فقه خانواده: تفاوت میان نسخهها
| (۶ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جستارهای همبسته|فقه زنان}} | |||
{{نویسنده | {{نویسنده | ||
|نویسنده = مهدی شجریان | |نویسنده = مهدی شجریان | ||
| خط ۱۸: | خط ۱۹: | ||
== اهمیت فقه خانواده در دنیای معاصر == | == اهمیت فقه خانواده در دنیای معاصر == | ||
فقه خانواده شاخهای از فقههای مضاف بهشمار میآید که در آن احکام شرعی ناظر بر نهاد خانواده در سه مرحله تشکیل، استمرار و انحلال آن استنباط و تبیین میشود. اهمیت این رشته در [[مطالعات فقه معاصر]]، دلایل مختلفی دارد. نخست، اهمیت خانواده در اسلام و چالشهای پیشروی آن در دنیای مدرن، ضرورت بازنگری در مسائل مرتبط با فقه خانواده را افزایش داده است.<ref>حقخواه و محمدحسنی، «پیشرفت فرهنگی و جایگاه حیات طیبه در فقه خانواده»، ص۷۰.</ref> دوم، تجربه عملی حکمرانی فقهی پس از انقلاب اسلامی است که با الزام به تدوین قوانین بر اساس موازین شرعی، فقه را بهطور مستقیم در مدیریت جامعه درگیر کرده و حضور آن را در این عرصه پررنگتر ساخته است.<ref>هدایت نیا، «طراحی ساختار جامع فقه خانواده»، ص۶۴.</ref> | فقه خانواده شاخهای از فقههای مضاف بهشمار میآید که در آن احکام شرعی ناظر بر نهاد خانواده در سه مرحله تشکیل، استمرار و انحلال آن استنباط و تبیین میشود. اهمیت این رشته در [[فقه معاصر|مطالعات فقه معاصر]]، دلایل مختلفی دارد. نخست، اهمیت خانواده در اسلام و چالشهای پیشروی آن در دنیای مدرن، ضرورت بازنگری در مسائل مرتبط با فقه خانواده را افزایش داده است.<ref>حقخواه و محمدحسنی، «پیشرفت فرهنگی و جایگاه حیات طیبه در فقه خانواده»، ص۷۰.</ref> دوم، تجربه عملی حکمرانی فقهی پس از انقلاب اسلامی است که با الزام به تدوین قوانین بر اساس موازین شرعی، فقه را بهطور مستقیم در مدیریت جامعه درگیر کرده و حضور آن را در این عرصه پررنگتر ساخته است.<ref>هدایت نیا، «طراحی ساختار جامع فقه خانواده»، ص۶۴.</ref> | ||
علاوه بر این، وجود برخی خلأها در قوانین مدنی، موجب اهمیت این شاخه از فقه شده است، تا با مراجعه دوباره به منابع فقهی، خلأها برطرف شوند.<ref>سید ناصرالدینی، یاقوتی، و فهرستی، «امکانسنجی توافق میان زوجین در آثار و احکام انحلال نکاح در خصوص حقوق مالی از منظر نظام فقه خانواده و حقوق ایران»، ص۹۰.</ref> همچنین، گسست میان برخی آموزههای فقه سنتی و هنجارهای فرهنگی جدید جامعه، به پیدایش مسائل نوظهوری منجر شده که نیازمند پاسخهای اجتهادی روزآمد است.<ref>محمدزاده و اجتهادی، «جایگاه عقد آریایی در نظام فقه خانواده اسلامی»، ص۱۶۳-۱۶۴.</ref> | علاوه بر این، وجود برخی خلأها در قوانین مدنی، موجب اهمیت این شاخه از فقه شده است، تا با مراجعه دوباره به منابع فقهی، خلأها برطرف شوند.<ref>سید ناصرالدینی، یاقوتی، و فهرستی، «امکانسنجی توافق میان زوجین در آثار و احکام انحلال نکاح در خصوص حقوق مالی از منظر نظام فقه خانواده و حقوق ایران»، ص۹۰.</ref> همچنین، گسست میان برخی آموزههای فقه سنتی و هنجارهای فرهنگی جدید جامعه، به پیدایش مسائل نوظهوری منجر شده که نیازمند پاسخهای اجتهادی روزآمد است.<ref>محمدزاده و اجتهادی، «جایگاه عقد آریایی در نظام فقه خانواده اسلامی»، ص۱۶۳-۱۶۴.</ref> | ||
| خط ۲۶: | خط ۲۷: | ||
=== تفاوت فقه خانواده و فقه زنان === | === تفاوت فقه خانواده و فقه زنان === | ||
فقه خانواده و [[فقه زنان]]، هر دو از شاخههای فقههای مضاف هستند. فقه خانواده با نگاهی کلنگر، نهاد خانواده را | فقه خانواده و [[فقه زنان]]، هر دو از شاخههای فقههای مضاف هستند. فقه خانواده با نگاهی کلنگر، نهاد خانواده را موضوع قرار میدهد و تمام اعضا و مراحل حیات خانواده را پوشش میدهد. در مقابل، فقه زنان نگاهی خردنگر به زن (بهعنوان فردی مستقل) دارد و هدف آن کشف و تبیین حقوق فردی و اجتماعی زن و نقد احکام تبعیضآمیز است. آثار نوشتهشده در این حوزه پس از انقلاب اسلامی ایران رویکردی انتقادی و بازاندیشانه یافتهاند.<ref>مهریزی، «چیرگی سنت بر فضای مطالعات دینی زنان»، ص۸۱.</ref> | ||
فقه زنان و فقه خانواده دو حوزه مکمل یکدیگرند؛ فقه خانواده بهدنبال عدالت در خانواده و فقه زنان در پی عدالت برای زن در خانواده و جامعه است. [[فقه پویا]] بهصورت متوازن هر دو هدف را دنبال میکند. از دید برخی، مسائل زنان به عنوان فرد، اهمیت دارد و افراط در خانوادهگرایی که به کمتوجهی به زنان منجر میشود، از آسیبهای تحقق عدالت در حق زنان و مردان است.<ref>علاسوند، عدالت، زن، جنسیت، ص۲۰۶، و ص۲۲۳.</ref> | فقه زنان و فقه خانواده دو حوزه مکمل یکدیگرند؛ فقه خانواده بهدنبال عدالت در خانواده و فقه زنان در پی عدالت برای زن در خانواده و جامعه است. [[فقه پویا]] بهصورت متوازن هر دو هدف را دنبال میکند. از دید برخی، مسائل زنان به عنوان فرد، اهمیت دارد و افراط در خانوادهگرایی که به کمتوجهی به زنان منجر میشود، از آسیبهای تحقق عدالت در حق زنان و مردان است.<ref>علاسوند، عدالت، زن، جنسیت، ص۲۰۶، و ص۲۲۳.</ref> | ||
| خط ۱۰۲: | خط ۱۰۳: | ||
* صانعی، یوسف، [https://saanei.xyz/?view=01,05,13,309,0 «ازدواج موقت و شرايط و حدود آن»]، در پایگاه اطلاعرسانی دفتر حضرت آیتالله العظمی صانعی(ره)، تاریخ بازدید: ۷ دی ۱۴۰۴ش. | * صانعی، یوسف، [https://saanei.xyz/?view=01,05,13,309,0 «ازدواج موقت و شرايط و حدود آن»]، در پایگاه اطلاعرسانی دفتر حضرت آیتالله العظمی صانعی(ره)، تاریخ بازدید: ۷ دی ۱۴۰۴ش. | ||
* علاسوند، فریبا، عدالت زن جنسیت، قم، پژوهشکده زن و خانواده، ۱۴۰۳ش. | * علاسوند، فریبا، عدالت زن جنسیت، قم، پژوهشکده زن و خانواده، ۱۴۰۳ش. | ||
* محمدزاده، | * محمدزاده، زینب و مهدی اجتهادی، [https://ensani.ir/file/download/article/6644b245e1615-10394-1402-1-8.pdf «جایگاه عقد آریایی در نظام فقه خانواده اسلامی»]، در دوفصلنامه مطالعات تطبیقی فقه و اصول مذاهب، شماره ۱۰، ۱۴۰۲ش. | ||
* معرفت، محمدهادی، [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/73985 «عیوب موجبه فسخ نکاح»]، ماهنامه دادرسی، شماره ۳، مرداد ۱۳۷۶. | * معرفت، محمدهادی، [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/73985 «عیوب موجبه فسخ نکاح»]، ماهنامه دادرسی، شماره ۳، مرداد ۱۳۷۶. | ||
* نقیبی، سید ابوالقاسم، [https://ensani.ir/file/download/article/20131124150031-9551-37.pdf «قواعد اختصاصی فقه خانواده و کاربرد آن در قانون مدنی»]، در مجله فقه و حقوق خانواده، شماره ۵۵، پاییز و زمستان ۱۳۹۰. | * نقیبی، سید ابوالقاسم، [https://ensani.ir/file/download/article/20131124150031-9551-37.pdf «قواعد اختصاصی فقه خانواده و کاربرد آن در قانون مدنی»]، در مجله فقه و حقوق خانواده، شماره ۵۵، پاییز و زمستان ۱۳۹۰. | ||
| خط ۱۱۵: | خط ۱۱۶: | ||
* هدایتنیا، فرجالله، [https://zan-khanevade.urd.ac.ir/article_82353_75ecc7815c90984683f5428c68f09933.pdf «ظرفیتهای فقه امامیه و بهروزرسانی فقه خانواده»]، در دوفصلنامه مطالعات فقهی حقوقی زن و خانواده، شماره ۲، پاییز و زمستان ۱۳۹۷. | * هدایتنیا، فرجالله، [https://zan-khanevade.urd.ac.ir/article_82353_75ecc7815c90984683f5428c68f09933.pdf «ظرفیتهای فقه امامیه و بهروزرسانی فقه خانواده»]، در دوفصلنامه مطالعات فقهی حقوقی زن و خانواده، شماره ۲، پاییز و زمستان ۱۳۹۷. | ||
{{پایان}} | {{پایان}} | ||
[[en:Family Fiqh]] | |||