https://ency.feqhemoaser.com/fa/history/%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%AF_%D8%B2%D9%88%D8%AC%D8%A7%D8%AA?feed=atom 2026-05-27T18:14:11Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%AF_%D8%B2%D9%88%D8%AC%D8%A7%D8%AA&diff=65902&oldid=prev 2026-03-15T07:34:44Z

<p><span class="autocomment">تبیین مسئله</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۵ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۳۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l23">خط ۲۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>طرح مجدد این مسئله در دوران معاصر، به دلیل تحولات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی و همچنین افزایش آگاهی و مطالبه نسبت به حقوق زنان و خانواده، اهمیت ویژه‌ای یافته است. ظهور چالش‌های عملی در اجرای عدالت میان همسران، پیامدهای روانی و اجتماعی ناشی از آن و تفسیرهای نوین از متون دینی، منجر به شکل‌گیری دیدگاه‌های مقید و مشروط در میان فقها و حقوقدانان شده است، که در این مقاله برخی از آنها تبیین خواهند شد.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>طرح مجدد این مسئله در دوران معاصر، به دلیل تحولات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی و همچنین افزایش آگاهی و مطالبه نسبت به حقوق زنان و خانواده، اهمیت ویژه‌ای یافته است. ظهور چالش‌های عملی در اجرای عدالت میان همسران، پیامدهای روانی و اجتماعی ناشی از آن و تفسیرهای نوین از متون دینی، منجر به شکل‌گیری دیدگاه‌های مقید و مشروط در میان فقها و حقوقدانان شده است، که در این مقاله برخی از آنها تبیین خواهند شد.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برخی پژوهش‌های معاصر مدعی وجود چالش‌های فراوانی در ازدواج مجدد هستند. بر اساس یافته‌های این پژوهش‌ها، زنانی که در خانواده‌های چندهمسر زندگی می‌کنند، با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشکلات </del>از جمله سطوح پایین عزت نفس، اختلال در عملکرد خانواده و تربیت فرزندان، و همچنین اختلالات روانی و جسمی متعددی نظیر افسردگی، اضطراب، پارانویا (بیماری بدگمانی) و خصومت مواجه هستند. نویسندگان این پژوهش معتقدند شواهد موجود نشان می‌دهد که پیروی از الگوی چندهمسری برای انسان امروزی آسیب‌زا بوده و نیازمند تجدیدنظر اساسی است.&lt;ref&gt;دشتیانه و همکاران، «چندهمسری و پیامدهای روانی-اجتماعی آن برای زنان»، ص۴۰.&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برخی پژوهش‌های معاصر مدعی وجود چالش‌های فراوانی در ازدواج مجدد هستند. بر اساس یافته‌های این پژوهش‌ها، زنانی که در خانواده‌های چندهمسر زندگی می‌کنند، با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشکلاتی </ins>از جمله سطوح پایین عزت نفس، اختلال در عملکرد خانواده و تربیت فرزندان، و همچنین اختلالات روانی و جسمی متعددی نظیر افسردگی، اضطراب، پارانویا (بیماری بدگمانی) و خصومت مواجه هستند. نویسندگان این پژوهش معتقدند شواهد موجود نشان می‌دهد که پیروی از الگوی چندهمسری برای انسان امروزی آسیب‌زا بوده و نیازمند تجدیدنظر اساسی است.&lt;ref&gt;دشتیانه و همکاران، «چندهمسری و پیامدهای روانی-اجتماعی آن برای زنان»، ص۴۰.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب‌ها و مقالات متعددی به تحلیل این پدیده از منظر جامعه‌شناسی، روانشناسی و حقوق پرداخته‌اند که ازجمله می‌توان به [[نظام حقوق زن در اسلام (کتاب)|کتاب نظام حقوق زن در اسلام]] اثر مرتضی مطهری اشاره کرد که به تبیین فلسفه و حکمت‌های این حکم در شرایط خاص پرداخته است.&lt;ref&gt;مطهری، نظام حقوق زن در اسلام، ص۲۸۳-۳۵۵.&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب‌ها و مقالات متعددی به تحلیل این پدیده از منظر جامعه‌شناسی، روانشناسی و حقوق پرداخته‌اند که ازجمله می‌توان به [[نظام حقوق زن در اسلام (کتاب)|کتاب نظام حقوق زن در اسلام]] اثر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مرتضی مطهری<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>اشاره کرد که به تبیین فلسفه و حکمت‌های این حکم در شرایط خاص پرداخته است.&lt;ref&gt;مطهری، نظام حقوق زن در اسلام، ص۲۸۳-۳۵۵.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== ادله جواز تعدد زوجات ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== ادله جواز تعدد زوجات ==</div></td></tr> </table>

Salehi https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%AF_%D8%B2%D9%88%D8%AC%D8%A7%D8%AA&diff=65733&oldid=prev 2026-03-10T11:01:57Z

<p><span class="autocomment">فهرست منابع</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۰ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۰۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l72">خط ۷۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{منابع}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{منابع}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* قرآن کریم  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* قرآن کریم  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* اردبیلی، احمد بن محمد، زبدة البیان فی أحکام القرآن، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهران: </del>المکتبة الجعفریة لإحیاء الآثار الجعفریة، بی‌تا.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* اردبیلی، احمد بن محمد، زبدة البیان فی أحکام القرآن، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهران، </ins>المکتبة الجعفریة لإحیاء الآثار الجعفریة، بی‌تا.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* اشتهاردی، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علی پناه، </del>مدارک العروة، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهران: </del>دار الأسوة للطباعة و النشر، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۱۷</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* اشتهاردی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علی‌پناه، </ins>مدارک العروة، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهران، </ins>دار الأسوة للطباعة و النشر، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۱۷ق</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* انصاری، مرتضی، کتاب المکاسب، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قم: </del>کنگره جهانی بزرگداشت شیخ اعظم انصاری، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۱۵</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* انصاری، مرتضی، کتاب المکاسب، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قم، </ins>کنگره جهانی بزرگداشت شیخ اعظم انصاری، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۱۵ق</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* بخاری، محمد، صحیح <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بخاری، بی‌جا: </del>مکتبه البشری، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۳۹۱</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* بخاری، محمد، صحیح <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">البخاری، بی‌جا، </ins>مکتبه البشری، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۳۹۱ق</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* تبریزی، جواد، صراط النجاة، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قم: </del>دار الصدیقة الشهیدة سلام الله علیها، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۲۷</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* تبریزی، جواد، صراط النجاة، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قم، </ins>دار الصدیقة الشهیدة سلام الله علیها، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۲۷ق</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* جصاص، احمد بن علی، احکام القرآن، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیروت: </del>دار احیاء التراث العربی، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۰۵</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* جصاص، احمد بن علی، احکام القرآن، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیروت، </ins>دار احیاء التراث العربی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۰۵ق</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* حر عاملی، محمد بن حسن، تفصیل وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قم: </del>مؤسسة آل البیت علیهم السلام، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۰۹</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* حر عاملی، محمد بن حسن، تفصیل وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قم، </ins>مؤسسة آل البیت علیهم السلام، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۰۹ق</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* حکیم، سید محسن، منهاج الصالحین، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیروت: </del>دار التعارف للمطبوعات، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۱۰</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* حکیم، سید محسن، منهاج الصالحین، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیروت، </ins>دار التعارف للمطبوعات، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۱۰ق</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* حلّی، حسن بن یوسف، تذکرة الفقهاء، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قم: </del>مؤسسه آل البیت علیهم السلام، ۱۳۸۸.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* حلّی، حسن بن یوسف، تذکرة الفقهاء، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قم، </ins>مؤسسه آل البیت علیهم السلام، ۱۳۸۸.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* حلّی، مقداد بن عبد اللّٰه سیوری، کنز العرفان فی فقه القرآن، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قم: </del>انتشارات مرتضوی، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۲۵</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* حلّی، مقداد بن عبد اللّٰه سیوری، کنز العرفان فی فقه القرآن، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قم، </ins>انتشارات مرتضوی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۲۵ق</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* دشتیانه، سوده؛ زارع، شیوا و خرم‌دل، کاظم، «چندهمسری و پیامدهای روانی-اجتماعی آن برای زنان»، روانشناسی و روانپزشکی شناخت، سال ۸، شماره ۴، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۰۰</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* دشتیانه، سوده؛ زارع، شیوا و خرم‌دل، کاظم، «چندهمسری و پیامدهای روانی-اجتماعی آن برای زنان»، روانشناسی و روانپزشکی شناخت، سال ۸، شماره ۴، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۰۰ش</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* دورانت، ویلیام جیمز، تاریخ تمدن، ترجمه احمد آرام و دیگران، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهران: </del>اقبال، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۳۳۷</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* دورانت، ویلیام جیمز، تاریخ تمدن، ترجمه احمد آرام و دیگران، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهران، </ins>اقبال، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۳۳۷ش</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* رشید رضا، محمد ، تفسیر القرآن الحکیم الشهیر بتفسیر المنار، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیروت: </del>دار المعرفة، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۱۴</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* رشید رضا، محمد ، تفسیر القرآن الحکیم الشهیر بتفسیر المنار، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیروت، </ins>دار المعرفة، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۱۴ق</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* زمخشری، محمود بن عمر، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فی وجوه التأویل، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیروت: </del>دار الکتاب العربی، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۰۷</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* زمخشری، محمود بن عمر، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فی وجوه التأویل، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیروت، </ins>دار الکتاب العربی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۰۷ق</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* سبزواری، سید عبد الأعلی، مهذّب الأحکام، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قم: </del>مؤسسه المنار، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۱۳</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* سبزواری، سید عبد الأعلی، مهذّب الأحکام، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قم، </ins>مؤسسه المنار، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۱۳ق</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* صادقی تهرانی، محمد، الفرقان فی تفسیر القرآن بالقرآن و السنه، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قم: </del>فرهنگ اسلامی، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۰۶</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* صادقی تهرانی، محمد، الفرقان فی تفسیر القرآن بالقرآن و السنه، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قم، </ins>فرهنگ اسلامی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۰۶ق</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* صانعی، یوسف، [https://saanei.xyz/?view=01,02,48,378,0 «گفت وگو درخصوص لایحه حمایت از خانواده»]، در نشریه صفیر حیات، شماره ۲۴، ۱۳۹۱ش.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* صانعی، یوسف، [https://saanei.xyz/?view=01,02,48,378,0 «گفت وگو درخصوص لایحه حمایت از خانواده»]، در نشریه صفیر حیات، شماره ۲۴، ۱۳۹۱ش.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیروت: </del>مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۳۹۰</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیروت، </ins>مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۳۹۰ق</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* طوسی، محمد بن حسن، الخلاف، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قم: </del>دفتر انتشارات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۰۷</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* طوسی، محمد بن حسن، الخلاف، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قم، </ins>دفتر انتشارات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی، ۱۴۰۷ق</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* طوسی، محمد بن حسن، المبسوط فی فقه الإمامیة، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهران: </del>المکتبة المرتضویة لإحیاء الآثار الجعفریة، ۱۳۸۷.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* طوسی، محمد بن حسن، المبسوط فی فقه الإمامیة، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهران، </ins>المکتبة المرتضویة لإحیاء الآثار الجعفریة، ۱۳۸۷.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* عاملی، سید محمد حسین ترحینی، الزبدة الفقهیة فی شرح الروضة البهیة، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قم: </del>دار الفقه للطباعة و النشر، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۲۷</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* عاملی، سید محمد حسین ترحینی، الزبدة الفقهیة فی شرح الروضة البهیة، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قم، </ins>دار الفقه للطباعة و النشر، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۲۷ق</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* فخر رازی، محمد بن عمر، التفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب)، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیروت: </del>دار إحیاء التراث العربی، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۲۰</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* فخر رازی، محمد بن عمر، التفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب)، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیروت، </ins>دار إحیاء التراث العربی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۲۰ق</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* قمّی، سید تقی، مبانی منهاج الصالحین، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قم: </del>منشورات قلم الشرق، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۲۶</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* قمّی، سید تقی، مبانی منهاج الصالحین، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قم، </ins>منشورات قلم الشرق، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۲۶ق</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* کاظمی، جواد، مسالک الأفهام إلی آیات الأحکام، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بی‌جا: </del>بی‌نا، بی‌تا.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* کاظمی، جواد، مسالک الأفهام إلی آیات الأحکام، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بی‌جا، </ins>بی‌نا، بی‌تا.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* کدیور، محسن، [https://kadivar.com/10912 «تک‌همسری حکم ثابت اسلام»]، مندرج در سایت نویسنده، تاریخ بازدید ۱۱ دی‌ماه ۱۴۰۴ش.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* کدیور، محسن، [https://kadivar.com/10912 «تک‌همسری حکم ثابت اسلام»]، مندرج در سایت نویسنده، تاریخ بازدید ۱۱ دی‌ماه ۱۴۰۴ش.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* لوبون، گوستاو، تمدن اسلام و عرب، ترجمه محمدتقی فخرداعی گیلانی، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهران: </del>کتابفروشی و چاپخانه علمی، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۳۱۸</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* لوبون، گوستاو، تمدن اسلام و عرب، ترجمه محمدتقی فخرداعی گیلانی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهران، </ins>کتابفروشی و چاپخانه علمی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۳۱۸ش</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهران: </del>وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۳۶۸</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهران، </ins>وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۳۶۸ش</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* مطهری، مرتضی، نظام حقوق زن در اسلام، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهران: </del>صدرا، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۳۷۳</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* مطهری، مرتضی، نظام حقوق زن در اسلام، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهران، </ins>صدرا، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۳۷۳ش</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* مغنیه، محمدجواد، التفسیر الکاشف، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قم: </del>دار الکتاب الإسلامی، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۲۴</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* مغنیه، محمدجواد، التفسیر الکاشف، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قم، </ins>دار الکتاب الإسلامی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۲۴ق</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* مفید، محمّد بن محمد، أحکام النساء، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قم: </del>کنگره جهانی هزاره شیخ مفید، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۱۳</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* مفید، محمّد بن محمد، أحکام النساء، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قم، </ins>کنگره جهانی هزاره شیخ مفید، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۱۳ق</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* مفید، محمّد بن محمد، المقنعة، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قم: </del>کنگره جهانی هزاره شیخ مفید، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۱۳</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* مفید، محمّد بن محمد، المقنعة، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قم، </ins>کنگره جهانی هزاره شیخ مفید، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۱۳ق</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* نجفی، محمد حسن، جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیروت: </del>دار إحیاء التراث العربی، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۰۴</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* نجفی، محمد حسن، جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیروت، </ins>دار إحیاء التراث العربی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۰۴ق</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* یزدی، سید محمد کاظم، العروة الوثقی مع التعلیقات، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قم: </del>انتشارات مدرسه امام علی بن ابی طالب علیه السلام، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۲۸</del>.   </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* یزدی، سید محمد کاظم، العروة الوثقی مع التعلیقات، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قم، </ins>انتشارات مدرسه امام علی بن ابی طالب علیه السلام، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۴۲۸ق</ins>.   </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پایان}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پایان}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[en:Polygyny]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[en:Polygyny]]</div></td></tr> </table>

Alikhani https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%AF_%D8%B2%D9%88%D8%AC%D8%A7%D8%AA&diff=64712&oldid=prev 2026-02-13T13:31:54Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۳ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۳۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l106">خط ۱۰۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۰۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* یزدی، سید محمد کاظم، العروة الوثقی مع التعلیقات، قم: انتشارات مدرسه امام علی بن ابی طالب علیه السلام، ۱۴۲۸.   </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* یزدی، سید محمد کاظم، العروة الوثقی مع التعلیقات، قم: انتشارات مدرسه امام علی بن ابی طالب علیه السلام، ۱۴۲۸.   </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پایان}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پایان}}</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[en:Polygyny]]</ins></div></td></tr> </table>

Nazarzadeh https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%AF_%D8%B2%D9%88%D8%AC%D8%A7%D8%AA&diff=63187&oldid=prev 2026-01-01T07:25:21Z

<p>اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی</p> <a href="https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%AF_%D8%B2%D9%88%D8%AC%D8%A7%D8%AA&amp;diff=63187&amp;oldid=63186">نمایش تغییرات</a>

Salehi https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%AF_%D8%B2%D9%88%D8%AC%D8%A7%D8%AA&diff=63186&oldid=prev 2026-01-01T07:18:00Z

<p><span class="autocomment">فهرست منابع</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۱۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l87">خط ۸۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۸۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* زمخشری، محمود بن عمر، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فی وجوه التأویل، بیروت: دار الکتاب العربی، ۱۴۰۷.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* زمخشری، محمود بن عمر، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فی وجوه التأویل، بیروت: دار الکتاب العربی، ۱۴۰۷.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* سبزواری، سید عبد الأعلی، مهذّب الأحکام، قم: مؤسسه المنار، ۱۴۱۳.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* سبزواری، سید عبد الأعلی، مهذّب الأحکام، قم: مؤسسه المنار، ۱۴۱۳.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* شبیری زنجانی، سید موسی ، کتاب نکاح، قم: مؤسسه پژوهشی رای‌پرداز، ۱۴۱۹. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* صادقی تهرانی، محمد، الفرقان فی تفسیر القرآن بالقرآن و السنه، قم: فرهنگ اسلامی، ۱۴۰۶.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* صادقی تهرانی، محمد، الفرقان فی تفسیر القرآن بالقرآن و السنه، قم: فرهنگ اسلامی، ۱۴۰۶.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* صانعی، یوسف، [https://saanei.xyz/?view=01,02,48,378,0 «گفت وگو درخصوص لایحه حمایت از خانواده»]، در نشریه صفیر حیات، شماره ۲۴، ۱۳۹۱ش.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* صانعی، یوسف، [https://saanei.xyz/?view=01,02,48,378,0 «گفت وگو درخصوص لایحه حمایت از خانواده»]، در نشریه صفیر حیات، شماره ۲۴، ۱۳۹۱ش.  </div></td></tr> </table>

Salehi https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%AF_%D8%B2%D9%88%D8%AC%D8%A7%D8%AA&diff=63185&oldid=prev 2026-01-01T07:17:35Z

<p><span class="autocomment">فهرست منابع: </span> اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۱۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l72">خط ۷۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{منابع}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{منابع}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* قرآن کریم  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* قرآن کریم  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اردبيلى، </del>احمد بن محمد، زبدة <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">البيان في أحكام </del>القرآن، تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">المكتبة الجعفرية لإحياء </del>الآثار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الجعفرية، </del>بی‌تا.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اردبیلی، </ins>احمد بن محمد، زبدة <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">البیان فی أحکام </ins>القرآن، تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">المکتبة الجعفریة لإحیاء </ins>الآثار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الجعفریة، </ins>بی‌تا.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اشتهاردى، على </del>پناه، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدارك </del>العروة، تهران: دار الأسوة للطباعة و النشر، ۱۴۱۷.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اشتهاردی، علی </ins>پناه، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدارک </ins>العروة، تهران: دار الأسوة للطباعة و النشر، ۱۴۱۷.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* انصاری، مرتضی، کتاب المکاسب، قم: کنگره جهانی بزرگداشت شیخ اعظم انصاری، ۱۴۱۵.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* انصاری، مرتضی، کتاب المکاسب، قم: کنگره جهانی بزرگداشت شیخ اعظم انصاری، ۱۴۱۵.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* بخاری، محمد، صحیح بخاری، بی‌جا: مکتبه البشری، ۱۳۹۱.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* بخاری، محمد، صحیح بخاری، بی‌جا: مکتبه البشری، ۱۳۹۱.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تبريزى، </del>جواد، صراط النجاة، قم: دار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الصديقة الشهيدة </del>سلام الله علیها، ۱۴۲۷.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تبریزی، </ins>جواد، صراط النجاة، قم: دار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الصدیقة الشهیدة </ins>سلام الله علیها، ۱۴۲۷.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* جصاص، احمد بن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">على، احكام </del>القرآن، بیروت: دار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">احياء </del>التراث <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">العربى، </del>۱۴۰۵.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* جصاص، احمد بن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علی، احکام </ins>القرآن، بیروت: دار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">احیاء </ins>التراث <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">العربی، </ins>۱۴۰۵.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* حر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عاملى، </del>محمد بن حسن، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تفصيل </del>وسائل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الشيعة إلى تحصيل </del>مسائل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الشريعة، </del>قم: مؤسسة آل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">البيت عليهم </del>السلام، ۱۴۰۹.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* حر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عاملی، </ins>محمد بن حسن، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تفصیل </ins>وسائل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الشیعة إلی تحصیل </ins>مسائل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الشریعة، </ins>قم: مؤسسة آل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">البیت علیهم </ins>السلام، ۱۴۰۹.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حكيم، سيد </del>محسن، منهاج <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الصالحين، </del>بیروت: دار التعارف للمطبوعات، ۱۴۱۰.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکیم، سید </ins>محسن، منهاج <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الصالحین، </ins>بیروت: دار التعارف للمطبوعات، ۱۴۱۰.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حلّى، </del>حسن بن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يوسف، تذكرة </del>الفقهاء، قم: مؤسسه آل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">البيت عليهم </del>السلام، ۱۳۸۸.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حلّی، </ins>حسن بن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یوسف، تذکرة </ins>الفقهاء، قم: مؤسسه آل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">البیت علیهم </ins>السلام، ۱۳۸۸.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حلّى، </del>مقداد بن عبد اللّٰه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سيورى، كنز </del>العرفان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">في </del>فقه القرآن، قم: انتشارات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرتضوى، </del>۱۴۲۵.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حلّی، </ins>مقداد بن عبد اللّٰه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیوری، کنز </ins>العرفان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فی </ins>فقه القرآن، قم: انتشارات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرتضوی، </ins>۱۴۲۵.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* دشتیانه، سوده؛ زارع، شیوا و خرم‌دل، کاظم، «چندهمسری و پیامدهای روانی-اجتماعی آن برای زنان»، روانشناسی و روانپزشکی شناخت، سال ۸، شماره ۴، ۱۴۰۰.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* دشتیانه، سوده؛ زارع، شیوا و خرم‌دل، کاظم، «چندهمسری و پیامدهای روانی-اجتماعی آن برای زنان»، روانشناسی و روانپزشکی شناخت، سال ۸، شماره ۴، ۱۴۰۰.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* دورانت، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ويليام جيمز، تاريخ </del>تمدن، ترجمه احمد آرام و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديگران، </del>تهران: اقبال، ۱۳۳۷.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* دورانت، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ویلیام جیمز، تاریخ </ins>تمدن، ترجمه احمد آرام و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیگران، </ins>تهران: اقبال، ۱۳۳۷.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رشيد </del>رضا، محمد ، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تفسير </del>القرآن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الحكيم الشهير بتفسير </del>المنار، بیروت: دار المعرفة، ۱۴۱۴.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رشید </ins>رضا، محمد ، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تفسیر </ins>القرآن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الحکیم الشهیر بتفسیر </ins>المنار، بیروت: دار المعرفة، ۱۴۱۴.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زمخشرى، </del>محمود بن عمر، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الكشاف </del>عن حقائق غوامض <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">التنزيل </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عيون الأقاويل فى </del>وجوه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">التأويل، </del>بیروت: دار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الكتاب العربي، </del>۱۴۰۷.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زمخشری، </ins>محمود بن عمر، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الکشاف </ins>عن حقائق غوامض <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">التنزیل </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عیون الأقاویل فی </ins>وجوه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">التأویل، </ins>بیروت: دار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الکتاب العربی، </ins>۱۴۰۷.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سبزوارى، سيد </del>عبد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الأعلى، </del>مهذّب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الأحكام، </del>قم: مؤسسه المنار، ۱۴۱۳.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سبزواری، سید </ins>عبد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الأعلی، </ins>مهذّب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الأحکام، </ins>قم: مؤسسه المنار، ۱۴۱۳.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شبيرى زنجانى، سيد موسى </del>، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتاب نكاح، </del>قم: مؤسسه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پژوهشى راى‌پرداز، </del>۱۴۱۹.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شبیری زنجانی، سید موسی </ins>، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب نکاح، </ins>قم: مؤسسه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پژوهشی رای‌پرداز، </ins>۱۴۱۹.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صادقى تهرانى، </del>محمد، الفرقان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فى تفسير </del>القرآن بالقرآن و السنه، قم: فرهنگ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامى، </del>۱۴۰۶.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صادقی تهرانی، </ins>محمد، الفرقان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فی تفسیر </ins>القرآن بالقرآن و السنه، قم: فرهنگ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی، </ins>۱۴۰۶.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* صانعی، یوسف، [https://saanei.xyz/?view=01,02,48,378,0 «گفت وگو درخصوص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لايحه حمايت </del>از خانواده»]، در نشریه صفیر حیات، شماره ۲۴، ۱۳۹۱ش.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* صانعی، یوسف، [https://saanei.xyz/?view=01,02,48,378,0 «گفت وگو درخصوص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لایحه حمایت </ins>از خانواده»]، در نشریه صفیر حیات، شماره ۲۴، ۱۳۹۱ش.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طباطبايى، محمدحسين، الميزان في تفسير </del>القرآن، بیروت: مؤسسة <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الأعلمي </del>للمطبوعات، ۱۳۹۰.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر </ins>القرآن، بیروت: مؤسسة <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الأعلمی </ins>للمطبوعات، ۱۳۹۰.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طوسى، </del>محمد بن حسن، الخلاف، قم: دفتر انتشارات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامى </del>وابسته به جامعه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدرسين </del>حوزه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علميه </del>قم، ۱۴۰۷.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طوسی، </ins>محمد بن حسن، الخلاف، قم: دفتر انتشارات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی </ins>وابسته به جامعه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدرسین </ins>حوزه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علمیه </ins>قم، ۱۴۰۷.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طوسى، </del>محمد بن حسن، المبسوط <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">في </del>فقه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الإمامية، </del>تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">المكتبة المرتضوية لإحياء </del>الآثار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الجعفرية، </del>۱۳۸۷.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طوسی، </ins>محمد بن حسن، المبسوط <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فی </ins>فقه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الإمامیة، </ins>تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">المکتبة المرتضویة لإحیاء </ins>الآثار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الجعفریة، </ins>۱۳۸۷.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عاملى، سيد </del>محمد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حسين ترحينى، </del>الزبدة <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الفقهية في </del>شرح الروضة <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">البهية، </del>قم: دار الفقه للطباعة و النشر، ۱۴۲۷.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عاملی، سید </ins>محمد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حسین ترحینی، </ins>الزبدة <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الفقهیة فی </ins>شرح الروضة <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">البهیة، </ins>قم: دار الفقه للطباعة و النشر، ۱۴۲۷.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* فخر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رازى، </del>محمد بن عمر، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">التفسير الكبير </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مفاتيح الغيب</del>)، بیروت: دار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">إحياء </del>التراث <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">العربي، </del>۱۴۲۰.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* فخر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رازی، </ins>محمد بن عمر، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">التفسیر الکبیر </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مفاتیح الغیب</ins>)، بیروت: دار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">إحیاء </ins>التراث <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">العربی، </ins>۱۴۲۰.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قمّى، سيد تقى، مباني </del>منهاج <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الصالحين، </del>قم: منشورات قلم الشرق، ۱۴۲۶.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قمّی، سید تقی، مبانی </ins>منهاج <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الصالحین، </ins>قم: منشورات قلم الشرق، ۱۴۲۶.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاظمي، </del>جواد، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مسالك </del>الأفهام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">إلى آيات الأحكام، </del>بی‌جا: بی‌نا، بی‌تا.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کاظمی، </ins>جواد، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مسالک </ins>الأفهام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">إلی آیات الأحکام، </ins>بی‌جا: بی‌نا، بی‌تا.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* کدیور، محسن، [https://kadivar.com/10912 «تک‌همسری حکم ثابت اسلام»]، مندرج در سایت نویسنده، تاریخ بازدید ۱۱ دی‌ماه ۱۴۰۴ش.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* کدیور، محسن، [https://kadivar.com/10912 «تک‌همسری حکم ثابت اسلام»]، مندرج در سایت نویسنده، تاریخ بازدید ۱۱ دی‌ماه ۱۴۰۴ش.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كلينى، </del>محمد بن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يعقوب، الكافي، </del>تهران: دار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الكتب الإسلامية، </del>۱۴۰۷.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلینی، </ins>محمد بن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یعقوب، الکافی، </ins>تهران: دار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الکتب الإسلامیة، </ins>۱۴۰۷.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* لوبون، گوستاو، تمدن اسلام و عرب، ترجمه محمدتقی فخرداعی گیلانی، تهران: کتابفروشی و چاپخانه علمی، ۱۳۱۸.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* لوبون، گوستاو، تمدن اسلام و عرب، ترجمه محمدتقی فخرداعی گیلانی، تهران: کتابفروشی و چاپخانه علمی، ۱۳۱۸.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مصطفوى، </del>حسن، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">التحقيق في كلمات </del>القرآن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الكريم، </del>تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامي، </del>۱۳۶۸.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مصطفوی، </ins>حسن، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">التحقیق فی کلمات </ins>القرآن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الکریم، </ins>تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی، </ins>۱۳۶۸.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* مطهری، مرتضی، نظام حقوق زن در اسلام، تهران: صدرا، ۱۳۷۳.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* مطهری، مرتضی، نظام حقوق زن در اسلام، تهران: صدرا، ۱۳۷۳.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مغنيه، </del>محمدجواد، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">التفسير الكاشف، </del>قم: دار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الكتاب </del>الإسلامی، ۱۴۲۴.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مغنیه، </ins>محمدجواد، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">التفسیر الکاشف، </ins>قم: دار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الکتاب </ins>الإسلامی، ۱۴۲۴.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مفيد، </del>محمّد بن محمد، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">أحكام </del>النساء، قم: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كنگره جهانى </del>هزاره <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شيخ مفيد، </del>۱۴۱۳.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مفید، </ins>محمّد بن محمد، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">أحکام </ins>النساء، قم: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کنگره جهانی </ins>هزاره <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیخ مفید، </ins>۱۴۱۳.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مفيد، </del>محمّد بن محمد، المقنعة، قم: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كنگره جهانى </del>هزاره <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شيخ مفيد، </del>۱۴۱۳.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مفید، </ins>محمّد بن محمد، المقنعة، قم: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کنگره جهانی </ins>هزاره <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیخ مفید، </ins>۱۴۱۳.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نجفى، </del>محمد حسن، جواهر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الكلام في </del>شرح شرائع الإسلام، بیروت: دار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">إحياء </del>التراث <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">العربي، </del>۱۴۰۴.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نجفی، </ins>محمد حسن، جواهر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الکلام فی </ins>شرح شرائع الإسلام، بیروت: دار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">إحیاء </ins>التراث <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">العربی، </ins>۱۴۰۴.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يزدى، سيد </del>محمد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاظم، </del>العروة <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الوثقى </del>مع <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">التعليقات، </del>قم: انتشارات مدرسه امام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">على </del>بن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابى </del>طالب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عليه </del>السلام، ۱۴۲۸.   </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یزدی، سید </ins>محمد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کاظم، </ins>العروة <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الوثقی </ins>مع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">التعلیقات، </ins>قم: انتشارات مدرسه امام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علی </ins>بن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابی </ins>طالب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علیه </ins>السلام، ۱۴۲۸.   </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پایان}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{پایان}}</div></td></tr> </table>

Salehi https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%AF_%D8%B2%D9%88%D8%AC%D8%A7%D8%AA&diff=63177&oldid=prev 2026-01-01T06:44:25Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «{{نویسنده |نویسنده = مهدی شجریان |نویسنده۲ = |نویسنده۳ = |گردآوری = |ویراستار۱ = |ویراستار۲ = |ویراستار۳ = }} *&#039;&#039;&#039;چکیده&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;تعدد زوجات&#039;&#039;&#039; به‌معنای ازدواج دائم مرد با بیش از یک زن، پدیده‌ای تاریخی است که پیش از اسلام در جوامع گوناگون و ادیان مختلف، ب...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{نویسنده<br /> |نویسنده = مهدی شجریان<br /> |نویسنده۲ = <br /> |نویسنده۳ = <br /> |گردآوری = <br /> |ویراستار۱ = <br /> |ویراستار۲ = <br /> |ویراستار۳ = <br /> }}<br /> <br /> *&#039;&#039;&#039;چکیده&#039;&#039;&#039;<br /> &#039;&#039;&#039;تعدد زوجات&#039;&#039;&#039; به‌معنای ازدواج دائم مرد با بیش از یک زن، پدیده‌ای تاریخی است که پیش از اسلام در جوامع گوناگون و ادیان مختلف، به‌ویژه در مشرق‌زمین، رواج داشته است. اسلام این سنت را ابداع نکرد، بلکه با رویکردی تحدیدی و ضابطه‌مند، آن را مشروط به شرایط خاصی همچون رعایت عدالت و با محدودیت عددی تأیید کرد. با این حال، تحولات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی دوران معاصر، همراه با افزایش حساسیت نسبت به حقوق زنان و نهاد خانواده، سبب شده است که مسئله تعدد زوجات بار دیگر به‌صورت انتقادی در کانون توجه فقه، حقوق و علوم اجتماعی قرار گیرد.<br /> <br /> در فقه سنتی اسلامی، دیدگاه غالب، جواز مطلق و گاه استحباب تعدد زوجات است. این دیدگاه به آیات قرآن، به‌ویژه [[آیه ۳ سوره نساء|آیات ۳]] و [[آیه ۱۲۹ سوره نساء|۱۲۹ سوره نساء]]، روایات فریقین و [[اجماع]] فقها مستند شده است. فقیهان برای رفع تعارض ظاهری میان شرط رعایت عدالت میان همسران در آیه سوم نساء و اشاره به عدم امکان تحقق کامل آن در آیه ۱۲۹ همین سوره، میان «عدالت عملی» (در [[نفقه]]، مسکن و هم‌خوابی) و «عدالت قلبی» تفکیک قائل شده‌اند و تنها اولی را شرط تکلیف دانسته‌اند.<br /> <br /> در برابر این رویکرد، دیدگاه‌های فقهی معاصر متنوعی شکل گرفته است. این رویکردها، حکم جواز را از یک اباحه مطلق به سمت یک جواز مقید و مشروط سوق داده‌اند. محور اصلی این قیود، عدالت و جلوگیری از ظلم است. برخی با استناد به ناممکن‌بودن عدالت در شرایط کنونی، تعدد زوجات را عملاً غیرمجاز می‌دانند. گروهی دیگر آن را به‌سبب دشواری عدالت، مکروه تلقی کرده‌اند. دیدگاه‌هایی نیز جواز یا حتی صحت ازدواج مجدد را مشروط به رضایت همسر اول، یا تحقق عدالت در همه ابعاد فردی و اجتماعی می‌دانند. در میان اهل سنت نیز نظریه «اباحه مقید» طرفدارانی دارد که بر تقدم دفع مفاسد اجتماعی بر جلب مصالح تأکید می‌کنند.<br /> <br /> برخی اندیشمندان، مانند [[علامه طباطبایی]]، با پذیرش اصل اباحه، نقش حکومت اسلامی را در جلوگیری از ازدواج‌های ظالمانه برجسته می‌سازند. استفاده از ظرفیت شروط ضمن عقد، به‌عنوان ابزار حقوقی محدودکننده تعدد زوجات، از دیگر تحولات معاصر است. در نهایت، تعدد زوجات را حکمی موسمی و وابسته به شرایط عصر نزول دانسته و تک‌همسری را الگوی اصلی و پایدار ازدواج در اسلام معرفی می‌کند. در مجموع، مسئله تعدد زوجات در فقه معاصر از یک حکم ساده عبور کرده و به یک مسئله پیچیده با ابعاد فقهی، حقوقی، اجتماعی و اخلاقی تبدیل شده است که نیازمند بازنگری و توجه به شرایط زمان و مکان در آن است.<br /> <br /> == تبیین مسئله ==<br /> تعدد زوجات، به‌معنای اختیار کردن بیش از یک همسر دائم توسط مرد، پدیده‌ای با ریشه‌های عمیق در تاریخ جوامع و ادیان بشری است. این امر در میان ملل باستانی چون ایرانیان، هندیان، مصریان و همچنین در ادیان یهود و زرتشت و خصوصاً در مشرق زمین رایج بوده است؛&lt;ref&gt;دورانت، تاریخ تمدن، ج۱، ص۵۱-۵۲؛ لوبون، تمدن اسلام و عرب، ص۱۳۱.&lt;/ref&gt; بنابراین اسلام به‌عنوان دین خاتم، این سنت را ابداع نکرد، بلکه در مواجهه با آن، رویکردی تحدیدی و نظام‌مند در پیش گرفت و آن را با وضع قوانین و شروطی خاص، تأیید کرده است. <br /> <br /> طرح مجدد این مسئله در دوران معاصر، به دلیل تحولات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی و همچنین افزایش آگاهی و مطالبه نسبت به حقوق زنان و خانواده، اهمیت ویژه‌ای یافته است. ظهور چالش‌های عملی در اجرای عدالت میان همسران، پیامدهای روانی و اجتماعی ناشی از آن و تفسیرهای نوین از متون دینی، منجر به شکل‌گیری دیدگاه‌های مقید و مشروط در میان فقها و حقوقدانان شده است، که در این مقاله برخی از آنها تبیین خواهند شد. <br /> <br /> برخی پژوهش‌های معاصر مدعی وجود چالش‌های فراوانی در ازدواج مجدد هستند. بر اساس یافته‌های این پژوهش‌ها، زنانی که در خانواده‌های چندهمسر زندگی می‌کنند، با مشکلات از جمله سطوح پایین عزت نفس، اختلال در عملکرد خانواده و تربیت فرزندان، و همچنین اختلالات روانی و جسمی متعددی نظیر افسردگی، اضطراب، پارانویا (بیماری بدگمانی) و خصومت مواجه هستند. نویسندگان این پژوهش معتقدند شواهد موجود نشان می‌دهد که پیروی از الگوی چندهمسری برای انسان امروزی آسیب‌زا بوده و نیازمند تجدیدنظر اساسی است.&lt;ref&gt;دشتیانه و همکاران، «چندهمسری و پیامدهای روانی-اجتماعی آن برای زنان»، ص۴۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> کتاب‌ها و مقالات متعددی به تحلیل این پدیده از منظر جامعه‌شناسی، روانشناسی و حقوق پرداخته‌اند که ازجمله می‌توان به [[نظام حقوق زن در اسلام (کتاب)|کتاب نظام حقوق زن در اسلام]] اثر مرتضی مطهری اشاره کرد که به تبیین فلسفه و حکمت‌های این حکم در شرایط خاص پرداخته است.&lt;ref&gt;مطهری، نظام حقوق زن در اسلام، ص۲۸۳-۳۵۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == ادله جواز تعدد زوجات ==<br /> تعدد زوجات از دیدگاه رایج فقیهان سنتی، جواز مطلق و حتی استحباب آن است.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;سبزواری، مهذب الأحكام، ج‌۲۴، ص۸؛ تبریزی، صراط النجاة، ج‌۶، ص۲۶۰.&lt;/ref&gt; این دیدگاه، جواز تعدد زوجات را مستند به ادله متعددی از کتاب، سنت و اجماع کرده است؛ ازجمله:<br /> <br /> === آیات قرآن ===<br /> مهمترین دلایل قرآنی قائلان به جواز تعدد زوجات [[آیه ۳ سوره نساء|آیات ۳]] و [[آیه ۱۲۹ سوره نساء|۱۲۹ سوره نساء]] است. در آیه سوم فراز «فَانكِحُوا مَا طَابَ لَكُم...» اصلی‌ترین مستند قرآنی جواز تعدد زوجات شمرده شده است.&lt;ref&gt;مفید، أحكام النساء، ص۴۲.&lt;/ref&gt; فقیهان از صیغه امر در این آیه تنها جواز را استفاده کرده‌اند؛&lt;ref&gt;جصاص، أحكام القرآن، ج‏۲، ص۳۴۲-۳۴۳؛ کاظمی، مسالك الأفهام إلى آيات الأحكام؛ ج‌۳، ص۱۷۹.&lt;/ref&gt; زیرا این امر بر «خوف» معلق شده و در مقام توهم حظر است.&lt;ref&gt;نجفی، جواهر الكلام في شرح شرائع الإسلام، ج‌۲۹، ص۱۰-۱۱؛ یزدی، العروة الوثقى مع التعليقات، ج‌۲، ص۷۴۸، حاشیه مکارم شیرازی.&lt;/ref&gt; ضمناً «واو» در «مَثْنَى وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ» به قرینه اجماع، به معنای «یا» برای تحدید حکم به چهار همسر دانسته‌ شده است.&lt;ref&gt;طوسی، الخلاف، ج‌۴، ص۲۹۳-۲۹۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> آیه ۳ سوره نساء جواز تعدد را به رعایت عدالت مشروط می‌کند: «فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تَعْدِلُوا فَوَاحِدَةً»، در حالی که آیه ۱۲۹ همان سوره تحقق آن را ناممکن می‌داند: «وَلَن تَسْتَطِيعُوا أَن تَعْدِلُوا بَيْنَ النِّسَاءِ». دیدگاه مشهور فقهی با تفکیک میان «عدالت عملی»؛ یعنی مواردی همچون تأمین [[نفقه]]، مسکن، پوشاک و رعایت حق هم‌خوابی که آن را مقدور می‌دانند و «عدالت قلبی» که آن را ناممکن و خارج از تکلیف می‌دانند، درصدد حل تعارض ظاهری دو آیه برآمده‌اند. به گفته آنان تعدد زوجات با رعایت شرط عدالت عملی جایز است.&lt;ref&gt;مفید، المقنعة، ص۵۱۷؛ طوسی، المبسوط في فقه الإمامية، ج‌۸، ص۱۴۹، زمخشری، الكشاف عن حقائق غوامض التنزيل، ج‏۱، ص۵۷۲؛ حلی، كنز العرفان في فقه القرآن، ج‌۲، ص۲۱۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === روایات ===<br /> در منابع روایی فریقین، احادیث متعددی بر جواز تعدد زوجات تا چهار همسر وجود دارد. برای نمونه، امام صادق (ع) ازدواج با بیش از چهار زن آزاد را حلال ندانسته‌اند؛&lt;ref&gt;حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۲۰، ص۵۱۸،&lt;/ref&gt; از این روایت چنین برداشت شده که ازدواج تا چهار همسر مجاز است.&lt;ref&gt;قمی طباطبایی، مبانی منهاج الصالحین، ج‌۹، ص۶۲۶.&lt;/ref&gt; در منابع عامه نیز روایاتی در این باره وجود دارد.&lt;ref&gt;بخاری، صحیح بخاری، ج۸، ص۱۴۰-۱۴۱.&lt;/ref&gt; ضمناً سیره عملی پیامبر(ص) و ائمه(ع) نیز دلیل مشروعیت این امر دانسته شده است. و برخی با استناد به آن، قائل به استحباب تعدد زوجات حتی بدون نیاز به همسر جدید شده‌اند.&lt;ref&gt;نجفی، جواهر الكلام في شرح شرائع الإسلام، ج‌۲۹، ص۳۵؛‌ عاملی، الزبدة الفقهية في شرح الروضة البهية، ج‌۶، ص۱۱۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === اجماع ===<br /> جواز تعدد زوجات به [[اجماع]] نیز مستند شده است. شیخ طوسی و علامه حلی این اجماع را با عبارات گوناگون نقل کرده‌اند.&lt;ref&gt;طوسی، الخلاف، ج۴، ص۲۹۳؛ حلی، تذكرة الفقهاء، ص۶۳۸.&lt;/ref&gt; برخی حتی آن را ضروری دین دانسته‌اند.&lt;ref&gt;مغنیه، التفسير الكاشف، ج‏۲، ص۲۴۸.&lt;/ref&gt; فخر رازی نیز پس از مناقشه در برخی روایات جواز تعدد زوجات، دلیل اجماع را برای اثبات آن تمام می‌داند.&lt;ref&gt;فخر رازی، التفسير الكبير، ج‏۹، ص۴۸۸.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == دیدگاه‌های فقهی معاصر درباره تعدد زوجات ==<br /> با وجود دیدگاه رایج در فقه سنتی مبنی بر جواز مطلق و حتی استحباب تعدد زوجات، ولی این نظر با چالش‌های تفسیری، فقهی و اجتماعی در دوره معاصر مواجه شده است؛ به همین دلیل امروزه دیدگاه‌های دیگری نیز در این باره بیان شده است؛ ازجمله:<br /> <br /> === عدم جواز در شرایط کنونی ===<br /> برخی از پژوهشگران معتقدند چون در زمان کنونی شرط جواز یعنی عدالت امری ناممکن است؛ بنابراین مشروط یعنی تعدد زوجات نیز عملاً منتفی و غیرمجاز خواهد بود. [[حسن مصطفوی]] در این باره تاکید می‌کند که اکتفای به یک همسر از سلطه‌گری بر زنان جلوگیری می‌کند؛ زیرا تعدد زوجات، به دلیل فشارهایی که در ابعاد مختلف بر زنان تحمیل می‌کند، زمینه را برای ظلم فراهم می‌سازد. وی با استناد به آیه ۳ سوره نساء معتقد است تعدد زوجات در زمان کنونی منافی تقوا، مخالف وظایف الهی و عامل تفرقه در خانواده، بروز بغض و ناآرامی و مانع کسب سعادت حقیقی است. بنابراین، مردی که طالب عدالت، انصاف و تقوا باشد، نباید خود را در معرض چنین تمایلات حیوانی و خبیثی قرار دهد. از نظر او این آیه نیز تنها به اقتضای اولیه و عدم ممنوعیت در صورت وجود شرایط اشاره دارد.&lt;ref&gt;مصطفوی، التحقيق في كلمات القرآن الكريم، ج‏۸، ص۲۶۵.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === کراهت تعدد زوجات به سبب دشواری عدالت ===<br /> گروهی با توجه به دشواری اجرای عدالت، تعدد زوجات را مکروه می‌دانند. فتوای شیخ طوسی به استحباب اکتفا به یک همسر&lt;ref&gt;شیخ طوسی، المبسوط، ج۶، ص۴.&lt;/ref&gt; را به‌معنای احتمال کراهت تعدد دانسته‌اند.&lt;ref&gt;اردبیلی، زبدة البيان في أحكام القرآن، ص۵۰۹.&lt;/ref&gt; [[علی‌پناه اشتهاردی]] از فقهای شیعه، بعد از اثبات اصل جواز ازدواج مجدد، آن را از مواردی می‌شمارد که اجتناب از آنها به دلیل احتمال ابتلا به شبهه شایسته است: نظیر خرید و فروش در تاریکی. وی ازدواج مجدد را در معرض بغض و دشمنی زنان و ترک عدالت مردان تلقی می‌کند و با استناد به دشواری عدالت در این موضوع که در آیه ۱۲۹ نساء بیان شده است، قائل به کراهت شده و تمسک به سیره را نیز کافی نمی‌داند.&lt;ref&gt;اشتهاردی، مدارك العروة، ج‌۲۹، ص۲۰-۲۱.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === اشتراط جواز و صحت به رضایت زوجه اول ===<br /> [[یوسف صانعی]]، اصل جواز و نیز صحت تعدد زوجات را تکلیفاً و وضعاً مشروط به رضایت زوجه اول می‌داند. به باور او ازدواج مجدد تنها زمانی جایز است که نسبت به زن اول، منکر و ناپسند نباشد، بلکه مورد پذیرش و رضایت او قرار گیرد. صانعی با اشاره به آیه «وَعَاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ» ([[آیه ۱۹ سوره نساء|نساء/ ۱۹]])، که بر لزوم معاشرت نیکو با زنان تأکید دارد، استدلال می‌کند که ازدواج مجدد بدون رضایت زن اول و آزار او، خلاف این دستور قرآنی است و لذا تکلیفاً جایز نیست و و وضعاً عقد آن باطل است. تنها اگر زن اول از روی طیب خاطر و اختیار، نه از روی اکراه و فشار، رضایت دهد، مانعی وجود ندارد.&lt;ref&gt;صانعی، «گفت وگو درخصوص لايحه حمايت از خانواده»، در نشریه صفیر حیات.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === اشتراط جواز به عدالت ===<br /> در این دیدگاه اصل اباحه مقید به عدالت در همه جوانب شده است. [[محمد صادقی تهرانی]] معتقد است که ازدواج با چند زن و حتی با یک زن مشروط و مقید به «عدالت» است. او با استناد به این فراز آیه سوم سوره نساء «فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تَعْدِلُوا فَواحِدَةً أَوْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ»، بیان می‌کند که شرط عدالت در اینجا مطلق و فراگیر است و تنها به روابط بین زنان محدود نمی‌شود، بلکه شامل عدل در جامعه، عدل بین زنان، عدل نسبت به یک زن و حتی عدل در خودِ حق ازدواج است. به عقیده وی، محور اصلی ازدواج، حتی در زوجه اول یا کنیزان، رعایت عدالت در تمام ابعاد آن است. بنابراین، اگر از عدم برقراری عدالت در هر یک از این مراحل بیم داشته باشید، تنها مجاز به ازدواج با تعداد کمتری هستید یا باید به آنچه که ظلمی را متوجه دیگران نمی‌کند، اکتفا کنید.&lt;ref&gt;صادقی تهرانی، الفرقان فى تفسير القرآن بالقرآن و السنه، ج‏۶، ص۱۷۱-۱۷۲.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> نظریه اباحه مقید در میان اهل سنت نیز طرفدارانی دارد. رشید رضا معتقد است که تعدد زوجات، که در صدر اسلام فوایدی داشته، در عصر حاضر مفاسد فردی و اجتماعی زیادی به همراه آورده است. او بر این باور است که زندگی مشترک دو زن در یک خانه، غالباً منجر به دشمنی و درگیری میان آن‌ها و فرزندانشان می‌شود که این مفاسد به اجتماع نیز سرایت می‌کند. رشید رضا تأکید می‌کند که علما وظیفه دارند با توجه به اینکه شریعت بر پایه مصالح بنا شده است، در این مسئله دقت کنند. وی نتیجه می‌گیرد که تعدد زوجات در مواردی که بیم عدم برقراری عدالت وجود دارد، حرام است؛ زیرا دفع مفاسد مقدم بر جلب مصالح است.&lt;ref&gt;رشید رضا، تفسیر المنار، ج ۴، ص ۳۴۹-۳۵۰.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === جلوگیری حکومت از ازدواج‌های ظالمانه ===<br /> [[علامه طباطبایی]] ضمن دفاع از اصل مباح بودن تعدد زوجات، به مفاسد ناشی از آن در برخی جوامع اسلامی و ظلم‌هایی که در این راستا رخ می‌دهد، اشاره می‌کند و این مفاسد را ناشی از عملکرد مسلمانان می‌داند، نه از اسلام. او پیشنهاد می‌کند که حکومت اسلامی با در نظر گرفتن مصالح عمومی جامعه، می‌تواند با ازدواج‌های متعدد ظالمانه برخورد کند و مانع آن‌ها شود. طباطبایی معتقد است که چنین منعی، یک اقدام اجرایی عمومی با هدف حفظ [[مصلحت]] است و به معنای تغییر حکم الهی مباح بودن تعدد زوجات نیست، بلکه صرفاً برداشتی اجرایی است، همانند تصمیم فردی برای ترک تعدد زوجات به دلیل مصلحت شخصی.&lt;ref&gt;طباطبایی، المیزان، ج۴، ص۱۹۰-۱۹۴.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === بهره‌گیری از ظرفیت شرط ضمن عقد ===<br /> از تحولات مهم در دوران جدید، گنجاندن شروط ضمن عقد در عقد نکاح است که به زنان اختیاراتی در خصوص تعدد زوجات می‌دهد. از منظر فقهی زن و شوهر می‌توانند در ضمن عقد هر شرطی را که قدرت بر انجام آن وجود داشته باشد، شرعاً حرام نباشد، فایده عقلائی داشته باشد، مخالف کتاب و سنت نباشد و نیز مخالف با مقتضای خود عقد نیز نباشد، در ضمن آن عقد شرط کنند.&lt;ref&gt;انصاری، کتاب المکاسب، ج‌۶، ص۱۵-۲۲.&lt;/ref&gt; در عقدنامه‌های فعلی، در صورت پذیرش زوج، مرد به زن وکالت بلاعزل می‌دهد تا در صورت ازدواج مجدد مرد یا عدم رعایت عدالت مرد میان ‌همسرانش، زن خودش را مطلقه نماید. سید محسن حکیم از فقیهان شیعه، حتی اشتراط عدم ازدواج مجدد مرد را جایز شمرده و نیز بر این باور است که اگر زوج از آن تخلف کرد و همسر دیگری اختیار کند، ازدواج دوم او صحیح نیست.&lt;ref&gt;حکیم، منهاج الصالحين، ج‌۲، ص۲۹۶.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> === تعدد زوجات حکم موسمی عصر صدور ===<br /> به اعتقاد محسن کدیور، ازدواج تک‌همسری حکم ثابت و اصلی اسلام است و در مقابل، تعدد زوجات حکمی موسمی و متناسب با شرایط خاص عصر نزول بوده است. او تداوم آن در دوران کنونی را تنها در شرایط اضطراری، مانند کاهش شدید تعداد مردان پس از جنگ یا ناباروری همسر، و آن هم صرفاً با کسب اجازه و رضایت همسر اول امکان‌پذیر می‌داند. کدیور برای اثبات این دیدگاه به سیره پیامبر(ص) و امام علی(ع) استناد می‌کند که تا زمان حیات حضرت خدیجه و حضرت فاطمه (س) همسر دیگری اختیار نکردند و معتقد است این امر، در کنار عدم تمایل ذاتی زنان به تجدید فراش همسرشان، نشانه‌ای بر طبع تک‌همسری زندگی زناشویی است. او استناد فقیهان به آیات سوره نساء را فهمی مردانه تلقی کرده و بر این باور است که هیچ دلیلی که بتواند تعدد زوجات را به عنوان حکم دائمی و غیرمشروط ثابت کند، وجود ندارد.&lt;ref&gt;کدیور، «تک همسری حکم ثابت اسلام»، مندرج در سایت نویسنده.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==پانویس==<br /> {{پانویس}}<br /> ==فهرست منابع==<br /> {{منابع}}<br /> * قرآن کریم <br /> * اردبيلى، احمد بن محمد، زبدة البيان في أحكام القرآن، تهران: المكتبة الجعفرية لإحياء الآثار الجعفرية، بی‌تا. <br /> * اشتهاردى، على پناه، مدارك العروة، تهران: دار الأسوة للطباعة و النشر، ۱۴۱۷. <br /> * انصاری، مرتضی، کتاب المکاسب، قم: کنگره جهانی بزرگداشت شیخ اعظم انصاری، ۱۴۱۵. <br /> * بخاری، محمد، صحیح بخاری، بی‌جا: مکتبه البشری، ۱۳۹۱. <br /> * تبريزى، جواد، صراط النجاة، قم: دار الصديقة الشهيدة سلام الله علیها، ۱۴۲۷. <br /> * جصاص، احمد بن على، احكام القرآن، بیروت: دار احياء التراث العربى، ۱۴۰۵. <br /> * حر عاملى، محمد بن حسن، تفصيل وسائل الشيعة إلى تحصيل مسائل الشريعة، قم: مؤسسة آل البيت عليهم السلام، ۱۴۰۹. <br /> * حكيم، سيد محسن، منهاج الصالحين، بیروت: دار التعارف للمطبوعات، ۱۴۱۰. <br /> * حلّى، حسن بن يوسف، تذكرة الفقهاء، قم: مؤسسه آل البيت عليهم السلام، ۱۳۸۸. <br /> * حلّى، مقداد بن عبد اللّٰه سيورى، كنز العرفان في فقه القرآن، قم: انتشارات مرتضوى، ۱۴۲۵. <br /> * دشتیانه، سوده؛ زارع، شیوا و خرم‌دل، کاظم، «چندهمسری و پیامدهای روانی-اجتماعی آن برای زنان»، روانشناسی و روانپزشکی شناخت، سال ۸، شماره ۴، ۱۴۰۰. <br /> * دورانت، ويليام جيمز، تاريخ تمدن، ترجمه احمد آرام و ديگران، تهران: اقبال، ۱۳۳۷. <br /> * رشيد رضا، محمد ، تفسير القرآن الحكيم الشهير بتفسير المنار، بیروت: دار المعرفة، ۱۴۱۴. <br /> * زمخشرى، محمود بن عمر، الكشاف عن حقائق غوامض التنزيل و عيون الأقاويل فى وجوه التأويل، بیروت: دار الكتاب العربي، ۱۴۰۷. <br /> * سبزوارى، سيد عبد الأعلى، مهذّب الأحكام، قم: مؤسسه المنار، ۱۴۱۳. <br /> * شبيرى زنجانى، سيد موسى ، كتاب نكاح، قم: مؤسسه پژوهشى راى‌پرداز، ۱۴۱۹. <br /> * صادقى تهرانى، محمد، الفرقان فى تفسير القرآن بالقرآن و السنه، قم: فرهنگ اسلامى، ۱۴۰۶. <br /> * صانعی، یوسف، [https://saanei.xyz/?view=01,02,48,378,0 «گفت وگو درخصوص لايحه حمايت از خانواده»]، در نشریه صفیر حیات، شماره ۲۴، ۱۳۹۱ش. <br /> * طباطبايى، محمدحسين، الميزان في تفسير القرآن، بیروت: مؤسسة الأعلمي للمطبوعات، ۱۳۹۰.<br /> * طوسى، محمد بن حسن، الخلاف، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم، ۱۴۰۷. <br /> * طوسى، محمد بن حسن، المبسوط في فقه الإمامية، تهران: المكتبة المرتضوية لإحياء الآثار الجعفرية، ۱۳۸۷. <br /> * عاملى، سيد محمد حسين ترحينى، الزبدة الفقهية في شرح الروضة البهية، قم: دار الفقه للطباعة و النشر، ۱۴۲۷. <br /> * فخر رازى، محمد بن عمر، التفسير الكبير (مفاتيح الغيب)، بیروت: دار إحياء التراث العربي، ۱۴۲۰. <br /> * قمّى، سيد تقى، مباني منهاج الصالحين، قم: منشورات قلم الشرق، ۱۴۲۶. <br /> * كاظمي، جواد، مسالك الأفهام إلى آيات الأحكام، بی‌جا: بی‌نا، بی‌تا. <br /> * کدیور، محسن، [https://kadivar.com/10912 «تک‌همسری حکم ثابت اسلام»]، مندرج در سایت نویسنده، تاریخ بازدید ۱۱ دی‌ماه ۱۴۰۴ش. <br /> * كلينى، محمد بن يعقوب، الكافي، تهران: دار الكتب الإسلامية، ۱۴۰۷. <br /> * لوبون، گوستاو، تمدن اسلام و عرب، ترجمه محمدتقی فخرداعی گیلانی، تهران: کتابفروشی و چاپخانه علمی، ۱۳۱۸. <br /> * مصطفوى، حسن، التحقيق في كلمات القرآن الكريم، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، ۱۳۶۸. <br /> * مطهری، مرتضی، نظام حقوق زن در اسلام، تهران: صدرا، ۱۳۷۳. <br /> * مغنيه، محمدجواد، التفسير الكاشف، قم: دار الكتاب الإسلامی، ۱۴۲۴. <br /> * مفيد، محمّد بن محمد، أحكام النساء، قم: كنگره جهانى هزاره شيخ مفيد، ۱۴۱۳. <br /> * مفيد، محمّد بن محمد، المقنعة، قم: كنگره جهانى هزاره شيخ مفيد، ۱۴۱۳. <br /> * نجفى، محمد حسن، جواهر الكلام في شرح شرائع الإسلام، بیروت: دار إحياء التراث العربي، ۱۴۰۴. <br /> * يزدى، سيد محمد كاظم، العروة الوثقى مع التعليقات، قم: انتشارات مدرسه امام على بن ابى طالب عليه السلام، ۱۴۲۸. <br /> {{پایان}}</div>

Salehi