https://ency.feqhemoaser.com/fa/history/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:M.Khosravi/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%B2?feed=atom 2026-05-27T12:19:55Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:M.Khosravi/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%B2&diff=67085&oldid=prev 2026-05-03T10:24:45Z

<p>خالی سازی</p> <a href="https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:M.Khosravi/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%B2&amp;diff=67085&amp;oldid=66222">نمایش تغییرات</a>

M.Khosravi https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:M.Khosravi/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%B2&diff=66222&oldid=prev 2026-04-07T16:33:31Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۷ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۳۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l110">خط ۱۱۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۱۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* آصفی، محمدمهدی «احکام فقهی پول(۱)»، فقه اهل بیت، ش۷، پاییز ۱۳۷۵.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* آصفی، محمدمهدی «احکام فقهی پول(۱)»، فقه اهل بیت، ش۷، پاییز ۱۳۷۵.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* احمدوند، معروف علی، «مروری بر ماهیت‌شناسی پول و دیدگاه فقیهان»، فقه، ش۳۶، ۱۸۹۲ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* احمدوند، معروف علی، «مروری بر ماهیت‌شناسی پول و دیدگاه فقیهان»، فقه، ش۳۶، ۱۸۹۲ش.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* اینگام، جفری، ماهیت پول، مترجمان: اصلان قودجانی و حسین درودیان و علی نصیری، تهران، دانشگاه امام صادق(ع)، ۱۴۰۰ش.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* تجلیل، ابوطالب، «احکام فقهی پول(۱)»، فقه اهل بیت، ش۷، پاییز ۱۳۷۵.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* تجلیل، ابوطالب، «احکام فقهی پول(۱)»، فقه اهل بیت، ش۷، پاییز ۱۳۷۵.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ترابی، مرتضی، نگاه فقهی به پول؛ بررسی ماهیت پول و افت ارزش آن، ناشر: مؤلف، چاپ اول، ۱۳۹۷ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* ترابی، مرتضی، نگاه فقهی به پول؛ بررسی ماهیت پول و افت ارزش آن، ناشر: مؤلف، چاپ اول، ۱۳۹۷ش.</div></td></tr> </table>

M.Khosravi https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:M.Khosravi/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%B2&diff=66155&oldid=prev 2026-04-03T09:50:14Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۵۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l87">خط ۸۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۸۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جبران کاهش ارزش پول از مهم‌ترین مباحث مربوط به ماهیت پول در فقه اسلامی است؛ موضوعی که در برخی قراردادهای مالی و تکالیف شرعی اثر مستقیم دارد. در این زمینه سه دیدگاه اصلی میان فقیهان مطرح است: ۱. لزوم جبران کاهش ارزش پول، ۲. عدم جواز جبران کاهش ارزش پول، ۳. تفصیل میان انواع بدهی‌ها و دیون. (احمدوند، مروری بر ماهیت‌شناسی پول و دیدگاه فقیهان، ص ۱۱۲–۱۱۶) مبنای دیدگاه عدم جواز جبران، مثلی بودن پول و اعتبار ارزش اسمی آن است. در مقابل، دلیل طرفداران لزوم جبران، توجه به قدرت خرید و ارزش دادوستدی پول، جلوگیری از ضرر و زیان، یا معیارهای دیگری است که به عدالت اقتصادی مرتبط می‌شود. (احمدوند، مروری بر ماهیت‌شناسی پول و دیدگاه فقیهان، ص ۱۱۲–۱۱۶)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جبران کاهش ارزش پول از مهم‌ترین مباحث مربوط به ماهیت پول در فقه اسلامی است؛ موضوعی که در برخی قراردادهای مالی و تکالیف شرعی اثر مستقیم دارد. در این زمینه سه دیدگاه اصلی میان فقیهان مطرح است: ۱. لزوم جبران کاهش ارزش پول، ۲. عدم جواز جبران کاهش ارزش پول، ۳. تفصیل میان انواع بدهی‌ها و دیون. (احمدوند، مروری بر ماهیت‌شناسی پول و دیدگاه فقیهان، ص ۱۱۲–۱۱۶) مبنای دیدگاه عدم جواز جبران، مثلی بودن پول و اعتبار ارزش اسمی آن است. در مقابل، دلیل طرفداران لزوم جبران، توجه به قدرت خرید و ارزش دادوستدی پول، جلوگیری از ضرر و زیان، یا معیارهای دیگری است که به عدالت اقتصادی مرتبط می‌شود. (احمدوند، مروری بر ماهیت‌شناسی پول و دیدگاه فقیهان، ص ۱۱۲–۱۱۶)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سید محمدحسین مرعشی با رد مسئله قیمی و مثلی بودن پول، تشخیص ضمان کاهش ارزش پول با عرف است و از این رو، این ضمان در همه موارد دیون یکی نیست. در مضاربه کاهش ارزش پول مطرح نیست و می‌توان بین خمس و سایر دیون فرق گذاشت.(مرعشی، «احکام فقهی پول(۱)»، ص۳۷) سید حسن شمس و مرتضوی لنگرودی معتقدند عرف با پول و ضمان آن به گونه مثلی رفتار می‌کند(شمس، «احکام فقهی پول(۲)»، ص۳۱؛ مرتضوی لنگرودی، «احکام فقهی پول(۲)»، ص۳۸). از نظر سید محمد موسوی بجنوردی ضمان در کاهش ارزش پول، جبران خسارت نیست بلکه به تحلیل درست اشتغال ذمه مربوط است که آنچه به ذمه آمده است، مقداری معین از قدرت خرید است و فرقی میان دیون و عوامل اختیاری و غیر اختیاری نیست.(موسوی بجنوردی، «احکام فقهی پول(۱)»، ص۴۰و۴۱)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سید محمدحسین مرعشی با رد مسئله قیمی و مثلی بودن پول، تشخیص ضمان کاهش ارزش پول با عرف است و از این رو، این ضمان در همه موارد دیون یکی نیست. در مضاربه کاهش ارزش پول مطرح نیست و می‌توان بین خمس و سایر دیون فرق گذاشت.(مرعشی، «احکام فقهی پول(۱)»، ص۳۷) سید حسن شمس و مرتضوی لنگرودی معتقدند عرف با پول و ضمان آن به گونه مثلی رفتار می‌کند(شمس، «احکام فقهی پول(۲)»، ص۳۱؛ مرتضوی لنگرودی، «احکام فقهی پول(۲)»، ص۳۸). از نظر سید محمد موسوی بجنوردی ضمان در کاهش ارزش پول، جبران خسارت نیست بلکه به تحلیل درست اشتغال ذمه مربوط است که آنچه به ذمه آمده است، مقداری معین از قدرت خرید است و فرقی میان دیون و عوامل اختیاری و غیر اختیاری نیست.(موسوی بجنوردی، «احکام فقهی پول(۱)»، ص۴۰و۴۱<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">) احمدعلی یوسفی، دلایل نظریه های مختلف فقهی درباره ماهیت پول از منظر تورم و جبران کاهش پول را نقد و بررسی کرده است.(یوسفی، «رؤيارويى با آثار تورم يا تسليم در برابر آن؛ بررسى فقهى ـ اقتصادى»، ص۱۲۳-۱۸۲</ins>)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== بازپرداخت قرض مدت‌دار ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== بازپرداخت قرض مدت‌دار ===</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l138">خط ۱۳۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۳۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* یوسفی، احمدعلی، ماهیت پول و راهبردهای فقهی و اقتصادی آن، قم، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه، ۱۳۷۷ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* یوسفی، احمدعلی، ماهیت پول و راهبردهای فقهی و اقتصادی آن، قم، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه، ۱۳۷۷ش.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* یوسفی، احمدعلی، «پول امروز، مثلی یا قیمی یا ماهیت سوم»، فقه اهل بیت(ع)، ش ۱۴، تابستان ۱۳۷۷.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* یوسفی، احمدعلی، «پول امروز، مثلی یا قیمی یا ماهیت سوم»، فقه اهل بیت(ع)، ش ۱۴، تابستان ۱۳۷۷.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* یوسفی، احمدعلی، «رؤيارويى با آثار تورم يا تسليم در برابر آن؛ بررسى فقهى ـ اقتصادى»، فقه، ش۳۱و۳۲، فروردین۱۳۸۱ش.</ins></div></td></tr> </table>

M.Khosravi https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:M.Khosravi/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%B2&diff=66153&oldid=prev 2026-04-03T09:28:31Z

<p><span class="autocomment">نسبت ماهیت فقهی پول با اقتصاد مدرن</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۲۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l71">خط ۷۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==نسبت ماهیت فقهی پول با اقتصاد مدرن==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==نسبت ماهیت فقهی پول با اقتصاد مدرن==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مطابق نگاه مرتضی مطهری، پول را باید امری اقتصادی دانست نه فقهی، و ماهیت آن بر اساس واقعیت و عالم خارج جستجو و ثابت کرد و فقیه باید نظر خود را با آن تطبیق دهد (نک: مطهری، مسئله ربا و بانک، ص ۶۰). به نظر احمدعلی یوسفی، پول‌هاى كنونى را بايد  به طور مستقل و به عنوان يک پديده اقتصادى مطالعه و بررسی کرد و ويژگی‌ها و احكام فقهى انواع مختلف آن تشخیص و حکم داد.(یوسفی، «پول امروز، مثلی یا قیمی یا ماهیت سوم»، ص۱۲۰)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مطابق نگاه مرتضی مطهری، پول را باید امری اقتصادی دانست نه فقهی، و ماهیت آن بر اساس واقعیت و عالم خارج جستجو و ثابت کرد و فقیه باید نظر خود را با آن تطبیق دهد (نک: مطهری، مسئله ربا و بانک، ص ۶۰). به نظر احمدعلی یوسفی، پول‌هاى كنونى را بايد  به طور مستقل و به عنوان يک پديده اقتصادى مطالعه و بررسی کرد و ويژگی‌ها و احكام فقهى انواع مختلف آن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">را </ins>تشخیص و حکم داد.(یوسفی، «پول امروز، مثلی یا قیمی یا ماهیت سوم»، ص۱۲۰)</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در پژوهش‌های فقهی معاصر، اعم از کتاب، مقاله و پایان‌نامه، از نظر شکلی و ساختاری، معمولاً به تاریخچه و انواع پول، و نیز ویژگی‌های اصلی پول (کارکردهای پول) پرداخته می‌شود اما به نظر می‌رسد در بررسی‌های فقهی و موضوع‌شناسی ماهیت پول باید به نکاتی توجه داشت:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در پژوهش‌های فقهی معاصر، اعم از کتاب، مقاله و پایان‌نامه، از نظر شکلی و ساختاری، معمولاً به تاریخچه و انواع پول، و نیز ویژگی‌های اصلی پول (کارکردهای پول) پرداخته می‌شود اما به نظر می‌رسد در بررسی‌های فقهی و موضوع‌شناسی ماهیت پول باید به نکاتی توجه داشت:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

M.Khosravi https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:M.Khosravi/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%B2&diff=66152&oldid=prev 2026-04-03T09:27:59Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۲۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l71">خط ۷۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==نسبت ماهیت فقهی پول با اقتصاد مدرن==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==نسبت ماهیت فقهی پول با اقتصاد مدرن==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مطابق نگاه مرتضی مطهری، پول را باید امری اقتصادی دانست نه فقهی، و ماهیت آن بر اساس واقعیت و عالم خارج جستجو و ثابت کرد و فقیه باید نظر خود را با آن تطبیق دهد (نک: مطهری، مسئله ربا و بانک، ص ۶۰). در پژوهش‌های فقهی معاصر، اعم از کتاب، مقاله و پایان‌نامه، از نظر شکلی و ساختاری، معمولاً به تاریخچه و انواع پول، و نیز ویژگی‌های اصلی پول (کارکردهای پول) پرداخته می‌شود اما به نظر می‌رسد در بررسی‌های فقهی و موضوع‌شناسی ماهیت پول باید توجه داشت:</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مطابق نگاه مرتضی مطهری، پول را باید امری اقتصادی دانست نه فقهی، و ماهیت آن بر اساس واقعیت و عالم خارج جستجو و ثابت کرد و فقیه باید نظر خود را با آن تطبیق دهد (نک: مطهری، مسئله ربا و بانک، ص ۶۰). <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به نظر احمدعلی یوسفی، پول‌هاى كنونى را بايد  به طور مستقل و به عنوان يک پديده اقتصادى مطالعه و بررسی کرد و ويژگی‌ها و احكام فقهى انواع مختلف آن تشخیص و حکم داد.(یوسفی، «پول امروز، مثلی یا قیمی یا ماهیت سوم»، ص۱۲۰)</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در پژوهش‌های فقهی معاصر، اعم از کتاب، مقاله و پایان‌نامه، از نظر شکلی و ساختاری، معمولاً به تاریخچه و انواع پول، و نیز ویژگی‌های اصلی پول (کارکردهای پول) پرداخته می‌شود اما به نظر می‌رسد در بررسی‌های فقهی و موضوع‌شناسی ماهیت پول باید <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به نکاتی </ins>توجه داشت:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* در اقتصاد مدرن، پول «دارایی» مردم و مالی حقیقی است و به طور «همزمان» سه کارکرد دارد: ۱. واسطه مبادله و معامله (تسهیل داد و ستد)، ۲. ذخیره ارزش (انتقال قدرت خرید به آینده)، ۳. واحد محاسبه و اندازه‌گیری ارزش کالا و خدمات (توصیف قیمت‌ها). (نک: عجم اوغلو، کلیات علم اقتصاد، ص۱۰۴۵؛ منکیو، Principles of Economics، ص۶۰۵) بنابراین ماهیت پول بر اساس مأموریت‌های سه‌گانه و همزمانی آنها بررسی شود نه تک بعدی.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* در اقتصاد مدرن، پول «دارایی» مردم و مالی حقیقی است و به طور «همزمان» سه کارکرد دارد: ۱. واسطه مبادله و معامله (تسهیل داد و ستد)، ۲. ذخیره ارزش (انتقال قدرت خرید به آینده)، ۳. واحد محاسبه و اندازه‌گیری ارزش کالا و خدمات (توصیف قیمت‌ها). (نک: عجم اوغلو، کلیات علم اقتصاد، ص۱۰۴۵؛ منکیو، Principles of Economics، ص۶۰۵) بنابراین ماهیت پول بر اساس مأموریت‌های سه‌گانه و همزمانی آنها بررسی شود نه تک بعدی.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l134">خط ۱۳۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۳۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* هاشمی شاهرودی، سیدمحمود، قراءات فقهيه‌، قم، مؤسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامی‌، ۱۴۳۳ق.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* هاشمی شاهرودی، سیدمحمود، قراءات فقهيه‌، قم، مؤسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامی‌، ۱۴۳۳ق.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* هاشمی شاهرودی، سید محمود، «فی ضمان انخفاض قيمة النقد»، فقه اهل البیت(ع)، ش۲، ۱۴۱۶ق.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* هاشمی شاهرودی، سید محمود، «فی ضمان انخفاض قيمة النقد»، فقه اهل البیت(ع)، ش۲، ۱۴۱۶ق.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* یوسفی، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">احمدعلی،ماهیت </del>پول و راهبردهای فقهی و اقتصادی آن، قم، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه، ۱۳۷۷ش.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* یوسفی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">احمدعلی، ماهیت </ins>پول و راهبردهای فقهی و اقتصادی آن، قم، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه، ۱۳۷۷ش<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* یوسفی، احمدعلی، «پول امروز، مثلی یا قیمی یا ماهیت سوم»، فقه اهل بیت(ع)، ش ۱۴، تابستان ۱۳۷۷</ins>.</div></td></tr> </table>

M.Khosravi https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:M.Khosravi/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%B2&diff=66106&oldid=prev 2026-03-31T08:07:08Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۱ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۰۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l73">خط ۷۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مطابق نگاه مرتضی مطهری، پول را باید امری اقتصادی دانست نه فقهی، و ماهیت آن بر اساس واقعیت و عالم خارج جستجو و ثابت کرد و فقیه باید نظر خود را با آن تطبیق دهد (نک: مطهری، مسئله ربا و بانک، ص ۶۰). در پژوهش‌های فقهی معاصر، اعم از کتاب، مقاله و پایان‌نامه، از نظر شکلی و ساختاری، معمولاً به تاریخچه و انواع پول، و نیز ویژگی‌های اصلی پول (کارکردهای پول) پرداخته می‌شود اما به نظر می‌رسد در بررسی‌های فقهی و موضوع‌شناسی ماهیت پول باید توجه داشت:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مطابق نگاه مرتضی مطهری، پول را باید امری اقتصادی دانست نه فقهی، و ماهیت آن بر اساس واقعیت و عالم خارج جستجو و ثابت کرد و فقیه باید نظر خود را با آن تطبیق دهد (نک: مطهری، مسئله ربا و بانک، ص ۶۰). در پژوهش‌های فقهی معاصر، اعم از کتاب، مقاله و پایان‌نامه، از نظر شکلی و ساختاری، معمولاً به تاریخچه و انواع پول، و نیز ویژگی‌های اصلی پول (کارکردهای پول) پرداخته می‌شود اما به نظر می‌رسد در بررسی‌های فقهی و موضوع‌شناسی ماهیت پول باید توجه داشت:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* در اقتصاد مدرن، پول «دارایی» مردم و مالی حقیقی است و به طور «همزمان» سه کارکرد دارد: ۱. واسطه مبادله و معامله (تسهیل داد و ستد)، ۲. ذخیره ارزش (انتقال قدرت خرید به آینده)، ۳. واحد محاسبه و اندازه‌گیری ارزش کالا و خدمات (توصیف قیمت‌ها). (نک: عجم اوغلو، کلیات علم اقتصاد، ص۱۰۴۵؛ منکیو، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اصول علم اقتصاد، </del>ص۶۰۵) بنابراین ماهیت پول بر اساس مأموریت‌های سه‌گانه و همزمانی آنها بررسی شود نه تک بعدی.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* در اقتصاد مدرن، پول «دارایی» مردم و مالی حقیقی است و به طور «همزمان» سه کارکرد دارد: ۱. واسطه مبادله و معامله (تسهیل داد و ستد)، ۲. ذخیره ارزش (انتقال قدرت خرید به آینده)، ۳. واحد محاسبه و اندازه‌گیری ارزش کالا و خدمات (توصیف قیمت‌ها). (نک: عجم اوغلو، کلیات علم اقتصاد، ص۱۰۴۵؛ منکیو، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Principles of Economics، </ins>ص۶۰۵) بنابراین ماهیت پول بر اساس مأموریت‌های سه‌گانه و همزمانی آنها بررسی شود نه تک بعدی.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* در قرن بیستم، با حذف پول و اسکناس با پشتوانه طلا یا نقره در اقتصاد جهانی، انتشار پول فیات (بدون پشتوانه) و اعتماد مردم به ناشر (دولت)، برخلاف انتظاری که وجود داشت، باعث بحران یا ابرتورم نشد و حتی با ایجاد و سیاستگذاری نظام پولی، قدرت خرید پول کاغذی کم‌نوسان تر از طلا شد. (نک: عجم اوغلو، کلیات علم اقتصاد، ص۱۰۴۷؛ منکیو، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اصول علم اقتصاد، </del>ص۶۰۶) بنابراین موضوع پشتوانه و ارزش ذاتی پول دیگر محل بحث نیست.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* در قرن بیستم، با حذف پول و اسکناس با پشتوانه طلا یا نقره در اقتصاد جهانی، انتشار پول فیات (بدون پشتوانه) و اعتماد مردم به ناشر (دولت)، برخلاف انتظاری که وجود داشت، باعث بحران یا ابرتورم نشد و حتی با ایجاد و سیاستگذاری نظام پولی، قدرت خرید پول کاغذی کم‌نوسان تر از طلا شد. (نک: عجم اوغلو، کلیات علم اقتصاد، ص۱۰۴۷؛ منکیو، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Principles of Economics، </ins>ص۶۰۶) بنابراین موضوع پشتوانه و ارزش ذاتی پول دیگر محل بحث نیست.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* در حال حاضر، برای وجوه الکترونیکی یا رمزگذاری شده مانند بیت‌کوین که بدون تأیید دولت‌ها منتشر می‌شوند و پول فیات محسوب نمی‌شوند، با وجود پرنوسان بودن ارزش آنها، اعتماد به ناشر غیر دولتی و تقاضا وجود دارد و حداقل برای دو وظیفه مبادله و ذخیره ارزش کارایی دارند. در کنار آسیب‌های موجود در پول دیجیتال (مانند انجام معاملات غیرقانونی یا هک و دزدی) باید توجه داشت بخشی از این پول‌ها به دارایی‌های با ثبات مثل طلا متصل شده‌اند (استبیل کوین) و برخی مانند بیت‌کوین همه وظایف پول را انجام می‌دهند و تعداد کمی نیز با کسب استانداردهای جهانی ایزو ۲۰۰۲۲ و ایجاد شفافیت مالی و افزایش نظارت و امنیت، آمادگی برای حضور در تبادلات مالی بین المللی را پیدا کرده‌اند. بنابراین اعتبار ناشر دولتی نباید در قالب غرر و ریسک نامحدود دیده شود یا مالیت آنها فقط در فقه نظام و ساختار حکومتی معتبر دانسته شود و ماهیت فقهی پول شامل ارزهای دیجیتال نیز گردد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* در حال حاضر، برای وجوه الکترونیکی یا رمزگذاری شده مانند بیت‌کوین که بدون تأیید دولت‌ها منتشر می‌شوند و پول فیات محسوب نمی‌شوند، با وجود پرنوسان بودن ارزش آنها، اعتماد به ناشر غیر دولتی و تقاضا وجود دارد و حداقل برای دو وظیفه مبادله و ذخیره ارزش کارایی دارند. در کنار آسیب‌های موجود در پول دیجیتال (مانند انجام معاملات غیرقانونی یا هک و دزدی) باید توجه داشت بخشی از این پول‌ها به دارایی‌های با ثبات مثل طلا متصل شده‌اند (استبیل کوین) و برخی مانند بیت‌کوین همه وظایف پول را انجام می‌دهند و تعداد کمی نیز با کسب استانداردهای جهانی ایزو ۲۰۰۲۲ و ایجاد شفافیت مالی و افزایش نظارت و امنیت، آمادگی برای حضور در تبادلات مالی بین المللی را پیدا کرده‌اند. بنابراین اعتبار ناشر دولتی نباید در قالب غرر و ریسک نامحدود دیده شود یا مالیت آنها فقط در فقه نظام و ساختار حکومتی معتبر دانسته شود و ماهیت فقهی پول شامل ارزهای دیجیتال نیز گردد.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l129">خط ۱۲۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۲۹:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* معتمدی، مهدی و مهدی معتمدی و سید مرتضی خاتمی سبزواری، «بررسی ماهیت اسکناس از حیث سند یا مال بودن و ثمرات فقهی آن»، مطالعات اقتصاد اسلامی، ش۲۹، پاییز و زمستان ۱۴۰۱ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* معتمدی، مهدی و مهدی معتمدی و سید مرتضی خاتمی سبزواری، «بررسی ماهیت اسکناس از حیث سند یا مال بودن و ثمرات فقهی آن»، مطالعات اقتصاد اسلامی، ش۲۹، پاییز و زمستان ۱۴۰۱ش.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* معرفت، محمدهادی، «احکام فقهی پول(۱)»، فقه اهل بیت، ش۷، پاییز ۱۳۷۵.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* معرفت، محمدهادی، «احکام فقهی پول(۱)»، فقه اهل بیت، ش۷، پاییز ۱۳۷۵.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* منکیو، گریگوری، Principles of Economics [اصول علم اقتصاد]، ویرایش هشتم، آمریکا، ۲۰۱۶م.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* موسوی بجنوردی، سید محمد، «احکام فقهی پول(۱)»، فقه اهل بیت، ش۷، پاییز ۱۳۷۵.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* موسوی بجنوردی، سید محمد، «احکام فقهی پول(۱)»، فقه اهل بیت، ش۷، پاییز ۱۳۷۵.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* نریمانی، سید مهدی، «تأثیر تغییر ماهیت پول در احکام آن با تأکید بر فتوای آیت الله العظمی موسوی اردبیلی»، در فقه و تدبیر، قم، مرکز تنظیم و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی موسوی اردبیلی، ۱۳۹۶ش.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* نریمانی، سید مهدی، «تأثیر تغییر ماهیت پول در احکام آن با تأکید بر فتوای آیت الله العظمی موسوی اردبیلی»، در فقه و تدبیر، قم، مرکز تنظیم و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی موسوی اردبیلی، ۱۳۹۶ش.</div></td></tr> </table>

M.Khosravi https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:M.Khosravi/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%B2&diff=66105&oldid=prev 2026-03-31T08:01:12Z

<p><span class="autocomment">نسبت ماهیت فقهی پول با اقتصاد مدرن</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۱ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۰۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l73">خط ۷۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مطابق نگاه مرتضی مطهری، پول را باید امری اقتصادی دانست نه فقهی، و ماهیت آن بر اساس واقعیت و عالم خارج جستجو و ثابت کرد و فقیه باید نظر خود را با آن تطبیق دهد (نک: مطهری، مسئله ربا و بانک، ص ۶۰). در پژوهش‌های فقهی معاصر، اعم از کتاب، مقاله و پایان‌نامه، از نظر شکلی و ساختاری، معمولاً به تاریخچه و انواع پول، و نیز ویژگی‌های اصلی پول (کارکردهای پول) پرداخته می‌شود اما به نظر می‌رسد در بررسی‌های فقهی و موضوع‌شناسی ماهیت پول باید توجه داشت:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مطابق نگاه مرتضی مطهری، پول را باید امری اقتصادی دانست نه فقهی، و ماهیت آن بر اساس واقعیت و عالم خارج جستجو و ثابت کرد و فقیه باید نظر خود را با آن تطبیق دهد (نک: مطهری، مسئله ربا و بانک، ص ۶۰). در پژوهش‌های فقهی معاصر، اعم از کتاب، مقاله و پایان‌نامه، از نظر شکلی و ساختاری، معمولاً به تاریخچه و انواع پول، و نیز ویژگی‌های اصلی پول (کارکردهای پول) پرداخته می‌شود اما به نظر می‌رسد در بررسی‌های فقهی و موضوع‌شناسی ماهیت پول باید توجه داشت:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* در اقتصاد مدرن، پول «دارایی» مردم و مالی حقیقی است و به طور «همزمان» سه کارکرد دارد: ۱. واسطه مبادله و معامله (تسهیل داد و ستد)، ۲. ذخیره ارزش (انتقال قدرت خرید به آینده)، ۳. واحد محاسبه و اندازه‌گیری ارزش کالا و خدمات (توصیف قیمت‌ها). (نک: عجم اوغلو، کلیات علم اقتصاد، ص۱۰۴۵؛ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منگو، </del>اصول علم اقتصاد، ص۶۰۵) بنابراین ماهیت پول بر اساس مأموریت‌های سه‌گانه و همزمانی آنها بررسی شود نه تک بعدی.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* در اقتصاد مدرن، پول «دارایی» مردم و مالی حقیقی است و به طور «همزمان» سه کارکرد دارد: ۱. واسطه مبادله و معامله (تسهیل داد و ستد)، ۲. ذخیره ارزش (انتقال قدرت خرید به آینده)، ۳. واحد محاسبه و اندازه‌گیری ارزش کالا و خدمات (توصیف قیمت‌ها). (نک: عجم اوغلو، کلیات علم اقتصاد، ص۱۰۴۵؛ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منکیو، </ins>اصول علم اقتصاد، ص۶۰۵) بنابراین ماهیت پول بر اساس مأموریت‌های سه‌گانه و همزمانی آنها بررسی شود نه تک بعدی.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* در قرن بیستم، با حذف پول و اسکناس با پشتوانه طلا یا نقره در اقتصاد جهانی، انتشار پول فیات (بدون پشتوانه) و اعتماد مردم به ناشر (دولت)، برخلاف انتظاری که وجود داشت، باعث بحران یا ابرتورم نشد و حتی با ایجاد و سیاستگذاری نظام پولی، قدرت خرید پول کاغذی کم‌نوسان تر از طلا شد. (نک: عجم اوغلو، کلیات علم اقتصاد، ص۱۰۴۷؛ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منگو، </del>اصول علم اقتصاد، ص۶۰۶) بنابراین موضوع پشتوانه و ارزش ذاتی پول دیگر محل بحث نیست.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* در قرن بیستم، با حذف پول و اسکناس با پشتوانه طلا یا نقره در اقتصاد جهانی، انتشار پول فیات (بدون پشتوانه) و اعتماد مردم به ناشر (دولت)، برخلاف انتظاری که وجود داشت، باعث بحران یا ابرتورم نشد و حتی با ایجاد و سیاستگذاری نظام پولی، قدرت خرید پول کاغذی کم‌نوسان تر از طلا شد. (نک: عجم اوغلو، کلیات علم اقتصاد، ص۱۰۴۷؛ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منکیو، </ins>اصول علم اقتصاد، ص۶۰۶) بنابراین موضوع پشتوانه و ارزش ذاتی پول دیگر محل بحث نیست.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* در حال حاضر، برای وجوه الکترونیکی یا رمزگذاری شده مانند بیت‌کوین که بدون تأیید دولت‌ها منتشر می‌شوند و پول فیات محسوب نمی‌شوند، با وجود پرنوسان بودن ارزش آنها، اعتماد به ناشر غیر دولتی و تقاضا وجود دارد و حداقل برای دو وظیفه مبادله و ذخیره ارزش کارایی دارند. در کنار آسیب‌های موجود در پول دیجیتال (مانند انجام معاملات غیرقانونی یا هک و دزدی) باید توجه داشت بخشی از این پول‌ها به دارایی‌های با ثبات مثل طلا متصل شده‌اند (استبیل کوین) و برخی مانند بیت‌کوین همه وظایف پول را انجام می‌دهند و تعداد کمی نیز با کسب استانداردهای جهانی ایزو ۲۰۰۲۲ و ایجاد شفافیت مالی و افزایش نظارت و امنیت، آمادگی برای حضور در تبادلات مالی بین المللی را پیدا کرده‌اند. بنابراین اعتبار ناشر دولتی نباید در قالب غرر و ریسک نامحدود دیده شود یا مالیت آنها فقط در فقه نظام و ساختار حکومتی معتبر دانسته شود و ماهیت فقهی پول شامل ارزهای دیجیتال نیز گردد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* در حال حاضر، برای وجوه الکترونیکی یا رمزگذاری شده مانند بیت‌کوین که بدون تأیید دولت‌ها منتشر می‌شوند و پول فیات محسوب نمی‌شوند، با وجود پرنوسان بودن ارزش آنها، اعتماد به ناشر غیر دولتی و تقاضا وجود دارد و حداقل برای دو وظیفه مبادله و ذخیره ارزش کارایی دارند. در کنار آسیب‌های موجود در پول دیجیتال (مانند انجام معاملات غیرقانونی یا هک و دزدی) باید توجه داشت بخشی از این پول‌ها به دارایی‌های با ثبات مثل طلا متصل شده‌اند (استبیل کوین) و برخی مانند بیت‌کوین همه وظایف پول را انجام می‌دهند و تعداد کمی نیز با کسب استانداردهای جهانی ایزو ۲۰۰۲۲ و ایجاد شفافیت مالی و افزایش نظارت و امنیت، آمادگی برای حضور در تبادلات مالی بین المللی را پیدا کرده‌اند. بنابراین اعتبار ناشر دولتی نباید در قالب غرر و ریسک نامحدود دیده شود یا مالیت آنها فقط در فقه نظام و ساختار حکومتی معتبر دانسته شود و ماهیت فقهی پول شامل ارزهای دیجیتال نیز گردد.</div></td></tr> </table>

M.Khosravi https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:M.Khosravi/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%B2&diff=66104&oldid=prev 2026-03-31T07:58:35Z

<p><span class="autocomment">نسبت ماهیت فقهی پول با اقتصاد مدرن</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۱ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۵۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l73">خط ۷۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مطابق نگاه مرتضی مطهری، پول را باید امری اقتصادی دانست نه فقهی، و ماهیت آن بر اساس واقعیت و عالم خارج جستجو و ثابت کرد و فقیه باید نظر خود را با آن تطبیق دهد (نک: مطهری، مسئله ربا و بانک، ص ۶۰). در پژوهش‌های فقهی معاصر، اعم از کتاب، مقاله و پایان‌نامه، از نظر شکلی و ساختاری، معمولاً به تاریخچه و انواع پول، و نیز ویژگی‌های اصلی پول (کارکردهای پول) پرداخته می‌شود اما به نظر می‌رسد در بررسی‌های فقهی و موضوع‌شناسی ماهیت پول باید توجه داشت:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مطابق نگاه مرتضی مطهری، پول را باید امری اقتصادی دانست نه فقهی، و ماهیت آن بر اساس واقعیت و عالم خارج جستجو و ثابت کرد و فقیه باید نظر خود را با آن تطبیق دهد (نک: مطهری، مسئله ربا و بانک، ص ۶۰). در پژوهش‌های فقهی معاصر، اعم از کتاب، مقاله و پایان‌نامه، از نظر شکلی و ساختاری، معمولاً به تاریخچه و انواع پول، و نیز ویژگی‌های اصلی پول (کارکردهای پول) پرداخته می‌شود اما به نظر می‌رسد در بررسی‌های فقهی و موضوع‌شناسی ماهیت پول باید توجه داشت:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* در اقتصاد مدرن، پول «دارایی» مردم و مالی حقیقی است و به طور «همزمان» سه کارکرد دارد: ۱. واسطه مبادله و معامله (تسهیل داد و ستد)، ۲. ذخیره ارزش (انتقال قدرت خرید به آینده)، ۳. واحد محاسبه و اندازه‌گیری ارزش کالا و خدمات (توصیف قیمت‌ها). (نک: عجم اوغلو، کلیات علم اقتصاد، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص۱۰۴۵</del>) بنابراین ماهیت پول بر اساس مأموریت‌های سه‌گانه و همزمانی آنها بررسی شود نه تک بعدی.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* در اقتصاد مدرن، پول «دارایی» مردم و مالی حقیقی است و به طور «همزمان» سه کارکرد دارد: ۱. واسطه مبادله و معامله (تسهیل داد و ستد)، ۲. ذخیره ارزش (انتقال قدرت خرید به آینده)، ۳. واحد محاسبه و اندازه‌گیری ارزش کالا و خدمات (توصیف قیمت‌ها). (نک: عجم اوغلو، کلیات علم اقتصاد، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص۱۰۴۵؛ منگو، اصول علم اقتصاد، ص۶۰۵</ins>) بنابراین ماهیت پول بر اساس مأموریت‌های سه‌گانه و همزمانی آنها بررسی شود نه تک بعدی.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* در قرن بیستم، با حذف پول و اسکناس با پشتوانه طلا یا نقره در اقتصاد جهانی، انتشار پول فیات (بدون پشتوانه) و اعتماد مردم به ناشر (دولت)، برخلاف انتظاری که وجود داشت، باعث بحران یا ابرتورم نشد و حتی با ایجاد و سیاستگذاری نظام پولی، قدرت خرید پول کاغذی کم‌نوسان تر از طلا شد. (نک: عجم اوغلو، کلیات علم اقتصاد، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص۱۰۴۷</del>) بنابراین موضوع پشتوانه و ارزش ذاتی پول دیگر محل بحث نیست.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* در قرن بیستم، با حذف پول و اسکناس با پشتوانه طلا یا نقره در اقتصاد جهانی، انتشار پول فیات (بدون پشتوانه) و اعتماد مردم به ناشر (دولت)، برخلاف انتظاری که وجود داشت، باعث بحران یا ابرتورم نشد و حتی با ایجاد و سیاستگذاری نظام پولی، قدرت خرید پول کاغذی کم‌نوسان تر از طلا شد. (نک: عجم اوغلو، کلیات علم اقتصاد، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص۱۰۴۷؛ منگو، اصول علم اقتصاد، ص۶۰۶</ins>) بنابراین موضوع پشتوانه و ارزش ذاتی پول دیگر محل بحث نیست.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* در حال حاضر، برای وجوه الکترونیکی یا رمزگذاری شده مانند بیت‌کوین که بدون تأیید دولت‌ها منتشر می‌شوند و پول فیات محسوب نمی‌شوند، با وجود پرنوسان بودن ارزش آنها، اعتماد به ناشر غیر دولتی و تقاضا وجود دارد و حداقل برای دو وظیفه مبادله و ذخیره ارزش کارایی دارند. در کنار آسیب‌های موجود در پول دیجیتال (مانند انجام معاملات غیرقانونی یا هک و دزدی) باید توجه داشت بخشی از این پول‌ها به دارایی‌های با ثبات مثل طلا متصل شده‌اند (استبیل کوین) و برخی مانند بیت‌کوین همه وظایف پول را انجام می‌دهند و تعداد کمی نیز با کسب استانداردهای جهانی ایزو ۲۰۰۲۲ و ایجاد شفافیت مالی و افزایش نظارت و امنیت، آمادگی برای حضور در تبادلات مالی بین المللی را پیدا کرده‌اند. بنابراین اعتبار ناشر دولتی نباید در قالب غرر و ریسک نامحدود دیده شود یا مالیت آنها فقط در فقه نظام و ساختار حکومتی معتبر دانسته شود و ماهیت فقهی پول شامل ارزهای دیجیتال نیز گردد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* در حال حاضر، برای وجوه الکترونیکی یا رمزگذاری شده مانند بیت‌کوین که بدون تأیید دولت‌ها منتشر می‌شوند و پول فیات محسوب نمی‌شوند، با وجود پرنوسان بودن ارزش آنها، اعتماد به ناشر غیر دولتی و تقاضا وجود دارد و حداقل برای دو وظیفه مبادله و ذخیره ارزش کارایی دارند. در کنار آسیب‌های موجود در پول دیجیتال (مانند انجام معاملات غیرقانونی یا هک و دزدی) باید توجه داشت بخشی از این پول‌ها به دارایی‌های با ثبات مثل طلا متصل شده‌اند (استبیل کوین) و برخی مانند بیت‌کوین همه وظایف پول را انجام می‌دهند و تعداد کمی نیز با کسب استانداردهای جهانی ایزو ۲۰۰۲۲ و ایجاد شفافیت مالی و افزایش نظارت و امنیت، آمادگی برای حضور در تبادلات مالی بین المللی را پیدا کرده‌اند. بنابراین اعتبار ناشر دولتی نباید در قالب غرر و ریسک نامحدود دیده شود یا مالیت آنها فقط در فقه نظام و ساختار حکومتی معتبر دانسته شود و ماهیت فقهی پول شامل ارزهای دیجیتال نیز گردد.</div></td></tr> </table>

M.Khosravi https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:M.Khosravi/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%B2&diff=66103&oldid=prev 2026-03-31T07:47:54Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۱ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۴۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l5">خط ۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;* چکیده&#039;&#039;&#039;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;* چکیده&#039;&#039;&#039;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ماهیت پول در فقه معاصر یکی از مباحث بنیادین است که آثار گسترده‌ای در معاملات و دیون دارد. پژوهش‌های فقهی پول را گاه «مال اعتباری» دانسته‌اند که ارزش آن ناشی از پذیرش عرفی و اعتبار قانونی است، و گاه «مال حقیقی» با پشتوانه‌ی ذاتی یا رغبت عقلا. دیدگاه دیگر، پول را «سند بدهی یا تعهد دولت» معرفی می‌کند، هرچند برخی فقها با گذر از دوره‌های تاریخی اسکناس، مالیت آن را مستقل از سندیت دانسته‌اند. در بحث مثلی یا قیمی بودن، نظریات متنوعی مطرح است: مثلی بودن بر اساس ارزش اسمی، مثلی بودن بر اساس ارزش حقیقی و قدرت خرید، قیمی بودن بر اساس کاربرد، ترکیب مثلی و قیمی بودن در طول و عرض زمان، و حتی نفی هر دو عنوان. همچنین موضوع عینیت و مالکیت پول، به‌ویژه در سپرده‌های بانکی و پول الکترونیکی، مطرح شده و برخی تنها مالیت اسمی را معتبر دانسته‌اند. آثار فقهی این مباحث در جبران کاهش ارزش پول در قراردادها و تکالیف مالی، مانند بازپرداخت قرض، خمس، مهریه و… نمود می‌یابد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ماهیت پول در فقه معاصر یکی از مباحث بنیادین است که آثار گسترده‌ای در معاملات و دیون دارد. پژوهش‌های فقهی پول را گاه «مال اعتباری» دانسته‌اند که ارزش آن ناشی از پذیرش عرفی و اعتبار قانونی است، و گاه «مال حقیقی» با پشتوانه‌ی ذاتی یا رغبت عقلا. دیدگاه دیگر، پول را «سند بدهی یا تعهد دولت» معرفی می‌کند، هرچند برخی فقها با گذر از دوره‌های تاریخی اسکناس، مالیت آن را مستقل از سندیت دانسته‌اند. در بحث مثلی یا قیمی بودن، نظریات متنوعی مطرح است: مثلی بودن بر اساس ارزش اسمی، مثلی بودن بر اساس ارزش حقیقی و قدرت خرید، قیمی بودن بر اساس کاربرد، ترکیب مثلی و قیمی بودن در طول و عرض زمان، و حتی نفی هر دو عنوان. همچنین موضوع عینیت و مالکیت پول، به‌ویژه در سپرده‌های بانکی و پول الکترونیکی، مطرح شده و برخی تنها مالیت اسمی را معتبر دانسته‌اند. آثار فقهی این مباحث در جبران کاهش ارزش پول در قراردادها و تکالیف مالی، مانند بازپرداخت قرض، خمس، مهریه و… نمود می‌یابد. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به نظر می‌رسد موضوع‌شناسی پول و ماهیت فقهی آن در اقتصاد مدرن، هنوز به پژوهش‌های اجتهادی بیشتر و به‌روز‌تر نیاز دارد.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==اهمیت فقهی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==اهمیت فقهی ==</div></td></tr> </table>

M.Khosravi https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:M.Khosravi/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87_%D8%AA%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%B2&diff=66101&oldid=prev 2026-03-31T07:45:47Z

<p><span class="autocomment">نسبت ماهیت فقهی پول با اقتصاد مدرن</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۱ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۴۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l72">خط ۷۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==نسبت ماهیت فقهی پول با اقتصاد مدرن==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==نسبت ماهیت فقهی پول با اقتصاد مدرن==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مطابق نگاه مرتضی مطهری، پول را باید امری اقتصادی دانست نه فقهی، و ماهیت آن بر اساس واقعیت و عالم خارج جستجو و ثابت کرد و فقیه باید نظر خود را با آن تطبیق دهد (نک: مطهری، مسئله ربا و بانک، ص ۶۰).</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مطابق نگاه مرتضی مطهری، پول را باید امری اقتصادی دانست نه فقهی، و ماهیت آن بر اساس واقعیت و عالم خارج جستجو و ثابت کرد و فقیه باید نظر خود را با آن تطبیق دهد (نک: مطهری، مسئله ربا و بانک، ص ۶۰). در پژوهش‌های فقهی معاصر، اعم از کتاب، مقاله و پایان‌نامه، از نظر شکلی و ساختاری، معمولاً به تاریخچه و انواع پول، و نیز ویژگی‌های اصلی پول (کارکردهای پول) پرداخته می‌شود اما به نظر می‌رسد در بررسی‌های فقهی و موضوع‌شناسی ماهیت پول باید توجه داشت:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در پژوهش‌های فقهی معاصر، اعم از کتاب، مقاله و پایان‌نامه، از نظر شکلی و ساختاری، معمولاً به تاریخچه و انواع پول، و نیز ویژگی‌های اصلی پول (کارکردهای پول) پرداخته می‌شود اما به نظر می‌رسد در بررسی‌های فقهی و موضوع‌شناسی ماهیت پول باید توجه داشت:</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* در اقتصاد مدرن، پول «دارایی» مردم و مالی حقیقی است و به طور «همزمان» سه کارکرد دارد: ۱. واسطه مبادله و معامله (تسهیل داد و ستد)، ۲. ذخیره ارزش (انتقال قدرت خرید به آینده)، ۳. واحد محاسبه و اندازه‌گیری ارزش کالا و خدمات (توصیف قیمت‌ها). (نک: عجم اوغلو، کلیات علم اقتصاد، ص۱۰۴۵) بنابراین ماهیت پول بر اساس مأموریت‌های سه‌گانه و همزمانی آنها بررسی شود نه تک بعدی.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* در اقتصاد مدرن، پول «دارایی» مردم و مالی حقیقی است و به طور «همزمان» سه کارکرد دارد: ۱. واسطه مبادله و معامله (تسهیل داد و ستد)، ۲. ذخیره ارزش (انتقال قدرت خرید به آینده)، ۳. واحد محاسبه و اندازه‌گیری ارزش کالا و خدمات (توصیف قیمت‌ها). (نک: عجم اوغلو، کلیات علم اقتصاد، ص۱۰۴۵) بنابراین ماهیت پول بر اساس مأموریت‌های سه‌گانه و همزمانی آنها بررسی شود نه تک بعدی.</div></td></tr> </table>

M.Khosravi