فقه معاصر:پیشنویس دوم آیه ۶۰ سوره انفال: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{نگارش}} | {{نگارش}} | ||
'''آیه ۶۰ سوره انفال''' از آیات مورد استناد فقیهان در بحث جهاد است. فقیهان به این آیه برای لزوم تجهیز نظامی، ایجاد «رعب» در دشمنان خدا و دشمنان مؤمنان استناد کردهاند. مفسران و فقها بر این باورند که مفهوم «قوه» در این آیه، همه ابعاد قدرت مادی و معنوی مؤثر در بازدارندگی و دفاع مثل توان علمی، فناوری، اقتصادی، اطلاعاتی، رسانهای و فرهنگی را دربرمیگیرد. به همین ترتیب، «رِبَاطِ الْخَيْلِ» (اسبان آماده) به عنوان مصداقی تاریخی، به تمام ابزارهای دفاعی پیشرفته در زمین، دریا و هوا، و حتی فضای سایبری در عصر حاضر تعمیم یافته است. | '''آیه ۶۰ سوره انفال''' از آیات مورد استناد فقیهان در بحث [[جهاد]] است. فقیهان به این آیه برای لزوم تجهیز نظامی، ایجاد «رعب» در دشمنان خدا و دشمنان مؤمنان استناد کردهاند. مفسران و فقها بر این باورند که مفهوم «قوه» در این آیه، همه ابعاد قدرت مادی و معنوی مؤثر در بازدارندگی و دفاع مثل توان علمی، فناوری، اقتصادی، اطلاعاتی، رسانهای و فرهنگی را دربرمیگیرد. به همین ترتیب، «رِبَاطِ الْخَيْلِ» (اسبان آماده) به عنوان مصداقی تاریخی، به تمام ابزارهای دفاعی پیشرفته در زمین، دریا و هوا، و حتی فضای سایبری در عصر حاضر تعمیم یافته است. | ||
وجوب جهاد مالی، [[دفاع پیشدستانه]]، و مشروعیت فعالیتهای اطلاعاتی و [[تجسس]] از احکامی است که با استناد به این آیه اثبات شده است. همچنین برخی با استناد به عموم آیه، تهیه هر نوع وسیله بازدارنده حتی [[سلاحهای کشتارجمعی|سلاحهای کشتار جمعی]] را جایز میدانند، در حالی که دیگران با تأکید بر اهداف امنیتبخش و نفی فساد، استفاده از سلاحهایی که بیگناهان را نابود میکند، خارج از شمول این آیه و حرام میدانند. | وجوب جهاد مالی، [[دفاع پیشدستانه]]، و مشروعیت فعالیتهای اطلاعاتی و [[تجسس]] از احکامی است که با استناد به این آیه اثبات شده است. همچنین برخی با استناد به عموم آیه، تهیه هر نوع وسیله بازدارنده حتی [[سلاحهای کشتارجمعی|سلاحهای کشتار جمعی]] را جایز میدانند، در حالی که دیگران با تأکید بر اهداف امنیتبخش و نفی فساد، استفاده از سلاحهایی که بیگناهان را نابود میکند، خارج از شمول این آیه و حرام میدانند. | ||
| خط ۲۶: | خط ۲۶: | ||
=== رباط الخیل === | === رباط الخیل === | ||
در این آیه همچنین از واژه «رِبَاطِ الْخَيْلِ» استفاده شده است. این واژه را امروزه فراتر از اسبهای تندرو و بهمعنای ابزارهای پیشرفته نظامی و نیز ابزارهای اطلاعاتی و بهویژه فضای مجازی تلقی کردهاند.<ref>خامنهای، سخنرانی «مراسم دانشآموختگی دانشجویان دانشگاه امام حسین(ع)».</ref> گفته شده آمادگی مدنظر آیه نباید به ابعاد نظامی فروکاسته شود؛ بلکه جهات مختلف توانمندی جامعه اسلامی باید تقویت شود تا دشمنان اسلام طمع دستدرازی به جامعه اسلامی نداشته باشند. همچنین گفته شده اگر قرار بر انعقاد قرارداد صلح باشد، باید این صلح بر پایه قدرت و نیرو باشد نه از روی ضعف و سستی.<ref>نگارش و جمالی زواره، «راهبرد آمادگی در برابر دشمن در خوانش آیه شصت سوره انفال»، ص۱۱۶-۱۱۷.</ref> | در این آیه همچنین از واژه «رِبَاطِ الْخَيْلِ» استفاده شده است. این واژه را امروزه فراتر از اسبهای تندرو و بهمعنای ابزارهای پیشرفته نظامی و نیز ابزارهای اطلاعاتی و بهویژه فضای مجازی تلقی کردهاند.<ref>خامنهای، سخنرانی «مراسم دانشآموختگی دانشجویان دانشگاه امام حسین(ع)».</ref> گفته شده آمادگی مدنظر آیه نباید به ابعاد نظامی فروکاسته شود؛ بلکه جهات مختلف توانمندی جامعه اسلامی باید تقویت شود تا دشمنان اسلام طمع دستدرازی به جامعه اسلامی نداشته باشند. همچنین گفته شده اگر قرار بر انعقاد [[صلح|قرارداد صلح]] باشد، باید این صلح بر پایه قدرت و نیرو باشد نه از روی ضعف و سستی.<ref>نگارش و جمالی زواره، «راهبرد آمادگی در برابر دشمن در خوانش آیه شصت سوره انفال»، ص۱۱۶-۱۱۷.</ref> | ||
=== وَآخَرِينَ مِنْ دُونِهِمْ لَا تَعْلَمُونَهُمُ === | === وَآخَرِينَ مِنْ دُونِهِمْ لَا تَعْلَمُونَهُمُ === | ||
| خط ۴۷: | خط ۴۷: | ||
=== سلاحهای کشتار جمعی === | === سلاحهای کشتار جمعی === | ||
گروهی از فقیهان شیعه مثل [[محمد یزدی]] در [[کتاب فقه القرآن]]<ref>یزدی، فقه القرآن، ج۲، ص۲۵۴.</ref> و [[حیدر حبالله]]<ref>حبالله، دراسات فی الفقه الاسلامی المعاصر، ج۲، ص۳۱۷.</ref> با استناد به عموم آیه ۶۰ سوره انفال، تولید و نگهداری [[سلاحهای کشتارجمعی]] را جایز دانستهاند. برخی نیز معتقدند قید «استطاعت» شاهد آن است که باید تمام توان را برای ایجاد خوف و رعب به کار گرفت.<ref>ربانی و دیگران، بررسی ادله جواز یا حرمت تولید و انباشت سلاحهای کشتارجمعی، ص۹۳.</ref> [[محمدجواد فاضل لنکرانی]] نیز هر چند کاربرد سلاح کشتار جمعی را | گروهی از فقیهان شیعه مثل [[محمد یزدی]] در [[کتاب فقه القرآن]]<ref>یزدی، فقه القرآن، ج۲، ص۲۵۴.</ref> و [[حیدر حبالله]]<ref>حبالله، دراسات فی الفقه الاسلامی المعاصر، ج۲، ص۳۱۷.</ref> با استناد به عموم آیه ۶۰ سوره انفال، تولید و نگهداری [[سلاحهای کشتارجمعی]] را جایز دانستهاند. برخی نیز معتقدند قید «استطاعت» شاهد آن است که باید تمام توان را برای ایجاد خوف و رعب به کار گرفت.<ref>ربانی و دیگران، بررسی ادله جواز یا حرمت تولید و انباشت سلاحهای کشتارجمعی، ص۹۳.</ref> [[محمدجواد فاضل لنکرانی]] نیز هر چند کاربرد سلاح کشتار جمعی را حرام میداند ولی آیه ۶۰ سوره انفال را از آیاتی میداند که در بحث جواز تولید سلاحهای کشتارجمعی میتوان به آن استناد کرد.<ref>سوره انفال، آیه ۶۰؛ سوره نساء، آیه ۷۱؛ سوره توبه، آیه ۵.</ref> | ||
در مقابلِ این نظر گفته شده که این آیه به خاطر کثرت استعمال، منصرف به سلاحهای متعارف است،<ref>ربانی و دیگران، «بررسی ادله جواز یا حرمت تولید و انباشت سلاحهای کشتار جمعی»، ص۹۲.</ref> برخی نیز بر این باورند که استفاده از تسلیحات کشتار جمعی به صورت تخصصی از شمول این آیه خارج است زیرا این نوع تسلیحات باعث ترس همگانی خواهد شد و گناهگار و بیگناه را با هم در بر میگیرد.<ref>کامکار و روستایی، «واکاوی خروج تخصصی ساخت تسلیحات کشتار جمعی از ذیل آیه ۶۰ سوره انفال با توجه به روایت ...»، ص۱۱-۱۲ و ۱۸.</ref> | در مقابلِ این نظر گفته شده که این آیه به خاطر کثرت استعمال، منصرف به سلاحهای متعارف است،<ref>ربانی و دیگران، «بررسی ادله جواز یا حرمت تولید و انباشت سلاحهای کشتار جمعی»، ص۹۲.</ref> برخی نیز بر این باورند که استفاده از تسلیحات کشتار جمعی به صورت تخصصی از شمول این آیه خارج است زیرا این نوع تسلیحات باعث ترس همگانی خواهد شد و گناهگار و بیگناه را با هم در بر میگیرد.<ref>کامکار و روستایی، «واکاوی خروج تخصصی ساخت تسلیحات کشتار جمعی از ذیل آیه ۶۰ سوره انفال با توجه به روایت ...»، ص۱۱-۱۲ و ۱۸.</ref> | ||
=== تأسیس سازمانهای اطلاعاتی و جواز تجسس === | === تأسیس سازمانهای اطلاعاتی و جواز تجسس === | ||
به گفته عباسعلی عمید زنجانی کسب و حفاظت اطلاعات نوعی قدرت نظامی محسوب میشود و بنابراین از باب مقدمه واجب، وجوب خواهد بود.<ref>عمید زنجانی، اصول و مقررات حاكم بر مخاصمات مسلحانه، ص۱۰۳-۱۱۸.</ref> رضا مظفری در [[بررسی مسئله فقهی تجسس (کتاب)|کتاب بررسی مسئله فقهی تجسس]]، نیز با اشاره به آرای فقیهانی که [[حفظ نظام سیاسی|حفظ نظام]] را واجب شمردهاند، معتقد است، برای جواز [[تجسس]] در راستای حفظ نظام میتوان به آیه ۶۰ سوره انفال استناد کرد.<ref>مظفری، بررسی مسئله فقهی تجسس، ص۹۴-۱۰۳.</ref> | به گفته عباسعلی عمید زنجانی کسب و [[حفاظت اطلاعات]] نوعی قدرت نظامی محسوب میشود و بنابراین از باب مقدمه واجب، وجوب خواهد بود.<ref>عمید زنجانی، اصول و مقررات حاكم بر مخاصمات مسلحانه، ص۱۰۳-۱۱۸.</ref> رضا مظفری در [[بررسی مسئله فقهی تجسس (کتاب)|کتاب بررسی مسئله فقهی تجسس]]، نیز با اشاره به آرای فقیهانی که [[حفظ نظام سیاسی|حفظ نظام]] را واجب شمردهاند، معتقد است، برای جواز [[تجسس]] در راستای حفظ نظام میتوان به آیه ۶۰ سوره انفال استناد کرد.<ref>مظفری، بررسی مسئله فقهی تجسس، ص۹۴-۱۰۳.</ref> | ||
=== لزوم تشکیل حکومت اسلامی و حفاظت از آن === | === لزوم تشکیل حکومت اسلامی و حفاظت از آن === | ||
| خط ۵۷: | خط ۵۷: | ||
=== دریافت مالیات برای مخارج حکومت اسلامی === | === دریافت مالیات برای مخارج حکومت اسلامی === | ||
برای دریافت [[مالیات]] در راستای تأمین هزینههای حکومت اسلامی | برای دریافت [[مالیات]] در راستای تأمین هزینههای حکومت اسلامی و حفظ آمادگیهای لازم در برابر دشمنان، نیز به آیه ۶۰ سوره انفال استدلال میشود. بر اساس این آیه حکومت اسلامی باید بهطور مستمر توانمندیهای خود را متناسب با اقتضائات زمان افزایش دهد و دستیابی به این هدف قرآنی، ایجاب میکند که حکومت برای تأمین هزینههای ضروری خود، به وضع و دریافت مالیات اقدام نماید.<ref>مخلصی، «وجوه شرعی و مالیات»، ص۲۱۰-۲۱۱.</ref> | ||
=== اصول و فنون پیش از آغاز مذاکره === | === اصول و فنون پیش از آغاز مذاکره === | ||
قاسم شباننیا در [[مذاکره دولت اسلامی با سایر دول از منظر فقه اسلامی (کتاب)|کتاب مذاکره دولت اسلامی با سایر دول از منظر فقه اسلامی]] معتقد است شناخت دقیق طرف | قاسم شباننیا در [[مذاکره دولت اسلامی با سایر دول از منظر فقه اسلامی (کتاب)|کتاب مذاکره دولت اسلامی با سایر دول از منظر فقه اسلامی]] معتقد است شناخت دقیق طرف [[مذاکره با دشمن|مذاکره]]، آگاهی از اهداف، مقاصد و نیات وی، و همچنین درک میزان خصومت و دشمنی طرف مقابل، از ضروریات پیش از مذاکره است. همچنین ورود به مذاکره از موضع قدرت و عزت، و نمایش اقتدار و توان نظامی پیش از آغاز گفتوگوها، موجب میشود دشمن به دنبال امتیازگیری نباشد؛ چنانکه در آیه ۶۰ سوره انفال نیز به آن اشاره شده است.<ref>شباننیا، مذاکره دولت اسلامی با سایر دول از منظر فقه اسلامی، ص۱۱۰-۱۱۵.</ref> | ||
=== مشروعیت مسابقات تیراندازی === | === مشروعیت مسابقات تیراندازی === | ||