کاربر:Mkhaghanif/صفحه تمرین ۵ - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Mkhaghanif: صفحه را خالی کرد

2022-08-02T06:18:09Z

صفحه را خالی کرد

Mkhaghanif: /* منابع */

2022-08-02T06:14:45Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۰۶:۱۴
خط ۹۵:		خط ۹۵:



	~~==منابع==~~

	=ساختار جدید فلسفه فقه=		=ساختار جدید فلسفه فقه=

Mkhaghanif در ‏۲ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۰۶:۱۴

2022-08-02T06:14:15Z

نمایش تغییرات

Mkhaghanif: /* تعریف */

2022-08-02T06:02:46Z

تعریف

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۰۶:۰۲
خط ۲۱۷:		خط ۲۱۷:
	شناسه		شناسه
	==جایگاه و اهمیت و تعریف==		==جایگاه و اهمیت و تعریف==
	==تعریف==		===تعریف===
	===اهمیت===		===اهمیت===
	===پرسش‌ها و موضوعات===		===پرسش‌ها و موضوعات===
خط ۲۲۳:		خط ۲۲۳:
	===تفاوت با فلسفه احکام===		===تفاوت با فلسفه احکام===
	===تفاوت با فلسفه علم فقه===		===تفاوت با فلسفه علم فقه===

	== مبانی دین‌شناختی==		== مبانی دین‌شناختی==
	* جامعیت و کمال دین		* جامعیت و کمال دین

Mkhaghanif: /* منابع */

2022-08-02T06:02:21Z

منابع

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۰۶:۰۲
خط ۲۱۴:		خط ۲۱۴:
	*علیدوست، (۱۳۹۸).		*علیدوست، (۱۳۹۸).
	{{پایان}}		{{پایان}}
			=ساختار جدید فلسفه فقه=
			شناسه
			==جایگاه و اهمیت و تعریف==
			==تعریف==
			===اهمیت===
			===پرسش‌ها و موضوعات===
			=== نسبت با سایر علوم===
			===تفاوت با فلسفه احکام===
			===تفاوت با فلسفه علم فقه===
			== مبانی دین‌شناختی==
			* جامعیت و کمال دین
			* دین حداقلی و حداکثری
			* منطقة الفراغ
			* نظام‌مندی
			* نگاه فردی و حکومتی و اجتماعی
			* تاریخمندی
			* تأثیر از زمان و مکان
			* تابعیت احکام از مصالح و مفاسد
			==مبانی روش‌شناختی و منابع فقه==
			* معرفی منابع
			* نسبت منابع با هم و اولویت هر یک
			* ویژگی‌های قرآن و حدیث. از جهت حجیت و قابلیت استناد
			* جایگاه عقل
			* جایگاه عقلا
			* نقش سایر علوم بشری
			* اخباری‌گری و اصولی‌گری
			* فقه قرآنیون
			==مبانی معرفت‌شناختی==
			* امکان علم به احکام
			* امکان ظن به احکام
			* امکان شناخت ملاکات
			* انسداد/ انفتاح
			* حجیت‌گرایی یا واقع‌گرایی/ مقاصد‌گرایی/ ملاک‌گرایی
			* هرمنوتیک کلاسیک
			==مبانی متن‌شناختی==
			* زبان دین
			* هرمنوتیک
			* قبض و بسط تئوریک شریعت
			* تصویب و تخطئه
			==نسبت فقه و سایر علوم==
			* فقه و اخلاق
			* فقه و حقوق بشر
			* فقه و علم جدید
			==پانویس==
			==منابع==

Mkhaghanif: /* قلمرو فقه */

2022-08-02T05:38:57Z

قلمرو فقه

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۰۵:۳۸
خط ۱۱۳:		خط ۱۱۳:
	مباحثاتی که در اثبات یا رد [[جامعیت شریعت]] طی تاریخ فقه صورت گرفته، این پرسش را در دوران معاصر برانگیخته که فقه قلمرو مشخصی دارد یا اینکه هیچ کنش بشری خرج از دایره فقه نیست. <ref>صابریان،«گزاره کلامی تأثیرگذار در اجتهاد جامعیت شریعت اسلام»، ص ۳۸ تا ۴۰.</ref> فردی یا اجتماعی بودن فقه، همه‌شمولی فقه، [[منطة الفراغ]]، [[مصالح مرسله]]، [[فقه حداقلی]] یا حداکثری و مباحثی از این دست، همگی زیرمجموعه پاسخ‌هایی به پرسش از قلمرو فقه هستند. می‌توان ای نظریات را دودسته کمی و کیفی تقسیم نمود.		مباحثاتی که در اثبات یا رد [[جامعیت شریعت]] طی تاریخ فقه صورت گرفته، این پرسش را در دوران معاصر برانگیخته که فقه قلمرو مشخصی دارد یا اینکه هیچ کنش بشری خرج از دایره فقه نیست. <ref>صابریان،«گزاره کلامی تأثیرگذار در اجتهاد جامعیت شریعت اسلام»، ص ۳۸ تا ۴۰.</ref> فردی یا اجتماعی بودن فقه، همه‌شمولی فقه، [[منطة الفراغ]]، [[مصالح مرسله]]، [[فقه حداقلی]] یا حداکثری و مباحثی از این دست، همگی زیرمجموعه پاسخ‌هایی به پرسش از قلمرو فقه هستند. می‌توان ای نظریات را دودسته کمی و کیفی تقسیم نمود.

	~~====~~گستره کمی ~~احکام====~~		* تقسیم به گستره کیفی و کمی
	~~پرسش کمی از قلمرو فقه~~ این ~~است~~ که ~~آیا تمام کنش‌های اختیاری انسان ذیل یکی از احکام پنجگانه وجوب، استحباب، اباحه، کراهت~~ یا ~~حرمت قرار می‌گیرند یا کنشی وجود دارد~~ که حکم ~~شرعی نداشته باشد~~. ~~پاسخ معتقدان به فقه حداقلی~~ این است که ~~شارع حداقل مطالب شرعی را بیان داشته است و~~ به ~~حداکثر رساندن شمول آن را به عقل~~ و دانش بشر واگذاشته است.<ref>ربانی گلپایگانی، نقد نظریه حداقلی در قلمرو فقه اسلامی، ص ۶.</ref> قوی‌ترین دیدگاههای ممکن در مخالفت با شمول حداکثری در فقه شیعی، نظریه [[منطقة الفراغ]] (ابداع [[سید محمدباقر صدر]]) است. از نظر صدر، در منابعی همچون آیه اولی‌الامر<ref> يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ أَطِيعُواْ اللّهَ وَأَطِيعُواْ الرَّسُولَ وَأُوْلِي الأَمْرِ مِنكُمْ (نساء: ۵۹) </ref> حوزه وجوب اطلاعتِ امر به محدوده‌ای خارج از حیطه اوامر خداوند و پیامبر گسترش یافته است.<ref>صدر، اقتصادنا، ج۱، ص ۸۰۴. </ref> البته نظریه منطقة‌الفراغ نیز فقط آنگاه مخالف همه‌شمولی فقه خواهد بود که حوزه‌ای از کنش‌های بشری را بدون هیچ حکمی بداند و نه فقط بدون حکم الزامی؛ اما طبق تفسیر رایج، منطقة‌الفراغ شامل افعالى مى‌شود كه حكم شرعى دارند؛ اما حکم اوليه آن‌ها استحباب، كراهت يا اباحه است نه وجوب یا حرمت.<ref>دائرة المعارف فقه مقارن، ج ۱، ص ۲۲۳، از نرم افزار جامع فقه نور.</ref> جریان اصلی فقه شیعی قائل است که در اصطلاح منطقة‌الفراغ مسامحه‌ای وجود دارد و به هیچ وجه امکان ندارد هیچ کنش انسان خالی از حکم فقه باشد.<ref>سند، بحوث في القواعد الفقهية، ج: ۲ ص: ۵۲۶.</ref>		* دین حداقلی و حداکثری
			* تبیین این که عامل تصمیم‌گیرنده در منطقة الفراغ کیست؟ عقلای قوم یا ولی امر؟ در واقع مسئله این نیست که آیا هر فعلی حکم فقهی دارد یا ندارد تا گرفتار بازی لفظی شویم. بلکه مسئله این است که تصمیمگیری به چه کسی واگذار شده؟ مردم یا نماینده شارع؟ و نکته مهم‌تر این که دایره این موضوع چقدر است؟
			* فقه و برنامه‌ریزی و اجرایی کردن احکام هم از زاویه‌ای دیگر وارد این بحث می‌شود

	نظریه [[مصالح مرسله]] در فقه اهل سنت رویکردی مشابه با نظریه منطقة الفراغ دارد. این نظریه بر این مبنا استوار است که هدف خداوند از تشریع احکام، بیان مصالح انسان است. تمامی احکام از مصالح واقعی تبعیت می‌کنند و بسیاری از این مصالح قابل درکند. حال اگر با واقعه‌ای مواجه شدیم که حکم آن در قرآن و سنت نبود و عقل مصلحت یا مفسده آن را کشف کرد، حکم آن نزد شارع نیز معتبر است. مخالفان این نظریه، علاوه بر اختصاص حکم شرعی به خداوند، منکر کاشفیت عقل از مصالح و مفاسد هستند.<ref>ضیائی‌فر،تتأثر دیدگاه های کلامی بر اصول فقه، ص ۳۲۵.</ref>

	~~====گستره کیفی احکام====~~

	پرسش کیفی از گستره فقه این است که آیا احکام فقهی فقط شامل اعمال ظاهری یا جوارحی می‌شود یا اعمال باطنی با جوانحی(اعتقادات، امیال و خواطر) را نیز شامل می‌شوند.<ref>عابدی شاهرودی و دیگران، «اقتراح؛ فلسفه فقه در نظرخواهی از دانشوران»، ص: ۴۳.</ref>		پرسش فلسفی از قلمرو فقه به دو شکل کمی و کیفی ممکن است. در پرسش کمی از قلمرو، سوال این است که آیا تمام کنش‌های اختیاری انسان ذیل یکی از احکام پنجگانه وجوب، استحباب، اباحه، کراهت یا حرمت قرار می‌گیرند یا کنشی وجود دارد که حکم شرعی نداشته باشد. اگر در علم فقه «اباحه» نه یک «حکم» بلکه «عدم حکم» فقهی باشد، نمی‌توان گفت فقه درباره تمام کنش‌های اختیاری بشر حکم دارد.
	سنت اصلی در فقه شیعی ~~توسعه~~ قلمرو فقه به تشخیص حکم اعمال ~~جوانحی را خلاف~~ تعریف ~~فقه،~~ <ref> ~~تعریف شیخ مفید: «أن علم الفقه - و هو العلم بالأحكام الشرعيّة الفرعيّة من أدلّتها التفصيليّة...» (~~مفید، مسائل العویص، ص ۳/ نرم افزار جامع فقه نور) / تعریف علامه حلی: «العلم بالأحکام الشّرعیة الفرعیّة المستدل على أعیانها بحیث لایعلم کونها من الدّین ضرورة فخرج العلم بالذوات و الأحکام العقلیة و النقلیة و التقلیدیة و علم واجب الوجود و الملائکة و أصول الشریعه.» (حلی، تحریر الأحکام الشرعیة علی مذهب الإمامیة، ~~ج: ۱، ص: ۳۱، نرافزار جامع فقه نور)~~ </ref> ~~موجب~~ حکم ~~داشتن اعمال غیراختیاری،~~ و موجب «دور اعتقادی» می‌دانند: مبانی پذیرش فقه (قرآن و سنت) مبتنی بر پذیرش آنها با استدلال‌های ضروری عقلی هستند و اگر قرآن و سنت بخواهند حکمی برای اعتقادات عقلی صادر کنند دچار دور خواهیم شد.~~<ref>یوسفی مقدم و صادقی فدکی، پژوهشی~~ در ~~توسعه حریم~~ به ~~فقه به حریم اعتقادات و اعمال قلبی، ص: ۷۶۷-۷۶۹.</ref>~~
	~~از نظر~~ موافقان ~~شمول، خروج~~ احکام ~~جوانحی~~ در ~~فرایندی تاریخی روی داده مبنای فقهی عقلی ندارد~~.<ref>اعرافی، موسوی، گسترش موضوع فقه نسبت به رفتارهاى جوانحى ص؟؟؟</ref> از نظر ایشان، گرچه اعتقادات غیراختیاری هستند اما بر مبنای مقدمات و افعالی شکل می‌گیرند که آنها می‌تواند موضوع حکم فقهی باشند. همچنین بر بسیاری از اعتقادات بشری ثواب و عقاب مترتب می‌گردد و بنابر این همه احکام شریعت درباره اعتقادات ارشادی نیستند. ایشان درباره شبهه «دوری بودن» نیز قائلند که عقل معرفت به مبانی دینی را به صورت اجمالی پیدا می‌کند و تفصیل آن از سوی شرع است و ~~این مانع از دوری بودن آن خواهد شد. علاوه بر تمام این‌ها،~~ جامعیت شریعت اسلامی مبنایی است که امکان خالی بودن هر عملی از حکم فقهی را از بین می‌برد~~. لحن قرآن و سنت نیز درباره اعتقادات و احکام آن‌ها تشریعی است~~. بنا بر این سنت علمای سلف در وارد کردن اعتقادات به حوزه فقه صحیح‌تر از انحصار فقه در ~~حوزه~~ اعمال جوارح است.<ref>یوسفی مقدم و صادقی فدکی، پژوهشی در توسعه حریم به فقه به حریم اعتقادات و اعمال قلبی،ص: ۷۶۹- ۷۸۴.</ref>		فقیهان اباحه را به دو گونه تقسیم کرده‌اند. اگر اباحه به دلیل خالی بودن فعل از ملاك و یافت نشدن انگيزه‌اى در امر به انجام يا ترك آن باشد آن را «اباحه لا اقتضائی» می‌نامند؛ اما گاهی ملاكی وجود دارد که برای آزادی مکلف در انجام یا عدم انجام عملی خاص ایجاد مصلحت می‌کند. در این صورت آن اباحه را «اقتضایی» می‌نامند.<ref>دائرة المعارف فقه مقارن، ج۱، ص۴۳۳.</ref>

			قوی‌ترین دیدگاههای ممکن در مخالفت با شمول حداکثری در فقه شیعی، نظریه [[منطقة الفراغ]] (ابداع [[سید محمدباقر صدر]]) است. دلیل شرعی قائلان به منطقة‌الفراغ آیه اولی‌الامر<ref> يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ أَطِيعُواْ اللّهَ وَأَطِيعُواْ الرَّسُولَ وَأُوْلِي الأَمْرِ مِنكُمْ (نساء: ۵۹) </ref> است؛ چرا که در این آیه حوزه وجوب اطلاعتِ امر به محدوده‌ای خارج از حیطه اوامر خداوند و پیامبر نیز گسترش یافته است.<ref>صدر، اقتصادنا، ج۱، ص ۸۰۴. </ref> جریان اصلی فقه شیعی قائل است که در اصطلاح منطقة‌الفراغ مسامحه‌ای وجود دارد و به هیچ وجه امکان ندارد هیچ کنش انسان خالی از حکم فقه باشد.<ref>سند، بحوث في القواعد الفقهية، ج۲، ص۵۲۶.</ref>

			پرسش کیفی از گستره فقه این است که آیا احکام فقهی فقط شامل اعمال ظاهری یا جوارحی می‌شود یا اعمال باطنی با جوانحی(اعتقادات، امیال و خواطر) را نیز شامل می‌شوند.<ref>عابدی شاهرودی و دیگران، «اقتراح؛ فلسفه فقه در نظرخواهی از دانشوران»، ص: ۴۳.</ref> سنت اصلی در فقه شیعی قلمرو فقه را به تشخیص حکم اعمال جوارحی محدود می‌کند؛ چرا که اولاً فقه طبق تعریف «علم به احکام شرعیه فرعیه» <ref> مفید، مسائل العویص، ص ۳؛ حلی، تحریر الأحکام الشرعیة علی مذهب الإمامیة، ج۱، ص۳۱.</ref> است و حکم اعتقادات و اخلاقیات از این عرصه جدا است.

			در مقابل، به عقیده موافقان شمول احکام جوانحی، قید «فرعی» در تعریف فقه کنش‌هاى جوانحى را خارج نمی‌کند.<ref>اعرافی، موسوی، گسترش موضوع فقه نسبت به رفتارهاى جوانحى ص؟؟؟</ref> از نظر ایشان، گرچه اعتقادات غیراختیاری هستند اما بر مبنای مقدمات و افعالی شکل می‌گیرند که آنها می‌تواند موضوع حکم فقهی باشند.و جامعیت شریعت اسلامی مبنایی است که امکان خالی بودن هر عملی از حکم فقهی را از بین می‌برد. بنا بر این سنت علمای سلف در وارد کردن اعتقادات به حوزه فقه صحیح‌تر از انحصار فقه در حوزۀ اعمال جوارح است.<ref>یوسفی مقدم و صادقی فدکی، پژوهشی در توسعه حریم به فقه به حریم اعتقادات و اعمال قلبی،ص: ۷۶۹- ۷۸۴.</ref>

	===تاریخمندی احکام فقهی===		===تاریخمندی احکام فقهی===

Mkhaghanif: /* چیستی و جایگاه فلسفه فقه */

2022-08-02T05:15:44Z

چیستی و جایگاه فلسفه فقه

@@ خط ۲: / خط ۲: @@
 ==چیستی و جایگاه فلسفه فقه==
 فلسفه فقه دانشی است که نگاهی درجه دوم به فقه دارد.<ref>آهنگران، نجفی، فرایند دلالت لفظی در اصول فقه، ص۵۵۴.</ref> این دانش شامل مجموعه گزاره‌هایی  است درباره مبادی تصوری و تصدیقی، غایت و تقسیمات فقه.<ref>موسوی گرگانی، (۱۳۷۷-۱۳۷۶)، ج: ۱۳ و ۱۴، ص ۴۱۲.</ref>گروهی دیگر فلسفه فقه را دانشی دانسته‌اند که علاوه بر پیش‌فرض‌ها، اهداف، قلمرو فقه و... از مسائل مربوط به اجتهاد فقهی، رابطه فقه و فقیه، و چگونگی عمل اجتهاد نیز توجه دارد. مانند عوامل مؤثر در اجتهاد و معرفت‌شناسی اجتهاد.<ref>مهریزی، (۱۳۷۶) ۷۴۷-۷۴۸.</ref> از نظر دیگران، چیستی این دانش نوظهور و حوزه مسائل آن، تابع موضوع و غایت است که برای آن ترسیم شده اشت. چیزی که باعث سختی تعیین چیستی آن است، این است که از نظرگاه تاریخی، ابتدا پژوهشگران نامی را برای علمی که هنوز ایجاد نشده برگزیده‌اند سپس در پی تبیین چیستی آن علم برآمده‌اند.
 ===پرسش‌های بنیادین فلسفه فقه===
 * پذیرش یا عدم پذیرش منطقة الفراغ (و در صورت پذیرش آن تعیین قلمرو این منطقه) در تحدید قلمرو قه چه نقشی می‌تواند داشته باشد؟
@@ خط ۶۴: / خط ۴۵: @@
 * نقش استدلال‌های عقلی در پیش‌فرض‌های کلامی
 *نقش ریزه‌کاری‌ها در فقه. فقیه تا کجا حق دارد که در احکام ریز شود و فرع‌های جدید فرض کند و به الاحوط و الاقوی برسد؟ آیا اساسا دین اینقدر دقیق است؟
+=== موضوع‌ مسائل فلسفه فقه===
-===جایگاه و اهمیت===
+موضوع مسائل فلسفه فقه را چنین برشمرده‌اند:
-از نظر برخی پژوهشگران، گرچه مسائل فلسفه فقه مباحثی عقلی است که جزو علم فقه نیستند؛<ref>عابدی شاهرودی (۱۳۷۶)، ص ۱۳.</ref> اما بایستی پیش از ورود به فقه آنها را برهانی ساخت.<ref>محقق داماد، (۱۳۷۳)، ج: ۱۲، ص ۲ و ۳.</ref> اهمیت بررسی این مباحث از نظر پژوهشگران معاصر فقه به حدی است که برخی از آن به منزله شرطى از شروط اجتهاد  تعبیر کرده‌اند.<ref>مبلغی، پیش‌درآمدى بر فلسفه فقه،ص ۱۵.</ref> برخی از موارد ضرورت بررسی فلسفه فقه را چنین برشمرده‌اند: کسب آگاهى افزون تر به نقش فقه و توانایى بیشتر جهت عملى کردن این نقش، شناسایى ظرفیت هاى واقعى منابع استنباط، تصحیح روند و جریان فهم از کتاب و سنت و پایین آوردن ضریب خطاپذیرى در فهم از این دو منبع.<ref>مبلغی، پیش‌درآمدى بر فلسفه فقه، ص ۱۲.</ref>
+{{ستون-شروع|۳}}
 ===نسبت فلسفه فقه با دیگر دانش‌های همگن===

Mkhaghanif: /* رابطه فقه با علوم دیگر */

2022-08-02T05:01:28Z

رابطه فقه با علوم دیگر

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۰۵:۰۱
خط ۱۳۱:		خط ۱۳۱:
	گرچه دیدگاه‌های سنتی منکر مبانی مدرن تاریخمندی - به ویژه هرمنوتیک فلسفی- هستند؛ ذیل بحث از «[[ احکام ثابت و متغیر]]» تلاش کرده‌اند تا تغییراتی که در احکام فقهی ضروری است را تبیین کنند. اين بحث به عنوان يكى از مبانى كشف ملاك نشان می‌دهد که هرآنچه در آثار فقهى آمده فرا تاريخى نيست، بلكه برخی احکام تابع شرايط خاص و ناظر به زمان و مكان معينى است.<ref>ملاکات احکام و شیوه‌های استکشاف آن، ص ۳۱۱.</ref> در همین ارتباط، فقیهان [[مکتب فقهی قم]] می‌کوشند تا ذیل مباحث کلاسیکی همچون قرائن حالیه و قرائن مقالیه، عوامل تاریخی کشف مراد حقیقی شارع (زمان، زمينه، محيط، وضعیت پرسشگر و به طور كلى «جهت صدور روايات»)<ref>دایرت‌المعارف فقه مقارن، ج۱، ص ۲۷۲</ref> را تنقیح کنند.		گرچه دیدگاه‌های سنتی منکر مبانی مدرن تاریخمندی - به ویژه هرمنوتیک فلسفی- هستند؛ ذیل بحث از «[[ احکام ثابت و متغیر]]» تلاش کرده‌اند تا تغییراتی که در احکام فقهی ضروری است را تبیین کنند. اين بحث به عنوان يكى از مبانى كشف ملاك نشان می‌دهد که هرآنچه در آثار فقهى آمده فرا تاريخى نيست، بلكه برخی احکام تابع شرايط خاص و ناظر به زمان و مكان معينى است.<ref>ملاکات احکام و شیوه‌های استکشاف آن، ص ۳۱۱.</ref> در همین ارتباط، فقیهان [[مکتب فقهی قم]] می‌کوشند تا ذیل مباحث کلاسیکی همچون قرائن حالیه و قرائن مقالیه، عوامل تاریخی کشف مراد حقیقی شارع (زمان، زمينه، محيط، وضعیت پرسشگر و به طور كلى «جهت صدور روايات»)<ref>دایرت‌المعارف فقه مقارن، ج۱، ص ۲۷۲</ref> را تنقیح کنند.

	===~~رابطه فقه با~~ علوم دیگر===		===تأثیر پیش‌فرضهای برآمده از علوم دیگر در فقه===

	====کلام، فقه و اجتهاد فقهی====		====کلام، فقه و اجتهاد فقهی====

Mkhaghanif: /* تاریخ، فقه و جریان‏‌های فقهی */

2022-08-02T04:59:48Z

تاریخ، فقه و جریان‏‌های فقهی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۰۴:۵۹
خط ۱۵۱:		خط ۱۵۱:

	====تاریخ، فقه و جریان‏‌های فقهی====		====تاریخ، فقه و جریان‏‌های فقهی====
	فلسفه فقه عهده‌دار پرسش‌های تاریخ فقه نیست؛ اما بررسی رابطه تاریخ با فقه می‌تواند مبنای تفکیک مکاتب معاصر ~~فقه~~ اصولی را روشن سازد. بر این اساس، بررسی مبنای تاریخی فقیهان می‌تواند برآمده از پرسش‌هایی فلسفی باشد. برای مثال پاسخ این سول که آیا دانش تاریخی متقن به داده‌های بنیادین فقه ممکن است یا خیر ذیل پاسخ به پرسش از حجیت ظنون و انفتاح باب علم قابل بررسی است. از نظر پژوهشگران معاصر، پاسخ‌ فقیهان به پرسش از حجیت ظنون باعث پدید آمدن [[مکتب‌های فقهی]] همچون اخباریان، مکتب کلامی فقه (مکتب بغداد) و مکتب اصولی فقه با یکدیگر شده است.<ref>مهریزی، گزارش نشست جریان شناسی فقه امامیه، ص ۵ تا ۷.</ref> در ادامه پرسش پیشین، برخی مقدمات مکتب اجتهاد اصولی، جریان [[فقه حکومتی]] و جریان [[فقه مقاصدی]] بسته به پاسخ مثبت به این پرسش است که آیا با علم به ظنی بودن داده‌های تاریخی (ظنون و أمارات) همچنان امکان دستیابی به مقاصد واقعی شریعت وجود دارد یا خیر. فقه حکومتی در مقدمات خود چنین پیش‌فرض گرفته که شریعت غایتی اجتماعی دارد و اجرای عدالت در جامعه از غایات اصلی دین است.<ref>مهریزیی، «فقه حکومتی»، ص ۱۴۷ و ۱۵۹.</ref> همچنین فقه مقاصدی بر این فرض مبتنی است که در پس ظاهر دلایل و ظنون شرعی غایاتی نهایی وجود دارد که بایستی به آنها دست یافت؛ هرچند که این غایات خلاف ظاهر دلایل باشد.<ref>زاهد، «الفقه التاریخی و الفقه المقاصدی»، ص ۱۷۰.</ref> علاوه بر این پرسش‌ها، بررسی میزان اهمیت بررسی تاریخ فقه، نحوه مواجهه تاریخی با منابع و توجه به شرایط تاریخی صدور احادیث برای کشف حکم حقیقی افعال مکلفان یا بسنده کردن به بررسی اصولی منابع، از وجوه ممیز [[مکتب فقهی نجف]](به ویژه فقیهان پس از آیت‌الله خویی) و [[مکتب فقهی قم]] (شاگردان آیت‌الله بروجردی) است.<ref>شبیری زنجانی، «کتاب النکاح»، ج ۱۷، ص ۵۴۶۲.</ref> <ref>شبیری زنجانی، «کتاب الصوم»، ج ۲، ص ۴۴۵.</ref>		فلسفه فقه عهده‌دار پرسش‌های تاریخ فقه نیست؛ اما بررسی رابطه تاریخ با فقه می‌تواند مبنای تفکیک مکاتب معاصر فقهی و اصولی را روشن سازد.

	==پیشینه، منابع و صاحب‌نظران فلسفه فقه==		==پیشینه، منابع و صاحب‌نظران فلسفه فقه==

Mkhaghanif در ‏۲ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۰۴:۵۵

2022-08-02T04:55:08Z

نمایش تغییرات