محمدمهدی شمس‌الدین - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Salehi در ‏۱۹ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۰۱

2026-05-19T12:01:17Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۰۱
خط ۱۹:		خط ۱۹:
	}}		}}

	'''محمدمهدی شمس‌الدین''' (۱۳۵۳-۱۴۲۱ق) ~~فقیهی~~ شیعه ~~است~~ که آثار مختلف فقهی درباره نظام سیاسی در اسلام، [[مسائل زنان]] و [[احتکار]] نگاشته است. او بر آن بود که ادله [[نظریه ولایت فقیه\|ولایت فقیه]] ناتمام است، دلیلی برای نیابت سیاسی کامل فقیه از امام معصوم وجود ندارد و در این باره باید به قدر متیقن اکتفا کرد و بر این اساس، اداره حکومت در جامعه اسلامی با رعایت ضوابط کلی دین بر عهده مردم است.		'''محمدمهدی شمس‌الدین''' (۱۳۵۳-۱۴۲۱ق) از فقهای شیعه که آثار مختلف فقهی درباره نظام سیاسی در اسلام، [[مسائل زنان]] و [[احتکار]] نگاشته است. او بر آن بود که ادله [[نظریه ولایت فقیه\|ولایت فقیه]] ناتمام است، دلیلی برای نیابت سیاسی کامل فقیه از امام معصوم وجود ندارد و در این باره باید به قدر متیقن اکتفا کرد و بر این اساس، اداره حکومت در جامعه اسلامی با رعایت ضوابط کلی دین بر عهده مردم است.

	وی همچنین با اتکا به نهی از تغییر خلق در [[آیه ۱۱۹ سوره نساء]]، قائل به حرمت اولی [[شبیه‌سازی انسانی]] شده، دور ماندن فقه شیعه از [[فقه مقاصدی]] را نه تابع وجوه فقهی و عقیدتی، بلکه ناشی از دور بودن شیعیان از حکومت تلقی کرده و نیز [[قیمومت مردان بر زنان]] در [[آیه ۳۴ سوره نساء]] را فقط مربوط به رابطه زناشویی و آن هم در صورت انفاق مال مرد به زن دانسته است.		وی همچنین با اتکا به نهی از تغییر خلق در [[آیه ۱۱۹ سوره نساء]]، قائل به حرمت اولی [[شبیه‌سازی انسانی]] شده، دور ماندن فقه شیعه از [[فقه مقاصدی]] را نه تابع وجوه فقهی و عقیدتی، بلکه ناشی از دور بودن شیعیان از حکومت تلقی کرده و نیز [[قیمومت مردان بر زنان]] در [[آیه ۳۴ سوره نساء]] را فقط مربوط به رابطه زناشویی و آن هم در صورت انفاق مال مرد به زن دانسته است.

Mahjoor60: /* دلیل دور ماندن فقه شیعه از فقه مقاصدی */

2026-04-30T06:25:18Z

دلیل دور ماندن فقه شیعه از فقه مقاصدی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۲۵
خط ۶۰:		خط ۶۰:

	===مخالفت با قیمومت مردان بر زنان===		===مخالفت با قیمومت مردان بر زنان===
	به باور شمس‌الدین، طبق آیات قرآن کریم، از جمله [[آیه ۱ سوره نساء\|آیه اول سوره نساء]] و [[آیه ۱۹۵ سوره آل‌عمران]]، هویت انسانی زن و مرد در قرآن کریم یکسان است و زن یا مرد بودن به‌معنای برتری یا فروتری نیست.<ref>ص۱۲۹.</ref>		به باور شمس‌الدین، طبق آیات قرآن کریم، از جمله [[آیه ۱ سوره نساء\|آیه اول سوره نساء]] و [[آیه ۱۹۵ سوره آل‌عمران]]، هویت انسانی زن و مرد در قرآن کریم یکسان است و زن یا مرد بودن به‌معنای برتری یا فروتری نیست.<ref>قاسمی، نقد و بررسی فقه مقاصدی از نظرگاه اهل سنت، ص۱۲۹.</ref>

	وی همچنین با استناد به [[آیه ۳۴ سوره نساء]] بر آن است که فراز «الرِّجالُ قَوّامونَ عَلَی النِّساء» در آیه مذکور را باید در کنار قید «وَبِما أنفَقوا مِن أموالِهِم» تبیین کرد. وی بر این اساس معتقد است که علاوه بر آنکه [[قیمومت مرد بر زن]] فقط در رابطه زناشویی است، مرد باید انفاق مال، یعنی پرداخت هزینه زندگی به زن، را رعایت کند، در غیر این صورت قوامیت مرد بر زن وجود نخواهد داشت.<ref>وطنی، حقوق و تکالیف زوجین و...، ص۵۴-۵۵.</ref>		وی همچنین با استناد به [[آیه ۳۴ سوره نساء]] بر آن است که فراز «الرِّجالُ قَوّامونَ عَلَی النِّساء» در آیه مذکور را باید در کنار قید «وَبِما أنفَقوا مِن أموالِهِم» تبیین کرد. وی بر این اساس معتقد است که علاوه بر آنکه [[قیمومت مرد بر زن]] فقط در رابطه زناشویی است، مرد باید انفاق مال، یعنی پرداخت هزینه زندگی به زن، را رعایت کند، در غیر این صورت قوامیت مرد بر زن وجود نخواهد داشت.<ref>وطنی، حقوق و تکالیف زوجین و...، ص۵۴-۵۵.</ref>

Mahjoor60: /* زندگی‌نامه */

2026-04-29T05:41:45Z

زندگی‌نامه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۴۱
خط ۶۲:		خط ۶۲:
	به باور شمس‌الدین، طبق آیات قرآن کریم، از جمله [[آیه ۱ سوره نساء\|آیه اول سوره نساء]] و [[آیه ۱۹۵ سوره آل‌عمران]]، هویت انسانی زن و مرد در قرآن کریم یکسان است و زن یا مرد بودن به‌معنای برتری یا فروتری نیست.<ref>ص۱۲۹.</ref>		به باور شمس‌الدین، طبق آیات قرآن کریم، از جمله [[آیه ۱ سوره نساء\|آیه اول سوره نساء]] و [[آیه ۱۹۵ سوره آل‌عمران]]، هویت انسانی زن و مرد در قرآن کریم یکسان است و زن یا مرد بودن به‌معنای برتری یا فروتری نیست.<ref>ص۱۲۹.</ref>

	وی همچنین با استناد به [[آیه ۳۴ سوره نساء]] بر آن است که فراز «الرِّجالُ قَوّامونَ عَلَی النِّساء» در آیه مذکور را باید در کنار قید «وَبِما أنفَقوا مِن أموالِهِم» تبیین کرد. وی بر این اساس معتقد است که علاوه بر آنکه [[قیمومت مرد بر زن]] فقط در رابطه زناشویی است، مرد باید انفاق مال، یعنی پرداخت هزینه زندگی به زن، را رعایت کند، در غیر این صورت قوامیت مرد بر زن وجود نخواهد داشت.<ref>وطنی، حقوق و تکالیف زوجین و...، ~~۱۳۸۸ش،~~ ص۵۴-۵۵.</ref>		وی همچنین با استناد به [[آیه ۳۴ سوره نساء]] بر آن است که فراز «الرِّجالُ قَوّامونَ عَلَی النِّساء» در آیه مذکور را باید در کنار قید «وَبِما أنفَقوا مِن أموالِهِم» تبیین کرد. وی بر این اساس معتقد است که علاوه بر آنکه [[قیمومت مرد بر زن]] فقط در رابطه زناشویی است، مرد باید انفاق مال، یعنی پرداخت هزینه زندگی به زن، را رعایت کند، در غیر این صورت قوامیت مرد بر زن وجود نخواهد داشت.<ref>وطنی، حقوق و تکالیف زوجین و...، ص۵۴-۵۵.</ref>

	محمدمهدی شمس‌الدین، همچون [[مرتضی مطهری]]، بر آن است که روایات منع تدبیر زن ناظر به وضعیت صدور روایات مذکور است و نمی‌توان آن را به دوره‌های دیگر تعمیم داد.<ref>مهریزی، حدیث‌پژوهی، ~~۱۳۹۰ش،~~ ج۱، ص۲۸۳.</ref>		محمدمهدی شمس‌الدین، همچون [[مرتضی مطهری]]، بر آن است که روایات منع تدبیر زن ناظر به وضعیت صدور روایات مذکور است و نمی‌توان آن را به دوره‌های دیگر تعمیم داد.<ref>مهریزی، حدیث‌پژوهی، ج۱، ص۲۸۳.</ref>

	==آثار==		==آثار==
	محمدمهدی شمس‌الدین بیش از سی اثر در موضوعات مختلف، از جمله [[فقه سیاسی]] و [[حکومت اسلامی]]، واقعه عاشورا، تفسیر قرآن، [[مسائل زنان]] و نهج‌البلاغه نگاشته است.<ref>نگاه کنید به: [https://wikinoor.ir/شمس‌الدین،_محمدمهدی «شمس‌الدین، محمدمهدی»]، سایت ویکی‌نور.</ref> برخی از آثار فقهی وی عبارت‌اند از:		محمدمهدی شمس‌الدین بیش از سی اثر در موضوعات مختلف، از جمله [[فقه سیاسی]] و [[حکومت اسلامی]]، واقعه عاشورا، تفسیر قرآن، [[مسائل زنان]] و نهج‌البلاغه نگاشته است.<ref>نگاه کنید به: [https://wikinoor.ir/شمس‌الدین،_محمدمهدی «شمس‌الدین، محمدمهدی»]، سایت ویکی‌نور.</ref> برخی از آثار فقهی وی عبارت‌اند از:
	* [[نظام الحکم والإدارة فی الإسلام (کتاب)\|نظام الحکم والإدارة فی الإسلام]] (نظام حکومت و مدیریت در اسلام) نخستین اثر شمس‌الدین است که در سال ۱۹۵۴م نوشته شده و نخستین متن سیاسی به زبان عربی بوده که مسئله حکومت اسلامی در دوران جدید را مطرح کرده است.<ref>مرادی، «محمدمهدی شمس‌الدین، زندگی و زمانه و آثار»، ص۱۳۱.</ref> ویرایش دوم کتاب حدود چهل سال پس از چاپ اول آن با اضافاتی انتشار یافت.<ref>حسینی، «کتابشناسی محمدمهدی شمس‌الدین»، ص۱۵.</ref> وی ادله ولایت فقیه را ناتمام خوانده و معتقد است در این باره باید به قدر متیقن اکتفا کرد و دلیلی برای نیابت سیاسی کامل فقیه از امام معصوم وجود ندارد. در نتیجه شمس‌الدین حکومت اسلامی را نیازمند انتخاب مردم می‌داند. وی [[مقبوله عمر بن حنظله]] را هم بیانگر نقش و جایگاه مردم در تعیین حاکم قلمداد می‌کند که بر این اساس، مشروعیت حکومت وامدار خواست مردمی است.<ref>قاسمی، ولایت سیاسی فقیهان، ~~۱۳۹۲ش،~~ ص۱۳۹-۱۴۱.</ref>		* [[نظام الحکم والإدارة فی الإسلام (کتاب)\|نظام الحکم والإدارة فی الإسلام]] (نظام حکومت و مدیریت در اسلام) نخستین اثر شمس‌الدین است که در سال ۱۹۵۴م نوشته شده و نخستین متن سیاسی به زبان عربی بوده که مسئله حکومت اسلامی در دوران جدید را مطرح کرده است.<ref>مرادی، «محمدمهدی شمس‌الدین، زندگی و زمانه و آثار»، ص۱۳۱.</ref> ویرایش دوم کتاب حدود چهل سال پس از چاپ اول آن با اضافاتی انتشار یافت.<ref>حسینی، «کتابشناسی محمدمهدی شمس‌الدین»، ص۱۵.</ref> وی ادله ولایت فقیه را ناتمام خوانده و معتقد است در این باره باید به قدر متیقن اکتفا کرد و دلیلی برای نیابت سیاسی کامل فقیه از امام معصوم وجود ندارد. در نتیجه شمس‌الدین حکومت اسلامی را نیازمند انتخاب مردم می‌داند. وی [[مقبوله عمر بن حنظله]] را هم بیانگر نقش و جایگاه مردم در تعیین حاکم قلمداد می‌کند که بر این اساس، مشروعیت حکومت وامدار خواست مردمی است.<ref>قاسمی، ولایت سیاسی فقیهان، ص۱۳۹-۱۴۱.</ref>
	* [[الاحتکار فی الشریعة الاسلامیه (کتاب)]]: بحثٌ فقهیٌّ مقارن، بررسی تطبیقی [[احتکار]] در قالب [[فقه مقارن]] است که در سال ۱۴۱۰ق تألیف شده و شامل احکام احتکار، وادار کردن بر فروش اجناس احتکاری و احتکار در شرکت‌ها و دولت‌ها است و در سال ۱۳۷۸ش با عنوان «احتکار در اسلام: پژوهشی تطبیقی در فقه از دیدگاه مذاهب اسلامی» به زبان فارسی چاپ شده است.		* [[الاحتکار فی الشریعة الاسلامیه (کتاب)]]: بحثٌ فقهیٌّ مقارن، بررسی تطبیقی [[احتکار]] در قالب [[فقه مقارن]] است که در سال ۱۴۱۰ق تألیف شده و شامل احکام احتکار، وادار کردن بر فروش اجناس احتکاری و احتکار در شرکت‌ها و دولت‌ها است و در سال ۱۳۷۸ش با عنوان «احتکار در اسلام: پژوهشی تطبیقی در فقه از دیدگاه مذاهب اسلامی» به زبان فارسی چاپ شده است.
	* سلسله کتاب‌هایی با عنوان [[مسائل حرجة فی فقه المرأة]] درباره چهار موضوع حجاب، [[ریاست زنان]]، [[حقوق زوجیت]]، و [[فعالیت اقتصادی و اجتماعی زنان]]:<ref>حسینی، «کتابشناسی محمدمهدی شمس‌الدین»، ص۱۲.</ref>		* سلسله کتاب‌هایی با عنوان [[مسائل حرجة فی فقه المرأة]] درباره چهار موضوع حجاب، [[ریاست زنان]]، [[حقوق زوجیت]]، و [[فعالیت اقتصادی و اجتماعی زنان]]:<ref>حسینی، «کتابشناسی محمدمهدی شمس‌الدین»، ص۱۲.</ref>

Mahjoor60 در ‏۲۳ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۰۴

2026-04-23T06:04:44Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۰۴
خط ۱:		خط ۱:
	~~{{ویرایش}}~~
	{{نویسنده		{{نویسنده
	\|نویسنده = حسن اجرایی		\|نویسنده = حسن اجرایی

Mahjoor60: /* حرمت شبیه‌سازی انسانی */

2026-04-23T06:04:28Z

حرمت شبیه‌سازی انسانی

Mahjoor60: /* ولایت امت بر خود */

2026-04-23T05:41:07Z

ولایت امت بر خود

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۴۱
خط ۴۲:		خط ۴۲:
	===ولایت امت بر خود===		===ولایت امت بر خود===
	{{اصلی\|نظریه ولایت امت بر خویش}}		{{اصلی\|نظریه ولایت امت بر خویش}}
	از میان نظریات موجود درباره فقه ~~سیاسی،~~ محمدمهدی شمس‌الدین ~~همانند~~ [[مهدی حائری یزدی]]، ضمن نفی حق ویژه فقیهان در حکومت، معتقد است اداره حکومت در جامعه اسلامی با رعایت ضوابط کلی دین ~~به‌عهده~~ مردم است.<ref>کمالی اردکانی و کدیور، «مردم‌سالاری در آرای شیخ محمدمهدی شمس‌الدین و دکتر مهدی حائری یزدی...»، ص۶۳-۶۴.</ref> به‌باور شمس‌الدین، فقیهان در دوره غیبت معصوم(ع) به دو منصب قضاوت و نیز بیان احکام ثابت شرعی منصوب شده‌اند و مناصب دیگری از جمله سلطه سیاسی و حاکمیت دولت برای آنان اثبات نشده است. وی همچنین معتقد است فقیهان در تدبیر امور سیاسی ~~نائب~~ امام معصوم نیستند و بر مردم ولایت ندارند و مقدرات سیاسی مردم به عهده خود ~~آنها~~ است. از نظر وی فقاهت شرط ریاست دولت منتخب اسلامی نیست و ~~تمامی~~ مسائل ~~دولت و~~ از جمله رئیس ~~دولت~~ با مراجعه به آرای عمومی تعیین می‌شود.<ref>کدیور، نظریه‌های دولت در فقه شیعه، ص۱۷۱-۱۷۴ به نقل از اطاعت، «مشارکت سیاسی در اندیشه فقهای شیعه»، ص۸۳.</ref>		از میان نظریات موجود درباره [[فقه سیاسی]]، محمدمهدی شمس‌الدین مانند [[مهدی حائری یزدی]]، ضمن نفی حق ویژه فقیهان در حکومت، معتقد است اداره حکومت در جامعه اسلامی با رعایت ضوابط کلی دین بر عهده مردم است.<ref>کمالی اردکانی و کدیور، «مردم‌سالاری در آرای شیخ محمدمهدی شمس‌الدین و دکتر مهدی حائری یزدی...»، ص۶۳-۶۴.</ref> به‌باور شمس‌الدین، فقیهان در دوره غیبت معصوم(ع) به دو منصب قضاوت و نیز بیان احکام ثابت شرعی منصوب شده‌اند و مناصب دیگری از جمله سلطه سیاسی و حاکمیت دولت برای آنان اثبات نشده است. وی همچنین معتقد است فقیهان در تدبیر امور سیاسی نایب امام معصوم نیستند و بر مردم ولایت ندارند و مقدرات سیاسی مردم بر عهده خود آنان است. از نظر وی، فقاهت شرط ریاست دولت منتخب اسلامی نیست و تمام مسائل دولت، از جمله رئیس دولت، با مراجعه به آرای عمومی تعیین می‌شود.<ref>کدیور، نظریه‌های دولت در فقه شیعه، ص۱۷۱-۱۷۴ به نقل از اطاعت، «مشارکت سیاسی در اندیشه فقهای شیعه»، ص۸۳.</ref>

	محمدمهدی شمس‌الدین با اتکا به [[اصل عدم ولایت]] افراد بر یکدیگر در فقه شیعه، معتقد است که هیچ حاکمی از مشروعیت ~~برخوردار نیست~~ و برترین اصل در حاکمیت افراد بر یکدیگر این است که هیچ‌کس بر دیگری حق حاکمیت ندارد و هر اقدامی برای تسلط بر ~~دیگری،~~ غیرقانونی و نامشروع است.<ref>شمس‌الدین، حدود مشارکت سیاسی زنان در اسلام، ص۵۴ به نقل از اطاعت، «مشارکت سیاسی در اندیشه فقهای شیعه»، ص۸۳.</ref>		محمدمهدی شمس‌الدین با اتکا به [[اصل عدم ولایت]] افراد بر یکدیگر در فقه شیعه، معتقد است که هیچ حاکمی مشروعیت ندارد و برترین اصل در حاکمیت افراد بر یکدیگر این است که هیچ‌کس بر دیگری حق حاکمیت ندارد و هر اقدامی برای تسلط بر دیگری غیرقانونی و نامشروع است.<ref>شمس‌الدین، حدود مشارکت سیاسی زنان در اسلام، ص۵۴ به نقل از اطاعت، «مشارکت سیاسی در اندیشه فقهای شیعه»، ص۸۳.</ref>

	به‌گفته [[حیدر حب‌الله]]، اندیشمند شیعه معاصر، محمدمهدی شمس‌الدین ابتدا به اسلام سیاسی باور ~~داشت~~ اما از اوایل دهه ۱۹۹۰ میلادی دچار تحول فکری شد.<ref>حب‌الله، «مشخصات نظریه فراغ و قوانین بالادستی شریعت»، ص۱.</ref>		به‌گفته [[حیدر حب‌الله]]، اندیشمند شیعه معاصر، محمدمهدی شمس‌الدین ابتدا به اسلام سیاسی باور داشت، اما از اوایل دهه ۱۹۹۰ میلادی دچار تحول فکری شد.<ref>حب‌الله، «مشخصات نظریه فراغ و قوانین بالادستی شریعت»، ص۱.</ref>

	===حرمت شبیه‌سازی انسانی===		===حرمت شبیه‌سازی انسانی===

Mahjoor60 در ‏۲۳ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۳۶

2026-04-23T05:36:50Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۳۶
خط ۲۰:		خط ۲۰:
	}}		}}

	'''محمدمهدی شمس‌الدین''' (۱۳۵۳-۱۴۲۱ق) ~~فقیه~~ شیعه که آثار مختلف فقهی درباره نظام سیاسی در اسلام، مسائل زنان و احتکار نگاشته و بر آن بود که ادله [[نظریه ولایت فقیه\|ولایت فقیه]] ناتمام است، دلیلی برای نیابت سیاسی کامل فقیه از امام معصوم وجود ~~ندارد،~~ و در این باره باید به قدر متیقن اکتفا کرد و بر این ~~اساس~~ اداره حکومت در جامعه اسلامی با رعایت ضوابط کلی دین ~~به‌عهده~~ مردم است.		'''محمدمهدی شمس‌الدین''' (۱۳۵۳-۱۴۲۱ق) فقیهی شیعه است که آثار مختلف فقهی درباره نظام سیاسی در اسلام، [[مسائل زنان]] و [[احتکار]] نگاشته است. او بر آن بود که ادله [[نظریه ولایت فقیه\|ولایت فقیه]] ناتمام است، دلیلی برای نیابت سیاسی کامل فقیه از امام معصوم وجود ندارد و در این باره باید به قدر متیقن اکتفا کرد و بر این اساس، اداره حکومت در جامعه اسلامی با رعایت ضوابط کلی دین بر عهده مردم است.

	وی همچنین با اتکا به نهی از تغییر خلق در [[آیه ۱۱۹ سوره نساء]]، قائل به حرمت اولی [[شبیه‌سازی انسانی]] شده، دور ماندن فقه شیعه از فقه مقاصدی را نه تابع وجوه فقهی و عقیدتی، بلکه ناشی از دور بودن شیعیان از حکومت تلقی ~~کرده،~~ و نیز [[قیمومت مردان بر زنان]] در [[آیه ۳۴ سوره نساء]] را ~~تنها~~ مربوط به رابطه زناشویی و آن هم در صورت انفاق مال مرد به زن دانسته است.		وی همچنین با اتکا به نهی از تغییر خلق در [[آیه ۱۱۹ سوره نساء]]، قائل به حرمت اولی [[شبیه‌سازی انسانی]] شده، دور ماندن فقه شیعه از [[فقه مقاصدی]] را نه تابع وجوه فقهی و عقیدتی، بلکه ناشی از دور بودن شیعیان از حکومت تلقی کرده و نیز [[قیمومت مردان بر زنان]] در [[آیه ۳۴ سوره نساء]] را فقط مربوط به رابطه زناشویی و آن هم در صورت انفاق مال مرد به زن دانسته است.

	شمس‌الدین تحصیلات حوزوی خود را در نجف گذراند و در دروس خارج فقه و اصول [[سید محسن حکیم]] و [[سید ابوالقاسم خویی]] حضور ~~می‌یافت و~~ پس از آن نیز سال‌ها در لبنان به فعالیت‌های فکری و فرهنگی ~~پرداخت~~ و ~~نیز~~ ریاست مجلس اعلای اسلامی شیعیان را ~~به‌عهده~~ داشت. وی همچنین از نویسندگان مجله الاضواء و نیز از مؤسسان حزب الدعوة الاسلامیه بود.		شمس‌الدین تحصیلات حوزوی خود را در نجف گذراند و در دروس خارج فقه و اصول [[سید محسن حکیم]] و [[سید ابوالقاسم خویی]] حضور یافت. پس از آن نیز سال‌ها در لبنان به فعالیت‌های فکری و فرهنگی مشغول شد و ریاست مجلس اعلای اسلامی شیعیان را بر عهده داشت. وی همچنین از نویسندگان مجله الاضواء و نیز از مؤسسان حزب الدعوة الاسلامیه بود.

	==~~زندگینامه~~==		==زندگی‌نامه==
	محمدمهدی شمس‌الدین در نیمه شعبان ۱۳۵۳ قمری در نجف متولد شد. پدرش شیخ عبدالکریم از ~~تحصیلکردگان~~ حوزه علمیه نجف بود و نسبش به شهید اول می‌رسید. محمدمهدی شمس‌الدین در سطوح عالی حوزوی شاگرد سید محمد ~~روحانی،~~ سید یوسف حکیم و سید علی علامه فانی اصفهانی بود و در دروس خارج فقه و اصول [[سید محسن حکیم]] و [[سید ابوالقاسم خویی]] حضور می‌یافت.<ref>انصاری قمی و امین، [https://jap.isca.ac.ir/article_2529_95ab1360f2ced5f72bd39b9047ae3b5c.pdf «درگذشتگان: آیت‌الله شمس‌الدین»]، مجله آینه پژوهش، ص۱۲۷.</ref>		محمدمهدی شمس‌الدین در نیمه شعبان ۱۳۵۳ قمری در نجف متولد شد. پدرش شیخ عبدالکریم از تحصیل‌کردگان حوزه علمیه نجف بود و نسبش به شهید اول می‌رسید. محمدمهدی شمس‌الدین در سطوح عالی حوزوی شاگرد [[سید محمد روحانی]]، سید یوسف حکیم و سید علی علامه فانی اصفهانی بود و در دروس خارج فقه و اصول [[سید محسن حکیم]] و [[سید ابوالقاسم خویی]] حضور می‌یافت.<ref>انصاری قمی و امین، [https://jap.isca.ac.ir/article_2529_95ab1360f2ced5f72bd39b9047ae3b5c.pdf «درگذشتگان: آیت‌الله شمس‌الدین»]، مجله آینه پژوهش، ص۱۲۷.</ref>

	وی علاوه بر ~~تحصیل~~ به تدریس و تألیف ~~اشتغال داشت~~ و در تأسیس «جمعیة منتدی النشر» مشارکت داشت<ref>انصاری قمی و امین، [https://jap.isca.ac.ir/article_2529_95ab1360f2ced5f72bd39b9047ae3b5c.pdf «درگذشتگان: آیت‌الله شمس‌الدین»]، مجله آینه پژوهش، ص۱۲۷.</ref> که به همراه [[محمدرضا مظفر]] و محمدتقی حکیم به‌ دنبال اصلاح شیوه‌های عزاداری بودند.<ref>حسینی، «کتابشناسی محمدمهدی شمس‌الدین»، ص۸.</ref> تدریس در دانشکده فقه نجف ~~از سوابق ایشان است~~.<ref>انصاری قمی و امین، [https://jap.isca.ac.ir/article_2529_95ab1360f2ced5f72bd39b9047ae3b5c.pdf «درگذشتگان: آیت‌الله شمس‌الدین»]، مجله آینه پژوهش، ص۱۲۷.</ref> علاوه بر ~~این~~ چند سال ~~به‌نمایندگی~~ از بیت مرجعیت سید محسن ~~حکیم~~ در شهر دیوانیه عراق ساکن بود.<ref>انصاری قمی و امین، [https://jap.isca.ac.ir/article_2529_95ab1360f2ced5f72bd39b9047ae3b5c.pdf «درگذشتگان: آیت‌الله شمس‌الدین»]، ص۱۲۷.</ref>		وی علاوه بر تحصیل، به تدریس و تألیف مشغول بود و در تأسیس «جمعیة منتدی النشر» مشارکت داشت<ref>انصاری قمی و امین، [https://jap.isca.ac.ir/article_2529_95ab1360f2ced5f72bd39b9047ae3b5c.pdf «درگذشتگان: آیت‌الله شمس‌الدین»]، مجله آینه پژوهش، ص۱۲۷.</ref> که به همراه [[محمدرضا مظفر]] و محمدتقی حکیم به‌ دنبال اصلاح شیوه‌های عزاداری بودند.<ref>حسینی، «کتابشناسی محمدمهدی شمس‌الدین»، ص۸.</ref>در سوابق ایشان تدریس در دانشکده فقه نجف نیز دیده می‌شود.<ref>انصاری قمی و امین، [https://jap.isca.ac.ir/article_2529_95ab1360f2ced5f72bd39b9047ae3b5c.pdf «درگذشتگان: آیت‌الله شمس‌الدین»]، مجله آینه پژوهش، ص۱۲۷.</ref> علاوه بر این، چند سال به نمایندگی از بیت مرجعیت سید محسن حکیم، در شهر دیوانیه عراق ساکن بود.<ref>انصاری قمی و امین، [https://jap.isca.ac.ir/article_2529_95ab1360f2ced5f72bd39b9047ae3b5c.pdf «درگذشتگان: آیت‌الله شمس‌الدین»]، ص۱۲۷.</ref>

	او در کنار سید اسماعیل صدر، [[سید محمدباقر صدر]]، سید مرتضی عسکری، [[سید محمدحسین فضل‌الله]]، عبدالهادی فضلی و [[محمدمهدی آصفی]] از نویسندگان [[مجله الأضواء]] ~~بودند~~ که با حمایت سید محسن حکیم انتشار می‌یافت و در عین حال ~~از سوی~~ گروه‌هایی در حوزه نجف ~~مورد~~ مخالفت ~~قرار می‌گرفت~~.<ref>[http://iscq.ir/my_doc/iscq/my_files/midi/besat%201501.pdf «آیت‌الله آصفی و حزب الدعوه»]، نشریه بعثت، ص۲.</ref>		او در کنار سید اسماعیل صدر، [[سید محمدباقر صدر]]، سید مرتضی عسکری، [[سید محمدحسین فضل‌الله]]، عبدالهادی فضلی و [[محمدمهدی آصفی]] از نویسندگان [[مجله الأضواء]] بود که با حمایت سید محسن حکیم انتشار می‌یافت و در عین حال گروه‌هایی در حوزه نجف با آن مخالفت می‌کردند.<ref>[http://iscq.ir/my_doc/iscq/my_files/midi/besat%201501.pdf «آیت‌الله آصفی و حزب الدعوه»]، نشریه بعثت، ص۲.</ref>

	شمس‌الدین ~~در جریان تأسیس~~ حزب الدعوة الاسلامیه به رهبری سید محمدباقر صدر در تابستان ۱۹۵۷م ~~از مؤسسان آن بود.~~<ref>مرادی، «محمدمهدی شمس‌الدین، زندگی و زمانه و آثار»، ص۱۲۴.</ref> سپس در سال ۱۹۶۹م به لبنان بازگشت و به فعالیت‌های فکری و فرهنگی ~~پرداخت و~~ در سال ۱۹۷۵م از سوی امام موسی صدر ~~به‌عنوان نائب~~ رئیس مجلس اعلای اسلامی شیعیان لبنان منصوب شد و پس از ربوده شدن سید موسی صدر در ~~۱۹۷۸م~~ عملاً ریاست آن را بر عهده داشت.<ref>مرادی، «محمدمهدی شمس‌الدین، زندگی و زمانه و آثار»، ص۱۲۵.</ref>		شمس‌الدین از مؤسسان حزب الدعوة الاسلامیه به رهبری سید محمدباقر صدر در تابستان ۱۹۵۷م بود،<ref>مرادی، «محمدمهدی شمس‌الدین، زندگی و زمانه و آثار»، ص۱۲۴.</ref> سپس در سال ۱۹۶۹م به لبنان بازگشت و مشغول فعالیت‌های فکری و فرهنگی شد. در سال ۱۹۷۵م از سوی [[امام موسی صدر]] به مقام نایب رئیس مجلس اعلای اسلامی شیعیان لبنان منصوب شد و پس از ربوده شدن سید موسی صدر در ۱۹۷۸م، عملاً ریاست آن را بر عهده داشت.<ref>مرادی، «محمدمهدی شمس‌الدین، زندگی و زمانه و آثار»، ص۱۲۵.</ref>

	ایشان در سال ۱۹۷۹م مدرسه علمیه‌ «معهد الشهید الاول» را در بیروت تأسیس کرد که از ~~مهمترین~~ مدارس علمیه در زمان خود بود.<ref>شاکر سلماسی، «معرفی حوزه‌های علمیه معاصر شیعه لبنان»، ص۲۴.</ref>		ایشان در سال ۱۹۷۹م مدرسه علمیه‌ «معهد الشهید الاول» را در بیروت تأسیس کرد که از مدارس علمیه مهم در زمان خود بود.<ref>شاکر سلماسی، «معرفی حوزه‌های علمیه معاصر شیعه لبنان»، ص۲۴.</ref>

	و در نهایت، ۱۵ شوال ۱۴۲۱ق (۲۱ دی ۱۳۷۹ش) در ۶۸ سالگی در بیروت درگذشت.<ref>انصاری قمی و امین، [https://jap.isca.ac.ir/article_2529_95ab1360f2ced5f72bd39b9047ae3b5c.pdf «درگذشتگان: آیت‌الله شمس‌الدین»]، مجله آینه پژوهش، ص۱۲۸.</ref>		در نهایت، در ۱۵ شوال ۱۴۲۱ق (۲۱ دی ۱۳۷۹ش) در ۶۸ سالگی در بیروت درگذشت.<ref>انصاری قمی و امین، [https://jap.isca.ac.ir/article_2529_95ab1360f2ced5f72bd39b9047ae3b5c.pdf «درگذشتگان: آیت‌الله شمس‌الدین»]، مجله آینه پژوهش، ص۱۲۸.</ref>

	==نظرات و دیدگاه‌ها==		==نظرات و دیدگاه‌ها==

Mahjoor60 در ‏۲۲ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۳۲

2026-04-22T07:32:37Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۲ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۳۲
خط ۱:		خط ۱:
			{{ویرایش}}
	{{نویسنده		{{نویسنده
	\|نویسنده = حسن اجرایی		\|نویسنده = حسن اجرایی

Mkhaghanif در ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۰۰

2025-10-26T12:00:31Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۰۰
خط ۵:		خط ۵:

	{{جعبه اطلاعات اشخاص		{{جعبه اطلاعات اشخاص
	\| شهرت =		\| شهرت = شیخ مهدی شمس‌الدین
	\| نام = محمدمهدی شمس‌الدین		\| نام = محمدمهدی شمس‌الدین
	\| تولد = ۶۸		\| تولد = ۶۸

Sarfipour در ‏۱۲ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۵۵

2025-10-12T08:55:12Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۵۵
خط ۱۰۴:		خط ۱۰۴:
	[[رده:مقاله‌های حسن اجرایی]]		[[رده:مقاله‌های حسن اجرایی]]
	[[رده:مقاله‌های شخصیت‌شناسی]]		[[رده:مقاله‌های شخصیت‌شناسی]]
			[[en:Mohammad Mahdi Shams al-Din]]

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۳ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۰۴
خط ۴۹:		خط ۴۹:

	===حرمت شبیه‌سازی انسانی===		===حرمت شبیه‌سازی انسانی===
	~~بنابر~~ نظر محمدمهدی شمس‌الدین، [[شبیه‌سازی انسانی]] به‌حکم اولی حرام است. وی در این باره به [[آیه ۱۱۹ سوره نساء]] استناد کرده که در آن تغییر خلق خداوند ~~در راستای~~ خواست شیطان معرفی شده است. به باور ~~شمس‌الدین~~ شبیه‌سازی انسانی به تغییر نامناسب جسمانی می‌انجامد که در آیه مذکور «تغییر خلق» خوانده شده است.<ref>شمس‌الدین، الاستنساخ الجنین، ص۵۸، به نقل از: قاسمی، دانشنامه فقه پزشکی، ج۲، ص۵۵۷-۵۵۸.</ref>		بنا بر نظر محمدمهدی شمس‌الدین، [[شبیه‌سازی انسانی]] به‌حکم اولی حرام است. وی در این باره به [[آیه ۱۱۹ سوره نساء]] استناد کرده که در آن تغییر خلق خداوند به دلیل خواست شیطان معرفی شده است. به باور شمس‌الدین، شبیه‌سازی انسانی به تغییر نامناسب جسمانی می‌انجامد که در آیه مذکور «تغییر خلق» خوانده شده است.<ref>شمس‌الدین، الاستنساخ الجنین، ص۵۸، به نقل از: قاسمی، دانشنامه فقه پزشکی، ج۲، ص۵۵۷-۵۵۸.</ref>

	وی همچنین عدم مالکیت بر بدن را ~~به‌عنوان~~ دلیلی دیگر برای حرمت اولی شبیه‌سازی ~~طرح کرده~~ و می‌گوید: تنها خداوند مالک انسان است و انسان نمی‌تواند چنین تصرفی انجام دهد.<ref>قاسمی، دانشنامه فقه پزشکی، ج۲، ص۵۶۰-۵۶۱.</ref>		وی همچنین [[عدم مالکیت بر بدن]] را دلیلی دیگر برای حرمت اولی شبیه‌سازی می‌داند و می‌گوید: تنها خداوند مالک انسان است و انسان نمی‌تواند چنین تصرفی انجام دهد.<ref>قاسمی، دانشنامه فقه پزشکی، ج۲، ص۵۶۰-۵۶۱.</ref>

	چنانکه سید حسن ~~اسلامی،~~ پژوهشگر، بیان کرده است، شمس‌الدین در این باره به آیه تغییر خلق، اصل عدم ملکیت انسان بر بدن خود و [[اصالة الحظر]] (در برابر [[اصالة الاباحه]]) تکیه کرده است.<ref>اسلامی، «شبیه‌سازی انسان از دیدگاه شیعه...»، ص۲۷-۲۸.</ref> اسلامی نقدهایی را بر نظر شمس‌الدین وارد می‌داند از جمله آنکه شمس‌الدین شبیه‌سازی انسانی را مصداق تغییرات نامناسب جسمانی قلمداد می‌کند و از همین رو آن را مصداق [[آیه ۱۱۹ سوره نساء]] ~~می‌داند~~ در حالی که اگر شبیه‌سازی انسانی منجر به شبیه‌سازی موجودی سالم ~~شود~~ استدلال وی کامل نخواهد بود؛ ~~چرا که~~ در این صورت شبیه‌سازی مصداق تغییر نامناسب نیست.<ref>اسلامی، «شبیه‌سازی انسان از دیدگاه شیعه...»، ص۲۷-۲۸.</ref>		چنانکه [[سید حسن اسلامی]]، پژوهشگر، بیان کرده است، شمس‌الدین در این باره به آیه تغییر خلق، اصل عدم ملکیت انسان بر بدن خود و [[اصالة الحظر]] (در برابر [[اصالة الاباحه]]) تکیه کرده است.<ref>اسلامی، «شبیه‌سازی انسان از دیدگاه شیعه...»، ص۲۷-۲۸.</ref> اسلامی نقدهایی را بر نظر شمس‌الدین وارد می‌داند از جمله آنکه شمس‌الدین شبیه‌سازی انسانی را مصداق تغییرات نامناسب جسمانی قلمداد می‌کند و از همین رو آن را مصداق [[آیه ۱۱۹ سوره نساء]] می‌داند، در حالی که اگر شبیه‌سازی انسانی منجر به شبیه‌سازی موجودی سالم شود، استدلال وی کامل نخواهد بود؛ چراکه در این صورت شبیه‌سازی مصداق تغییر نامناسب نیست.<ref>اسلامی، «شبیه‌سازی انسان از دیدگاه شیعه...»، ص۲۷-۲۸.</ref>

	===دلیل دور ماندن فقه شیعه از فقه مقاصدی===		===دلیل دور ماندن فقه شیعه از فقه مقاصدی===
	محمدمهدی شمس‌الدین بر آن است که تنها سبب دوری فقه شیعه از [[فقه مقاصدی\|روش مقاصدی]] ~~سبب~~ تاریخی و دوری فقیهان امامیه از امور اجتماعی و حکومتی بوده ~~است~~ و این امر هیچ وجه فقهی یا عقیدتی ندارد. وی در این باره به رواج فقه مقاصدی در دوره جمهوری اسلامی ایران اشاره کرده و بر آن است که به دست گرفتن حکومت ~~توسط~~ فقیهان شیعه سبب‌ساز توجه به فقه مقاصدی شده است.<ref>الحسینی، الاجتهاد والحیاة، ص۲۴، به نقل از: قاسمی، نقد و بررسی فقه مقاصدی از نظرگاه اهل سنت، ص۱۲۸.</ref>		محمدمهدی شمس‌الدین بر آن است که تنها سبب دوری فقه شیعه از [[فقه مقاصدی\|روش مقاصدی]]، تاریخی و دوری فقیهان امامیه از امور اجتماعی و حکومتی بوده و این امر هیچ وجه فقهی یا عقیدتی ندارد. وی در این باره به رواج فقه مقاصدی در دوره جمهوری اسلامی ایران اشاره کرده و بر آن است که به دست گرفتن حکومت از سوی فقیهان شیعه سبب‌ساز توجه به فقه مقاصدی شده است.<ref>الحسینی، الاجتهاد والحیاة، ص۲۴، به نقل از: قاسمی، نقد و بررسی فقه مقاصدی از نظرگاه اهل سنت، ص۱۲۸.</ref>

	بر خلاف ~~شمس‌الدین~~ عالمان ~~دیگر~~ شیعه معتقدند ~~سبب عدم توجه~~ به فقه مقاصدی در میان فقیهان شیعه ~~ناشی~~ از ~~دلایلی همچون~~ اعتقاد به عدم دستیابی به ملاکات احکام و در نتیجه عدم امکان دستیابی به علل واقعی احکام، روشمند نبودن فقه مقاصدی، غنای روایی مکتب اهل‌بیت و صدور روایات فراوانی از جانب امامان شیعه(ع) در مذمت قیاس ~~بوده است~~.<ref>الحسینی، الاجتهاد والحیاة، ص۲۴، به نقل از: قاسمی، نقد و بررسی فقه مقاصدی از نظرگاه اهل سنت، ص۱۲۷.</ref>		بر خلاف شمس‌الدین، دیگر عالمان شیعه معتقدند که بی‌توجهی به فقه مقاصدی در میان فقیهان شیعه دلایل دیگری دارد، از جمله اعتقاد به عدم دستیابی به ملاکات احکام و در نتیجه عدم امکان دستیابی به علل واقعی احکام، روشمند نبودن فقه مقاصدی، غنای روایی مکتب اهل‌بیت و صدور روایات فراوانی از جانب امامان شیعه(ع) در مذمت قیاس.<ref>الحسینی، الاجتهاد والحیاة، ص۲۴، به نقل از: قاسمی، نقد و بررسی فقه مقاصدی از نظرگاه اهل سنت، ص۱۲۷.</ref>

	===مخالفت با قیمومت مردان بر زنان===		===مخالفت با قیمومت مردان بر زنان===
	به باور ~~شمس‌الدین بنابر~~ آیات قرآن ~~کریم~~ از جمله [[آیه ۱ سوره نساء\|آیه اول سوره نساء]] و [[آیه ۱۹۵ سوره آل‌عمران]] هویت انسانی زن و مرد در قرآن کریم یکسان است و زن یا مرد بودن ~~هیچکدام~~ به‌معنای برتری یا فروتری نیست.<ref>ص۱۲۹.</ref>		به باور شمس‌الدین، طبق آیات قرآن کریم، از جمله [[آیه ۱ سوره نساء\|آیه اول سوره نساء]] و [[آیه ۱۹۵ سوره آل‌عمران]]، هویت انسانی زن و مرد در قرآن کریم یکسان است و زن یا مرد بودن به‌معنای برتری یا فروتری نیست.<ref>ص۱۲۹.</ref>

	وی همچنین با استناد به [[آیه ۳۴ سوره نساء]]، بر آن است که فراز «الرِّجالُ قَوّامونَ عَلَی النِّساء» در آیه مذکور را باید در کنار قید «وَبِما أنفَقوا مِن أموالِهِم» تبیین کرد. وی بر این اساس معتقد است که علاوه بر آنکه قیمومت مرد بر زن ~~تنها~~ در رابطه زناشویی است، انفاق مال، یعنی پرداخت هزینه زندگی به ~~زن نیز باید از جانب مرد صورت گیرد،~~ در غیر این صورت قوامیت مرد بر زن وجود نخواهد داشت.<ref>وطنی، حقوق و تکالیف زوجین و...، ۱۳۸۸ش، ص۵۴-۵۵.</ref>		وی همچنین با استناد به [[آیه ۳۴ سوره نساء]] بر آن است که فراز «الرِّجالُ قَوّامونَ عَلَی النِّساء» در آیه مذکور را باید در کنار قید «وَبِما أنفَقوا مِن أموالِهِم» تبیین کرد. وی بر این اساس معتقد است که علاوه بر آنکه [[قیمومت مرد بر زن]] فقط در رابطه زناشویی است، مرد باید انفاق مال، یعنی پرداخت هزینه زندگی به زن، را رعایت کند، در غیر این صورت قوامیت مرد بر زن وجود نخواهد داشت.<ref>وطنی، حقوق و تکالیف زوجین و...، ۱۳۸۸ش، ص۵۴-۵۵.</ref>

	محمدمهدی ~~شمس‌الدین~~ همچون مرتضی مطهری بر آن است که روایات منع تدبیر زن ناظر به وضعیت صدور روایات مذکور است و نمی‌توان آن را به دوره‌های دیگر تعمیم داد.<ref>مهریزی، حدیث‌پژوهی، ۱۳۹۰ش، ج۱، ص۲۸۳.</ref>		محمدمهدی شمس‌الدین، همچون [[مرتضی مطهری]]، بر آن است که روایات منع تدبیر زن ناظر به وضعیت صدور روایات مذکور است و نمی‌توان آن را به دوره‌های دیگر تعمیم داد.<ref>مهریزی، حدیث‌پژوهی، ۱۳۹۰ش، ج۱، ص۲۸۳.</ref>

	==آثار==		==آثار==
	محمدمهدی شمس‌الدین بیش از ۳۰ اثر در موضوعات ~~مختلفی~~ از جمله فقه سیاسی و حکومت ~~اسلامی،~~ واقعه عاشورا، تفسیر قرآن، مسائل زنان و نهج‌البلاغه نگاشته است.<ref>نگاه کنید به: [https://wikinoor.ir/شمس‌الدین،_محمدمهدی «شمس‌الدین، محمدمهدی»]، سایت ویکی‌نور.</ref> برخی از آثار فقهی وی ~~عبارتند~~ از:		محمدمهدی شمس‌الدین بیش از سی اثر در موضوعات مختلف، از جمله [[فقه سیاسی]] و [[حکومت اسلامی]]، واقعه عاشورا، تفسیر قرآن، [[مسائل زنان]] و نهج‌البلاغه نگاشته است.<ref>نگاه کنید به: [https://wikinoor.ir/شمس‌الدین،_محمدمهدی «شمس‌الدین، محمدمهدی»]، سایت ویکی‌نور.</ref> برخی از آثار فقهی وی عبارت‌اند از:
	* [[نظام الحکم والإدارة فی الإسلام (کتاب)\|نظام الحکم والإدارة فی الإسلام]] (نظام حکومت و مدیریت در اسلام)، نخستین اثر شمس‌الدین است که در سال ۱۹۵۴م نوشته شده و نخستین متن سیاسی به زبان عربی بوده که به مسئله حکومت اسلامی در دوران جدید ~~پرداخته~~ است.<ref>مرادی، «محمدمهدی شمس‌الدین، زندگی و زمانه و آثار»، ص۱۳۱.</ref> ویرایش دوم کتاب حدود چهل سال پس از چاپ اول آن با اضافاتی انتشار یافت.<ref>حسینی، «کتابشناسی محمدمهدی شمس‌الدین»، ص۱۵.</ref> وی ادله ولایت فقیه را ناتمام خوانده و معتقد است در این باره باید به قدر متیقن اکتفا کرد و دلیلی برای نیابت سیاسی کامل فقیه از امام معصوم وجود ندارد. در نتیجه شمس‌الدین حکومت اسلامی را نیازمند انتخاب مردم می‌داند. وی [[مقبوله عمر بن حنظله]] را هم بیانگر نقش و جایگاه مردم در تعیین حاکم قلمداد می‌کند که بر این ~~اساس~~ مشروعیت حکومت وامدار خواست مردمی است.<ref>قاسمی، ولایت سیاسی فقیهان، ۱۳۹۲ش، ص۱۳۹-۱۴۱.</ref>		* [[نظام الحکم والإدارة فی الإسلام (کتاب)\|نظام الحکم والإدارة فی الإسلام]] (نظام حکومت و مدیریت در اسلام) نخستین اثر شمس‌الدین است که در سال ۱۹۵۴م نوشته شده و نخستین متن سیاسی به زبان عربی بوده که مسئله حکومت اسلامی در دوران جدید را مطرح کرده است.<ref>مرادی، «محمدمهدی شمس‌الدین، زندگی و زمانه و آثار»، ص۱۳۱.</ref> ویرایش دوم کتاب حدود چهل سال پس از چاپ اول آن با اضافاتی انتشار یافت.<ref>حسینی، «کتابشناسی محمدمهدی شمس‌الدین»، ص۱۵.</ref> وی ادله ولایت فقیه را ناتمام خوانده و معتقد است در این باره باید به قدر متیقن اکتفا کرد و دلیلی برای نیابت سیاسی کامل فقیه از امام معصوم وجود ندارد. در نتیجه شمس‌الدین حکومت اسلامی را نیازمند انتخاب مردم می‌داند. وی [[مقبوله عمر بن حنظله]] را هم بیانگر نقش و جایگاه مردم در تعیین حاکم قلمداد می‌کند که بر این اساس، مشروعیت حکومت وامدار خواست مردمی است.<ref>قاسمی، ولایت سیاسی فقیهان، ۱۳۹۲ش، ص۱۳۹-۱۴۱.</ref>
	* [[الاحتکار فی الشریعة الاسلامیه (کتاب)]]: بحثٌ فقهیٌّ مقارن، بررسی تطبیقی احتکار در قالب [[فقه مقارن]] است که در سال ۱۴۱۰ق تألیف شده و شامل احکام احتکار، وادار کردن بر فروش اجناس احتکاری و احتکار در شرکت‌ها و دولت‌ها است و در سال ۱۳۷۸ش با عنوان «احتکار در اسلام: پژوهشی تطبیقی در فقه از دیدگاه مذاهب اسلامی» به زبان فارسی چاپ شده است.		* [[الاحتکار فی الشریعة الاسلامیه (کتاب)]]: بحثٌ فقهیٌّ مقارن، بررسی تطبیقی [[احتکار]] در قالب [[فقه مقارن]] است که در سال ۱۴۱۰ق تألیف شده و شامل احکام احتکار، وادار کردن بر فروش اجناس احتکاری و احتکار در شرکت‌ها و دولت‌ها است و در سال ۱۳۷۸ش با عنوان «احتکار در اسلام: پژوهشی تطبیقی در فقه از دیدگاه مذاهب اسلامی» به زبان فارسی چاپ شده است.
	* سلسله کتاب‌هایی با عنوان [[مسائل حرجة فی فقه المرأة]] درباره چهار موضوع حجاب، ریاست ~~زنان،~~ حقوق ~~زوجیت،~~ و فعالیت اقتصادی و اجتماعی زنان:<ref>حسینی، «کتابشناسی محمدمهدی شمس‌الدین»، ص۱۲.</ref>		* سلسله کتاب‌هایی با عنوان [[مسائل حرجة فی فقه المرأة]] درباره چهار موضوع حجاب، [[ریاست زنان]]، [[حقوق زوجیت]]، و [[فعالیت اقتصادی و اجتماعی زنان]]:<ref>حسینی، «کتابشناسی محمدمهدی شمس‌الدین»، ص۱۲.</ref>
	:::*الستر والنظر، درباره حجاب زنان است.<ref>حسینی، «کتابشناسی محمدمهدی شمس‌الدین»، ص۱۲.</ref>		:::*الستر والنظر، درباره حجاب زنان است.<ref>حسینی، «کتابشناسی محمدمهدی شمس‌الدین»، ص۱۲.</ref>
	:::*اهلیة المراة لتولی السلطه، درباره ریاست زنان، در سال ۱۹۹۶م در بیروت چاپ شد.<ref>حسینی، «کتابشناسی محمدمهدی شمس‌الدین»، ص۱۰.</ref>		:::*اهلیة المراة لتولی السلطه، درباره ریاست زنان، در سال ۱۹۹۶م در بیروت چاپ شد.<ref>حسینی، «کتابشناسی محمدمهدی شمس‌الدین»، ص۱۰.</ref>
	:::*حقوق الزوجیة وحق العمل للمراة که در سال ۱۴۱۵ق در بیروت به چاپ رسید.<ref>حسینی، «کتابشناسی محمدمهدی شمس‌الدین»، ص۱۲.</ref>		:::*حقوق الزوجیة وحق العمل للمراة که در سال ۱۴۱۵ق در بیروت به چاپ رسید.<ref>حسینی، «کتابشناسی محمدمهدی شمس‌الدین»، ص۱۲.</ref>
	* السلم وقضایا الحرب عند الإمام علی: دراسة فی نهج البلاغه که در سال ۱۹۸۱م در بیروت چاپ ~~شد،~~ حاوی بررسی دیدگاه‌های امام علی(ع) درباره جنگ و صلح در روابط بین دولت‌ها و ملت‌ها است که به فارسی نیز ترجمه شده است.<ref>حسینی، «کتابشناسی محمدمهدی شمس‌الدین»، ص۱۳.</ref>		:::*السلم وقضایا الحرب عند الإمام علی: دراسة فی نهج البلاغه که در سال ۱۹۸۱م در بیروت چاپ شد. این کتاب حاوی بررسی دیدگاه‌های امام علی(ع) درباره جنگ و صلح در روابط بین دولت‌ها و ملت‌ها است که به فارسی نیز ترجمه شده است.<ref>حسینی، «کتابشناسی محمدمهدی شمس‌الدین»، ص۱۳.</ref>

	==پانویس‌ها==		==پانویس‌ها==
	{{پانویس}}		{{پانویس}}