https://ency.feqhemoaser.com/fa/history/%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%AF%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%81%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A2%DB%8C%D9%86%D9%87_%D9%81%D9%82%D9%87_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)?feed=atom 2026-05-27T14:16:49Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%AF%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%81%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A2%DB%8C%D9%86%D9%87_%D9%81%D9%82%D9%87_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=66376&oldid=prev 2026-04-16T05:04:10Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۶ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۰۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{ویرایش}}</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{نویسنده</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{نویسنده</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|نویسنده =  سید علی حسینی‌نسب</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|نویسنده =  سید علی حسینی‌نسب</div></td></tr> </table>

Mahjoor60 https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%AF%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%81%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A2%DB%8C%D9%86%D9%87_%D9%81%D9%82%D9%87_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=66375&oldid=prev 2026-04-16T05:02:32Z

<p><span class="autocomment">بررسی احکام وضعی در موارد تشریح</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۶ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۰۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l85">خط ۸۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۸۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* حرمت بیع میته؛  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* حرمت بیع میته؛  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* حرمت انتفاع از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میته؛ </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* حرمت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>انتفاع از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میته]]؛ </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* حرمت فروش اعیان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نجس؛ </del>به نظر نویسنده در صورتی که انتفاع از اعیان نجس جایز باشد، دلیلی بر حرمت خرید و فروش آن وجود ندارد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* حرمت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>فروش اعیان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نجس]]؛ </ins>به نظر نویسنده در صورتی که انتفاع از اعیان نجس جایز باشد، دلیلی بر حرمت خرید و فروش آن وجود ندارد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* عدم مالیت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میته؛ </del>مرتضوی این استدلال را ناتمام و دیه داشتن اعضای بدن را بهترین دلیل بر مالیت داشتن آن می‌داند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* عدم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مالیت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میته]]؛ </ins>مرتضوی این استدلال را ناتمام و دیه داشتن اعضای بدن را بهترین دلیل بر مالیت داشتن آن می‌داند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده از مجموع ادله چنین نتیجه‌ گرفته که اگرچه بیع میته عموماً حرام است، در موارد ضروری، مانند حفظ جان مسلمانان از طریق تشریح، این حرمت برداشته می‌شود. همچنین می‌توان از روش‌های جایگزین، مانند معامله بر اساس صلح یا حق اختصاص فرد به اعضای بدن، استفاده کرد؛ چراکه دلیلی شرعی بر بطلان این معاوضات وجود ندارد (ص۱۵۳-۱۶۴).</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده از مجموع ادله چنین نتیجه‌ گرفته که اگرچه بیع میته عموماً حرام است، در موارد ضروری، مانند حفظ جان مسلمانان از طریق تشریح، این حرمت برداشته می‌شود. همچنین می‌توان از روش‌های جایگزین، مانند معامله بر اساس صلح یا حق اختصاص فرد به اعضای بدن، استفاده کرد؛ چراکه دلیلی شرعی بر بطلان این معاوضات وجود ندارد (ص۱۵۳-۱۶۴).</div></td></tr> </table>

Mahjoor60 https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%AF%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%81%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A2%DB%8C%D9%86%D9%87_%D9%81%D9%82%D9%87_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=66275&oldid=prev 2026-04-11T07:36:25Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۱ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۳۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l49">خط ۴۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۹:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;کالبدشکافی در آینه فقه&#039;&#039;&#039; اثر [[سید محسن مرتضوی]]، از آثار تخصصی در حوزه [[فقه پزشکی]] است که موضوع [[کالبدشکافی]] از منظر فقه شیعه را بررسی می‌کند. در این کتاب، نویسنده با استناد به ادله روایی و فقهی، حکم فقهی کالبدشکافی در اجساد مسلمانان، کفار حربی و ذمی را تحلیل و ارزیابی کرده است. به‌ نوشته او، فقها تشریح جسد کافر حربی را بالاتفاق جایز می‌دانند، ولی درباره جواز تشریح دو قسم دیگر اختلاف دارند. نویسنده با استناد به دسته‌ای از روایات به این نتیجه رسیده که موضوع حرمت تشریح در روایات، انسان محترم (اعم از مسلمان و کافر) است و اطلاق این روایات، کافر ذمی و معاهد را نیز در بر می‌گیرد؛ بنابراین کالبدشکافی [[کافر ذمی]] و [[کافر معاهد|معاهد]] جایز نیست، مگر آنکه در آیین و شریعتشان جایز باشد.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;کالبدشکافی در آینه فقه&#039;&#039;&#039; اثر [[سید محسن مرتضوی]]، از آثار تخصصی در حوزه [[فقه پزشکی]] است که موضوع [[کالبدشکافی]] از منظر فقه شیعه را بررسی می‌کند. در این کتاب، نویسنده با استناد به ادله روایی و فقهی، حکم فقهی کالبدشکافی در اجساد مسلمانان، کفار حربی و ذمی را تحلیل و ارزیابی کرده است. به‌ نوشته او، فقها تشریح جسد کافر حربی را بالاتفاق جایز می‌دانند، ولی درباره جواز تشریح دو قسم دیگر اختلاف دارند. نویسنده با استناد به دسته‌ای از روایات به این نتیجه رسیده که موضوع حرمت تشریح در روایات، انسان محترم (اعم از مسلمان و کافر) است و اطلاق این روایات، کافر ذمی و معاهد را نیز در بر می‌گیرد؛ بنابراین کالبدشکافی [[کافر ذمی]] و [[کافر معاهد|معاهد]] جایز نیست، مگر آنکه در آیین و شریعتشان جایز باشد.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مرتضوی در این اثر تأکید می‌کند که تشخیص ضرورت و تعیین شرایط دقیق کالبدشکافی، به دلیل ماهیت تخصصی و اجتماعی آن، باید به متخصصان مربوطه سپرده شود و اجرای آن نیز نیازمند تأیید حاکم اسلامی است. علاوه بر این، در این کتاب مسائل مرتبط با احکام وضعی کالبدشکافی، همچون خرید و فروش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اجساد، </del>پرداخت دیه و وصیت، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به </del>تشریح بررسی شده‌اند.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مرتضوی در این اثر تأکید می‌کند که تشخیص ضرورت و تعیین شرایط دقیق کالبدشکافی، به دلیل ماهیت تخصصی و اجتماعی آن، باید به متخصصان مربوطه سپرده شود و اجرای آن نیز نیازمند تأیید حاکم اسلامی است. علاوه بر این، در این کتاب مسائل مرتبط با احکام وضعی کالبدشکافی، همچون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>خرید و فروش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اجساد]]، </ins>پرداخت دیه و وصیت، تشریح <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و </ins>بررسی شده‌اند.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==معرفی و ساختار کتاب ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==معرفی و ساختار کتاب ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l60">خط ۶۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==حرمت تشریح جسد مسلمان و جواز تشریح جسد کافر حربی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==حرمت تشریح جسد مسلمان و جواز تشریح جسد کافر حربی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در بخش دوم کتاب، مؤلف تشریح جسد میت مسلمان را به حکم اولی حرام دانسته است. مهم‌ترین دلیل ذکرشده برای این حکم، آیات و روایاتی است که بر لزوم حفظ حرمت مؤمن و حرام‌ بودن هتک او، حتی بعد از مرگ، دلالت می‌کند؛ فقیهان سنی‌مذهب نیز با تکیه بر این دلیل بر حرمت تشریح استدلال کرده‌اند. نویسنده در پاسخ به این اشکال که هتک از عناوین قصدیه است و بدون قصد محقَق نمی‌شود، کالبدشکافی را از مصادیقِ هتکی دانسته که حتی بدون قصد محقَق می‌شود (ص۴۹-۶۲). ثبوت دیه بر قطع اجزای جسد مسلمان دلیل دیگر نویسنده بر حرمت تشریح جسد مسلمان است؛ البته او استناد به حرمت مُثله، وجوب فوریت تجهیز مرده مسلمان و حرمت نظر و لمس بدن میت را ناتمام دانسته است (ص۶۲-۸۸).   </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در بخش دوم کتاب، مؤلف تشریح جسد میت مسلمان را به حکم اولی حرام دانسته است. مهم‌ترین دلیل ذکرشده برای این حکم، آیات و روایاتی است که بر لزوم حفظ حرمت مؤمن و حرام‌ بودن هتک او، حتی بعد از مرگ، دلالت می‌کند؛ فقیهان سنی‌مذهب نیز با تکیه بر این دلیل بر حرمت تشریح استدلال کرده‌اند. نویسنده در پاسخ به این اشکال که هتک از عناوین قصدیه است و بدون قصد محقَق نمی‌شود، کالبدشکافی را از مصادیقِ هتکی دانسته که حتی بدون قصد محقَق می‌شود (ص۴۹-۶۲). ثبوت دیه بر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>قطع اجزای جسد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>مسلمان دلیل دیگر نویسنده بر حرمت تشریح جسد مسلمان است؛ البته او استناد به حرمت مُثله، وجوب فوریت تجهیز مرده مسلمان و حرمت نظر و لمس بدن میت را ناتمام دانسته است (ص۶۲-۸۸).   </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مرتضوی با تقسیم کفار به سه قسمِ ذمی، معاهد و حربی، تشریح جسد کافر حربی را بالاتفاق جایز و تشریح دو قسم دیگر را محل اختلاف دانسته است. نویسنده با استناد به دسته‌ای از روایات به این نتیجه رسیده که موضوع حرمت تشریح در روایات، انسان محترم (اعم از مسلمان و کافر) است و اطلاق این روایات، کافر ذمی و معاهد را نیز در بر می‌گیرد؛ بنابراین کالبدشکافی [[کافر ذمی]] و [[کافر معاهد|معاهد]] جایز نیست، مگر آنکه در آیین و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شریعت‌شان </del>جایز باشد (ص۸۹-۱۰۱).</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مرتضوی با تقسیم کفار به سه قسمِ ذمی، معاهد و حربی، تشریح جسد کافر حربی را بالاتفاق جایز و تشریح دو قسم دیگر را محل اختلاف دانسته است. نویسنده با استناد به دسته‌ای از روایات به این نتیجه رسیده که موضوع حرمت تشریح در روایات، انسان محترم (اعم از مسلمان و کافر) است و اطلاق این روایات، کافر ذمی و معاهد را نیز در بر می‌گیرد؛ بنابراین کالبدشکافی [[کافر ذمی]] و [[کافر معاهد|معاهد]] جایز نیست، مگر آنکه در آیین و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شریعتشان </ins>جایز باشد (ص۸۹-۱۰۱).</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== جواز تشریح جسد مسلمان به حکم ثانوی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== جواز تشریح جسد مسلمان به حکم ثانوی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده [[تشریح جسد]] مسلمان را از فروعات باب تزاحم و به حکم ثانوی جایز دانسته است (ص۱۳۴). با این حال او معتقد است تشخیص ضرورت و شرایط دقیق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کالبدشکافی، </del>به دلیل ماهیت تخصصی و اجتماعی آن، باید به متخصصان واگذار شود و اجرای آن نیازمند تأیید حاکم اسلامی است (ص۱۳۶-۱۳۷). او تشخیص جنسیت جنین برای تعیین میزان دیه را جایز نمی‌داند؛ چراکه روایات برای تعیین میزان دیه در چنین صورتی راهکار دیگری تعیین کرده‌اند (ص۱۳۰).  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده [[تشریح جسد]] مسلمان را از فروعات باب تزاحم و به حکم ثانوی جایز دانسته است (ص۱۳۴). با این حال او معتقد است تشخیص ضرورت و شرایط دقیق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کالبدشکافی]]، </ins>به دلیل ماهیت تخصصی و اجتماعی آن، باید به متخصصان واگذار شود و اجرای آن نیازمند تأیید حاکم اسلامی است (ص۱۳۶-۱۳۷). او تشخیص جنسیت جنین برای تعیین میزان دیه را جایز نمی‌داند؛ چراکه روایات برای تعیین میزان دیه در چنین صورتی راهکار دیگری تعیین کرده‌اند (ص۱۳۰).  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نگارنده با استناد به روایات، مصادیق ذیل را برای جواز تشریح برشمرده است:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نگارنده با استناد به روایات، مصادیق ذیل را برای جواز تشریح برشمرده است:</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l94">خط ۹۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به نظر نویسنده، در مواردی که [[کالبدشکافی]] جسد مسلمان جایز باشد، دیه ساقط نمی‌شود، زیرا حکم ثانوی (مانند وجوب حفظ جان مسلمان) تنها احکام تکلیفی (حرمت تشریح) را برمی‌دارد، اما برای برداشته شدن حکم وضعی (دیه) دلیلی وجود ندارد؛ چنانکه اگر شخصی برای حفظ جانش مالی را بدون اجازه صاحبش بردارد، کار حرامی انجام نداده، ولی ضامن مثل یا قیمت آن مال است (ص۱۷۳).</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به نظر نویسنده، در مواردی که [[کالبدشکافی]] جسد مسلمان جایز باشد، دیه ساقط نمی‌شود، زیرا حکم ثانوی (مانند وجوب حفظ جان مسلمان) تنها احکام تکلیفی (حرمت تشریح) را برمی‌دارد، اما برای برداشته شدن حکم وضعی (دیه) دلیلی وجود ندارد؛ چنانکه اگر شخصی برای حفظ جانش مالی را بدون اجازه صاحبش بردارد، کار حرامی انجام نداده، ولی ضامن مثل یا قیمت آن مال است (ص۱۷۳).</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مرتضوی دیه را بر عهده تشریح‌کننده دانسته و برای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متضررنشدن </del>پزشکان دو راهکار پیشنهاد داده است: ۱. دولت اجساد کفار را برای تشریح تهیه کند؛ ۲. برای تشریح‌کنندگان بیمه قرار داده شود (ص۱۷۷). نویسنده بر این باور است که ورثه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نسبت به </del>این دیه حقی ندارند و دیه برای میت در خیرات مصرف می‌شود (ص۱۸۱).</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مرتضوی دیه را بر عهده تشریح‌کننده دانسته و برای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متضرر نشدن </ins>پزشکان دو راهکار پیشنهاد داده است: ۱. دولت اجساد کفار را برای تشریح تهیه کند؛ ۲. برای تشریح‌کنندگان بیمه قرار داده شود (ص۱۷۷). نویسنده بر این باور است که ورثه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از </ins>این دیه حقی ندارند و دیه برای میت در خیرات مصرف می‌شود (ص۱۸۱).</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== مالکیت انسان بر بدن خود ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== مالکیت انسان بر بدن خود ===</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l100">خط ۱۰۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۰۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== احکام وصیت به تشریح ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== احکام وصیت به تشریح ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فقیهانی که وصیت‌ کردن به تشریح را جایز نمی‌دانند به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دلایلی، </del>مانند معصیت بودن این وصیت، ناسازگار بودن آن با حرمت و کرامت انسان و منافات داشتن آن با لزوم تعجیل در تجهیز میت استدلال کرده‌اند. مؤلف این دلایل را ناتمام می‌داند و معتقد است که اولاً با اذن و اجازه میت هتک حرمت از میان برداشته می‌شود؛ ثانیاً در موارد ضرورت و توقف حفظ جان انسان‌ها بر تشریح، حرمت اهانت (مهم) با لزوم تشریح (اهم) تزاحم می‌کند و حرمت کنار گذاشته می‌شود.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فقیهانی که وصیت‌ کردن به تشریح را جایز نمی‌دانند به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دلایلی </ins>مانند معصیت بودن این وصیت، ناسازگار بودن آن با حرمت و کرامت انسان و منافات داشتن آن با لزوم تعجیل در تجهیز میت استدلال کرده‌اند. مؤلف این دلایل را ناتمام می‌داند و معتقد است که اولاً با اذن و اجازه میت هتک حرمت از میان برداشته می‌شود؛ ثانیاً در موارد ضرورت و توقف حفظ جان انسان‌ها بر تشریح، حرمت اهانت (مهم) با لزوم تشریح (اهم) تزاحم می‌کند و حرمت کنار گذاشته می‌شود.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده از مجموع مباحث نتیجه می‌گیرد که وصیت به تشریح نه‌تنها در موارد ضرورت، بلکه طبق برخی مبانی در موارد غیرضرورت نیز جایز است و آن در صورتی است که گفته شود [[اضرار به نفس]] حرام نیست و حرمت مؤمن از قبیل حقوق الهی و قابل اسقاط است. نویسنده دیدگاه برخی سنی‌مذهبان را که حق اجازه تشریح را قابل انتقال به ورثه می‌دانند، تخطئه می‌کند و معتقد است حق [[برداشتن عضو]]، مانند سایر حقوق غیرمالی، قابل انتقال به ورثه نیست (ص۱۹۷-۲۱۵).</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده از مجموع مباحث نتیجه می‌گیرد که وصیت به تشریح نه‌تنها در موارد ضرورت، بلکه طبق برخی مبانی در موارد غیرضرورت نیز جایز است و آن در صورتی است که گفته شود [[اضرار به نفس]] حرام نیست و حرمت مؤمن از قبیل حقوق الهی و قابل اسقاط است. نویسنده دیدگاه برخی سنی‌مذهبان را که حق اجازه تشریح را قابل انتقال به ورثه می‌دانند، تخطئه می‌کند و معتقد است حق [[برداشتن عضو]]، مانند سایر حقوق غیرمالی، قابل انتقال به ورثه نیست (ص۱۹۷-۲۱۵).</div></td></tr> </table>

Mahjoor60 https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%AF%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%81%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A2%DB%8C%D9%86%D9%87_%D9%81%D9%82%D9%87_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=66244&oldid=prev 2026-04-09T08:29:10Z

<p></p> <a href="https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%AF%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%81%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A2%DB%8C%D9%86%D9%87_%D9%81%D9%82%D9%87_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&amp;diff=66244&amp;oldid=66224">نمایش تغییرات</a>

Mahjoor60 https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%AF%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%81%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A2%DB%8C%D9%86%D9%87_%D9%81%D9%82%D9%87_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=66224&oldid=prev 2026-04-08T10:37:34Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۸ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۳۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l47">خط ۴۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* &#039;&#039;&#039;چکیده&#039;&#039;&#039;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* &#039;&#039;&#039;چکیده&#039;&#039;&#039;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''کالبدشکافی در آینه فقه''' اثر [[سید محسن مرتضوی]]، از آثار تخصصی در حوزه [[فقه پزشکی]] است که موضوع [[کالبدشکافی]] از منظر فقه شیعه را بررسی می‌کند. در این کتاب، نویسنده با استناد به ادله روایی و فقهی، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به تحلیل و ارزیابی </del>حکم فقهی کالبدشکافی در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مورد </del>اجساد مسلمانان، کفار حربی و ذمی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پرداخته </del>است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به‌گفته </del>او، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فقها، </del>تشریح جسد کافر حربی بالاتفاق جایز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌دانند؛ </del>ولی تشریح دو قسم دیگر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">را محل </del>اختلاف <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانسته‌اند</del>. نویسنده با استناد به دسته‌ای از روایات به این نتیجه رسیده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است </del>که موضوع حرمت تشریح در روایات، انسان محترم (اعم از مسلمان و کافر) است و اطلاق این روایات، کافر ذمی و معاهد را نیز در بر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌گیرد. ازاین‌رو </del>کالبدشکافی [[کافر ذمی]] و [[کافر معاهد|معاهد]] جایز نیست، مگر آنکه در آیین و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شریعت‌شان </del>جایز باشد. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">  </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''کالبدشکافی در آینه فقه''' اثر [[سید محسن مرتضوی]]، از آثار تخصصی در حوزه [[فقه پزشکی]] است که موضوع [[کالبدشکافی]] از منظر فقه شیعه را بررسی می‌کند. در این کتاب، نویسنده با استناد به ادله روایی و فقهی، حکم فقهی کالبدشکافی در اجساد مسلمانان، کفار حربی و ذمی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">را تحلیل و ارزیابی کرده </ins>است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به‌ نوشته </ins>او، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فقها </ins>تشریح جسد کافر حربی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">را </ins>بالاتفاق جایز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌دانند، </ins>ولی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درباره جواز </ins>تشریح دو قسم دیگر اختلاف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دارند</ins>. نویسنده با استناد به دسته‌ای از روایات به این نتیجه رسیده که موضوع حرمت تشریح در روایات، انسان محترم (اعم از مسلمان و کافر) است و اطلاق این روایات، کافر ذمی و معاهد را نیز در بر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌گیرد؛ بنابراین </ins>کالبدشکافی [[کافر ذمی]] و [[کافر معاهد|معاهد]] جایز نیست، مگر آنکه در آیین و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شریعتشان </ins>جایز باشد.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مرتضوی در این اثر تأکید می‌کند که تشخیص ضرورت و تعیین شرایط دقیق کالبدشکافی، به دلیل ماهیت تخصصی و اجتماعی آن، باید به متخصصان مربوطه سپرده شود و اجرای آن نیز نیازمند تأیید حاکم اسلامی است. علاوه بر این، در این کتاب مسائل مرتبط با احکام وضعی کالبدشکافی، همچون خرید و فروش اجساد، پرداخت دیه و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وصیت </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشریح، مورد </del>بررسی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قرار گرفته‌ است</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مرتضوی در این اثر تأکید می‌کند که تشخیص ضرورت و تعیین شرایط دقیق کالبدشکافی، به دلیل ماهیت تخصصی و اجتماعی آن، باید به متخصصان مربوطه سپرده شود و اجرای آن نیز نیازمند تأیید حاکم اسلامی است. علاوه بر این، در این کتاب مسائل مرتبط با احکام وضعی کالبدشکافی، همچون خرید و فروش اجساد، پرداخت دیه و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وصیت، </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشریح </ins>بررسی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده‌اند</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==معرفی و ساختار کتاب ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==معرفی و ساختار کتاب ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کالبد‌شکافی در آینه فقه کتابی در حوزه [[فقه پزشکی]] است که موضوع تشریح و [[کالبدشکافی]] اجساد را از نظر فقهی بررسی می‌کند. نویسنده این کتاب [[سید محسن مرتضوی]] است که [[تلقیح مصنوعی در آینه فقه (کتاب)|تلقیح مصنوعی در آینه فقه]] و [[قتل از روی ترحم در آینه فقه (کتاب)|قتل از روی ترحم (اتانازی) در آینه فقه]] <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از دیگر آثار او در حوزه فقه معاصر به شمار می‌آید</del>. چاپ دوم این کتاب را انتشارات بوستان کتاب در سال ۱۴۰۰ش در ۲۲۸ صفحه منتشر کرده است.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کالبد‌شکافی در آینه فقه کتابی در حوزه [[فقه پزشکی]] است که موضوع تشریح و [[کالبدشکافی]] اجساد را از نظر فقهی بررسی می‌کند. نویسنده این کتاب [[سید محسن مرتضوی]] است که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در حوزه فقه معاصر، آثار دیگری چون </ins>[[تلقیح مصنوعی در آینه فقه (کتاب)|تلقیح مصنوعی در آینه فقه]] و [[قتل از روی ترحم در آینه فقه (کتاب)|قتل از روی ترحم (اتانازی) در آینه فقه]] <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">را نوشته است</ins>. چاپ دوم این کتاب را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>انتشارات بوستان کتاب<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در سال ۱۴۰۰ش در ۲۲۸ صفحه منتشر کرده است.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مباحث کتاب در چهار بخش سامان یافته <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است. </del>فهرست مطالب کتاب و پیش‌گفتار در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابتدا، </del>و کتاب‌نامه در انتهای اثر آمده است. بخش اول کتاب با عنوان کلیات مشتمل بر دو فصل است؛ فصل اول به پیشینه و جایگاه تشریح و فصل دوم به مروری اجمالی بر کالبد‌شکافی از منظر فقه اختصاص دارد. در بخش دوم، حکم اولیِ تشریح مسلمانان و کفار در دو فصل بررسی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌شود؛ </del>نویسنده در فصل اول دلایل حرمت تشریح جسد مسلمان و در فصل دوم موضوع تشریح اجساد کفار را تبیین می‌کند. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">  </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مباحث کتاب در چهار بخش سامان یافته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و </ins>فهرست مطالب کتاب و پیش‌گفتار در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابتدا </ins>و کتاب‌نامه در انتهای اثر آمده است. بخش اول کتاب با عنوان کلیات مشتمل بر دو فصل است؛ فصل اول به پیشینه و جایگاه تشریح و فصل دوم به مروری اجمالی بر کالبد‌شکافی از منظر فقه اختصاص دارد. در بخش دوم، حکم اولیِ تشریح مسلمانان و کفار در دو فصل بررسی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌شود. </ins>نویسنده در فصل اول دلایل حرمت تشریح جسد مسلمان و در فصل دوم موضوع تشریح اجساد کفار را تبیین می‌کند. در بخش سوم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب، نویسنده </ins>در دو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فصل، </ins>ادله و احکام ثانویِ کالبد‌شکافی (موارد ضرورت) را تحقیق کرده است. وی در بخش پایانی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب، </ins>در چهار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فصل، </ins>احکام وضعی کالبدشکافی را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بررسیده است</ins>: ۱. خرید و فروش اجساد برای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشریح؛ </ins>۲. حکم دیه در موارد جواز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشریح؛ </ins>۳. مالکیت انسان بر بدن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خود؛ </ins>۴. احکام وصیت به تشریح.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نویسنده </del>در بخش سوم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب </del>در دو <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فصل </del>ادله و احکام ثانویِ کالبد‌شکافی (موارد ضرورت) را تحقیق کرده است. وی در بخش پایانی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب </del>در چهار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فصل </del>احکام وضعی کالبدشکافی را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بررسی می‌کند</del>: ۱. خرید و فروش اجساد برای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشریح، </del>۲. حکم دیه در موارد جواز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشریح، </del>۳. مالکیت انسان بر بدن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خود، </del>۴. احکام وصیت به تشریح.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پیشینه و جایگاه کالبدشکافی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پیشینه و جایگاه کالبدشکافی ==</div></td></tr> </table>

Mahjoor60 https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%AF%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%81%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A2%DB%8C%D9%86%D9%87_%D9%81%D9%82%D9%87_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=66223&oldid=prev 2026-04-08T10:29:59Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۸ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۲۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l15">خط ۱۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| توضیح_تصویر =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| توضیح_تصویر =</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نام‌های دیگر =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نام‌های دیگر =</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نویسنده = [[سید <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرتضی </del>مرتضوی]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نویسنده = [[سید <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محسن </ins>مرتضوی]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| تاریخ نگارش =  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| تاریخ نگارش =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع = فقه پزشکی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع = فقه پزشکی</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l47">خط ۴۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* &#039;&#039;&#039;چکیده&#039;&#039;&#039;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* &#039;&#039;&#039;چکیده&#039;&#039;&#039;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''کالبدشکافی در آینه فقه''' اثر سید محسن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرتضوی، </del>از آثار تخصصی در حوزه [[فقه پزشکی]] است که <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به بررسی </del>موضوع [[کالبدشکافی]] از منظر فقه شیعه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌پردازد</del>. در این کتاب، نویسنده با استناد به ادله روایی و فقهی، به تحلیل و ارزیابی حکم فقهی کالبدشکافی در مورد اجساد مسلمانان، کفار حربی و ذمی پرداخته است. به‌گفته او، فقها، تشریح جسد کافر حربی بالاتفاق جایز می‌دانند؛ ولی تشریح دو قسم دیگر را محل اختلاف دانسته‌اند. نویسنده با استناد به دسته‌ای از روایات به این نتیجه رسیده است که موضوع حرمت تشریح در روایات، انسان محترم (اعم از مسلمان و کافر) است و اطلاق این روایات، کافر ذمی و معاهد را نیز در بر می‌گیرد. ازاین‌رو کالبدشکافی [[کافر ذمی]] و [[کافر معاهد|معاهد]] جایز نیست، مگر آنکه در آیین و شریعت‌شان جایز باشد.   </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''کالبدشکافی در آینه فقه''' اثر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>سید محسن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرتضوی]]، </ins>از آثار تخصصی در حوزه [[فقه پزشکی]] است که موضوع [[کالبدشکافی]] از منظر فقه شیعه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">را بررسی می‌کند</ins>. در این کتاب، نویسنده با استناد به ادله روایی و فقهی، به تحلیل و ارزیابی حکم فقهی کالبدشکافی در مورد اجساد مسلمانان، کفار حربی و ذمی پرداخته است. به‌گفته او، فقها، تشریح جسد کافر حربی بالاتفاق جایز می‌دانند؛ ولی تشریح دو قسم دیگر را محل اختلاف دانسته‌اند. نویسنده با استناد به دسته‌ای از روایات به این نتیجه رسیده است که موضوع حرمت تشریح در روایات، انسان محترم (اعم از مسلمان و کافر) است و اطلاق این روایات، کافر ذمی و معاهد را نیز در بر می‌گیرد. ازاین‌رو کالبدشکافی [[کافر ذمی]] و [[کافر معاهد|معاهد]] جایز نیست، مگر آنکه در آیین و شریعت‌شان جایز باشد.   </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مرتضوی در این اثر تأکید می‌کند که تشخیص ضرورت و تعیین شرایط دقیق کالبدشکافی، به دلیل ماهیت تخصصی و اجتماعی آن، باید به متخصصان مربوطه سپرده شود و اجرای آن نیز نیازمند تأیید حاکم اسلامی است. علاوه بر این، در این کتاب مسائل مرتبط با احکام وضعی کالبدشکافی، همچون خرید و فروش اجساد، پرداخت دیه و وصیت به تشریح، مورد بررسی قرار گرفته‌ است.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مرتضوی در این اثر تأکید می‌کند که تشخیص ضرورت و تعیین شرایط دقیق کالبدشکافی، به دلیل ماهیت تخصصی و اجتماعی آن، باید به متخصصان مربوطه سپرده شود و اجرای آن نیز نیازمند تأیید حاکم اسلامی است. علاوه بر این، در این کتاب مسائل مرتبط با احکام وضعی کالبدشکافی، همچون خرید و فروش اجساد، پرداخت دیه و وصیت به تشریح، مورد بررسی قرار گرفته‌ است.  </div></td></tr> </table>

Mahjoor60 https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%AF%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%81%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A2%DB%8C%D9%86%D9%87_%D9%81%D9%82%D9%87_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=66213&oldid=prev 2026-04-07T07:28:29Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۷ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۲۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{ویرایش}}</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{نویسنده</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{نویسنده</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|نویسنده =  سید علی حسینی‌نسب</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|نویسنده =  سید علی حسینی‌نسب</div></td></tr> </table>

Mahjoor60 https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%AF%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%81%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A2%DB%8C%D9%86%D9%87_%D9%81%D9%82%D9%87_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=52403&oldid=prev 2025-02-09T15:25:35Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۹ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۲۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l46">خط ۴۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* &#039;&#039;&#039;چکیده&#039;&#039;&#039;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* &#039;&#039;&#039;چکیده&#039;&#039;&#039;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''کالبدشکافی در آینه فقه''' اثر سید محسن مرتضوی، از آثار تخصصی در حوزه [[فقه پزشکی]] است که به بررسی موضوع [[کالبدشکافی]] از منظر فقه شیعه می‌پردازد. در این کتاب، نویسنده با استناد به ادله روایی و فقهی، به تحلیل و ارزیابی حکم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اولی (حرمت) و حکم ثانوی (جواز) </del>کالبدشکافی در مورد اجساد مسلمانان، کفار حربی و ذمی پرداخته است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''کالبدشکافی در آینه فقه''' اثر سید محسن مرتضوی، از آثار تخصصی در حوزه [[فقه پزشکی]] است که به بررسی موضوع [[کالبدشکافی]] از منظر فقه شیعه می‌پردازد. در این کتاب، نویسنده با استناد به ادله روایی و فقهی، به تحلیل و ارزیابی حکم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فقهی </ins>کالبدشکافی در مورد اجساد مسلمانان، کفار حربی و ذمی پرداخته است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به‌گفته او، فقها، تشریح جسد کافر حربی بالاتفاق جایز می‌دانند؛ ولی تشریح دو قسم دیگر را محل اختلاف دانسته‌اند. نویسنده با استناد به دسته‌ای از روایات به این نتیجه رسیده است که موضوع حرمت تشریح در روایات، انسان محترم (اعم از مسلمان و کافر) است و اطلاق این روایات، کافر ذمی و معاهد را نیز در بر می‌گیرد. ازاین‌رو کالبدشکافی [[کافر ذمی]] و [[کافر معاهد|معاهد]] جایز نیست، مگر آنکه در آیین و شریعت‌شان جایز باشد.  </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مرتضوی در این اثر تأکید می‌کند که تشخیص ضرورت و تعیین شرایط دقیق کالبدشکافی، به دلیل ماهیت تخصصی و اجتماعی آن، باید به متخصصان مربوطه سپرده شود و اجرای آن نیز نیازمند تأیید حاکم اسلامی است. علاوه بر این، در این کتاب مسائل مرتبط با احکام وضعی کالبدشکافی، همچون خرید و فروش اجساد، پرداخت دیه و وصیت به تشریح، مورد بررسی قرار گرفته‌ است.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مرتضوی در این اثر تأکید می‌کند که تشخیص ضرورت و تعیین شرایط دقیق کالبدشکافی، به دلیل ماهیت تخصصی و اجتماعی آن، باید به متخصصان مربوطه سپرده شود و اجرای آن نیز نیازمند تأیید حاکم اسلامی است. علاوه بر این، در این کتاب مسائل مرتبط با احکام وضعی کالبدشکافی، همچون خرید و فروش اجساد، پرداخت دیه و وصیت به تشریح، مورد بررسی قرار گرفته‌ است.  </div></td></tr> </table>

Salehi https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%AF%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%81%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A2%DB%8C%D9%86%D9%87_%D9%81%D9%82%D9%87_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=52396&oldid=prev 2025-02-09T13:08:50Z

<p>added <a href="/fa/view/%D8%B1%D8%AF%D9%87:%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%E2%80%8C%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C" title="رده:مقالات کتاب‌شناسی">Category:مقالات کتاب‌شناسی</a> using <a href="/fa/edit/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7:Gadget-HotCat?redlink=1" class="new" title="راهنما:Gadget-HotCat (صفحه وجود ندارد)">HotCat</a></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۹ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۰۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l107">خط ۱۰۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۰۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتاب‌های کالبدشکافی]]  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتاب‌های کالبدشکافی]]  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتاب‌های سید محسن مرتضوی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتاب‌های سید محسن مرتضوی]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:مقالات کتاب‌شناسی]]</ins></div></td></tr> </table>

Mkhaghanif https://ency.feqhemoaser.com/fa/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%AF%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%81%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A2%DB%8C%D9%86%D9%87_%D9%81%D9%82%D9%87_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=52392&oldid=prev 2025-02-09T12:53:23Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «{{نویسنده |نویسنده = سید علی حسینی‌نسب |نویسنده۲ = |نویسنده۳ = |گردآوری = |ویراستار۱ = |ویراستار۲ = |ویراستار۳ = }} {{جعبه اطلاعات کتاب | عنوان = کالبدشکافی در آینه فقه | تصویر = کالبدشکافی در آینه فقه.jpg | اندازه تصویر = | توضیح_تصویر = | نام‌های دیگر =...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{نویسنده<br /> |نویسنده = سید علی حسینی‌نسب<br /> |نویسنده۲ = <br /> |نویسنده۳ = <br /> |گردآوری = <br /> |ویراستار۱ = <br /> |ویراستار۲ = <br /> |ویراستار۳ = <br /> }}<br /> {{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | عنوان = کالبدشکافی در آینه فقه<br /> | تصویر = کالبدشکافی در آینه فقه.jpg<br /> | اندازه تصویر =<br /> | توضیح_تصویر =<br /> | نام‌های دیگر =<br /> | نویسنده = [[سید مرتضی مرتضوی]]<br /> | تاریخ نگارش = <br /> | موضوع = فقه پزشکی<br /> | سبک =تحلیلی<br /> | زبان =فارسی<br /> | ویراستار =<br /> | به تصحیح =<br /> | به کوشش =<br /> | گرداوری =<br /> | تصویرگر =<br /> | طراح جلد =<br /> | تعداد جلد =۱<br /> | تعداد صفحات = ۲۲۸ <br /> | قطع =<br /> | مجموعه = <br /> | ترجمه به دیگر زبان‌ها =<br /> | ناشر = بوستان کتاب<br /> | محل نشر = قم<br /> | تاریخ نشر = ۱۴۰۰ش <br /> | نوبت چاپ = دوم<br /> | شمارگان = <br /> | شابک =<br /> | نوع رسانه =<br /> | وبسایت ناشر =<br /> | نام کتاب = &lt;!-- نام کتاب به زبان فارسی --&gt;<br /> | مترجم = &lt;!-- مترجم به فارسی --&gt;<br /> | مشخصات نشر = &lt;!-- مشخصات نشر در زبان فارسی --&gt;<br /> |نسخه الکترونیکی=<br /> |جلدهای دیگر = <br /> }}<br /> <br /> * &#039;&#039;&#039;چکیده&#039;&#039;&#039;<br /> &#039;&#039;&#039;کالبدشکافی در آینه فقه&#039;&#039;&#039; اثر سید محسن مرتضوی، از آثار تخصصی در حوزه [[فقه پزشکی]] است که به بررسی موضوع [[کالبدشکافی]] از منظر فقه شیعه می‌پردازد. در این کتاب، نویسنده با استناد به ادله روایی و فقهی، به تحلیل و ارزیابی حکم اولی (حرمت) و حکم ثانوی (جواز) کالبدشکافی در مورد اجساد مسلمانان، کفار حربی و ذمی پرداخته است. <br /> <br /> مرتضوی در این اثر تأکید می‌کند که تشخیص ضرورت و تعیین شرایط دقیق کالبدشکافی، به دلیل ماهیت تخصصی و اجتماعی آن، باید به متخصصان مربوطه سپرده شود و اجرای آن نیز نیازمند تأیید حاکم اسلامی است. علاوه بر این، در این کتاب مسائل مرتبط با احکام وضعی کالبدشکافی، همچون خرید و فروش اجساد، پرداخت دیه و وصیت به تشریح، مورد بررسی قرار گرفته‌ است. <br /> <br /> ==معرفی و ساختار کتاب ==<br /> کالبد‌شکافی در آینه فقه کتابی در حوزه [[فقه پزشکی]] است که موضوع تشریح و [[کالبدشکافی]] اجساد را از نظر فقهی بررسی می‌کند. نویسنده این کتاب [[سید محسن مرتضوی]] است که [[تلقیح مصنوعی در آینه فقه (کتاب)|تلقیح مصنوعی در آینه فقه]] و [[قتل از روی ترحم در آینه فقه (کتاب)|قتل از روی ترحم (اتانازی) در آینه فقه]] از دیگر آثار او در حوزه فقه معاصر به شمار می‌آید. چاپ دوم این کتاب را انتشارات بوستان کتاب در سال ۱۴۰۰ش در ۲۲۸ صفحه منتشر کرده است. <br /> <br /> مباحث کتاب در چهار بخش سامان یافته است. فهرست مطالب کتاب و پیش‌گفتار در ابتدا، و کتاب‌نامه در انتهای اثر آمده است. بخش اول کتاب با عنوان کلیات مشتمل بر دو فصل است؛ فصل اول به پیشینه و جایگاه تشریح و فصل دوم به مروری اجمالی بر کالبد‌شکافی از منظر فقه اختصاص دارد. در بخش دوم، حکم اولیِ تشریح مسلمانان و کفار در دو فصل بررسی می‌شود؛ نویسنده در فصل اول دلایل حرمت تشریح جسد مسلمان و در فصل دوم موضوع تشریح اجساد کفار را تبیین می‌کند. <br /> <br /> نویسنده در بخش سوم کتاب در دو فصل ادله و احکام ثانویِ کالبد‌شکافی (موارد ضرورت) را تحقیق کرده است. وی در بخش پایانی کتاب در چهار فصل احکام وضعی کالبدشکافی را بررسی می‌کند: ۱. خرید و فروش اجساد برای تشریح، ۲. حکم دیه در موارد جواز تشریح، ۳. مالکیت انسان بر بدن خود، ۴. احکام وصیت به تشریح.<br /> <br /> == پیشینه و جایگاه کالبدشکافی ==<br /> سید محسن مرتضوی پس از تعریف لغوی و اصطلاحی تشریح، پیشینه‌ای کوتاه از تاریخچه چند هزار‌ساله کالبدشکافی بیان کرده‌، به ترقی آن در عصر مسلمانان اشاره می‌کند. به گفته نویسنده کالبدشکافی در علم پزشکی از جهت کارورزی پزشکان و توسعه دانش، و در عرصه حقوقی از جهت تشخیص علت قتل و تعیین میزان دیه اهمیت دارد. او در این بخش به عناوین و سؤال‌های فقهی مرتبط با موضوع کالبدشکافی اشاره می‌کند (ص۲۵-۴۶).<br /> <br /> ==حرمت تشریح جسد مسلمان و جواز تشریح جسد کافر حربی ==<br /> در بخش دوم کتاب، مؤلف تشریح جسد میت مسلمان را به حکم اولی حرام دانسته است. مهم‌ترین دلیل ذکر شده برای این حکم، آیات و روایاتی است که بر لزوم حفظ حرمت مؤمن و حرام‌بودن هتک او حتی بعد مرگ دلالت می‌کند که فقیهان سنی‌مذهب نیز با تکیه بر این دلیل بر حرمت تشریح استدلال کرده‌اند. نویسنده در پاسخ به این اشکال که هتک از عناوین قصدیه است، و بدون قصد، هتک محقق نمی‌شود، کالبدشکافی را از مصادیقِ هتکی دانسته، که حتی بدون قصد محقق می‌شود (ص۴۹-۶۲). ثبوت دیه بر قطع اجزای جسد مسلمان، دلیل دیگر نویسنده بر حرمت تشریح جسد مسلمان است؛ ولی او استناد به حرمت مُثله، وجوب فوریت تجهیز مرده مسلمان و حرمت نظر و لمس بدن میت را ناتمام دانسته است (ص۶۲-۸۸). <br /> <br /> مرتضوی با تقسیم کفار به سه قسمِ ذمی، معاهد و حربی، تشریح جسد کافر حربی را بالاتفاق جایز و تشریح دو قسم دیگر را محل اختلاف دانسته است. نویسنده با استناد به دسته‌ای از روایات به این نتیجه رسیده است که موضوع حرمت تشریح در روایات، انسان محترم (اعم از مسلمان و کافر) است و اطلاق این روایات، کافر ذمی و معاهد را نیز در بر می‌گیرد. ازاین‌رو کالبدشکافی [[کافر ذمی]] و [[کافر معاهد|معاهد]] جایز نیست، مگر آنکه در آیین و شریعت‌شان جایز باشد. (ص۸۹-۱۰۱).<br /> <br /> == جواز تشریح جسد مسلمان به حکم ثانوی ==<br /> نویسنده تشریح جسد مسلمان را از فروعات باب تزاحم و به حکم ثانوی جایز دانسته است (ص۱۳۴). با این حال او معتقد است، تشخیص ضرورت و شرایط دقیق کالبدشکافی، به دلیل ماهیت تخصصی و اجتماعی این مسئله، به متخصصان واگذار شده و اجرای آن نیازمند تأیید حاکم اسلامی است (ص۱۳۶-۱۳۷). او تشخیص جنسیت جنین برای تعیین میزان دیه را، جایز نمی‌داند، چرا که در روایات برای تعیین میزان دیه در چنین صورتی، راه‌کار دیگری قرار داده شده است (ص۱۳۰). <br /> <br /> نگارنده با استناد به روایات، مصادیق ذیل را برای جواز تشریح برشمرده است:<br /> * توقف حفظ جان جنین بر تشریح جسد مادر و یا بالعکس؛<br /> * خارج‌کردن مال غیر از جسد مسلمان؛<br /> * آموزش پزشکی و تشخیص بیماری و نجات جان انسان‌ها؛<br /> * تشخیص علت مرگ و شناخت مجرم؛ نویسنده این مورد را تنها در فرض ضرورت جایز دانسته است.<br /> * دستور حاکم اسلامی به تشریح، به دلیل وجود مصلحت ملزمه؛<br /> * متوقف‌بودن تجهیز و دفن تمام جسد، بر تشریح یا قطع اعضای میت؛<br /> * اثبات نسب وارث (ص۱۱۳-۱۳۴).<br /> <br /> مؤلف در ادامه برخی احکام مرتبط با جواز تشریح را ذکر کرده است، احکامی مانند: لزوم مقدم‌داشتن غسل میت بر تشریح، وجوب دوختن محل‌های شکافته شده، واجب‌بودن دفن تمام اجزای بدن میت بعد از کالبدشکافی و وجوب اکتفا به مقدار ضرورت در تشریح (ص۱۴۰-۱۵۰).<br /> <br /> == بررسی احکام وضعی در موارد تشریح ==<br /> در بخش پایانی کتاب برخی احکام وضعی مرتبط با کالبدشکافی بررسی شده است.<br /> <br /> === صحت بیع اجساد برای تشریح ===<br /> مرتضوی ادله‌ای را که بر بطلان بیع اجساد برای تشریح بیان شده، بررسی کرده است. برخی از این دلیل‌ها چنین است:<br /> <br /> * حرمت بیع میته؛ <br /> * حرمت انتفاع از میته؛ <br /> * حرمت فروش اعیان نجس؛ به نظر نویسنده در صورتی که انتفاع از اعیان نجس جایز باشد، دلیلی بر حرمت خرید و فروش آن وجود ندارد.<br /> * عدم مالیت میته؛ مرتضوی این استدلال را ناتمام دانسته، قرارگرفتن دیه برای اعضا را بهترین دلیل بر مالیت آن می‌داند.<br /> <br /> نویسنده از مجموع ادله چنین نتیجه‌گیری کرده که اگرچه بیع میته عموماً حرام است، اما در موارد ضروری، مانند حفظ جان مسلمانان از طریق تشریح، این حرمت برداشته می‌شود. همچنین می‌توان از روش‌های جایگزین مانند معامله بر اساس صلح یا حق اختصاص فرد به اعضای بدن استفاده کرد، چراکه دلیلی شرعی بر بطلان این معاوضات وجود ندارد (ص۱۵۳-۱۶۴).<br /> <br /> === ثبوت دیه در موارد جواز تشریح===<br /> به نظر نویسنده در مواردی که کالبدشکافی جسد مسلمان جایز باشد، دیه ساقط نمی‌شود؛ زیرا حکم ثانوی (مانند وجوب حفظ جان مسلمان) تنها احکام تکلیفی (حرمت تشریح) را بر می‌دارد، اما برای برداشته‌شدن حکم وضعی (دیه) دلیلی وجود ندارد؛ چنان‌که اگر شخصی برای حفظ جانش مالی را بدون اجازه صاحبش بردارد، کار حرامی انجام نداده، ولی ضامن مثل یا قیمت آن مال است (ص۱۷۳).<br /> <br /> مرتضوی دیه را بر عهده تشریح‌کننده دانسته است و برای متضررنشدن پزشکان دو راهکار پیشنهاد داده است: ۱. دولت اجساد کفار را برای تشریح تهیه کند؛ ۲. برای تشریح‌کنندگان بیمه قرار داده شود(ص۱۷۷). نویسنده بر این باور است که ورثه نسبت به این دیه حقی ندارند و دیه برای میت در خیرات مصرف می‌شود (ص۱۸۱).<br /> <br /> === مالکیت انسان بر بدن خود ===<br /> یکی از مسائل بنیادین در احکام فقهی پزشکی، انتخاب یکی از دو مبنای ذیل است: ۱. انسان مالک اعضای خود است؛ ۲. انسان نسبت به اعضای خود، تنها ولایت دارد نه مالکیت. نویسنده مهم‌ترین دلیل برای اثبات [[مالکیت انسان بر بدن|مالکیت ذاتی انسان بر اعضا و جوارحش]] را، ضرورت وجدان می‌داند که بر اساس آن انسان بر خودش سلطنت دارد و شارع آن را امضا کرده است؛ ازاین‌رو مرتضوی معتقد است، به‌کارگیری بدن در هر کار مباحی، حتی اگر موجب فرسودگی بدن شود، جایز و گرفتن مزد در برابر آن بی‌اشکال است. با این حال نویسنده این دو مبنا را در این بحث بی‌ثمر می‌داند؛ چون تنها ثمره این بحث در صحت وصیت شخص به تشریح جسدش است، و این در حالی است که صحت وصیت با ولایت شخص بر اعضایش نیز اثبات می‌شود (ص۱۸۲-۱۹۶).<br /> <br /> === احکام وصیت به تشریح ===<br /> فقیهانی که وصیت‌کردن به تشریح را جایز نمی‌دانند به دلایلی چون معصیت‌بودن این وصیت، ناسازگاربودن آن با حرمت و کرامت انسان و منافات‌داشتن آن با لزوم تعجیل در تجهیز میت استدلال کرده‌اند. مؤلف این دلایل را ناتمام دانسته، معتقد است، اولاً با اذن و اجازه میت هتک حرمت از میان برداشته می‌شود؛ ثانیاً در موارد ضرورت و توقف حفظ جان انسان‌ها بر تشریح، حرمت اهانت (مهم) با لزوم تشریح (اهم) تزاحم کرده، حرمت کنار گذاشته می‌شود. <br /> <br /> نویسنده از مجموع مباحث چنین نتیجه می‌گیرد که وصیت به تشریح نه تنها در موارد ضرورت، بلکه در موارد غیرضرورت نیز طبق برخی مبانی جایز است و آن در صورتی است که گفته شود، اضرار به نفس حرام نیست و حرمت مؤمن از قبیل حقوق الهی، قابل اسقاط است. نویسنده، دیدگاه برخی سنی‌مذهبان که حق اجازه تشریح را قابل انتقال به ورثه می‌دانند، تخطئه کرده، معتقد است، حق برداشتن عضو، همانند سایر حقوق غیرمالی، قابل انتقال به ورثه نیست (ص۱۹۷-۲۱۵).<br /> <br /> [[رده:کتاب‌های کالبدشکافی]] <br /> [[رده:کتاب‌های سید محسن مرتضوی]]</div>

Alikhani