوشته [[حسین بستان]] (نجفی) است. و موضوع آن بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب ادامه بخش نخست از پژوهش‌های نویسنده در حوزه عفاف جنسی است که با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] منتشر شده است. کتاب فقه عفاف جنسی در بخش فقه اجتماعی را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. <br /> <br /> روش مؤلف در تدوین این کتاب، روش اجتهادی متعارف در حوزه‌های علمیه بوده که بعد از بررسی نظر فقیهان و آیات و روایات مربوط به هر باب، نظر نهایی خود را بازگو می‌کند. کتاب پیش‌رو شامل سه بخش اصلی بوده که در بخش اول، تعلیم و تربیت و اثرگذاری آن در عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و نویسنده به طرح مسائلی همچون احکام عام و مشترک، وظایف و اختیارات خانواده، وظایف روحانیت و حکومت پرداخته است.<br /> <br /> در بخش دوم به تأثیرگذاری رفتارهای حمایتی بر عفاف جنسی پرداخته و وظایف خانواده، والدین، فرزندان، خویشاوندان و عموم مدم را یادآور شده است.<br /> <br /> در بخش سوم عوامل نظارتی مؤثر در عفاف جنسی همچون تأثیرگذاری امر به معروف و نهی از منکر، نظارت شوهر بر زن، نظارت زن بر شوهر و ابعاد نظارتی حکومت‌ها مورد بررسی قرار گرفته است.<br /> <br /> ==ساختار و محتوای کتاب ==<br /> کتاب «فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)» به دنبال بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] با همکاری جبهه فرهنگی حجاب و عفاف در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. [[حسین بستان نجفی]] (زاده ۱۳۴۷ش) نویسنده کتاب، دانش‌آموخته دکتری در رشته جامعه‌شناسی است و عضویت در انجمن مطالعات اجتماعی حوزه علمیه قم و مدیریت گروه جامعه شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه را در کارنامه خود دارد. تدوین چندین مقاله و کتاب همچون «فقه عفاف جنسی (فردی-اجتماعی)»، «نظریه عرفی شدن با رویکرد اجتهادی تجربی» و «خانواده در اسلام» از جمله آثار اوست. <br /> <br /> نویسنده، مباحث فقه عفاف جنسی را در دو محور فردی و اجتماعی مورد بررسی قرار داده و مطالب مربوط به فقه فردی را در کتاب دیگری با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] و مطالب عفاف اجتماعی را در این کتاب گردآورده است.<br /> <br /> کتاب فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی) دارای یک مقدمه و سه بخش است. به‌گفته نویسنده، مبنای شناسایی و تفکیک نهادهای اجتماعی و همچنین وظایف و اختیاراتی که برای هر یک از نهادها تعریف شده، دلالت مستقیم آیات و روایات بوده است؛ به این معنا که عناوین ذیل فصول سه گانه، ناظر به نهادهایی هستند که متون دینی به طور مشخص به بیان وظایف آنها پرداخته‌اند. (ص۴)</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86&diff=49789 2024-11-11T15:01:19Z

<p>S.bahrami: صفحه‌ای تازه حاوی «فقه عفاف جنسی: فقه اجتماعی (کتاب) === چکیده === &#039;&#039;&#039;فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)&#039;&#039;&#039; کتابی به زبان فارسی نوشته حسین بستان (نجفی) است. و موضوع آن بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفی...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>فقه عفاف جنسی: فقه اجتماعی (کتاب)<br /> <br /> === چکیده ===<br /> '''فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)''' کتابی به زبان فارسی نوشته [[حسین بستان]] (نجفی) است. و موضوع آن بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب ادامه بخش نخست از پژوهش‌های نویسنده در حوزه عفاف جنسی است که با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] منتشر شده است. کتاب فقه عفاف جنسی در بخش فقه اجتماعی را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. <br /> <br /> روش مؤلف در تدوین این کتاب، روش اجتهادی متعارف در حوزه‌های علمیه بوده که بعد از بررسی نظر فقیهان و آیات و روایات مربوط به هر باب، نظر نهایی خود را بازگو می‌کند. کتاب پیش‌رو شامل سه بخش اصلی بوده که در بخش اول، تعلیم و تربیت و اثرگذاری آن در عفاف جنسی مورد بررسی قرار گرفته و نویسنده به طرح مسائلی همچون احکام عام و مشترک، وظایف و اختیارات خانواده، وظایف روحانیت و حکومت پرداخته است.<br /> <br /> در بخش دوم به تأثیرگذاری رفتارهای حمایتی بر عفاف جنسی پرداخته و وظایف خانواده، والدین، فرزندان، خویشاوندان و عموم مدم را یادآور شده است.<br /> <br /> در بخش سوم عوامل نظارتی مؤثر در عفاف جنسی همچون تأثیرگذاری امر به معروف و نهی از منکر، نظارت شوهر بر زن، نظارت زن بر شوهر و ابعاد نظارتی حکومت‌ها مورد بررسی قرار گرفته است.<br /> <br /> ==ساختار و محتوای کتاب ==<br /> کتاب «فقه عفاف جنسی (فقه اجتماعی)» به دنبال بررسی احکام شرعیِ متوجه افراد، هویت‌ها، نهادها و سازمان‌های اجتماعی در زمینه‌ رفتارهای عفیفانه یا غیرعفیفانه دیگران است. این کتاب را [[پژوهشگاه حوزه و دانشگاه]] با همکاری جبهه فرهنگی حجاب و عفاف در سال ۱۳۹۹ش منتشر کرده است. [[حسین بستان نجفی]] (زاده ۱۳۴۷ش) نویسنده کتاب، دانش‌آموخته دکتری در رشته جامعه‌شناسی است و عضویت در انجمن مطالعات اجتماعی حوزه علمیه قم و مدیریت گروه جامعه شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه را در کارنامه خود دارد. تدوین چندین مقاله و کتاب همچون «فقه عفاف جنسی (فردی-اجتماعی)»، «نظریه عرفی شدن با رویکرد اجتهادی تجربی» و «خانواده در اسلام» از جمله آثار اوست. <br /> <br /> نویسنده، مباحث فقه عفاف جنسی را در دو محور فردی و اجتماعی مورد بررسی قرار داده و مطالب مربوط به فقه فردی را در کتاب دیگری با نام [[فقه عفاف جنسی: فقه فردی (کتاب)|فقه عفاف جنسی (فقه فردی)]] و مطالب عفاف اجتماعی را در این کتاب گردآورده است.</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami&diff=46576 2024-09-23T10:28:29Z

<p>S.bahrami: </p> <hr /> <div>{{صفحه کاربری استاندارد}}</div>

S.bahrami https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:S.bahrami&diff=46575 2024-09-23T10:27:58Z

<p>S.bahrami: صفحه‌ای تازه حاوی «{{صفحه کاربری استاندارد|مقاله‌های علیرضا صالحی}}» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>{{صفحه کاربری استاندارد|مقاله‌های علیرضا صالحی}}</div>

S.bahrami