https://ency.feqhemoaser.com/fa/history/%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA_%D8%AF%D8%B1_%D9%81%D9%82%D9%87_%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)?feed=atom نظریه‌های دولت در فقه شیعه (کتاب) - تاریخچهٔ نسخه‌ها 2026-05-27T05:08:10Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA_%D8%AF%D8%B1_%D9%81%D9%82%D9%87_%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=67545&oldid=prev Mahjoor60 در ‏۲۱ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۵۳ 2026-05-21T05:53:28Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۱ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۵۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{ویرایش}}</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{نویسنده</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{نویسنده</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|نویسنده = علیرضا صالحی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|نویسنده = علیرضا صالحی</div></td></tr> </table> Mahjoor60 https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA_%D8%AF%D8%B1_%D9%81%D9%82%D9%87_%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=67544&oldid=prev Mahjoor60: /* امکان بهره بردن از تجربیات انسان در نظریه ولایت انتخابی مقیده فقیه */ 2026-05-21T05:53:11Z <p><span class="autocomment">امکان بهره بردن از تجربیات انسان در نظریه ولایت انتخابی مقیده فقیه</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۱ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۵۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l93">خط ۹۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== امکان بهره بردن از تجربیات انسان در نظریه ولایت انتخابی مقیده فقیه ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== امکان بهره بردن از تجربیات انسان در نظریه ولایت انتخابی مقیده فقیه ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب </del>نظریه ولایت انتخابی مقیده فقیه را نخستین کوشش فقیهان حوزه علمیه قم در باب دولت می‌انگارد که بر اساس مشروعیت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهی-مردمی </del>تدوین شده و ترکیبی از نظریه سنتی ولایت فقیه و حاکمیت ملی است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>(ص۱۴۱) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارکان این نظریه </del>طبق آنچه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </del>در [[کتاب دراسات فی ولایة الفقیه]] اثر [[حسینعلی منتظری]] <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آمده </del>به شرح ذیل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است</del>: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یک، </del>فقاهت حاکم اسلامی؛ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دو، </del>انتخاب حاکم از سوی مردم و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سه، </del>تقیید اختیارات حاکم به قانون اساسی<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>(ص۱۴۸-۱۴۹)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب، </ins>نظریه ولایت انتخابی مقیده فقیه را نخستین کوشش فقیهان حوزه علمیه قم در باب دولت می‌انگارد که بر اساس مشروعیت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهی_مردمی </ins>تدوین شده و ترکیبی از نظریه سنتی ولایت فقیه و حاکمیت ملی است(ص۱۴۱)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>طبق آنچه در [[کتاب دراسات فی ولایة الفقیه]] اثر [[حسینعلی منتظری]] <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آمده، ارکان این نظریه </ins>به شرح ذیل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هستند</ins>: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱. </ins>فقاهت حاکم اسلامی؛ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۲. </ins>انتخاب حاکم از سوی مردم و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۳. </ins>تقیید اختیارات حاکم به قانون اساسی(ص۱۴۸-۱۴۹)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به گفته <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کدیور در </del>این نظریه فقیه غیر منتخب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فاقد </del>ولایت فعلیه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حقوق بیشتری </del>نسبت به نظریه نائینی و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صدر </del>برای مردم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پبش‌بینی شده </del>است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>(ص۱۵۷) همچنین تقید به قانون <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساسی </del>به عنوان شرط ضمن عقد، قابلیت انعطاف فراوانی برای این نظریه ایجاد کرده که در شرایط مختلف زمانی و مکانی می‌توان از تجربه بشری برای اداره جامعه استفاده کرد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و </del>در نهایت اسلامیت حکومت با رعایت شرایط در حاکم اسلامی تأمین خواهد شد<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>(ص۱۵۸)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به گفته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کدیور، </ins>این نظریه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برای </ins>فقیه غیر منتخب ولایت فعلیه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قائل نیست </ins>و نسبت به نظریه نائینی و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صدر، حقوق بیشتری </ins>برای مردم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیش‌بینی کرده </ins>است(ص۱۵۷)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>همچنین تقید به قانون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساسی، </ins>به عنوان شرط ضمن عقد، قابلیت انعطاف فراوانی برای این نظریه ایجاد کرده که در شرایط مختلف زمانی و مکانی می‌توان از تجربه بشری برای اداره جامعه استفاده کرد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>در نهایت اسلامیت حکومت با رعایت شرایط در حاکم اسلامی تأمین خواهد شد(ص۱۵۸)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>===کاهش اختیارات فقها در نظریه دولت انتخابی اسلامی===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>===کاهش اختیارات فقها در نظریه دولت انتخابی اسلامی===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نظریه دولت انتخابی اسلامی را سه فقیه عراقی و لبنانی، [[سید محمدباقر صدر]]، [[محمدجواد مغنیه]] و [[محمدمهدی شمس‌الدین]] ارائه کرده‌اند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>(ص۱۵۹) به گفته [[محسن کدیور]]، این نظریه هیچ امتیاز سیاسی ویژه‌ای برای فقیهان قائل نیست و وظایف آنان را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منحصر </del>در افتا، قضاوت و دعوت به خیر منحصر می‌کند. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همچنین </del>این نظریه دولت اسلامی مبتنی بر مشروعیت الهی بلاواسطه را مختص زمان معصوم می‌داند. به گفته <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نویسنده </del>در این نظریه تدبیر امور سیاسی در زمان غیبت به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عهده </del>خود مردم واگذار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده، </del>البته احکام ثابت شرعی باید مراعات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شود </del>و احکام متغیر نیز نباید با احکام ثابت ناسازگار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">باشد</del>. در نهایت این نظریه شکل دولت اسلامی را شورایی می‌داند و اسلامی بودن آن به اسلامی بودن قوانین آن است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>(ص۱۷۳-۱۷۴)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نظریه دولت انتخابی اسلامی را سه فقیه عراقی و لبنانی، [[سید محمدباقر صدر]]، [[محمدجواد مغنیه]] و [[محمدمهدی شمس‌الدین]] ارائه کرده‌اند(ص۱۵۹)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>به گفته [[محسن کدیور]]، این نظریه هیچ امتیاز سیاسی ویژه‌ای برای فقیهان قائل نیست و وظایف آنان را در افتا، قضاوت و دعوت به خیر منحصر می‌کند. این نظریه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همچنین </ins>دولت اسلامی مبتنی بر مشروعیت الهی بلاواسطه را مختص زمان معصوم می‌داند. به گفته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نویسنده، </ins>در این نظریه تدبیر امور سیاسی در زمان غیبت به خود مردم واگذار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده است؛ </ins>البته احکام ثابت شرعی باید مراعات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شوند </ins>و احکام متغیر نیز نباید با احکام ثابت ناسازگار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">باشند</ins>. در نهایت این نظریه شکل دولت اسلامی را شورایی می‌داند و اسلامی بودن آن به اسلامی بودن قوانین آن است(ص۱۷۳-۱۷۴)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاثیر </del>قواعد فقهی مالکیت و وکالت بر حیات سیاسی جامعه ===</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأثیر </ins>قواعد فقهی مالکیت و وکالت بر حیات سیاسی جامعه ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نظریه وکالت مالکان شخصی مشاع در باب دولت در فقه شیعه را [[مهدی حائری یزدی]] در [[کتاب حکمت و حکومت]] ارائه کرده است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>(ص۱۷۵) به گفته کدیور، این نظریه اگرچه با نظریه دولت انتخابی اسلامی قرابت‌هایی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دارد: ولی </del>برخی ملاحظات باعث شده جدا بحث <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شود؛ </del>مانند بنا کردن مشروعیت سیاسی بر قاعده فقهی مالکیت و مسئله انتخاب بر مبنای قاعده فقهی وکالت و در نهایت مشخص کردن جایگاه دین و فقه در سیاست و تدبیر جامعه<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>(ص۱۷۵)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نظریه وکالت مالکان شخصی مشاع در باب دولت در فقه شیعه را [[مهدی حائری یزدی]] در [[کتاب حکمت و حکومت]] ارائه کرده است(ص۱۷۵)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>به گفته کدیور، این نظریه اگرچه با نظریه دولت انتخابی اسلامی قرابت‌هایی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دارد، </ins>برخی ملاحظات باعث شده جدا بحث <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شود، </ins>مانند بنا کردن مشروعیت سیاسی بر قاعده فقهی مالکیت و مسئله انتخاب بر مبنای قاعده فقهی وکالت و در نهایت مشخص کردن جایگاه دین و فقه در سیاست و تدبیر جامعه(ص۱۷۵)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نقد و ارزیابی کتاب ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نقد و ارزیابی کتاب ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب نظریه‌های دولت در فقه شیعه پس از انتشار توسط </del>برخی از پژوهشگران فقه سیاسی از جمله سید صادق حقیقت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مورد </del>نقد و ارزیابی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قرار گرفت</del>. به گفته <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حقیقت </del>برجستگی کتاب این است که برای اولین بار نظریه‌های فقه سیاسی شیعه را به شکل جامع طبقه‌بندی کرده و با تمیز میان ارکان، مبانی و تقریرها، فهم دقیق نظریه‌ها را میسر ساخته و به خوبی نشان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌دهد </del>که در فقه شیعه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تنها </del>یک قرائت وجود ندارد.&lt;ref&gt;حقیقت، «بررسی و نقد نظریه‌های دولت در فقه شیعه»، ص۱۸۱.&lt;/ref&gt; البته به باور <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">او </del>این کتاب نظریه‌های حاکمیت یا مبانی مشروعیت را جمع‌آوری کرده نه نظریه‌های دولت را.&lt;ref&gt;حقیقت، «بررسی و نقد نظریه‌های دولت در فقه شیعه»، ص۱۸۲.&lt;/ref&gt; نکته دیگر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اینکه، </del>کتاب به معنای دقیق نه تحلیلی است و نه انتقادی، بلکه سطح این نوشتار توصیف و طبقه‌بندی است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و </del>نکته دیگر اینکه نظریه‌های <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مطرح شده، </del>در حوزه اندیشه سیاسی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است </del>نه فقط در فقه سیاسی.&lt;ref&gt;حقیقت، «بررسی و نقد نظریه‌های دولت در فقه شیعه»، ص۱۸۲.&lt;/ref&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عدم جامعیت </del>در جمع‌آوری نظریه‌های مرتبط با دولت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز </del>دیگر انتقادی است که به کتاب وارد شده است.&lt;ref&gt;حقیقت، «بررسی و نقد نظریه‌های دولت در فقه شیعه»، ص۱۸۳.&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برخی از پژوهشگران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>فقه سیاسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]، </ins>از جمله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>سید صادق حقیقت<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]، کتاب نظریه‌های دولت در فقه شیعه را </ins>نقد و ارزیابی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرده‌اند</ins>. به گفته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حقیقت، </ins>برجستگی کتاب این است که برای اولین بار نظریه‌های فقه سیاسی شیعه را به شکل جامع طبقه‌بندی کرده و با تمیز میان ارکان، مبانی و تقریرها، فهم دقیق نظریه‌ها را میسر ساخته و به خوبی نشان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">داده </ins>که در فقه شیعه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فقط </ins>یک قرائت وجود ندارد.&lt;ref&gt;حقیقت، «بررسی و نقد نظریه‌های دولت در فقه شیعه»، ص۱۸۱.&lt;/ref&gt; البته به باور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">او، </ins>این کتاب نظریه‌های حاکمیت یا مبانی مشروعیت را جمع‌آوری کرده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است، </ins>نه نظریه‌های دولت را.&lt;ref&gt;حقیقت، «بررسی و نقد نظریه‌های دولت در فقه شیعه»، ص۱۸۲.&lt;/ref&gt; نکته دیگر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اینکه </ins>کتاب به معنای دقیق نه تحلیلی است و نه انتقادی، بلکه سطح این نوشتار توصیف و طبقه‌بندی است<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>نکته دیگر اینکه نظریه‌های <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مطرح‌ شده </ins>در حوزه اندیشه سیاسی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هستند، </ins>نه فقط در فقه سیاسی.&lt;ref&gt;حقیقت، «بررسی و نقد نظریه‌های دولت در فقه شیعه»، ص۱۸۲.&lt;/ref&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جامع نبودن </ins>در جمع‌آوری نظریه‌های مرتبط با دولت دیگر انتقادی است که به کتاب وارد شده است.&lt;ref&gt;حقیقت، «بررسی و نقد نظریه‌های دولت در فقه شیعه»، ص۱۸۳.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حمزه‌علی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وحیدی منش </del>نیز در نقدی بر کتاب نظریه‌های دولت در فقه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیعه، </del>معتقد است این کتاب مواضع مشترک فقها درباره موضوع ولایت فقیه را نادیده انگاشته و سعی در برجسته کردن اختلافات داشته است.&lt;ref&gt;وحیدی‌منش، «نقدی بر کتاب نظریه‌های دولت در فقه شیعه»، ص۱۸۰.&lt;/ref&gt; همچنین به گفته او، کدیور در کتاب به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلیه </del>آثار نظریه‌پردازان توجه نداشته و تنها بخشی از آثار را مطالعه کرده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </del>اهدافش را تأمین کند.&lt;ref&gt;وحیدی‌منش، «نقدی بر کتاب نظریه‌های دولت در فقه شیعه»، ص۲۱۰.&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حمزه‌علی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وحیدی‌منش </ins>نیز در نقدی بر کتاب نظریه‌های دولت در فقه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیعه </ins>معتقد است این کتاب مواضع مشترک فقها درباره موضوع ولایت فقیه را نادیده انگاشته و سعی در برجسته کردن اختلافات داشته است.&lt;ref&gt;وحیدی‌منش، «نقدی بر کتاب نظریه‌های دولت در فقه شیعه»، ص۱۸۰.&lt;/ref&gt; همچنین به گفته او، کدیور در کتاب به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همه </ins>آثار نظریه‌پردازان توجه نداشته و تنها بخشی از آثار را مطالعه کرده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تا </ins>اهدافش را تأمین کند.&lt;ref&gt;وحیدی‌منش، «نقدی بر کتاب نظریه‌های دولت در فقه شیعه»، ص۲۱۰.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td></tr> </table> Mahjoor60 https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA_%D8%AF%D8%B1_%D9%81%D9%82%D9%87_%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=67543&oldid=prev Mahjoor60: /* نظریه‌های انتخاب */ 2026-05-21T04:05:28Z <p><span class="autocomment">نظریه‌های انتخاب</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۱ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۴:۰۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l82">خط ۸۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۸۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==نظریه‌های انتخاب==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==نظریه‌های انتخاب==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دولت مشروطه<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">-مشروعه، </del>[[خلافت مردم با نظارت مراجع]]، [[ولایت انتخابی مقیده فقیه]]، [[دولت انتخابی اسلامی]] و [[وکالت مالکان شخصی مشاع]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، </del>پنج نظریه‌ای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است </del>که محسن کدیور ذیل نظریات انتخاب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به </del>بررسی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آنها پرداخته </del>است. به باور <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نویسنده کتاب، </del>نظریات انتخاب چند ویژگی مشترک دارند که <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مهم‌ترین آنها </del>افزایش نقش مردم در حکومت و کاهش اختیارات فقیهان است. البته <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هرکدام </del>از نظریات پنج‌گانه ویژگی خاصی دارند که به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آنها </del>اشاره می‌شود.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>دولت مشروطه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشروعه]]، </ins>[[خلافت مردم با نظارت مراجع]]، [[ولایت انتخابی مقیده فقیه]]، [[دولت انتخابی اسلامی]] و [[وکالت مالکان شخصی مشاع]] پنج نظریه‌ای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هستند </ins>که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>محسن کدیور<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>ذیل نظریات انتخاب بررسی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرده </ins>است. به باور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">او، </ins>نظریات انتخاب چند ویژگی مشترک دارند که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مهم‌ترینشان </ins>افزایش نقش مردم در حکومت و کاهش اختیارات فقیهان است. البته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هر یک </ins>از نظریات پنج‌گانه ویژگی خاصی دارند که به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن‌ها </ins>اشاره می‌شود.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== محدودیت قدرت ذیل نظریه دولت مشروطه ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== محدودیت قدرت ذیل نظریه دولت مشروطه ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کدیور، </del>نظریه دولت مشروطه با اذن و نظارت فقیهان را با دو قرائت آن (مشروعه و مشروطه) ثمره انقلاب مشروطه و در پاسخ به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سوالات </del>و خواست‌های <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مطرح شده </del>در آن دوران می‌داند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>(ص۱۱۲-۱۱۵) که مهم‌ترین ویژگی آن محدودیت قدرت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توسط </del>ابزارهایی چون قانون اساسی و تفکیک قوا است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>(ص۱۱۲) به گفته <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">او </del>این دو قرائت از نظریه دولت مشروطه دارای نقاط اشتراک و افتراق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هستند </del>از جمله هر دو نظریه بر حفظ ارکان مذهب، عزت اسلامی، رعایت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عدالت، </del>برتری مشورت و اختصاص حکومت در زمان غیبت به معصوم(ع) اذعان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دارند؛ </del>ولی در نحوه اداره امور عمومی در زمان غیبت، نسبت قانون با تشریع و تلقی از مساوات و آزادی دارای اختلاف هستند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>(ص۱۱۷-۱۱۸)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کدیور </ins>نظریه دولت مشروطه با اذن و نظارت فقیهان را با دو قرائت آن (مشروعه و مشروطه) ثمره انقلاب مشروطه و در پاسخ به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سؤالات </ins>و خواست‌های <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مطرح‌شده </ins>در آن دوران می‌داند(ص۱۱۲-۱۱۵) که مهم‌ترین ویژگی آن محدودیت قدرت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با </ins>ابزارهایی چون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>قانون اساسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>تفکیک قوا<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>است(ص۱۱۲)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>به گفته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">او، </ins>این دو قرائت از نظریه دولت مشروطه دارای نقاط اشتراک و افتراق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هستند، </ins>از جمله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اینکه </ins>هر دو نظریه بر حفظ ارکان مذهب، عزت اسلامی، رعایت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[عدالت]]، </ins>برتری <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[شورا|</ins>مشورت<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و اختصاص حکومت در زمان غیبت به معصوم(ع) اذعان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دارند، </ins>ولی در نحوه اداره امور عمومی در زمان غیبت، نسبت قانون با تشریع و تلقی از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[برابری|</ins>مساوات<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>آزادی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>دارای اختلاف هستند(ص۱۱۷-۱۱۸)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده اصول این نظریه را بر اساس آرای میرزای نائینی در موارد ذیل خلاصه می‌کند: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یک، </del>اخذ مبانی دولت مشروطه از کتاب خدا و سنت؛ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دو، </del>حفظ نظامات داخلیه و تحفظ از دخالت اجانب توسط دولت مشروطه؛ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سه، </del>تصدی امور حسبه توسط مراجع <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ذی صلاح </del>با اذن فقها؛ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چهار، </del>لزوم تدوین قانون اساسی؛ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پنج، </del>نظارت بر عملکرد دولت توسط مجلس؛ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شش، </del>تصدی امور غیرمنصوص با مشورت با عقلای قوم و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هفت </del>رعایت مساوات و آزادی<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>(ص۱۱۹-۱۲۱)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده اصول این نظریه را بر اساس آرای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[محمدحسین غروی نائینی|</ins>میرزای نائینی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در موارد ذیل خلاصه می‌کند: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱. </ins>اخذ مبانی دولت مشروطه از کتاب خدا و سنت؛ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۲. </ins>حفظ نظامات داخلیه و تحفظ از دخالت اجانب توسط دولت مشروطه؛ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۳. </ins>تصدی امور حسبه توسط مراجع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ذی‌صلاح </ins>با اذن فقها؛ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۴. </ins>لزوم تدوین قانون اساسی؛ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۵. </ins>نظارت بر عملکرد دولت توسط مجلس؛ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۶. </ins>تصدی امور غیرمنصوص با مشورت با عقلای قوم و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۷. </ins>رعایت مساوات و آزادی(ص۱۱۹-۱۲۱)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== ولایت مردم بر یکدیگر در نظریه خلافت مردم با نظارت مرجعیت ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== ولایت مردم بر یکدیگر در نظریه خلافت مردم با نظارت مرجعیت ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نظریه خلافت مردم با نظارت مرجعیت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به عنوان </del>رأی نهایی [[سید محمدباقر صدر]] معرفی شده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است </del>که در [[الاسلام یقود الحیاة (کتاب)|کتاب الاسلام یقود الحیاة]] تبیین شده است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>(ص۱۲۹) در این نظریه انسان از سیادت و سلطه غیر خدا آزاد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است </del>و بر سرنوشت خود حاکم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده </del>است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>(ص۱۲۹-۱۳۰) مردم در این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظریه </del>بر اساس قاعده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شوری </del>و ولایت بر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یکدیگر به طور مساوی، اعمال </del>حاکمیت خواهند کرد و ناظر بر این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اعمال </del>ولایت و حاکمیت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از نظر تطبیق </del>با مقررات اسلامی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مراجع </del>خواهند بود<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>(ص۱۲۹-۱۳۴) به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گفته کدیور </del>در این نظریه فارغ از نقش مردم، مرجعیت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نقش </del>اساسی در حیات سیاسی ایفا می‌کند(ص۱۳۶) و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اینکه </del>زنان همچون مردان در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اعمال </del>خلافت و ولایت سهیم هستند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>(ص۱۳۷) همچنین برای مردم نقش بیشتری در مسئله قانون‌گذاری پیش‌بینی شده(ص۱۳۷) و نقش مرجعیت بیشتر نظارتی است تا اجرایی<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>(ص۱۳۹)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نظریه خلافت مردم با نظارت مرجعیت رأی نهایی [[سید محمدباقر صدر]] معرفی شده که در [[الاسلام یقود الحیاة (کتاب)|کتاب الاسلام یقود الحیاة]] تبیین شده است(ص۱۲۹)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>در این نظریه انسان از سیادت و سلطه غیر خدا آزاد و بر سرنوشت خود حاکم است(ص۱۲۹-۱۳۰)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>مردم در این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظریه، </ins>بر اساس قاعده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شورا </ins>و ولایت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مساوی </ins>بر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یکدیگر، اِعمال </ins>حاکمیت خواهند کرد و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مراجع </ins>ناظر بر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تطبیق </ins>این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اِعمال </ins>ولایت و حاکمیت با مقررات اسلامی خواهند بود(ص۱۲۹-۱۳۴)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نوشته کدیور، </ins>در این نظریه فارغ از نقش مردم، مرجعیت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نقشی </ins>اساسی در حیات سیاسی ایفا می‌کند(ص۱۳۶) و زنان همچون مردان در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اِعمال </ins>خلافت و ولایت سهیم هستند(ص۱۳۷)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>همچنین برای مردم نقش بیشتری در مسئله قانون‌گذاری پیش‌بینی شده(ص۱۳۷) و نقش مرجعیت بیشتر نظارتی است تا اجرایی(ص۱۳۹)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== امکان بهره بردن از تجربیات انسان در نظریه ولایت انتخابی مقیده فقیه ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== امکان بهره بردن از تجربیات انسان در نظریه ولایت انتخابی مقیده فقیه ===</div></td></tr> </table> Mahjoor60 https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA_%D8%AF%D8%B1_%D9%81%D9%82%D9%87_%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=67542&oldid=prev Mahjoor60 در ‏۲۱ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۳:۴۲ 2026-05-21T03:42:31Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۱ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۳:۴۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l60">خط ۶۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== شکل‌گیری نظریه سیاسی در فقه شیعه ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== شکل‌گیری نظریه سیاسی در فقه شیعه ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نویسنده </del>معتقد است که از قرن چهارم تا قرن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دهم </del>جدا از اشاراتی مختصر به مباحث حکومت، هیچ نظریه سیاسی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از سوی فقهای شیعه </del>ارائه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشد؛</del>(ص۱۳) ولی با آغاز سلطنت صفویان در قرن دهم و رسمیت یافتن مذهب تشیع و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به تبع </del>آن قدرت‌یابی نسبی فقیهان در عصر صفویه و قاجاریه، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به تدریج </del>با آثار افرادی چون محقق کرکی و ملا احمد نراقی، نشانه‌های شکل‌گیری نظریه‌های سیاسی در فقه شیعه آشکار شد<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>(ص۱۴-۱۸) به باور <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">او </del>در این دوره شاهد تولد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</del>نظریه ولایت انتصابی عامه فقیهان<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </del>در کنار ولایت انتصابی فقیهان در امور حسبیه و سلطنت مسلمان ذی‌شوکت در عرفیات هستیم<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>(ص۱۹)  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[محسن کدیور|کدیور]] </ins>معتقد است که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فقهای شیعه، </ins>از قرن چهارم تا قرن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دهم، </ins>جدا از اشاراتی مختصر به مباحث حکومت، هیچ نظریه سیاسی ارائه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نکرده‌اند</ins>(ص۱۳)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، </ins>ولی با آغاز سلطنت صفویان در قرن دهم و رسمیت یافتن مذهب تشیع و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به‌تبع </ins>آن قدرت‌یابی نسبی فقیهان در عصر صفویه و قاجاریه، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به‌تدریج </ins>با آثار افرادی چون محقق کرکی و ملا احمد نراقی، نشانه‌های شکل‌گیری نظریه‌های سیاسی در فقه شیعه آشکار شد(ص۱۴-۱۸)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>به باور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نویسنده، </ins>در این دوره شاهد تولد نظریه ولایت انتصابی عامه فقیهان در کنار ولایت انتصابی فقیهان در امور حسبیه و سلطنت مسلمان ذی‌شوکت در عرفیات هستیم(ص۱۹)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مواجهه فقهای شیعه با مفاهیمی چون [[حقوق شهروندی|حقوق مردم]]، آزادی، [[عدالت اجتماعی|عدالت]]، [[تفکیک قوا]]، [[قانون‌گذاری|قانون]]، [[مساوات]] و استبداد در عصر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشروطه، از دیدگاه نویسنده </del>باعث شد شاهد دو رویکرد فقهی متفاوت باشیم؛ یک رویکرد بر سیر پیشین و نظریه ثنوی ولایت انتصابی فقیهان و سلطنت مسلمان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ذی شوکت </del>با عنوان حکومت مشروعه تأکید می‌کرد و در مقابل، رویکرد تحول‌طلب به دنبال سازگاری دو مقوله سنت و تجدد، نظریه دولت مشروطه ارائه داد<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>(ص۱۹-۲۱) به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گفته کدیور </del>اندیشه سیاسی شیعه در دوره جمهوری اسلامی با اندیشه‌های [[سید روح‌الله موسوی خمینی|امام خمینی]] و بنیان‌گذاران جمهوری <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی، </del>به سمت تشکیل حکومت حرکت کرد. این دوره از لحاظ نظری و عملی پربارترین مراحل فقه سیاسی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توسط نویسنده </del>معرفی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده </del>است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>(ص۲۱-۲۸)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از دیدگاه نویسنده، </ins>مواجهه فقهای شیعه با مفاهیمی چون [[حقوق شهروندی|حقوق مردم]]، آزادی، [[عدالت اجتماعی|عدالت]]، [[تفکیک قوا]]، [[قانون‌گذاری|قانون]]، [[مساوات]] و استبداد در عصر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشروطه </ins>باعث شد شاهد دو رویکرد فقهی متفاوت باشیم؛ یک رویکرد بر سیر پیشین و نظریه ثنوی ولایت انتصابی فقیهان و سلطنت مسلمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ذی‌شوکت </ins>با عنوان حکومت مشروعه تأکید می‌کرد و در مقابل، رویکرد تحول‌طلب به دنبال سازگاری دو مقوله سنت و تجدد، نظریه دولت مشروطه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">را </ins>ارائه داد(ص۱۹-۲۱)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نوشته کدیور، </ins>اندیشه سیاسی شیعه در دوره جمهوری اسلامی با اندیشه‌های [[سید روح‌الله موسوی خمینی|امام خمینی]] و بنیان‌گذاران جمهوری <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی </ins>به سمت تشکیل حکومت حرکت کرد. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نویسنده </ins>این دوره <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">را </ins>از لحاظ نظری و عملی پربارترین مراحل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>فقه سیاسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>معرفی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرده </ins>است(ص۲۱-۲۸)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==نظریه‌های انتصاب==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==نظریه‌های انتصاب==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده کتاب پس از بیان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقدمات به معرفی </del>نظرات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نه‌گانه </del>استخراجی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌پردازد</del>. او چهار نظریه سلطنت مشروعه، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</del>ولایت انتصابی عامه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فقیهان]]، [[</del>ولایت انتصابی عامه شورای مراجع تقلید<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</del>ولایت انتصابی مطلقه فقیهان<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </del>را ذیل نظریات انتصاب قرار داده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است. او </del>ذیل هر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظریه به بررسی </del>ارکان، مبانی و تقریرهای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارائه شده می‌پردازد</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده کتاب پس از بیان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقدمات، </ins>نظرات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نُه‌گانه </ins>استخراجی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">را معرفی می‌کند</ins>. او چهار نظریه سلطنت مشروعه، ولایت انتصابی عامه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فقیهان، </ins>ولایت انتصابی عامه شورای مراجع تقلید و ولایت انتصابی مطلقه فقیهان را ذیل نظریات انتصاب قرار داده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و </ins>ذیل هر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظریه، </ins>ارکان، مبانی و تقریرهای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارائه‌شده را بررسی کرده است</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>===ارکان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظریه‌های انتصاب</del>===</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>===ارکان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشترک</ins>===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به گفته نویسنده، نظریات انتصاب به غیر از نظریه سلطنت مشروعه، در چند رکن با هم اشتراک دارند:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به گفته نویسنده، نظریات انتصاب به غیر از نظریه سلطنت مشروعه، در چند رکن با هم اشتراک دارند:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ولایت: این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رکن، </del>نوع ارتباط حکومتی میان مردم و حاکم را تبیین <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌کند؛</del>(ص۸۰) منصبی که از سوی معصوم به فقها داده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده، </del>(ص۸۱-۸۲) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حوزه آن </del>امور عمومی جامعه، امور سلطانی و مسائل سیاسی است(ص۸۲) و مردم در عزل و نصب فقیه هیچ دخالتی ندارند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>(ص۸۴ و ۱۰۰)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ولایت: این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رکن </ins>نوع ارتباط حکومتی میان مردم و حاکم را تبیین <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌کند</ins>(ص۸۰)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. حوزه </ins>منصبی که از سوی معصوم به فقها داده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده</ins>(ص۸۱-۸۲) امور عمومی جامعه، امور سلطانی و مسائل سیاسی است(ص۸۲) و مردم در عزل و نصب فقیه هیچ دخالتی ندارند(ص۸۴ و ۱۰۰)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* انتصاب: طبق این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رکن </del>رابطه بین حاکم و شارع، نصب به ولایت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همه واجدین شرایط </del>است(ص۸۷) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و </del>در این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تعیین، </del>نمی‌توان به انتخاب مردم تمسک کرد<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>(ص۹۰ و ۹۹-۱۰۰)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* انتصاب: طبق این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رکن، </ins>رابطه بین حاکم و شارع، نصب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همه واجدان شرایط </ins>به ولایت است(ص۸۷)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>در این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تعیین </ins>نمی‌توان به انتخاب مردم تمسک کرد(ص۹۰ و ۹۹-۱۰۰)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">..</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* فقاهت: در این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظریات شرایطی </del>برای حاکم قرار داده شده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </del>از جمله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آنها </del>فقاهت و مرجعیت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است.</del>(ص۹۳) به باور نویسنده، در این نظریات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در تدبیر امور جامعه </del>این فقه است که نقش اساسی را بازی می‌کند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>(ص۹۴)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* فقاهت: در این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظریات، </ins>برای حاکم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شروطی </ins>قرار داده شده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است،‌ </ins>از جمله فقاهت و مرجعیت(ص۹۳)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>به باور نویسنده، در این نظریات این فقه است که نقش اساسی را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در تدبیر امور جامعه </ins>بازی می‌کند(ص۹۴)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* قلمرو ولایت: محدوده ولایت در این نظریات مسائل سلطانی دانسته شده که مرتبط با مصلحت جامعه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است </del>و هرگز محدود به امور حسبه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیست و </del>مرجع تشخیص مصلحت نیز ولی فقیه یا حاکمان هستند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>(ص۹۴ و ۹۹)  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* قلمرو ولایت: محدوده ولایت در این نظریات مسائل سلطانی دانسته شده که مرتبط با مصلحت جامعه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هستند </ins>و هرگز محدود به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>امور حسبه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] نمی‌شوند؛ </ins>مرجع تشخیص مصلحت نیز ولی فقیه یا حاکمان هستند(ص۹۴ و ۹۹)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>===نقاط افتراق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظریات انتصاب</del>===</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>===نقاط افتراق===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به گفته نویسنده، نظریات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انتصاب </del>علاوه بر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وجود </del>اشتراکاتی در مبانی و ارکان، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هرکدام </del>چند ویژگی اختصاصی نیز برای خود دارند؛ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از جمله، </del>در نظریه ولایت انتصابی عامه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فقیهان، </del>حاکم فراتر از احکام شرعی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اختیاری ندارند.</del>(ص۹۵) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در مقابل، </del>در نظریه ولایت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مطلقه، در </del>قلمرو ولایت و تلقی از فقاهت توسعه داده شده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است؛ </del>بر این اساس، حاکم مقید به امور حسبه، احکام فرعی اولیه و ثانویه الهی و قوانین موضوعه بشری <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیست و از طرف دیگر این ولایت </del>مقید به مصلحت جامعه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی، </del>امور عمومی، حکومت و سیاست است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>(ص۱۰۷-۱۰۸) این نظریه تلقی تازه‌ای از فقاهت ارائه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌دهد، </del>که برخی از ویژگی‌های آن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عبارت است </del>از توجه به مصلحت‌های حکومت و جامعه در فقه، عنایت به نقش زمان و مکان در اجتهاد و توان حل مشکلات سیاسی اقتصادی و فرهنگی جامعه<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>(ص۱۰۹)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به گفته نویسنده، نظریات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انتصاب، </ins>علاوه بر اشتراکاتی در مبانی و ارکان، چند ویژگی اختصاصی نیز برای خود دارند؛ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برای نمونه، </ins>در نظریه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ولایت انتصابی عامه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فقیهان]]، </ins>حاکم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اختیاری </ins>فراتر از احکام شرعی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ندارد</ins>(ص۹۵)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، اما </ins>در نظریه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ولایت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مطلقه]]، </ins>قلمرو ولایت و تلقی از فقاهت توسعه داده شده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و </ins>بر این اساس، حاکم مقید به امور حسبه، احکام فرعی اولیه و ثانویه الهی و قوانین موضوعه بشری <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیست، ولی ولایتش </ins>مقید به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مصلحت جامعه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی]]، </ins>امور عمومی، حکومت و سیاست است(ص۱۰۷-۱۰۸)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>این نظریه تلقی تازه‌ای از فقاهت ارائه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌دهد </ins>که برخی از ویژگی‌های آن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عبارت‌اند </ins>از توجه به مصلحت‌های حکومت و جامعه در فقه، عنایت به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>نقش زمان و مکان در اجتهاد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و توان حل مشکلات سیاسی اقتصادی و فرهنگی جامعه(ص۱۰۹)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تفاوت نظریه ولایت انتصابی عامه شورای مراجع تقلید با دو نظریه ولایت انتصابی عامه فقهیان و ولایت مطلقه نیز در این است که به جای یک نفر در رأس هرم قدرت، شورایی از مراجع تصدی امور امت را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در اختیار می‌گیرند؛</del>(ص۹۷) در حالی که طبق دو نظریه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قبلی </del>اگر فقیه عادلی اعمال ولایت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمود، </del>دیگر فقیهان مجاز به اعمال ولایت نیستند(ص۸۸) و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ولی </del>امر از بین <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فقهان </del>عادل صاحب ولایت فعلیه تعیین می‌شود<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>(ص۸۹)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تفاوت نظریه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ولایت انتصابی عامه شورای مراجع تقلید<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>با دو نظریه ولایت انتصابی عامه فقهیان و ولایت مطلقه نیز در این است که به جای یک نفر در رأس هرم قدرت، شورایی از مراجع تصدی امور امت را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به دست می‌گیرند</ins>(ص۹۷)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، </ins>در حالی که طبق دو نظریه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قبلی، </ins>اگر فقیه عادلی اعمال ولایت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کند، </ins>دیگر فقیهان مجاز به اعمال ولایت نیستند(ص۸۸) و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ولیّ </ins>امر از بین <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فقهای </ins>عادل صاحب ولایت فعلیه تعیین می‌شود(ص۸۹)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== ثنویت کارکردی در نظریه سلطنت مشروعه ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== ثنویت کارکردی در نظریه سلطنت مشروعه ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سلطنت مشروعه از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیگر </del>نظریات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انتصاب، به باور نویسنده </del>از معدود نظریات در فقه سیاسی شیعه است که در عمل نیز تجربه شده و مدت طولانی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حاکم </del>بر عمل سیاسی شیعیان بوده است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>(ص۵۸) این نظریه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دارای </del>دو رکن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است</del>: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یک؛ </del>ولایت انتصابی فقیهان در امور حسبیه از جمله افتا و تبلیغ احکام دین، اجرای حدود، اداره اوقاف و ... که از آن به شرعیات نیز تعبیر می‌شود<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>(ص۵۸-۵۹) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دو، </del>سلطنت مسلمان ذی‌شوکت در امور عرفی که خارج از محدوده شرعیات است و سلطان با شرایطی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چون </del>اسلام، تشیع و داشتن اقتدار، در این محدوده دارای اختیار است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>(ص۵۹) به گفته نویسنده، استقلال فقاهت و سلطنت و نوعی ثنویت عملی مبتنی بر جداسازی حوزه فقه از سیاست از مقومات این نظریه است. البته به باور <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">او </del>این تفکیک <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به خاطر </del>تحمیل شرایط زمانه بود و فقها مجبور به قناعت به همین مقدار از اقتدار شدند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>(ص۵۹-۶۰) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از این نظریه پنج تقریر توسط </del>علامه مجلسی، میرزای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قمی، </del>سید جعفر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کشفی، </del>فضل‌الله نوری و عبدالکریم حائری یزدی و محمدعلی اراکی ارائه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده است.</del>(ص۶۱-۷۹)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به باور کدیور، </ins>سلطنت مشروعه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>از نظریات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انتصاب است، </ins>از معدود نظریات در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>فقه سیاسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>شیعه است که در عمل نیز تجربه شده و مدت طولانی بر عمل سیاسی شیعیان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حاکم </ins>بوده است(ص۵۸)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>این نظریه دو رکن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دارد</ins>: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱. </ins>ولایت انتصابی فقیهان در امور حسبیه از جمله افتا و تبلیغ احکام دین، اجرای حدود، اداره اوقاف و ... که از آن به شرعیات نیز تعبیر می‌شود(ص۵۸-۵۹) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و  ۲. </ins>سلطنت مسلمان ذی‌شوکت در امور عرفی که خارج از محدوده شرعیات است و سلطان با شرایطی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مثل </ins>اسلام، تشیع و داشتن اقتدار، در این محدوده دارای اختیار است(ص۵۹)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>به گفته نویسنده، استقلال فقاهت و سلطنت و نوعی ثنویت عملی مبتنی بر جداسازی حوزه فقه از سیاست از مقومات این نظریه است. البته به باور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">او، </ins>این تفکیک <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حاصل </ins>تحمیل شرایط زمانه بود و فقها مجبور به قناعت به همین مقدار از اقتدار شدند(ص۵۹-۶۰)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>علامه مجلسی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>میرزای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قمی]]، [[</ins>سید جعفر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کشفی]]، [[</ins>فضل‌الله نوری<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عبدالکریم حائری یزدی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>محمدعلی اراکی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] پنج تقریر از این نظریه </ins>ارائه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرده‌اند</ins>(ص۶۱-۷۹)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==نظریه‌های انتخاب==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==نظریه‌های انتخاب==</div></td></tr> </table> Mahjoor60 https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA_%D8%AF%D8%B1_%D9%81%D9%82%D9%87_%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=67532&oldid=prev Mahjoor60 در ‏۲۰ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۱۹ 2026-05-20T09:19:21Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۰ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۱۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l41">خط ۴۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* &#039;&#039;&#039;چکیده&#039;&#039;&#039;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* &#039;&#039;&#039;چکیده&#039;&#039;&#039;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نظریه‌های دولت در فقه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیعه </del>اثر [[محسن کدیور]]، پژوهشی است که به دنبال گرد‌آوری نظریه‌های فقهای شیعه در باب سیاست و دولت و تقسیم‌بندی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آنها </del>بر اساس مبانی مشروعیت الهی یا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهی-مردمی </del>است. در این کتاب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نُه نظریه </del>ذیل دو عنوان کلی نظریه‌های انتصاب و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انتخاب </del>از میان متون فقهی شیعه استخراج و مبانی، ارکان و تقریر‌های <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هرکدام </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آنها </del>توضیح داده شده است. نویسنده همچنین <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به </del>نقاط افتراق و اشتراک این نظریات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز پرداخته </del>است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نظریه‌های دولت در فقه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیعه، </ins>اثر [[محسن کدیور]]، پژوهشی است که به دنبال گرد‌آوری نظریه‌های فقهای شیعه در باب سیاست و دولت و تقسیم‌بندی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن‌ها </ins>بر اساس مبانی مشروعیت الهی یا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهی_مردمی </ins>است. در این کتاب ذیل دو عنوان کلی نظریه‌های انتصاب و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انتخاب، نُه نظریه </ins>از میان متون فقهی شیعه استخراج و مبانی، ارکان و تقریر‌های <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هر کدام </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن‌ها </ins>توضیح داده شده است. نویسنده همچنین نقاط افتراق و اشتراک این نظریات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">را آورده </ins>است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به باور نویسنده، تدوین نظریه سیاسی شیعه با رسمیت یافتن مذهب تشیع در دوران صفویه و قدرت‌یابی نسبی فقیهان در عصر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قاجاریه، </del>با آثار افرادی چون محقق کرکی و ملا احمد نراقی شروع شد. به گفته <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">او </del>در این دوران شاهد شکل‌گیری نظریه انتصاب بودیم و پس از آن در عصر مشروطه و جمهوری اسلامی نظریه انتخاب نیز رشد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیدا کرد</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به باور نویسنده، تدوین نظریه سیاسی شیعه با رسمیت یافتن مذهب تشیع در دوران صفویه و قدرت‌یابی نسبی فقیهان در عصر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قاجاریه </ins>با آثار افرادی چون محقق کرکی و ملا احمد نراقی شروع شد. به گفته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">او، </ins>در این دوران شاهد شکل‌گیری نظریه انتصاب بودیم و پس از آن در عصر مشروطه و جمهوری اسلامی نظریه انتخاب نیز رشد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یافت</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب نظریه‌های دولت در فقه شیعه پس از انتشار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مورد </del>بررسی و نقد منتقدان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قرار گرفت</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عدم جامعیت، </del>تحلیلی نبودن و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عدم توجه </del>به مواضع مشترک فقها در باب ولایت فقیه از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جمله </del>انتقاداتی است که به این کتاب وارد شده است. در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقابل </del>جمع‌آوری مناسب، مستند بودن و ادبیات روان از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جمله </del>محسنات آن دانسته شده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب نظریه‌های دولت در فقه شیعه پس از انتشار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با </ins>بررسی و نقد منتقدان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روبه‌رو شد</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جامع نبودن، </ins>تحلیلی نبودن و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بی‌توجهی </ins>به مواضع مشترک فقها در باب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ولایت فقیه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>از انتقاداتی است که به این کتاب وارد شده است. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقابل، </ins>جمع‌آوری مناسب، مستند بودن و ادبیات روان از محسنات آن دانسته شده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==معرفی==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==معرفی==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب نظریه‌های دولت در فقه شیعه به دنبال گزارش آرای فقهای شیعه درباره سیاست و دولت و طبقه‌بندی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آنها </del>است. در این کتاب نُه نظریه استخراج و در قالب دو دسته نظریه‌های انتصاب و نظریه‌های انتخاب تقسیم‌بندی شده است. به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گفته </del>[[محسن کدیور]]، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نویسنده کتاب، </del>فقه شیعه در زمینه حقوق فردی از غنی‌‌ترین مجموعه‌های حقوق به شمار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌رود؛ </del>ولی در زمینه مسائل اجتماعی و احکام حقوق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عمومی، </del>مجموعه منسجمی مدون <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نگشته </del>و آرای سیاسی فقها در ابواب مختلفی چون امر به معروف و نهی از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منکر، </del>حدود، جهاد، خمس، بیع و نماز جمعه پخش شده است؛ به همین دلیل نیاز به جمع‌آوری این آرا به صورت منسجم وجود دارد و این کتاب در پی چنین هدفی است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>(ص۹-۱۲) به گفته سید صادق حقیقت این کتاب به دلیل اتقان و استنادات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زیاد </del>از ابتدای نشر مورد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">استقبال </del>و استناد بسیاری از پژوهش‌ها در حوزه فقه سیاسی شیعه قرار گرفت.&lt;ref&gt;حقیقت، [http://www.s-haghighat.ir/Media/images/Upload/Articles/nazare_dolat.pdf «نقد و بررسی نظریه‌های دولت در فقه شیعه»]، ص۱۸۲.&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب نظریه‌های دولت در فقه شیعه به دنبال گزارش آرای فقهای شیعه درباره سیاست و دولت و طبقه‌بندی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن‌ها </ins>است. در این کتاب نُه نظریه استخراج و در قالب دو دسته نظریه‌های <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>انتصاب<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و نظریه‌های <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>انتخاب<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>تقسیم‌بندی شده است. به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نوشته </ins>[[محسن کدیور]]، فقه شیعه در زمینه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>حقوق فردی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>از غنی‌‌ترین مجموعه‌های حقوق به شمار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌رود، </ins>ولی در زمینه مسائل اجتماعی و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>احکام حقوق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عمومی]]، </ins>مجموعه منسجمی مدون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشده </ins>و آرای سیاسی فقها در ابواب مختلفی چون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>امر به معروف و نهی از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منکر]]، </ins>حدود، جهاد، خمس، بیع و نماز جمعه پخش شده است؛ به همین دلیل نیاز به جمع‌آوری این آرا به صورت منسجم وجود دارد و این کتاب در پی چنین هدفی است(ص۹-۱۲)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>به گفته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>سید صادق حقیقت<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]، </ins>این کتاب به دلیل اتقان و استنادات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زیاد، </ins>از ابتدای نشر مورد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اقبال </ins>و استناد بسیاری از پژوهش‌ها در حوزه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>فقه سیاسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>شیعه قرار گرفت.&lt;ref&gt;حقیقت، [http://www.s-haghighat.ir/Media/images/Upload/Articles/nazare_dolat.pdf «نقد و بررسی نظریه‌های دولت در فقه شیعه»]، ص۱۸۲.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این کتاب به زبان عربی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توسط محمد شقیر ترجمه شده است </del>و انتشارات دارالهادی بیروت نیز آن را منتشر کرده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این کتاب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">را محمد شقیر </ins>به زبان عربی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برگردانده </ins>و انتشارات دارالهادی بیروت نیز آن را منتشر کرده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>===ساختار کتاب===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>===ساختار کتاب===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قبل </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پرداختن به </del>نظریه‌های <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نه‌گانه، </del>چهار مطلب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به عنوان </del>مقدمه بررسی کرده است. در مقدمه اول <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به </del>مراحل چهارگانه تطور فقه سیاسی شیعه، یعنی عصر شکوفایی فقه خصوصی، عصر سلطنت و ولایت، عصر مشروطیت و نظارت و عصر جمهوری اسلامی ایران <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پرداخته </del>است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>(ص۱۳-۲۸) در مقدمه دوم مباحث مفهومی مرتبط با ماهیت دولت، مراد از نظریه و هدف از نگارش کتاب تبیین شده است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>(ص۲۹-۳۳)  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیش </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیان </ins>نظریه‌های <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نُه‌گانه، </ins>چهار مطلب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">را در </ins>مقدمه بررسی کرده است. در مقدمه اول مراحل چهارگانه تطور فقه سیاسی شیعه، یعنی عصر شکوفایی فقه خصوصی، عصر سلطنت و ولایت، عصر مشروطیت و نظارت و عصر جمهوری اسلامی ایران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">را آورده </ins>است(ص۱۳-۲۸)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>در مقدمه دوم مباحث مفهومی مرتبط با ماهیت دولت، مراد از نظریه و هدف از نگارش کتاب تبیین شده است(ص۲۹-۳۳)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده در مقدمه سوم به دو دسته نظریه‌های سلبی و ایجابی درباره دولت در زمان غیبت در فقه شیعه اشاره می‌کند؛ دسته اول فقیهانی که از ادله فقهی، نحوه حکومت خاصی استخراج نمی‌کنند و حضور فقیه در امور عمومی را فقط منحصر به امور حسبه می‌دانند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>(ص۳۳-۳۹) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در مقابل، </del>فقیهانی‌اند که <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">براساس </del>تعالیم اسلامی، طرح کلان اداره جامعه را ارائه می‌دهند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>(ص۳۹-۴۰) در مقدمه چهارم هم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به طبقه‌بندی </del>نظریه‌های دولت بر اساس مبانی مشروعیت سیاسی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌پردازد</del>. در این مقدمه با طرح این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سوال </del>که آیا رضایت امت اسلامی در مشروعیت حکومت دخالت دارد یا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نه؟، </del>به دو مبنای مشروعیت الهی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بلا واسطه </del>و مشروعیت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهی-مردمی </del>اشاره <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده </del>است. به گفته <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نویسنده </del>بر مبنای مشروعیت الهی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بلا واسطه </del>چهار نظریه و بر مبنای مشروعیت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهی-مردمی </del>پنج نظریه در باب دولت در فقه شیعه عرضه شده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و سوالات </del>اصلی و اصول مشترک هر دو دسته نظریه استخراج <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده است.</del>(ص۴۱-۵۶)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده در مقدمه سوم به دو دسته نظریه‌های سلبی و ایجابی درباره دولت در زمان غیبت در فقه شیعه اشاره می‌کند؛ دسته اول فقیهانی که از ادله فقهی، نحوه حکومت خاصی استخراج نمی‌کنند و حضور فقیه در امور عمومی را فقط منحصر به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>امور حسبه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>می‌دانند(ص۳۳-۳۹)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. گروه دوم </ins>فقیهانی‌اند که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بر اساس </ins>تعالیم اسلامی، طرح کلان اداره جامعه را ارائه می‌دهند(ص۳۹-۴۰)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>در مقدمه چهارم هم نظریه‌های دولت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">را </ins>بر اساس مبانی مشروعیت سیاسی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طبقه‌بندی می‌کند</ins>. در این مقدمه با طرح این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سؤال </ins>که آیا رضایت امت اسلامی در مشروعیت حکومت دخالت دارد یا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نه، </ins>به دو مبنای مشروعیت الهی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بلاواسطه </ins>و مشروعیت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهی_مردمی </ins>اشاره <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرده </ins>است. به گفته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نویسنده، </ins>بر مبنای مشروعیت الهی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بلاواسطه، </ins>چهار نظریه و بر مبنای مشروعیت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهی_مردمی، </ins>پنج نظریه در باب دولت در فقه شیعه عرضه شده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است. سؤالات </ins>اصلی و اصول مشترک هر دو دسته نظریه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز </ins>استخراج <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده‌اند</ins>(ص۴۱-۵۶)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده پس از طرح مباحث <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقدماتی به </del>معرفی اجمالی ارکان نظریه‌های نه‌گانه دولت در فقه شیعه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌پردازد</del>. این نظریه‌ها <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عبارتند </del>از سلطنت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشروعه، </del>ولایت انتصابی عامه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فقیهان، </del>ولایت انتصابی عامه شورای مراجع <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تقلید، </del>ولایت انتصابی مطلقه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فقیهان، </del>دولت مشروطه با اذن و نظارت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فقیهان، </del>خلافت مردم با نظارت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرجعیت، </del>ولایت انتخابی مقیده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فقیه، </del>دولت انتخابی اسلامی و وکالت مالکان شخصی مشاع.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده پس از طرح مباحث <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقدماتی، یک </ins>معرفی اجمالی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از </ins>ارکان نظریه‌های نه‌گانه دولت در فقه شیعه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارائه می‌دهد</ins>. این نظریه‌ها <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عبارت‌اند </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>سلطنت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشروعه]]، [[</ins>ولایت انتصابی عامه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فقیهان]]، [[</ins>ولایت انتصابی عامه شورای مراجع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تقلید]]، [[</ins>ولایت انتصابی مطلقه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فقیهان]]، [[</ins>دولت مشروطه با اذن و نظارت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فقیهان]]، [[</ins>خلافت مردم با نظارت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرجعیت]]، [[</ins>ولایت انتخابی مقیده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فقیه]]، [[</ins>دولت انتخابی اسلامی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>وکالت مالکان شخصی مشاع<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== شکل‌گیری نظریه سیاسی در فقه شیعه ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== شکل‌گیری نظریه سیاسی در فقه شیعه ==</div></td></tr> </table> Mahjoor60 https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA_%D8%AF%D8%B1_%D9%81%D9%82%D9%87_%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=67531&oldid=prev Mahjoor60 در ‏۲۰ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۵۶ 2026-05-20T07:56:04Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۰ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۵۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{ویرایش}}</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{نویسنده</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{نویسنده</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|نویسنده = علیرضا صالحی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|نویسنده = علیرضا صالحی</div></td></tr> </table> Mahjoor60 https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA_%D8%AF%D8%B1_%D9%81%D9%82%D9%87_%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=62576&oldid=prev Salehi: removed Category:کتاب‌های فقه سیاسی به زبان فارسی; added Category:کتاب‌های فقه سیاسی using HotCat 2025-12-13T14:36:59Z <p>removed <a href="/fa/edit/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%81%D9%82%D9%87_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%A8%D9%87_%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C?redlink=1" class="new" title="رده:کتاب‌های فقه سیاسی به زبان فارسی (صفحه وجود ندارد)">Category:کتاب‌های فقه سیاسی به زبان فارسی</a>; added <a href="/fa/view/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%81%D9%82%D9%87_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C" title="رده:کتاب‌های فقه سیاسی">Category:کتاب‌های فقه سیاسی</a> using <a href="/fa/edit/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7:Gadget-HotCat?redlink=1" class="new" title="راهنما:Gadget-HotCat (صفحه وجود ندارد)">HotCat</a></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۳ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۳۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l113">خط ۱۱۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۱۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* وحیدی‌منش، حمزه‌علی، [http://www.rcipt.ir/pdfmagazines/041/11.pdf «نقدی بر کتاب نظریه‌های دولت در فقه شیعه»]، فصلنامه حکومت اسلامی، سال یازدهم، شماره سوم، ۱۳۸۵ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* وحیدی‌منش، حمزه‌علی، [http://www.rcipt.ir/pdfmagazines/041/11.pdf «نقدی بر کتاب نظریه‌های دولت در فقه شیعه»]، فصلنامه حکومت اسلامی، سال یازدهم، شماره سوم، ۱۳۸۵ش.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[en: State theories in Shiite jurisprudence (book)]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[en: State theories in Shiite jurisprudence (book)]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتاب‌های فقه سیاسی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به زبان فارسی</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتاب‌های فقه سیاسی]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتاب‌های محسن کدیور]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتاب‌های محسن کدیور]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات کتاب‌شناسی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات کتاب‌شناسی]]</div></td></tr> </table> Salehi https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA_%D8%AF%D8%B1_%D9%81%D9%82%D9%87_%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=57744&oldid=prev Salehi در ‏۲۶ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۲۹ 2025-08-26T10:29:51Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۶ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۲۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l32">خط ۳۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نوع رسانه =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نوع رسانه =</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| وبسایت ناشر =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| وبسایت ناشر =</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نام کتاب = <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;!-- نام کتاب به زبان فارسی --&gt;</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نام کتاب = <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظريات الدولة في الفقه الشيعي</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| مترجم =  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| مترجم = <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمد شقیر</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| مشخصات نشر =  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| مشخصات نشر = <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیروت، دارالهادی</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|نسخه الکترونیکی=  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|نسخه الکترونیکی=  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l48">خط ۴۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==معرفی==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==معرفی==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب نظریه‌های دولت در فقه شیعه به دنبال گزارش آرای فقهای شیعه درباره سیاست و دولت و طبقه‌بندی آنها است. در این کتاب نُه نظریه استخراج و در قالب دو دسته نظریه‌های انتصاب و نظریه‌های انتخاب تقسیم‌بندی شده است. به گفته [[محسن کدیور]]، نویسنده کتاب، فقه شیعه در زمینه حقوق فردی از غنی‌‌ترین مجموعه‌های حقوق به شمار می‌رود؛ ولی در زمینه مسائل اجتماعی و احکام حقوق عمومی، مجموعه منسجمی مدون نگشته و آرای سیاسی فقها در ابواب مختلفی چون امر به معروف و نهی از منکر، حدود، جهاد، خمس، بیع و نماز جمعه پخش شده است؛ به همین دلیل نیاز به جمع‌آوری این آرا به صورت منسجم وجود دارد و این کتاب در پی چنین هدفی است.(ص۹-۱۲) به گفته سید صادق حقیقت این کتاب به دلیل اتقان و استنادات زیاد از ابتدای نشر مورد استقبال و استناد بسیاری از پژوهش‌ها در حوزه فقه سیاسی شیعه قرار گرفت.&lt;ref&gt;حقیقت، [http://www.s-haghighat.ir/Media/images/Upload/Articles/nazare_dolat.pdf «نقد و بررسی نظریه‌های دولت در فقه شیعه»]، ص۱۸۲.&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب نظریه‌های دولت در فقه شیعه به دنبال گزارش آرای فقهای شیعه درباره سیاست و دولت و طبقه‌بندی آنها است. در این کتاب نُه نظریه استخراج و در قالب دو دسته نظریه‌های انتصاب و نظریه‌های انتخاب تقسیم‌بندی شده است. به گفته [[محسن کدیور]]، نویسنده کتاب، فقه شیعه در زمینه حقوق فردی از غنی‌‌ترین مجموعه‌های حقوق به شمار می‌رود؛ ولی در زمینه مسائل اجتماعی و احکام حقوق عمومی، مجموعه منسجمی مدون نگشته و آرای سیاسی فقها در ابواب مختلفی چون امر به معروف و نهی از منکر، حدود، جهاد، خمس، بیع و نماز جمعه پخش شده است؛ به همین دلیل نیاز به جمع‌آوری این آرا به صورت منسجم وجود دارد و این کتاب در پی چنین هدفی است.(ص۹-۱۲) به گفته سید صادق حقیقت این کتاب به دلیل اتقان و استنادات زیاد از ابتدای نشر مورد استقبال و استناد بسیاری از پژوهش‌ها در حوزه فقه سیاسی شیعه قرار گرفت.&lt;ref&gt;حقیقت، [http://www.s-haghighat.ir/Media/images/Upload/Articles/nazare_dolat.pdf «نقد و بررسی نظریه‌های دولت در فقه شیعه»]، ص۱۸۲.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این کتاب به زبان عربی توسط محمد شقیر ترجمه شده است و انتشارات دارالهادی بیروت نیز آن را منتشر کرده است.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>===ساختار کتاب===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>===ساختار کتاب===</div></td></tr> </table> Salehi https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA_%D8%AF%D8%B1_%D9%81%D9%82%D9%87_%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=53980&oldid=prev Sarfipour در ‏۲۲ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۱۴ 2025-04-22T13:14:50Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۲ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۱۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l110">خط ۱۱۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۱۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* حقیقت، سید صادق، [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/752310 «بررسی و نقد نظریه‌های دولت در فقه شیعه»]، فصلنامه علوم سیاسی، شماره ۴۸، ۱۳۸۸ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* حقیقت، سید صادق، [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/752310 «بررسی و نقد نظریه‌های دولت در فقه شیعه»]، فصلنامه علوم سیاسی، شماره ۴۸، ۱۳۸۸ش.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* وحیدی‌منش، حمزه‌علی، [http://www.rcipt.ir/pdfmagazines/041/11.pdf «نقدی بر کتاب نظریه‌های دولت در فقه شیعه»]، فصلنامه حکومت اسلامی، سال یازدهم، شماره سوم، ۱۳۸۵ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* وحیدی‌منش، حمزه‌علی، [http://www.rcipt.ir/pdfmagazines/041/11.pdf «نقدی بر کتاب نظریه‌های دولت در فقه شیعه»]، فصلنامه حکومت اسلامی، سال یازدهم، شماره سوم، ۱۳۸۵ش.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[en: State theories in Shiite jurisprudence (book)]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتاب‌های فقه سیاسی به زبان فارسی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتاب‌های فقه سیاسی به زبان فارسی]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتاب‌های محسن کدیور]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتاب‌های محسن کدیور]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات کتاب‌شناسی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات کتاب‌شناسی]]</div></td></tr> </table> Sarfipour https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA_%D8%AF%D8%B1_%D9%81%D9%82%D9%87_%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=52191&oldid=prev Khoshnudi در ‏۴ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۱۴ 2025-02-04T17:14:58Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۱۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l62">خط ۶۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==نظریه‌های انتصاب==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==نظریه‌های انتصاب==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده کتاب پس از بیان مقدمات به معرفی نظرات نه‌گانه استخراجی می‌پردازد. او چهار نظریه سلطنت مشروعه، [[ولایت انتصابی عامه فقیهان]]، [[ولایت انتصابی عامه شورای مراجع تقلید]] و [[ولایت انتصابی مطلقه فقیهان]] را ذیل نظریات انتصاب قرار داده است. او ذیل هر نظریه به بررسی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارکان،مبانی </del>و تقریرهای ارائه شده می‌پردازد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده کتاب پس از بیان مقدمات به معرفی نظرات نه‌گانه استخراجی می‌پردازد. او چهار نظریه سلطنت مشروعه، [[ولایت انتصابی عامه فقیهان]]، [[ولایت انتصابی عامه شورای مراجع تقلید]] و [[ولایت انتصابی مطلقه فقیهان]] را ذیل نظریات انتصاب قرار داده است. او ذیل هر نظریه به بررسی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارکان، مبانی </ins>و تقریرهای ارائه شده می‌پردازد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>===ارکان نظریه‌های انتصاب===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>===ارکان نظریه‌های انتصاب===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به گفته نویسنده، نظریات انتصاب به غیر از نظریه سلطنت مشروعه، در چند رکن با هم اشتراک دارند:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به گفته نویسنده، نظریات انتصاب به غیر از نظریه سلطنت مشروعه، در چند رکن با هم اشتراک دارند:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ولایت: این رکن، نوع ارتباط حکومتی میان مردم و حاکم را تبیین می‌کند؛(ص۸۰) منصبی که از سوی معصوم به فقها داده شده،(ص۸۱-۸۲) حوزه آن امور عمومی جامعه، امور سلطانی و مسائل سیاسی است(ص۸۲) و مردم در عزل و نصب فقیه هیچ دخالتی ندارند.(ص۸۴ و ۱۰۰)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ولایت: این رکن، نوع ارتباط حکومتی میان مردم و حاکم را تبیین می‌کند؛(ص۸۰) منصبی که از سوی معصوم به فقها داده شده، (ص۸۱-۸۲) حوزه آن امور عمومی جامعه، امور سلطانی و مسائل سیاسی است(ص۸۲) و مردم در عزل و نصب فقیه هیچ دخالتی ندارند.(ص۸۴ و ۱۰۰)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* انتصاب: طبق این رکن رابطه بین حاکم و شارع، نصب به ولایت همه واجدین شرایط است(ص۸۷) و در این تعیین، نمی‌توان به انتخاب مردم تمسک کرد.(ص۹۰ و ۹۹-۱۰۰)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* انتصاب: طبق این رکن رابطه بین حاکم و شارع، نصب به ولایت همه واجدین شرایط است(ص۸۷) و در این تعیین، نمی‌توان به انتخاب مردم تمسک کرد.(ص۹۰ و ۹۹-۱۰۰)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* فقاهت: در این نظریات شرایطی برای حاکم قرار داده شده که از جمله آنها فقاهت و مرجعیت است.(ص۹۳) به باور نویسنده، در این نظریات در تدبیر امور جامعه این فقه است که نقش اساسی را بازی می‌کند.(ص۹۴)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* فقاهت: در این نظریات شرایطی برای حاکم قرار داده شده که از جمله آنها فقاهت و مرجعیت است.(ص۹۳) به باور نویسنده، در این نظریات در تدبیر امور جامعه این فقه است که نقش اساسی را بازی می‌کند.(ص۹۴)</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l84">خط ۸۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۸۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کدیور، نظریه دولت مشروطه با اذن و نظارت فقیهان را با دو قرائت آن (مشروعه و مشروطه) ثمره انقلاب مشروطه و در پاسخ به سوالات و خواست‌های مطرح شده در آن دوران می‌داند.(ص۱۱۲-۱۱۵) که مهم‌ترین ویژگی آن محدودیت قدرت توسط ابزارهایی چون قانون اساسی و تفکیک قوا است.(ص۱۱۲) به گفته او این دو قرائت از نظریه دولت مشروطه دارای نقاط اشتراک و افتراق هستند از جمله هر دو نظریه بر حفظ ارکان مذهب، عزت اسلامی، رعایت عدالت، برتری مشورت و اختصاص حکومت در زمان غیبت به معصوم(ع) اذعان دارند؛ ولی در نحوه اداره امور عمومی در زمان غیبت، نسبت قانون با تشریع و تلقی از مساوات و آزادی دارای اختلاف هستند.(ص۱۱۷-۱۱۸)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کدیور، نظریه دولت مشروطه با اذن و نظارت فقیهان را با دو قرائت آن (مشروعه و مشروطه) ثمره انقلاب مشروطه و در پاسخ به سوالات و خواست‌های مطرح شده در آن دوران می‌داند.(ص۱۱۲-۱۱۵) که مهم‌ترین ویژگی آن محدودیت قدرت توسط ابزارهایی چون قانون اساسی و تفکیک قوا است.(ص۱۱۲) به گفته او این دو قرائت از نظریه دولت مشروطه دارای نقاط اشتراک و افتراق هستند از جمله هر دو نظریه بر حفظ ارکان مذهب، عزت اسلامی، رعایت عدالت، برتری مشورت و اختصاص حکومت در زمان غیبت به معصوم(ع) اذعان دارند؛ ولی در نحوه اداره امور عمومی در زمان غیبت، نسبت قانون با تشریع و تلقی از مساوات و آزادی دارای اختلاف هستند.(ص۱۱۷-۱۱۸)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده اصول این نظریه را بر اساس آرای میرزای نائینی در موارد ذیل خلاصه می‌کند: یک، اخذ مبانی دولت مشروطه از کتاب خدا و سنت؛ دو، حفظ نظامات داخلیه و تحفظ از دخالت اجانب توسط دولت مشروطه؛ سه، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>تصدی امور حسبه توسط مراجع ذی صلاح با اذن فقها؛ چهار، لزوم تدوین قانون اساسی؛ پنج، نظارت بر عملکرد دولت توسط مجلس؛ شش، تصدی امور غیرمنصوص با مشورت با عقلای قوم و هفت رعایت مساوات و آزادی.(ص۱۱۹-۱۲۱)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده اصول این نظریه را بر اساس آرای میرزای نائینی در موارد ذیل خلاصه می‌کند: یک، اخذ مبانی دولت مشروطه از کتاب خدا و سنت؛ دو، حفظ نظامات داخلیه و تحفظ از دخالت اجانب توسط دولت مشروطه؛ سه، تصدی امور حسبه توسط مراجع ذی صلاح با اذن فقها؛ چهار، لزوم تدوین قانون اساسی؛ پنج، نظارت بر عملکرد دولت توسط مجلس؛ شش، تصدی امور غیرمنصوص با مشورت با عقلای قوم و هفت رعایت مساوات و آزادی.(ص۱۱۹-۱۲۱)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== ولایت مردم بر یکدیگر در نظریه خلافت مردم با نظارت مرجعیت ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== ولایت مردم بر یکدیگر در نظریه خلافت مردم با نظارت مرجعیت ===</div></td></tr> </table> Khoshnudi