پرش به محتوا

کاربر:Mojtaba61.Abedini/صفحه تمرین: تفاوت میان نسخه‌ها

از دانشنامه فقه معاصر
Mojtaba61.Abedini (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
برچسب: برگردانده‌شده
Mojtaba61.Abedini (بحث | مشارکت‌ها)
 
(۵۶۰ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
== فقه مقاومت ==
[[فقه مقاومت]] یکی از عناوین و شاخه های فقه مضاف در باب فقه سیاسی و فقه اجتماعی می‌باشد. اگرچه در گذشته در ابواب فقه سنتی در باب جهاد و امر به معروف می‌توان ردپایی از بحث دفاع و مقاومت دید ولی با توجه به موضوعات جدید جایگاه ویژه‌ای در فقه معاصر پیدا کرده است.


کتاب '''آلات لهو و موسیقی، درسنامه فقهی - تحلیلی''' به نوشته محمد سروش محلاتی در ۲۱۲ صفحه توسط نشر میراث اهل علم در بهار سال ۱۴۰۲ به چاپ رسید.
امروزه نظام سلطه و استکبار جهانی برای فشار و استعمار و استثمار هرچه بیشتر کشورهای اسلامی انواع و اقسام فشارهای سیاسی، نظامی، امنیتی، اقتصادی، رسانه ای، فرهنگی و... را بر آنها وارد کرده که به تناسب این گونه جنگ‌های ترکیبی و نامتقارن موضوعات مقاومت از جمله مقاومت سیاسی، نظامی، اقتصادی، فرهنگی و... شکل گرفته است که فقه مقاومت شامل همه آنهاست.
این کتاب با شروع یک مقدمه به بررسی موضوعات مختلفی در زمینه آلات لهو و موسیقی می‌پردازد. ساختار کتاب بدون بخش بندوی و فصل بندی تدوین شده است، اما موضوعات متنوعی در آن مورد بحث قرار گرفته است، از جمله:


- حکم عقلی موسیقی
فقه مقاومت وظیفه دولت‌های اسلامی، آحاد مردم و جبهه های محور مقاومت در احکام وضعی و تکلیفی هر یک از این موضوعات فقه مقاومت و مسائل مرتبط با آن را در مواجهه با ظلم، استکبار، اشغالگری و هژمونی قدرت‌های سلطه‌گر تبیین می‌کند. از جمله ادله‌ای که در باب فقه مقاومت مطرح می‌شود به قاعده نفی سبیل، [[قاعده وجوب إعداد قوه (بازدارندگی)]]، قاعده وجوب دفاع عن حیاض اسلام، قاعده حرمت اعانه بر إثم، [[قاعده لاضرر (منابع مطالعاتی)|قاعده لاضرر]] و... می‌توان اشاره کرد.
- موسیقی غیر اخلاقی
- بررسی روایات آلات لهو و موسیقی
- حکم موسیقی غیر لهوی
- نظریه حرمت هرگونه موسیقی
- قلمرو حرمت در استفاده از آلات موسیقی
- معیار لهوی بودن ابزار و وسایل موسیقی
- استفاده از آلات مشترکه


برخی معاصرین مقاومت را به ۱.مقاومت فردی: دفاع از جان، مال و ناموس
۲.مقاومت جمعی: مقابله با حاکم ظالم و مستبد ۳.مقاومت جمعی: مقابل با اشغال و نفوذ بیگانگان کافر بر سرزمین‌های اسلامی، تقسیم کرده‌اند.


==کتاب‌ها==
=== فارسی ===
#فقه المقاومة(تقریرات درس خارج فقه آیت‌الله سیداحمد علم‌الهدی)، مرتضی فخارشاکری و سیدمهدی مرویان‌حسینی، مشهد، مدرسه علمیه عالی نواب، انتشارات صالحیه نواب، ۱۴۰۴ش. [https://www.gisoom.com/book/45045691/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D9%87-%D9%85%D9%81%D9%87%D9%88%D9%85-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AD%DA%A9%D9%85-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D8%B5%D8%AF%D8%A7%D9%82-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA-%D8%AC%D9%84%D8%AF-1/ صفحات ابتدایی کتاب را اینجا مطالعه کنید]
#پژوهشی تطبیقی در فقه مقاومت، [[محمدمهدى آصفى|آیت‌الله محمدمهدى آصفى]] به ترجمه علی کارشناس، قم، زمزم هدایت، ۱۳۹۵ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-book/%d9%be%da%98%d9%88%d9%87%d8%b4%db%8c-%d8%aa%d8%b7%d8%a8%db%8c%d9%82%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d9%81%d9%82%d9%87-%d9%85%d9%82%d8%a7%d9%88%d9%85%d8%aa/ متن کتاب در کتابخانه فقه معاصر]
===عربی===
# فقه المقاومة دراسة مقارنة، احمد شفیعی‌نیا، تهران، معاونت فرهنگی مجمع جهانى تقریب مذاهب اسلامی، ۱۴۳۲ق. [https://noorlib.ir/book/view/37644/%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%A9?pageNumber=9&viewType=html صفحات ابتدایی کتاب را اینجا مطالعه کنید]
# المبانی الفقهیة للمقاومة(مقاومة الاحتلال)، محمد مهدی آصفی، نجف اشرف، مجمع اهل‌بیت علیهم‌ السلام، ۱۴۳۲ق. [https://alefbalib.com/index.aspx?pid=256&PdfID=802647 متن کتاب را اینجا مطالعه کنید]
# فقه المقاومة المبانی الفقهیة للمقاومة(مقاومة الحکومات الظالمة)، محمدمهدى آصفى، مشهد، انتشارات آستان قدس رضوی(علیه السلام)، ۱۴۳۲ق. [https://noorlib.ir/book/view/35902/%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%A9-:-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%82%D9%87%DB%8C%D9%87-%D9%84%D9%84%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%A9-(%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%B8%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A9)?pageNumber=2&viewType=pdf کتاب در کتابخانه مرکز نور]
# فقه المقاومة دراسة فقهية مقارنة، محمدمهدى آصفى، تهران، معاونت فرهنگی مجمع جهانى تقریب مذاهب اسلامی، ۱۴۳۰ق. [https://lib.eshia.ir/12391/1/5 متن کتاب را اینجا مطالعه کنید]


نویسنده در آغاز بحث به مبانی عقلی و قرآنی، موسیقی در قلمرو اجتهاد، منابع استنباط حکم موسیقی و کاربرد عقل در بررسی آلات موسیقی اشاره دارد (ص۱۱-۲۱)
==مقاله‌ها==
===فارسی===


# شناسایی و بازخوانی مستندات «حق بر مقاومت» در پرتو تحلیل ادله و مستندات شرعی، محمد زبده و محمدرضا حسینی و سید امیرمحمد ابوترابی و علی محمدیان، فصلنامه علمی مطالعات بین رشته‌ای دانش‌راهبردی، سال پانزدهم، شماره ۵۹، تابستان،۱۴۰۴ش. [https://smsnds.sndu.ac.ir/article_3648_860c2e2549fbaa44d4f108775be8184e.pdf متن مقاله را اینجا مطالعه کنید]


==حکم عقلی موسیقی==
# مبانی فقهی دفاع مشروع در مقاومت، مهدی بهرمند و نازی پورکریمی و سمانه کردستانی، [[فصلنامه تحقیقات کاربردی فقه و حقوق]]، سال ۴، شماره ۱، شماره ۵، بهار ۱۴۰۳ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-articles/%d9%85%d8%a8%d8%a7%d9%86%db%8c-%d9%81%d9%82%d9%87%db%8c-%d8%af%d9%81%d8%a7%d8%b9-%d9%85%d8%b4%d8%b1%d9%88%d8%b9-%d8%af%d8%b1-%d9%85%d9%82%d8%a7%d9%88%d9%85%d8%aa/ متن مقاله در کتابخانه فقه معاصر]
نویسنده در بررسی حکم عقلی موسیقی معتقد است که برای استنباط حکم شرعی در موضوعات مختلف، ابتدا باید به حکم عقل و سپس به آیات و روایات توجه شود. او دلیل کم توجهی به منابع عقل و قرآن را این می‌داند که فقهای شیعه به دلیل دسترسی به روایات اهل بیت، احساس بی‌نیازی از بررسی مبانی عقلی و قرآنی دارند.  
# نسبت‌سنجی قاعده فقهی «لا‌ضرر» با نظریه مقاومت اسلامی، حسین آجورلو و علی قاسمی، فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی، دوره ۱۳، شماره ۲، شماره پیاپی ۴۹، تابستان ۱۴۰۳ش.[https://www.roir.ir/article_196067_a0d58b67f38f8096e23a5d0b2f7c3de7.pdf متن مقاله را اینجا مطالعه کنید]
# مبانی فقهی-حقوقی "حق بر مقاومت" و مبارزه با اشغالگر، محمد بشیر محمدی، سی و هشتمین کنفرانس بین المللی وحدت اسلامی، ۱۴۰۳ش. [https://civilica.com/media/d/2302508.webp چکیده را اینجا مطالعه کنید]
#تبیین مبانی فقهی مقاومت در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای، علی ملکی،دو فصلنامه پژوهش‌های سیاست اسلامی، سال ۱۱، شماره ۲۳‍‍، بهار و تابستان ۱۴۰۲ش.[https://ipr.isri.ac.ir/article_184598_c60253524a24135bcff845d293615537.pdf متن مقاله را اینجا مطالعه کنید]
#بررسی تطبیقی مقاومت در فقه سیاسی شیعه و اهل سنت، مهدی جعفری پناه و صالحه ملبوبی، [[دو فصلنامه فقه حکومتی]]، سال ۸، شماره ۱۵، بهار و تابستان ۱۴۰۲ش. [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2335032/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D9%82%DB%8C-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87-%D9%88-%D8 صفحات ابتدایی را اینجا مطالعه کنید]
# مبانی فقهی نظریۀ مقاومت در روابط بین الملل با تأکید بر آراء و اندیشه‌های حضرت آیت‌الله خامنه‌ای(مدظله العالی)، محمدقیوم عرفانی و سیدمهدی محمدی، فصلنامۀ علمی پژوه نامه فقه و علوم اسلامی، دورۀ ۲، شمارۀ ۷، زمستان۱۴۰۲ش. [https://www.pajoohname.ir/article_204013_08f5e401ff803719390082e4948fac65.pdf متن مقاله را اینجا مطالعه کنید]
# چیستی «راهبرد مقاومت» در اندیشه مقام معظم رهبری و تحلیل مبانی عقلی آن از منظر فقه سیاسی، مهدی درگاهی، [[فصلنامه حکومت اسلامی]]، سال ۲۸، شماره ۲، شماره ۱۰۸، تابستان۱۴۰۲ش. [https://iranjournals.nlai.ir/bitstream/handle/123456789/1040128/814ED49E8DE27CF5B3DB9A4177A272EF.pdf?sequence=1&isAllowed=y متن مقاله را اینجا مطالعه کنید]
# فقه حکومتی و بسط گفتمان مقاومت فرهنگی، سید حنیف رضازاده و عابدین مومنی، فصلنامه پژوهش‌نامه فقه اجتماعی، سال ۱۱، شماره ۲۲، بهار و تابستان ۱۴۰۲ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-articles/%d9%81%d9%82%d9%87-%d8%ad%da%a9%d9%88%d9%85%d8%aa%db%8c-%d9%88-%d8%a8%d8%b3%d8%b7-%da%af%d9%81%d8%aa%d9%85%d8%a7%d9%86-%d9%85%d9%82%d8%a7%d9%88%d9%85%d8%aa-%d9%81%d8%b1%d9%87%d9%86%da%af%db%8c/ متن مقاله در کتابخانه فقه معاصر]
# نگاهی به گستره مقاومت و حدود عقب نشینی از منظر فقه سیاسی، محمدرسول فخره وسیداحسان رفیعی علوی، دو فصلنامه علمی "[[پژوهش نامه فقه اجتماعی|پژوهش‌نامه فقه اجتماعی]]"، سال دهم، شماره ۲، بهار و تابستان ۱۴۰۱ش.[https://sj.isu.ac.ir/article_76384_866f347aa27cc53d99287c788ca46c79.pdf متن مقاله را اینجا مطالعه کنید]
# نظریۀ جهاد ذبّی در اندیشۀ [[آیت الله محمد جواد فاضل لنکرانی|آیت‌الله محمد‌‌‌‌جواد فاضل لنکرانی]] و نسبت آن با فقه مقاومت، محمد خسروی و سیدجواد حسینی خواه، مجله مطالعات فقه سیاست، شماره ۴ پاییز و زمستان ۱۴۰۱ش. [https://spj.markazfeqhi.com/article_704516_4b29d471ef8d084a0e20cbef7064a530.pdf متن مقاله را اینجا مطالعه کنید]
# مقاومت در قرآن، سلمان نگهبان و رحیم ابوالحسینی، اندیشه تقریب، سال شانزدهم، شماره دوم، تابستان، ۱۳۹۹ش. [https://taqribstudies.ir/publication/wp-content/uploads/2022/06/andish39-2.pdf متن مقاله را اینجا مطالعه کنید]
# جایگاه اصل مقابله ‌به ‌مثل در مقاومت اسلامی، مهدی مقدادی داودی و سید جواد حسینی خواه، [[دو‌‌‌‌‌‌ فصلنامه فقه و اجتهاد]]، سال۷، شماره ۱۴، پاییز و زمستان ۱۳۹۹ش. [http://mags.markazfeqhi.com/article_249452_d260d14ee3b97e6c78fba0a33284cfc1.pdf متن مقاله را اینجا مطالعه کنید]
# مبانی فقهی مقاومت از دیدگاه اهل سنّت، مولانا علی احمد سلامی، [[اندیشه تقریب]]، سال چهاردهم، شماره اول، بهار ۱۳۹۷ش. [https://taqribstudies.ir/publication/wp-content/uploads/2022/06/andish36-3.pdf متن مقاله را اینجا مطالعه کنید]
# مبانی فقهی دیپلماسی مقاومت در برابر تحریم‌ها در نظام جمهوری اسلامی ایران، حسین حاجی حسینی و محمد علی حسین زاده و احمد مرتاضی، [[فصلنامه پژوهش‌های انقلاب اسلامی]]، سال ۶، شماره ۲۲، پاییز ۱۳۹۶ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-articles/%d9%85%d8%a8%d8%a7%d9%86%db%8c-%d9%81%d9%82%d9%87%db%8c-%d8%af%db%8c%d9%be%d9%84%d9%85%d8%a7%d8%b3%db%8c-%d9%85%d9%82%d8%a7%d9%88%d9%85%d8%aa-%d8%af%d8%b1-%d8%a8%d8%b1%d8%a7%d8%a8%d8%b1-%d8%aa%d8%ad/ متن مقاله در کتابخانه فقه معاصر]
# خوانشی انتقادی از انگاره تعارض قاعده «لاضرر» با مقاومت اسلامی از نگاه قرآن کریم، حسین علی یوسف زاده، [[فصلنامه حکومت اسلامی]]، سال ۲۵، شماره ۳، شماره ۹۷، پاییز ۱۳۹۵ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-articles/%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B4%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D8%B6-%D9%82%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D9%87/ متن مقاله در پایگاه فقه معاصر]
# مبانی فقهی مقاومت مسلحانه، آیت‌الله محمدمهدی آصفی و ترجمه محمد غروی نائینی، اندیشه تقریب، شماره ۱۹، تابستان ۱۳۸۸ش. [https://taqribstudies.ir/publication/wp-content/uploads/2022/06/andish19-2.pdf متن مقاله را اینجا مطالعه کنید]


==عقل و قبح موسیقی ==
===عربی===


وی موضوع عقل و قبح موسیقی را از دو منظر لهو و فساد بررسی می‌کند و استفاده از آلات موسیقی را لهو به حساب می‌آورد.
# المبانی الفقهیة للمقاومة المسلحة، أسس و مبادی و مقومات، محمد مهدی آصفی، نشریه الثقلین، شماره ۶۲، تابستان ۱۴۳۰ق. [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/420363/%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%82%D9%87%DB%8C%D9%87-%D9%84%D9%84%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D9%87-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D9%84%D8%AD%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%B3-%D9%88-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D9%82%D9%88%D9%85%D8%A7%D8%AA صفحات ابتدایی مقاله را اینجا مطالعه کنید]


===لهو===
==پایان‌نامه‌ها==
نویسنده به تعریف لهو حرام از آیت‌الله بروجردی و شیخ انصاری اشاره کرده و پس از نقد، تعریف شیخ انصاری را رد می‌کند. او تعریف آیت‌الله بروجردی را که لهو را به عنوان عملی که انسان را از حالت متعارف خارج می‌کند و عقل و اراده‌اش را مختل می‌سازد، مورد پذیرش فقها می‌داند، اما معتقد است که این تعریف برای اثبات حرمت آلات موسیقی قابل دفاع نیست (ص۲۳-۳۰).
===فارسی===


===فساد===
# نسبت سنجی قاعده «لا ضرر» با نظریه مقاومت اسلامی، حسین آجورلو، کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده الهیات و ادیان، ۱۴۰۳ش. [https://ganj.irandoc.ac.ir/viewer/71d91d7a9d116f16e6d03cd7c43f4098?sample=1 صفحات ابتدایی را اینجا مطالعه کنید]
نویسنده ادعای کسانی را که آلات موسیقی را ابزاری برای فساد می‌دانند و عقل نیز فساد را قبیح می‌شمارد، مورد بررسی قرار می‌دهد. او معتقد است که فساد در آلات موسیقی از دو جنبه عقلی و نقلی قابل تفکیک است. از جنبه عقلی، به وضوح می‌توان گفت که عنوان فساد بر تمامی کاربردهای ابزار موسیقی منفی دارد. با این حال، به دلیل اینکه در برخی روایات از تعبیر فساد محض استفاده شده و تار به عنوان مثال ذکر گردیده است، این موضوع جنبه تعبدی پیدا می‌کند. بنابراین ابزار و آلات موسیقی مستقلاً موضوع حکم عقلی نیست و عقل درباره آن قضاوتی ندارد (ص۳۱-۳۶).
# تحلیل فقهی مقاومت اسلامی در جنگ های ترکیبی، محمدرسول فخره، کارشناسی ارشد، دانشگاه امام صادق علیه السلام، دانشکده الهیات، معارف اسلامی و ارشاد، ۱۴۰۲ش. [https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/15f4c0d1f7eb0168eb2f618756ee948e چکیده را اینجا مطالعه کنید]
# استلزامات فقهی نظریه مقاومت در روابط بین الملل، محمدقیوم عرفانی، دکتری تخصصی، جامعه المصطفی العالمیه، مجتمع آموزش عالی فقه - مدرسه عالی فقه تخصصی، ۱۴۰۱ش. [https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/e88ebb8c8b86b17af604f695e131589c چکیده را اینجا مطالعه کنید]
# مشروعیت مقاومت در حقوق بین‌الملل و فقه اسلامی، حیدر محمد حسین الخزاعی، کارشناسی ارشد، دانشگاه ادیان و مذاهب، دانشکده حقوق، ۱۴۰۱ش. [https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/2c504a622e20272fe6185f256e75c8aa چکیده را اینجا مطالعه کنید]
# مطالعه تطبیقی جهاد و مقاومت از منظر فقه امامیه و شافعی، حاجی رحیمی‌فرد، کارشناسی ارشد، دانشگاه پیام نور استان لرستان، مرکز پیام نور خرم‌آباد، ۱۴۰۱ش. [https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/f758ac3ba63a8b10fbebedb13fbdb108 چکیده را اینجا مطالعه کنید]
# بررسی مبانی فقهی دفاع و مقاومت، علی قهرمان‌نیا مغانلو، کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ماکو، گروه حقوق، ۱۴۰۰ش. [https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/1ee4642d97b24d0c40a92950d8a642bf چکیده را اینجا مطالعه کنید]
# مفهوم شناسی مقاومت و تبیین ساحت‌های آن در فقه اسلامی،سید حنیف رضازاده، دکتری تخصصی، دانشگاه تهران، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، ۱۴۰۰ش.[https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/1f6e8a780d6c72acce42213355e17443 چکیده را اینجا مطالعه کنید]


 
===عربی===
 
==سایر منابع==
 
#نشست علمی، بررسی فقه مقاومت با تأکید بر دیدگاه امام شهید؛ از موضوع‌شناسی فرهنگی تا تربیت مقاومتی، ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ش. [https://riicj.com/news/9709/ متن نشست در سایت فقه معاصر]
نویسنده معتقد است که مسئله آلات لهو و موسیقی در قرآن به‌طور صریح مطرح نشده است و قرآن به‌طور کلی نسبت به این موضوع سکوت کرده و نسبت به نفع و ضرر آن چیزی بیان نکرده است در ادامه به آیه ۶ سوره لقمان استناد می‌کند و معتقد است کسانی که لهو الحدیث در آیه را به غنا مربوط می‌دارند شامل آلات موسیقی نمی‌دانند اما به باور نویسنده مفسران چنین مطلبی را نمی‌پذیرند و قلمرو وسیع‌تری را برای لهو الحدیث دانسته که شامل آلات لهو هم می‌شود حال اگر مفاد حکم عقل را با مفاد آیات قرآن نسبت سنجی کنیم در می‌یابیم که آنچه مستفاد از حکم عقل بود به آنچه مستفاد از آیه شریفه است یکسان می‌باشد آنچه که قرآن مطرح کرده همان حکم عقل است (ص۳۸-۴۳).
# نشست علمی، تأکید [[آیت‌الله سیدمجتبی نورمفیدی]] بر ضرورت بازخوانی فقه مقاومت در برابر تهدیدهای نوپدید، ۲۳ آذر ۱۴۰۴ش. [https://riicj.com/news/8235/ متن نشست در سایت فقه معاصر]
 
# سخنرانی آیت‌الله فاضل لنکرانی در نشست علمی جایگاه قاعده لاحرج و لاضرر در فقه مقاومت، ۱۷ آبان ۱۴۰۳ش.[https://fazellankarani.com/persian/news/26075/ متن بیانات را اینجا مطالعه کنید]
==دلالت روایات درباره ابزار لهوی==
# سخنرانی آیت‌الله فاضل لنکرانی در همایش فقه مقاومت،۵ آبان ۱۴۰۲ش. [https://fazellankarani.com/persian/lecture/25310/ متن بیانات را اینجا مطالعه کنید]
 
# سخنرانی آیت‌الله فاضل لنکرانی در همايش نظریه جهاد ذبّی و نسبت آن با فقه مقاومت در [[مرکز فقهی ائمه اطهار(عليهم السلام)]]، ۱۳ آذر ۱۳۹۸ش. [https://fazellankarani.com/persian/news/22466/ متن بیانات را اینجا مطالعه کنید]
به باور نویسنده، حکم آلات موسیقی در روایات به بیان‌های متفاوتی مطرح شده است. دسته‌ای از روایات، آثار و عوارض استفاده از معازف و آلات موسیقی را بیان می‌کند.
# اصول و مبانی «فقه مقاومت» از منظر آیت‌الله مکارم شیرازی، ۵ خرداد ۱۳۹۷ش. [https://makarem.ir/news/fa/News/Details/410251 متن را اینجا مطالعه کنید]
 
این روایات به حکم عقل اشاره دارند و مشتمل بر حکم شرعی نیستند، بلکه آثار اخلاقی و اجتماعی آلات موسیقی و استفاده از آن را مورد بررسی قرار می‌دهند.
 
در ادامه، نویسنده به بررسی پنج روایت همراه با تحلیل سندی آن‌ها می‌پردازد و در انتها به صورت کلی نتیجه‌گیری می‌کند که این دسته از روایات با نگاه عقلی که مطرح شده بود، سازگار هستند.
 
با این حال، سوالی که باقی می‌ماند این است که آیا روایاتی نداریم که اطلاق داشته باشند و بر حرمت هرگونه استفاده از آلات موسیقی در هر مجلسی دلالت کنند (ص۴۳-۵۱).
 
 
==بررسی روایات آلات لهو و موسیقی==
 
به باور نویسنده، روایات فراوانی در این زمینه به ما رسیده که برخی از آن‌ها تا ۴۰ مورد را شامل می‌شود. نویسنده این روایات را به دو دسته کلی دسته‌بندی می‌کند:
 
۱. دسته اول: 
روایاتی که موضوع ملاهی یعنی حکم آلات لهو را به صورت کلی در بر دارد. در این دسته، حکم بر عنوان ملاهی مترتب شده است.
 
۲ دسته دوم:
روایاتی که موضوع آن‌ها خصوص آلات موسیقی است، مانند ساز، نی و طبل. در این روایات، حکمی درباره آن آلات بیان شده است و سخنی از لهو در آن نیست (ص۵۳ -۶۲).
 
==توقف یا علاج تعارض روایات==
 
نویسنده پس از آنکه تعدادی از روایات را همراه با بحث سندی به عنوان نمونه ذکر می‌کند، می‌نویسد، در برابر اختلاف روایات، تعدادی از فقها اظهار نظر نکرده و برخی دیگر نیز برای ترجیح یک طرف نظر می‌دهند. به اعتقاد وی، به دلیل عدم اظهار نظر صریح و روشن از جانب فقها برای حل این اختلاف روایات، چند راه حل مطرح می‌شود.
 
===راه حل اول؛ تبیین بر اساس ذکر مثال===
به اعتقاد نویسنده تعدادی از روایات وجود دارند که بیان می‌کنند، ممنوعیت در آلات موسیقی به دلیل لهو بودن است. در نتیجه، این روایات می‌توانند به عنوان شاهدی برای جمع و رفع اختلاف بین دسته اول و دسته دوم روایات عمل کنند.
 
===راه حل دوم: انصراف روایات موسیقی===
به گفته نویسنده راه حل دوم را با عنوان انصراف به موضوع نگاه کنیم؛ یعنی استفاده از این آلات اساساً به موارد لهو و سرگرمی انصراف پیدا می‌کند. میرزا محمد تقی شیرازی این راه حل دوم را بیان کرده است (ص۶۲- ۶۹).
 
===راه حل سوم: عدم اطلاق در روایات موسیقی===
 
به باور نویسنده، اگر روایاتی که در آن‌ها نام موسیقی به کار رفته، دارای اطلاق باشند، استفاده از این آلات، چه لهوی و چه غیر لهوی، حرام است.  
 
نویسنده اعتقاد دارد که بیش از ۲۰ روایت در این زمینه وجود دارد که از اعتبار لازم برخوردار نیستند. او ۴ روایت را از لحاظ سند و دلالت مورد بررسی قرار می‌دهد و نتیجه می‌گیرد که این چهار روایت ذاتاً دارای اطلاق نیستند.
(ص۷۱-۸۶).
 
== نظریه حرمت موسیقی==
 
نویسنده برای روشن شدن ریشه اختلاف فقهی به نقل دو فتوای فقهی می‌پردازد:
 
الف) نظریه حرمت مطلق
طبق این نظر، هرگونه استفاده از ابزار موسیقی حرام تلقی می‌شود و تفاوتی ندارد که در چه مجلسی و همراه با چه اموری و در چه مقصدی باشد، خواه لهوی باشد یا غیر لهوی. مبنای این نظریه مبتنی است بر اینکه در روایات، اسم آلات موسیقی یا به صورت عام (معاذف) و یا به صورت خاص (طبل و نی) موضوع حکم قرار گرفته و حرمت مطلق به استفاده از این‌ها تعلق گرفته است.
 
ب) نظریه حرمت مشروط
طبق این نظریه، فقط موسیقی لهوی حرام است. مبنای این فتوا به شواهد موجود در روایات آلات موسیقی برمی‌گردد که نشان می‌دهد استفاده لهوی از این آلات ممنوع است.
 
در ادامه، نویسنده به ادله مبنای دوم (حرمت مشروط: موسیقی لهوی) بر اساس لغت، قرآن (آیه ۱۱ سوره جمعه)، روایات، فهم فقها، انصراف (انصراف آلات موسیقی در روایات به منافع غالب آن که لهو است) و حمل مطلق بر مقید می‌پردازد. نویسنده این نظریه انصراف را نمی‌پذیرد، چرا که معتقد است منفعت غالب این ابزار، زدن و نواختن وسایل موسیقی است و قصد از زدن دخالتی در آن ندارد.
به باور نویسنده، در حمل روایات مطلق بر مقید با تتبعی که در کلمات فقهای پیشین صورت گرفته، هیچ‌کس از فقها این راه‌حل را برای رفع اختلافات مطرح نکرده است. نویسنده در ادامه، روایات آلات موسیقی را به عنوان روایات مطلق ذکر می‌کند و در برابر، روایاتی از آلات موسیقی که به قید لهوی بودن ذکر شده‌اند را جزو روایات مقید می‌داند.
 
به اعتقاد نویسنده، این نحوه جمع بین روایات صحیح نیست و اشکالاتی به روایات مقید وجود دارد. اولین اشکال این است که روایت مقید، ۴ تا ۵ صفحه است و حدود ۳۰ تا ۴۰ مورد از محرمات فقهی، اخلاقی و اجتماعی را ذکر می‌کند که مجموعه آن، به عنوان یک جامعه منحط مشخص می‌شود. در نتیجه، به تک‌تک فقرات این روایت برای اثبات حرمت شرعی نمی‌توان استناد کرد.
 
اشکال دوم، عموم و خصوص من وجه بودن در روایت مقیده است. در اینجا که حکم به تقیید مطلق می‌شود، باید نسبت بین دو دلیل اطلاق و تقیید، عموم و خصوص مطلق باشد، در حالی که عموم و خصوص من وجه است.
 
اشکال سوم، مثبت بودن دو دلیل است؛ زیرا هر جا دو دلیل مثبت باشند، اطلاق و تقیید در مورد مثبتین جاری نیست (ص۸۷-۱۱۴).

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۶ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۳۱

فقه مقاومت

فقه مقاومت یکی از عناوین و شاخه های فقه مضاف در باب فقه سیاسی و فقه اجتماعی می‌باشد. اگرچه در گذشته در ابواب فقه سنتی در باب جهاد و امر به معروف می‌توان ردپایی از بحث دفاع و مقاومت دید ولی با توجه به موضوعات جدید جایگاه ویژه‌ای در فقه معاصر پیدا کرده است.

امروزه نظام سلطه و استکبار جهانی برای فشار و استعمار و استثمار هرچه بیشتر کشورهای اسلامی انواع و اقسام فشارهای سیاسی، نظامی، امنیتی، اقتصادی، رسانه ای، فرهنگی و... را بر آنها وارد کرده که به تناسب این گونه جنگ‌های ترکیبی و نامتقارن موضوعات مقاومت از جمله مقاومت سیاسی، نظامی، اقتصادی، فرهنگی و... شکل گرفته است که فقه مقاومت شامل همه آنهاست.

فقه مقاومت وظیفه دولت‌های اسلامی، آحاد مردم و جبهه های محور مقاومت در احکام وضعی و تکلیفی هر یک از این موضوعات فقه مقاومت و مسائل مرتبط با آن را در مواجهه با ظلم، استکبار، اشغالگری و هژمونی قدرت‌های سلطه‌گر تبیین می‌کند. از جمله ادله‌ای که در باب فقه مقاومت مطرح می‌شود به قاعده نفی سبیل، قاعده وجوب إعداد قوه (بازدارندگی)، قاعده وجوب دفاع عن حیاض اسلام، قاعده حرمت اعانه بر إثم، قاعده لاضرر و... می‌توان اشاره کرد.

برخی معاصرین مقاومت را به ۱.مقاومت فردی: دفاع از جان، مال و ناموس ۲.مقاومت جمعی: مقابله با حاکم ظالم و مستبد ۳.مقاومت جمعی: مقابل با اشغال و نفوذ بیگانگان کافر بر سرزمین‌های اسلامی، تقسیم کرده‌اند.

کتاب‌ها

فارسی

  1. فقه المقاومة(تقریرات درس خارج فقه آیت‌الله سیداحمد علم‌الهدی)، مرتضی فخارشاکری و سیدمهدی مرویان‌حسینی، مشهد، مدرسه علمیه عالی نواب، انتشارات صالحیه نواب، ۱۴۰۴ش. صفحات ابتدایی کتاب را اینجا مطالعه کنید
  2. پژوهشی تطبیقی در فقه مقاومت، آیت‌الله محمدمهدى آصفى به ترجمه علی کارشناس، قم، زمزم هدایت، ۱۳۹۵ش. متن کتاب در کتابخانه فقه معاصر

عربی

  1. فقه المقاومة دراسة مقارنة، احمد شفیعی‌نیا، تهران، معاونت فرهنگی مجمع جهانى تقریب مذاهب اسلامی، ۱۴۳۲ق. صفحات ابتدایی کتاب را اینجا مطالعه کنید
  2. المبانی الفقهیة للمقاومة(مقاومة الاحتلال)، محمد مهدی آصفی، نجف اشرف، مجمع اهل‌بیت علیهم‌ السلام، ۱۴۳۲ق. متن کتاب را اینجا مطالعه کنید
  3. فقه المقاومة المبانی الفقهیة للمقاومة(مقاومة الحکومات الظالمة)، محمدمهدى آصفى، مشهد، انتشارات آستان قدس رضوی(علیه السلام)، ۱۴۳۲ق. کتاب در کتابخانه مرکز نور
  4. فقه المقاومة دراسة فقهية مقارنة، محمدمهدى آصفى، تهران، معاونت فرهنگی مجمع جهانى تقریب مذاهب اسلامی، ۱۴۳۰ق. متن کتاب را اینجا مطالعه کنید

مقاله‌ها

فارسی

  1. شناسایی و بازخوانی مستندات «حق بر مقاومت» در پرتو تحلیل ادله و مستندات شرعی، محمد زبده و محمدرضا حسینی و سید امیرمحمد ابوترابی و علی محمدیان، فصلنامه علمی مطالعات بین رشته‌ای دانش‌راهبردی، سال پانزدهم، شماره ۵۹، تابستان،۱۴۰۴ش. متن مقاله را اینجا مطالعه کنید
  1. مبانی فقهی دفاع مشروع در مقاومت، مهدی بهرمند و نازی پورکریمی و سمانه کردستانی، فصلنامه تحقیقات کاربردی فقه و حقوق، سال ۴، شماره ۱، شماره ۵، بهار ۱۴۰۳ش. متن مقاله در کتابخانه فقه معاصر
  2. نسبت‌سنجی قاعده فقهی «لا‌ضرر» با نظریه مقاومت اسلامی، حسین آجورلو و علی قاسمی، فصلنامه علمی پژوهش‌های انقلاب اسلامی، دوره ۱۳، شماره ۲، شماره پیاپی ۴۹، تابستان ۱۴۰۳ش.متن مقاله را اینجا مطالعه کنید
  3. مبانی فقهی-حقوقی "حق بر مقاومت" و مبارزه با اشغالگر، محمد بشیر محمدی، سی و هشتمین کنفرانس بین المللی وحدت اسلامی، ۱۴۰۳ش. چکیده را اینجا مطالعه کنید
  4. تبیین مبانی فقهی مقاومت در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای، علی ملکی،دو فصلنامه پژوهش‌های سیاست اسلامی، سال ۱۱، شماره ۲۳‍‍، بهار و تابستان ۱۴۰۲ش.متن مقاله را اینجا مطالعه کنید
  5. بررسی تطبیقی مقاومت در فقه سیاسی شیعه و اهل سنت، مهدی جعفری پناه و صالحه ملبوبی، دو فصلنامه فقه حکومتی، سال ۸، شماره ۱۵، بهار و تابستان ۱۴۰۲ش. صفحات ابتدایی را اینجا مطالعه کنید
  6. مبانی فقهی نظریۀ مقاومت در روابط بین الملل با تأکید بر آراء و اندیشه‌های حضرت آیت‌الله خامنه‌ای(مدظله العالی)، محمدقیوم عرفانی و سیدمهدی محمدی، فصلنامۀ علمی پژوه نامه فقه و علوم اسلامی، دورۀ ۲، شمارۀ ۷، زمستان۱۴۰۲ش. متن مقاله را اینجا مطالعه کنید
  7. چیستی «راهبرد مقاومت» در اندیشه مقام معظم رهبری و تحلیل مبانی عقلی آن از منظر فقه سیاسی، مهدی درگاهی، فصلنامه حکومت اسلامی، سال ۲۸، شماره ۲، شماره ۱۰۸، تابستان۱۴۰۲ش. متن مقاله را اینجا مطالعه کنید
  8. فقه حکومتی و بسط گفتمان مقاومت فرهنگی، سید حنیف رضازاده و عابدین مومنی، فصلنامه پژوهش‌نامه فقه اجتماعی، سال ۱۱، شماره ۲۲، بهار و تابستان ۱۴۰۲ش. متن مقاله در کتابخانه فقه معاصر
  9. نگاهی به گستره مقاومت و حدود عقب نشینی از منظر فقه سیاسی، محمدرسول فخره وسیداحسان رفیعی علوی، دو فصلنامه علمی "پژوهش‌نامه فقه اجتماعی"، سال دهم، شماره ۲، بهار و تابستان ۱۴۰۱ش.متن مقاله را اینجا مطالعه کنید
  10. نظریۀ جهاد ذبّی در اندیشۀ آیت‌الله محمد‌‌‌‌جواد فاضل لنکرانی و نسبت آن با فقه مقاومت، محمد خسروی و سیدجواد حسینی خواه، مجله مطالعات فقه سیاست، شماره ۴ پاییز و زمستان ۱۴۰۱ش. متن مقاله را اینجا مطالعه کنید
  11. مقاومت در قرآن، سلمان نگهبان و رحیم ابوالحسینی، اندیشه تقریب، سال شانزدهم، شماره دوم، تابستان، ۱۳۹۹ش. متن مقاله را اینجا مطالعه کنید
  12. جایگاه اصل مقابله ‌به ‌مثل در مقاومت اسلامی، مهدی مقدادی داودی و سید جواد حسینی خواه، دو‌‌‌‌‌‌ فصلنامه فقه و اجتهاد، سال۷، شماره ۱۴، پاییز و زمستان ۱۳۹۹ش. متن مقاله را اینجا مطالعه کنید
  13. مبانی فقهی مقاومت از دیدگاه اهل سنّت، مولانا علی احمد سلامی، اندیشه تقریب، سال چهاردهم، شماره اول، بهار ۱۳۹۷ش. متن مقاله را اینجا مطالعه کنید
  14. مبانی فقهی دیپلماسی مقاومت در برابر تحریم‌ها در نظام جمهوری اسلامی ایران، حسین حاجی حسینی و محمد علی حسین زاده و احمد مرتاضی، فصلنامه پژوهش‌های انقلاب اسلامی، سال ۶، شماره ۲۲، پاییز ۱۳۹۶ش. متن مقاله در کتابخانه فقه معاصر
  15. خوانشی انتقادی از انگاره تعارض قاعده «لاضرر» با مقاومت اسلامی از نگاه قرآن کریم، حسین علی یوسف زاده، فصلنامه حکومت اسلامی، سال ۲۵، شماره ۳، شماره ۹۷، پاییز ۱۳۹۵ش. متن مقاله در پایگاه فقه معاصر
  16. مبانی فقهی مقاومت مسلحانه، آیت‌الله محمدمهدی آصفی و ترجمه محمد غروی نائینی، اندیشه تقریب، شماره ۱۹، تابستان ۱۳۸۸ش. متن مقاله را اینجا مطالعه کنید

عربی

  1. المبانی الفقهیة للمقاومة المسلحة، أسس و مبادی و مقومات، محمد مهدی آصفی، نشریه الثقلین، شماره ۶۲، تابستان ۱۴۳۰ق. صفحات ابتدایی مقاله را اینجا مطالعه کنید

پایان‌نامه‌ها

فارسی

  1. نسبت سنجی قاعده «لا ضرر» با نظریه مقاومت اسلامی، حسین آجورلو، کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده الهیات و ادیان، ۱۴۰۳ش. صفحات ابتدایی را اینجا مطالعه کنید
  2. تحلیل فقهی مقاومت اسلامی در جنگ های ترکیبی، محمدرسول فخره، کارشناسی ارشد، دانشگاه امام صادق علیه السلام، دانشکده الهیات، معارف اسلامی و ارشاد، ۱۴۰۲ش. چکیده را اینجا مطالعه کنید
  3. استلزامات فقهی نظریه مقاومت در روابط بین الملل، محمدقیوم عرفانی، دکتری تخصصی، جامعه المصطفی العالمیه، مجتمع آموزش عالی فقه - مدرسه عالی فقه تخصصی، ۱۴۰۱ش. چکیده را اینجا مطالعه کنید
  4. مشروعیت مقاومت در حقوق بین‌الملل و فقه اسلامی، حیدر محمد حسین الخزاعی، کارشناسی ارشد، دانشگاه ادیان و مذاهب، دانشکده حقوق، ۱۴۰۱ش. چکیده را اینجا مطالعه کنید
  5. مطالعه تطبیقی جهاد و مقاومت از منظر فقه امامیه و شافعی، حاجی رحیمی‌فرد، کارشناسی ارشد، دانشگاه پیام نور استان لرستان، مرکز پیام نور خرم‌آباد، ۱۴۰۱ش. چکیده را اینجا مطالعه کنید
  6. بررسی مبانی فقهی دفاع و مقاومت، علی قهرمان‌نیا مغانلو، کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ماکو، گروه حقوق، ۱۴۰۰ش. چکیده را اینجا مطالعه کنید
  7. مفهوم شناسی مقاومت و تبیین ساحت‌های آن در فقه اسلامی،سید حنیف رضازاده، دکتری تخصصی، دانشگاه تهران، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، ۱۴۰۰ش.چکیده را اینجا مطالعه کنید

عربی

سایر منابع

  1. نشست علمی، بررسی فقه مقاومت با تأکید بر دیدگاه امام شهید؛ از موضوع‌شناسی فرهنگی تا تربیت مقاومتی، ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ش. متن نشست در سایت فقه معاصر
  2. نشست علمی، تأکید آیت‌الله سیدمجتبی نورمفیدی بر ضرورت بازخوانی فقه مقاومت در برابر تهدیدهای نوپدید، ۲۳ آذر ۱۴۰۴ش. متن نشست در سایت فقه معاصر
  3. سخنرانی آیت‌الله فاضل لنکرانی در نشست علمی جایگاه قاعده لاحرج و لاضرر در فقه مقاومت، ۱۷ آبان ۱۴۰۳ش.متن بیانات را اینجا مطالعه کنید
  4. سخنرانی آیت‌الله فاضل لنکرانی در همایش فقه مقاومت،۵ آبان ۱۴۰۲ش. متن بیانات را اینجا مطالعه کنید
  5. سخنرانی آیت‌الله فاضل لنکرانی در همايش نظریه جهاد ذبّی و نسبت آن با فقه مقاومت در مرکز فقهی ائمه اطهار(عليهم السلام)، ۱۳ آذر ۱۳۹۸ش. متن بیانات را اینجا مطالعه کنید
  6. اصول و مبانی «فقه مقاومت» از منظر آیت‌الله مکارم شیرازی، ۵ خرداد ۱۳۹۷ش. متن را اینجا مطالعه کنید