کاربر:Sarfipour/صفحه تمرین - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Sarfipour: /* آراء و اندیشه‌های فقهی */

2026-06-13T09:08:51Z

آراء و اندیشه‌های فقهی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۳ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۰۸
خط ۹۹:		خط ۹۹:
	* '''عدم تعلق زکات به اموال عمومی:''' وی مالکیت خصوصی را شرط تعلق زکات دانسته و اموال عمومی، اراضی خراج، [[انفال]] و بودجه نهادهای دولتی و شهرداری‌ها را تخصصاً از شمول ادله زکات خارج می‌داند.<ref>هاشمی شاهرودی، سید محمود، درس خارج فقه (زکات)، جلسه ۲ (۱۱ مهر ۱۳۸۸).</ref>		* '''عدم تعلق زکات به اموال عمومی:''' وی مالکیت خصوصی را شرط تعلق زکات دانسته و اموال عمومی، اراضی خراج، [[انفال]] و بودجه نهادهای دولتی و شهرداری‌ها را تخصصاً از شمول ادله زکات خارج می‌داند.<ref>هاشمی شاهرودی، سید محمود، درس خارج فقه (زکات)، جلسه ۲ (۱۱ مهر ۱۳۸۸).</ref>

	=== ۲. ~~فقه سیاسی و حقوق شهروندی (~~تضییق مرزهای تکفیر) ===		=== ۲. تضییق مرزهای تکفیر ===
	یکی از چالش‌های بنیادین فقه معاصر در عرصه سیاسی و اجتماعی، پدیده «[[تکفیر]]» و تعیین مرزهای خروج از دین ([[ارتداد]]) است. هاشمی شاهرودی در مبحث «حج» و در بررسی حکمِ «منکر ضروریات دین»، آراء مهمی در نقد مبانی تکفیر و صیانت از [[حقوق شهروندی]] مسلمانان ارائه می‌دهد:		یکی از چالش‌های بنیادین فقه معاصر در عرصه سیاسی و اجتماعی، پدیده «[[تکفیر]]» و تعیین مرزهای خروج از دین ([[ارتداد]]) است. هاشمی شاهرودی در مبحث «حج» و در بررسی حکمِ «منکر ضروریات دین»، آراء مهمی در نقد مبانی تکفیر و صیانت از [[حقوق شهروندی]] مسلمانان ارائه می‌دهد:
	* '''مخالفت با تکفیر خودکار در انکار ضروریات:''' بر اساس فتوای مشهور فقها، کسی که یکی از ضروریات دین را انکار کند، کافر محسوب می‌شود. هاشمی شاهرودی این کبرای کلی را رد کرده و استدلال می‌کند که صرفِ «انکار یک حکم ضروری»، موضوع احکام کفر نیست. از منظر وی، آثار حقوقی و مدنیِ اسلام (نظیر حق حیات، مالکیت و جواز نکاح) بر عنوانِ اثباتیِ «انتحال و اقرار ظاهری به شهادتین» استوار است و تا زمانی که انکار یک حکم، مستلزم تکذیب صریح رسالت پیامبر نباشد، فرد از هویت حقوقی اسلام خارج نمی‌شود.<ref>هاشمی شاهرودی، سید محمود، درس خارج فقه (حج)، جلسه ۱۹ (۱۹ مهر ۱۳۹۳) و جلسه ۲۰ (۲۰ مهر ۱۳۹۳).</ref>		* '''مخالفت با تکفیر خودکار در انکار ضروریات:''' بر اساس فتوای مشهور فقها، کسی که یکی از ضروریات دین را انکار کند، کافر محسوب می‌شود. هاشمی شاهرودی این کبرای کلی را رد کرده و استدلال می‌کند که صرفِ «انکار یک حکم ضروری»، موضوع احکام کفر نیست. از منظر وی، آثار حقوقی و مدنیِ اسلام (نظیر حق حیات، مالکیت و جواز نکاح) بر عنوانِ اثباتیِ «انتحال و اقرار ظاهری به شهادتین» استوار است و تا زمانی که انکار یک حکم، مستلزم تکذیب صریح رسالت پیامبر نباشد، فرد از هویت حقوقی اسلام خارج نمی‌شود.<ref>هاشمی شاهرودی، سید محمود، درس خارج فقه (حج)، جلسه ۱۹ (۱۹ مهر ۱۳۹۳) و جلسه ۲۰ (۲۰ مهر ۱۳۹۳).</ref>
خط ۱۰۵:		خط ۱۰۵:
	* '''مقابله فقهی با جریان‌های تکفیری:''' وی با اشاره به بدعت‌ها و جریان‌های سلفی و تکفیری، وظیفه فقه معاصر و نظام جمهوری اسلامی را تبیین «فقه مقارن» و دفاع مستدل از مرزهای اسلام اصیل در برابر تقلیل‌گرایی و خروج‌سازی‌های کاذب می‌داند.<ref>هاشمی شاهرودی، سید محمود، درس خارج فقه (حج)، جلسه ۱ (۱ مهر ۱۳۹۳).</ref>		* '''مقابله فقهی با جریان‌های تکفیری:''' وی با اشاره به بدعت‌ها و جریان‌های سلفی و تکفیری، وظیفه فقه معاصر و نظام جمهوری اسلامی را تبیین «فقه مقارن» و دفاع مستدل از مرزهای اسلام اصیل در برابر تقلیل‌گرایی و خروج‌سازی‌های کاذب می‌داند.<ref>هاشمی شاهرودی، سید محمود، درس خارج فقه (حج)، جلسه ۱ (۱ مهر ۱۳۹۳).</ref>

	=== ۳. ~~فقه جزائی و آیین دادرسی (~~محدودسازی مرجعیت علم قاضی) ===		=== ۳. محدودسازی مرجعیت علم قاضی ===
	یکی از چالش‌های پیاده‌سازی فقه کیفری در دوران معاصر، مسأله «اعتبار علم قاضی» و خطرِ صدورِ احکام سلیقه‌ای در دادگاه‌هاست. هاشمی شاهرودی در مباحث فقه جزاء، با رویکردی انتقادی به ادله سنتی، دامنه اختیارات قاضی در صدور حکم متکی بر علم شخصی (بدون استناد به ادله عینی نظیر اقرار و بینه) را به شدت مضیق می‌کند:		یکی از چالش‌های پیاده‌سازی فقه کیفری در دوران معاصر، مسأله «اعتبار علم قاضی» و خطرِ صدورِ احکام سلیقه‌ای در دادگاه‌هاست. هاشمی شاهرودی در مباحث فقه جزاء، با رویکردی انتقادی به ادله سنتی، دامنه اختیارات قاضی در صدور حکم متکی بر علم شخصی (بدون استناد به ادله عینی نظیر اقرار و بینه) را به شدت مضیق می‌کند:
	* '''نقد اجماع ادعایی و تفکیک قاضی معصوم و غیرمعصوم:''' در حالی که برخی فقها بر جواز صدور حکم بر اساس علمِ شخصی قاضی ادعای اجماع کرده‌اند، هاشمی شاهرودی با بازخوانی آرای قدما (نظیر [[شیخ طوسی]] و [[ابن حمزه طوسی\|ابن‌حمزه]]) اثبات می‌کند که نه‌تنها اجماع روشنی در این زمینه وجود ندارد، بلکه در فقه اصیل امامیه میان «قاضی معصوم» و «قاضی غیرمعصوم» تفکیک قائل شده‌اند. بر این اساس، قاضی غیرمعصوم، به ویژه در حقوق کیفری و [[حدود (اسلام)\|حدود]]، نمی‌تواند صرفاً با استناد به علم خود و بدون طی شدن رویه‌های دادرسی، اقدام به صدور و اجرای حکم نماید.<ref>هاشمی شاهرودی، سید محمود، بایسته‌های فقه جزاء، ج ۱، ص ۱۶-۱۹.</ref>		* '''نقد اجماع ادعایی و تفکیک قاضی معصوم و غیرمعصوم:''' در حالی که برخی فقها بر جواز صدور حکم بر اساس علمِ شخصی قاضی ادعای اجماع کرده‌اند، هاشمی شاهرودی با بازخوانی آرای قدما (نظیر [[شیخ طوسی]] و [[ابن حمزه طوسی\|ابن‌حمزه]]) اثبات می‌کند که نه‌تنها اجماع روشنی در این زمینه وجود ندارد، بلکه در فقه اصیل امامیه میان «قاضی معصوم» و «قاضی غیرمعصوم» تفکیک قائل شده‌اند. بر این اساس، قاضی غیرمعصوم، به ویژه در حقوق کیفری و [[حدود (اسلام)\|حدود]]، نمی‌تواند صرفاً با استناد به علم خود و بدون طی شدن رویه‌های دادرسی، اقدام به صدور و اجرای حکم نماید.<ref>هاشمی شاهرودی، سید محمود، بایسته‌های فقه جزاء، ج ۱، ص ۱۶-۱۹.</ref>
	* '''نفی اولویت علم قاضی بر ادله عینی:''' وی در پاسخ به استدلالی که علم قاضی را قوی‌تر از شهادت شهود ([[بینه]]) می‌داند، تحلیلی مدرن از جایگاه حقوق عمومی ارائه می‌دهد. از منظر وی، علم قاضی تنها برای شخص خودش حجیت ذاتی دارد، اما در مقام قضاوت که نفوذ حکم بر جامعه مطرح است، علم یک فرد لزوماً قوی‌تر از رویه‌های اثباتیِ عینی نیست و شارع برای حفظ انسجام حقوقی، به علم شخصی یک نفر بسنده نکرده است.<ref>هاشمی شاهرودی، سید محمود، بایسته‌های فقه جزاء، ج ۱، ص ۲۱.</ref>		* '''نفی اولویت علم قاضی بر ادله عینی:''' وی در پاسخ به استدلالی که علم قاضی را قوی‌تر از شهادت شهود ([[بینه]]) می‌داند، تحلیلی مدرن از جایگاه حقوق عمومی ارائه می‌دهد. از منظر وی، علم قاضی تنها برای شخص خودش حجیت ذاتی دارد، اما در مقام قضاوت که نفوذ حکم بر جامعه مطرح است، علم یک فرد لزوماً قوی‌تر از رویه‌های اثباتیِ عینی نیست و شارع برای حفظ انسجام حقوقی، به علم شخصی یک نفر بسنده نکرده است.<ref>هاشمی شاهرودی، سید محمود، بایسته‌های فقه جزاء، ج ۱، ص ۲۱.</ref>
	* '''تفکیک وظایف شرعی فردی از اختیارات قضایی:''' وی این استدلال که «قاضی اگر علم به وقوع جرم داشته باشد، از باب نهی از منکر باید حکم صادر کند» را رد می‌کند. از منظر وی، وظیفه «امر به معروف و نهی از منکر» تکلیفی شرعی و کاملاً بیگانه از «جواز صدور حکم قضایی الزام‌آور» است و نمی‌توان تکالیف فردی قاضی را دستاویزی برای توسعه اختیارات حاکمیتی او در دادگاه قرار داد.<ref>هاشمی شاهرودی، سید محمود، بایسته‌های فقه جزاء، ج ۱، ص ۲۲.</ref>		* '''تفکیک وظایف شرعی فردی از اختیارات قضایی:''' وی این استدلال که «قاضی اگر علم به وقوع جرم داشته باشد، از باب نهی از منکر باید حکم صادر کند» را رد می‌کند. از منظر وی، وظیفه «امر به معروف و نهی از منکر» تکلیفی شرعی و کاملاً بیگانه از «جواز صدور حکم قضایی الزام‌آور» است و نمی‌توان تکالیف فردی قاضی را دستاویزی برای توسعه اختیارات حاکمیتی او در دادگاه قرار داد.<ref>هاشمی شاهرودی، سید محمود، بایسته‌های فقه جزاء، ج ۱، ص ۲۲.</ref>

	== پژوهش‌ها درباره اندیشه‌های او ==		== پژوهش‌ها درباره اندیشه‌های او ==

Sarfipour در ‏۱۰ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۳۱

2026-06-10T14:31:02Z

نمایش تغییرات

Sarfipour: /* مقالات */

2026-06-10T12:26:45Z

مقالات

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۲۶
خط ۹۷:		خط ۹۷:
	# استقلال در استيفا قصاص؛		# استقلال در استيفا قصاص؛
	# امام على(ع) و اصول قضاوت؛		# امام على(ع) و اصول قضاوت؛
	~~# بيش از همه‌ى دستگاه‌هاى ادارى كشور، دستگاه قضايى دارد تلاش مى‌كند؛~~
	# پيش‌بها يا بيعانه؛		# پيش‌بها يا بيعانه؛
	~~# چشم‌ها و گوش‌ها؛~~
	# حكم بى‌حس كردن اعضاء هنگام اجراى كيفرهاى جسمانى.		# حكم بى‌حس كردن اعضاء هنگام اجراى كيفرهاى جسمانى.

	== آراء و اندیشه‌های فقهی ==		== آراء و اندیشه‌های فقهی ==
	بخش عمده‌ای از نوآوری‌های علمی سید محمود هاشمی شاهرودی، متمرکز بر «[[فقه معاصر]]» و پاسخ به نیازهای حقوقی، کیفری و اقتصادی جهان مدرن است. آراء وی مبتنی بر استنطاق از مبانی اصولی و تطبیق دقیق قواعد فقهی بر موضوعات مستحدثه و نظام‌سازی است:		بخش عمده‌ای از نوآوری‌های علمی سید محمود هاشمی شاهرودی، متمرکز بر «[[فقه معاصر]]» و پاسخ به نیازهای حقوقی، کیفری و اقتصادی جهان مدرن است. آراء وی مبتنی بر استنطاق از مبانی اصولی و تطبیق دقیق قواعد فقهی بر موضوعات مستحدثه و نظام‌سازی است:

Sarfipour در ‏۲۸ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۵۳

2026-05-28T17:53:26Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۵۳
خط ۱۲۶:		خط ۱۲۶:

	== مبانی ==		== مبانی ==

	~~== مبانی اصولی و استنباطی ==~~
	در علم اصول، هاشمی شاهرودی توسعه‌دهنده مبانی مکتب [[سید محمدباقر صدر]] است. رویکرد وی در فهم روایات، بسترساز پویایی فقه معاصر است:		در علم اصول، هاشمی شاهرودی توسعه‌دهنده مبانی مکتب [[سید محمدباقر صدر]] است. رویکرد وی در فهم روایات، بسترساز پویایی فقه معاصر است:

Sarfipour: /* منابع */ اصلاح ارقام

2026-05-28T17:52:16Z

منابع: اصلاح ارقام

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۵۲
خط ۱۵۸:		خط ۱۵۸:
	*		*
	* هاشمی شاهرودی، سید محمود. [https://hashemishahroudi.org/fa/lessons متن پیاده‌شده دروس خارج فقه (کتاب الزکاة)]. جلسات متعدد (مستندات درون‌متنی). مؤسسه دائرةالمعارف فقه اسلامی.		* هاشمی شاهرودی، سید محمود. [https://hashemishahroudi.org/fa/lessons متن پیاده‌شده دروس خارج فقه (کتاب الزکاة)]. جلسات متعدد (مستندات درون‌متنی). مؤسسه دائرةالمعارف فقه اسلامی.
			* هاشمی شاهرودی، سیدمحمود، ''بایسته های فقه جزاء''، تهران، میزان، ۱۳۷۸ش.
	{{پایان}}		{{پایان}}

Sarfipour: /* ۱. رویکرد نظام‌ساز در فقه زکات و مالیه عمومی */

2026-05-28T17:46:51Z

۱. رویکرد نظام‌ساز در فقه زکات و مالیه عمومی

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۸ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۴۶
خط ۱۰۵:		خط ۱۰۵:

	=== ۱. رویکرد نظام‌ساز در فقه زکات و مالیه عمومی ===		=== ۱. رویکرد نظام‌ساز در فقه زکات و مالیه عمومی ===
	یکی از شاخصه‌های آراء فقهی هاشمی شاهرودی، گذار از نگاه فردگرایانه به احکام مالیِ اسلام و بازخوانی آن‌ها در قامت «مالیه عمومی» و «نظام مالیاتی» است. ~~بخش عمده‌ای~~ از تدریس‌های خارج فقه وی به زکات اختصاص داشته که در آن خوانش‌های نوینی برای اقتصاد کلان ارائه داده است:		یکی از شاخصه‌های آراء فقهی هاشمی شاهرودی، گذار از نگاه فردگرایانه به احکام مالیِ اسلام و بازخوانی آن‌ها در قامت «مالیه عمومی» و «نظام مالیاتی» است. بخشی از تدریس‌های خارج فقه وی به زکات اختصاص داشته که در آن خوانش‌های نوینی برای اقتصاد کلان ارائه داده است:
	* '''حفظ پایه مالیاتی (عدم کسر مؤنه از نصاب):''' در اقتصاد کشاورزی مدرن که هزینه‌های تولید بسیار بالاست، وی برخلاف فتوای مشهور و سید یزدی در ''العروة الوثقی''، معتقد است هزینه‌های تولید از «حد نصاب» زکات کسر نمی‌شود، بلکه تنها از مقدار «فریضه» (سهم زکات) مستثنی می‌گردد. این رأی مبتکرانه سبب می‌شود «پایه مالیاتی» در اقتصاد اسلامی گسترده بماند و مشمولان زکات تقلیل نیابند، در حالی که همزمان عدالت برای تولیدکننده نیز رعایت می‌شود.<ref>هاشمی شاهرودی، سید محمود، درس خارج فقه (زکات)، جلسات ۱۶ تا ۱۸ (مهر ۱۳۹۰).</ref>		* '''حفظ پایه مالیاتی (عدم کسر مؤنه از نصاب):''' در اقتصاد کشاورزی مدرن که هزینه‌های تولید بسیار بالاست، وی برخلاف فتوای مشهور و سید یزدی در ''العروة الوثقی''، معتقد است هزینه‌های تولید از «حد نصاب» زکات کسر نمی‌شود، بلکه تنها از مقدار «فریضه» (سهم زکات) مستثنی می‌گردد. این رأی مبتکرانه سبب می‌شود «پایه مالیاتی» در اقتصاد اسلامی گسترده بماند و مشمولان زکات تقلیل نیابند، در حالی که همزمان عدالت برای تولیدکننده نیز رعایت می‌شود.<ref>هاشمی شاهرودی، سید محمود، درس خارج فقه (زکات)، جلسات ۱۶ تا ۱۸ (مهر ۱۳۹۰).</ref>
	* '''مضیق دانستن دایره مؤنه:''' برخلاف فقهای پیشین که استهلاک ابزارآلات و لباس را نیز جزء هزینه‌های قابل کسر می‌دانستند، وی با رویکردی نزدیک به حسابداری مدرن، مرز دقیقی میان «هزینه‌های مستقیم تولید» و مفاهیمی چون «استهلاک سرمایه» یا «عدم‌النفع» رسم کرده و تنها هزینه‌های قطعی را قابل کسر می‌داند.<ref>هاشمی شاهرودی، سید محمود، درس خارج فقه (زکات)، جلسه ۱۷ (۱۱ مهر ۱۳۹۰).</ref>		* '''مضیق دانستن دایره مؤنه:''' برخلاف فقهای پیشین که استهلاک ابزارآلات و لباس را نیز جزء هزینه‌های قابل کسر می‌دانستند، وی با رویکردی نزدیک به حسابداری مدرن، مرز دقیقی میان «هزینه‌های مستقیم تولید» و مفاهیمی چون «استهلاک سرمایه» یا «عدم‌النفع» رسم کرده و تنها هزینه‌های قطعی را قابل کسر می‌داند.<ref>هاشمی شاهرودی، سید محمود، درس خارج فقه (زکات)، جلسه ۱۷ (۱۱ مهر ۱۳۹۰).</ref>

Sarfipour در ‏۲۸ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۳۸

2026-05-28T17:38:53Z

نمایش تغییرات

Alimirarab در ‏۳۱ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۱۱

2026-03-31T18:11:24Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۱ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۱۱
خط ۳:		خط ۳:
	\|type=content		\|type=content
	\|image=[[پرونده:Writing.png\|100px]]		\|image=[[پرونده:Writing.png\|100px]]
	\|text= '''هشدار!''' این صفحه از روز ~~{{#time:~~[[~~xij~~]]~~}} {{#time:~~[[~~xiF~~]]~~}} {{#time:~~[[~~xiY~~]]}} در حال '''به‌روزسانی''' است.		\|text= '''هشدار!''' این صفحه از روز [[۱۱]] [[فروردین]] [[۱۴۰۵]] در حال '''به‌روزسانی''' است.

	{{سخ}}پس از نهایی‌شدن، این برچسب برداشته می‌شود.}}		{{سخ}}پس از نهایی‌شدن، این برچسب برداشته می‌شود.}}

Alimirarab در ‏۳۰ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۳۵

2026-03-30T07:35:35Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳۰ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۳۵
خط ۱:		خط ۱:
	{{~~به‌روزرسانی~~}}		{{ambox
			\|style= background: #FFE4B5
			\|type=content
			\|image=[[پرونده:Writing.png\|100px]]
			\|text= '''هشدار!''' این صفحه از روز {{#time:[[xij]]}} {{#time:[[xiF]]}} {{#time:[[xiY]]}} در حال '''به‌روزسانی''' است.

			{{سخ}}پس از نهایی‌شدن، این برچسب برداشته می‌شود.}}
	{{نویسنده		{{نویسنده
	\|نویسنده = محمدحسین صرفی‌پور		\|نویسنده = محمدحسین صرفی‌پور

Alimirarab در ‏۲۹ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۵۴

2026-03-29T16:54:42Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۹ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۵۴
خط ۱:		خط ۱:
	{{~~ambox~~		{{به‌روزرسانی}}
	~~\|style= background: #FFE4B5~~
	~~\|type=content~~
	~~\|image=[[پرونده:Writing.png\|100px]]~~
	~~\|text= '''هشدار!''' این صفحه از روز [[۲۰]] [[اسفند]] [[۱۴۰۴]] در حال '''به‌روزسانی''' است.~~

	~~{{سخ}}پس از نهایی‌شدن، این برچسب برداشته می‌شود.~~}}
	{{نویسنده		{{نویسنده
	\|نویسنده = محمدحسین صرفی‌پور		\|نویسنده = محمدحسین صرفی‌پور