مجسمهسازی (منابع مطالعاتی): تفاوت میان نسخهها
| (۱۱۸ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۹ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{منابع مطالعاتی}} | |||
[[مجسمهسازی]] از مسائل مبتلابه در جوامع امروزی است و احکام فقهی مربوط به آن در منابع فقهی، معمولاً در بخشهایی مانند نماز و مکاسب محرمه مطرح شده است. در فقه اسلامی، مجسمهسازی ابتدا بهصورت مستقل مطرح نبود و بعدها با گسترش کاربرد تندیسها، موضوع پژوهشهای جداگانه قرار گرفت. مجسمهسازی که از جمله موضوعات [[فقه هنر]] است، فقه معاصر را مواجه با پرسشهایی کرده است؛ آیا تفاوتی میان مجسمه کامل و نیمتنه در حکم فقهی وجود دارد؟ ساخت، نگهداری و خرید و فروش مجسمهها برای اهداف هنری، آموزشی یا تزئینی جایز است؟ ساخت مجسمه برای کودکان (عروسکهای شبهواقعی) چه حکمی دارد؟ آیا تفاوتی میان ساخت مجسمه سهبعدی و ساخت نقشبرجسته از نظر فقه وجود دارد؟ | |||
برخی پژوهشگران در فقه معاصر کوشیدهاند با تکیه بر متون روایی، سیر تاریخی فهم فقها، و تغییر کارکرد هنر در جهان امروز به این پرسشها پاسخ دهند. | |||
== کتابها == | == کتابها == | ||
===فارسی=== | ===فارسی=== | ||
# رساله مجسمهسازی در فقه شیعه: بحثی تحلیلی - استدلالی پیرامون مبانی فقهی هنر مجسمهسازی در اسلام، حجت ملکی، تهران، نشر آیین معنویت، ۱۳۹۷ش. [https:// | # رساله مجسمهسازی در فقه شیعه: بحثی تحلیلی - استدلالی پیرامون مبانی فقهی هنر مجسمهسازی در اسلام، حجت ملکی، تهران، نشر آیین معنویت، ۱۳۹۷ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-book/رساله-مجسمه-سازی-در-فقه-شیعه-بحثی-تحلیل/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | ||
# نقاشی و مجسمهسازی از نگاه شیعه، فهیمه یوسفی، قم، فهیمه یوسفی، ۱۳۹۷ش. | # نقاشی و مجسمهسازی از نگاه شیعه، فهیمه یوسفی، قم، فهیمه یوسفی، ۱۳۹۷ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-book/نقاشی-و-مجسمه-سازی-از-نگاه-شیعه/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | ||
# حکم فقهی مجسمهسازی و | # چهار رساله فقهی: رساله مجسمهسازی در فقه شیعه، رساله قضاوت زن در فقه شیعه، رساله جایگاه "مصلحت" در فقه، رساله حکم فقهی استفاده از سلاحهای کشتار جمعی، حجت ملکی، تهران، انتشارات آیین معنویت، ۱۳۹۷ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-book/چهار-رساله-فقهی-رساله-مجسمه-سازی-در-فقه/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | ||
# تصویر و مجسمهسازی در فقه | # [[حکم فقهی مجسمهسازی و نقاشی (کتاب)|حکم فقهی مجسمهسازی و نقاشی]]، صدیقه چالویی، تهران، انتشارات دانشگاه امام صادق(ع)، ۱۳۹۵ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-book/حکم-فقهی-مجسمه-سازی-و-نقاشی/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | ||
# بررسی فقهی نقاشی و مجسمهسازی، حسین میرزاخانی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، ۱۳۶۶ش. | # [[تصویر و مجسمهسازی در فقه شیعی (کتاب)|تصویر و مجسمهسازی در فقه شیعی]]، سید عباس سیدکریمی، قم، مدرسه اسلامی هنر، ۱۳۹۳ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-book/تصویر-و-مجسمه-سازی-در-فقه-شیعی/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | ||
# بررسی فقهی نقاشی و مجسمهسازی، حسین میرزاخانی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، ۱۳۶۶ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-book/بررسی-فقهی-نقاشی-و-مجسمه-سازی-فایل-منبع/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | |||
===عربی=== | ===عربی=== | ||
# حکم | # إرشاد الطالب إلى التعلیق على المکاسب، أنواع المکاسب المحرمة، (جلد۱، ص۱۲۰-۱۳۲)، میرزاجواد آقا تبریزی، قم، مطبع مهر، ۱۳۹۹ق / ۱۴۴۱ق. [https://digilib.feqhemoaser.com/arabic-book/%d8%a5%d8%b1%d8%b4%d8%a7%d8%af-%d8%a7%d9%84%d8%b7%d8%a7%d9%84%d8%a8-%d8%a5%d9%84%d9%89-%d8%a7%d9%84%d8%aa%d8%b9%d9%84%db%8c%d9%82-%d8%b9%d9%84%d9%89-%d8%a7%d9%84%d9%85%da%a9%d8%a7%d8%b3%d8%a8-%d9%81/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | ||
# المواهب فی تحریر أحکام المکاسب (ص۳۷۷-۴۱۴)، جعفر سبحانی تبریزی، قم، مؤسسه امام صادق(ع)، ۱۴۲۴ق. | # التصویر بین حاجة العصر و ضوابط الشریعة، محمد توفیق رمضان البوطی، دار الفارابی للمعارف، دمشق، ۱۴۲۷ق. [https://digilib.feqhemoaser.com/arabic-book/%d8%a7%d9%84%d8%aa%d8%b5%d9%88%db%8c%d8%b1-%d8%a8%db%8c%d9%86-%d8%ad%d8%a7%d8%ac%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d8%b9%d8%b5%d8%b1-%d9%88-%d8%b6%d9%88%d8%a7%d8%a8%d8%b7-%d8%a7%d9%84%d8%b4%d8%b1%db%8c%d8%b9%d8%a9/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | ||
# مصباح الفقاهه، البحث فی المکاسب المحرمة، انواع الاکتساب المحرم، (جلد۱، ص۲۲۰-۲۴۱)، ابوالقاسم خویی، به کوشش محمدعلی توحیدی، قم، مؤسسه انصاریان، ۱۴۱۷ق. | # حکم التصویر من منظور إسلامی، علی أحمد عبدالعال الطهطاوی، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۲۰۰۵م / ۱۴۲۵ق. [https://digilib.feqhemoaser.com/arabic-book/%d8%ad%da%a9%d9%85-%d8%a7%d9%84%d8%aa%d8%b5%d9%88%db%8c%d8%b1-%d9%85%d9%86-%d9%85%d9%86%d8%b8%d9%88%d8%b1-%d8%a5%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85%db%8c-%d9%81%d8%a7%db%8c%d9%84-%d9%85%d9%86%d8%a8%d8%b9-%d9%85/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | ||
# المواهب فی تحریر أحکام المکاسب (ص۳۷۷-۴۱۴)، جعفر سبحانی تبریزی، قم، مؤسسه امام صادق(ع)، ۱۴۲۴ق. [https://digilib.feqhemoaser.com/arabic-book/%d8%a7%d9%84%d9%85%d9%88%d8%a7%d9%87%d8%a8-%d9%81%db%8c-%d8%aa%d8%ad%d8%b1%db%8c%d8%b1-%d8%a3%d8%ad%da%a9%d8%a7%d9%85-%d8%a7%d9%84%d9%85%da%a9%d8%a7%d8%b3%d8%a8/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | |||
# المکاسب المحرمة، الاکتساب بما هو حرام فی نفسه (جلد ۱، ص۲۵۵-۲۹۸)، روحالله موسوی خمینی، قم، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى قدس سره، ۱۴۱۵ق. | # ثلاث رسائل فقهیه (بخش سوم)، محمد یزدی، قم، پیام مهدی، ۱۳۷۷ش/ ۱۴۱۸ق. [https://digilib.feqhemoaser.com/arabic-book/%d8%ab%d9%84%d8%a7%d8%ab-%d8%b1%d8%b3%d8%a7%d8%a6%d9%84-%d9%81%d9%82%d9%87%db%8c%d9%87-%d9%81%d8%a7%db%8c%d9%84-%d9%85%d9%86%d8%a8%d8%b9-%d9%85%d9%88%d8%ac%d9%88%d8%af-%d9%86%db%8c%d8%b3%d8%aa/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | ||
# دراسات فی مکاسب المحرمه، انواع الاکتساب المحرم، | # مصباح الفقاهه، البحث فی المکاسب المحرمة، انواع الاکتساب المحرم، (جلد۱، ص۲۲۰-۲۴۱)، ابوالقاسم خویی، به کوشش محمدعلی توحیدی، قم، مؤسسه انصاریان، ۱۴۱۷ق. [https://digilib.feqhemoaser.com/arabic-book/%d9%85%d8%b5%d8%a8%d8%a7%d8%ad-%d8%a7%d9%84%d9%81%d9%82%d8%a7%d9%87%d9%87-%d9%81%d8%a7%db%8c%d9%84-%d9%85%d9%86%d8%a8%d8%b9-%d9%85%d9%88%d8%ac%d9%88%d8%af-%d9%86%db%8c%d8%b3%d8%aa/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | ||
# فقه الصادق علیه السلام، کتاب المتاجر، المکاسب المحرمة (جلد | # المکاسب المحرمة، الاکتساب بما هو حرام فی نفسه (جلد ۱، ص۲۵۵-۲۹۸)، روحالله موسوی خمینی، قم، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى قدس سره، ۱۴۱۵ق. [https://digilib.feqhemoaser.com/arabic-book/%d8%a7%d9%84%d9%85%da%a9%d8%a7%d8%b3%d8%a8-%d8%a7%d9%84%d9%85%d8%ad%d8%b1%d9%85%d8%a9/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | ||
# حکم التصویر | # دراسات فی مکاسب المحرمه، انواع الاکتساب المحرم، الاکتساب بما هو حرام فی نفسه، (جلد دوم ص۵۴۱-۶۶۱)، حسینعلی منتظری، قم، نشر تفکر، ۱۴۱۵ق. [https://digilib.feqhemoaser.com/arabic-book/%d8%af%d8%b1%d8%a7%d8%b3%d8%a7%d8%aa-%d9%81%db%8c-%d8%a7%d9%84%d9%85%da%a9%d8%a7%d8%b3%d8%a8-%d8%a7%d9%84%d9%85%d8%ad%d8%b1%d9%85%d9%87-%d9%81%d8%a7%db%8c%d9%84-%d9%85%d9%86%d8%a8%d8%b9-%d9%85%d9%88/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | ||
# فلسفات اسلامیه، مشکلة التماثیل (ص۹۲۱-۹۲۲)، محمدجواد مغنیه، بیروت، دار و مکتبة الهلال و دار الجواد، ۱۹۹۳م/۱۴۱۳ق.[https://digilib.feqhemoaser.com/arabic-book/%d9%81%d9%84%d8%b3%d9%81%d8%a7%d8%aa-%d8%a7%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85%db%8c%d9%87-%d9%85%d8%b4%da%a9%d9%84%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d8%aa%d9%85%d8%a7%d8%ab%db%8c%d9%84/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | |||
# فقه الصادق علیه السلام، کتاب المتاجر، المکاسب المحرمة (جلد ۱۴ نگارش شده در ۱۳۹۸ق ، ص۲۱۸-۲۴۹)، سید صادق حسینی روحانی قمی، قم، دار الکتاب- مدرسه امام صادق علیه السلام، چاپ سوم، ۱۴۱۲ق. | |||
# حکم الإسلام فی التصویر، التصویر الفوتغرافی - الرسم بالید - التماثیل، محمدعلی صابونی، ۱۴۰۲ق. [https://digilib.feqhemoaser.com/arabic-book/%d8%ad%da%a9%d9%85-%d8%a7%d9%84%d8%a5%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85-%d9%81%db%8c-%d8%a7%d9%84%d8%aa%d8%b5%d9%88%db%8c%d8%b1%d8%8c-%d8%a7%d9%84%d8%aa%d8%b5%d9%88%db%8c%d8%b1-%d8%a7%d9%84%d9%81%d9%88%d8%aa/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | |||
== مقالهها == | == مقالهها == | ||
===فارسی=== | ===فارسی=== | ||
# بررسی فقهی ساخت مجسمه و ربات با رویکردی به نظر امام خمینی، داوود حسنپور، پژوهشنامه | # صورتپردازی؛ ادلهی تحریم و نقد آنها، عبدالرسول احمدیان، [[فصلنامه پژوهشهای فقه و حقوق اسلامی]]، سال شانزدهم، شماره ۶۱، پاییز ۱۳۹۹ش. [https://sanad.iau.ir/Journal/ijrj/Article/968063 مقاله را از اینجا بخوانید.] | ||
# نگاهداری یا از میان بردن آثار تاریخی با موضوعیت مجسمه و نقاشی از منظر فقهی و حقوقی، اردوان ارژنگ، سید احمد میرخلیلی، مهدی بیژنی، فصلنامه تاریخ | # بررسی فقهی ساخت مجسمه و ربات با رویکردی به نظر امام خمینی، داوود حسنپور، [[پژوهشنامه متین]]، شماره ۸۵، ۱۳۹۸ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-articles/%d8%a8%d8%b1%d8%b1%d8%b3%db%8c-%d9%81%d9%82%d9%87%db%8c-%d8%b3%d8%a7%d8%ae%d8%aa-%d9%85%d8%ac%d8%b3%d9%85%d9%87-%d9%88-%d8%b1%d8%a8%d8%a7%d8%aa-%d8%a8%d8%a7-%d8%b1%d9%88%db%8c%da%a9%d8%b1%d8%af%db%8c/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | ||
# موضوعات و ملاکات حکم در فقه هنر، محمدجواد فاضل لنکرانی، فصلنامه الهیات | # نگاهداری یا از میان بردن آثار تاریخی با موضوعیت مجسمه و نقاشی از منظر فقهی و حقوقی، اردوان ارژنگ، سید احمد میرخلیلی، مهدی بیژنی، [[فصلنامه تاریخ اسلام]]، شماره ۷۸، ۱۳۹۸ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-articles/%d9%86%da%af%d8%a7%d9%87%d8%af%d8%a7%d8%b1%db%8c-%db%8c%d8%a7-%d8%a7%d8%b2-%d9%85%db%8c%d8%a7%d9%86-%d8%a8%d8%b1%d8%af%d9%86-%d8%a2%d8%ab%d8%a7%d8%b1-%d8%aa%d8%a7%d8%b1%db%8c%d8%ae%db%8c/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | ||
# ذاتی و عرضی در احکام هنر بحثی روششناختی، سید مصطفی محقق داماد، هادی جهانگشای اباجلو، فصلنامه الهیات هنر، شماره ۷، ۱۳۹۵ش. [ | # موضوعات و ملاکات حکم در فقه هنر، محمدجواد فاضل لنکرانی، [[فصلنامه الهیات هنر]]، شماره ۱۰، ۱۳۹۷ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-articles/%d9%85%d9%88%d8%b6%d9%88%d8%b9%d8%a7%d8%aa-%d9%88-%d9%85%d9%84%d8%a7%da%a9%d8%a7%d8%aa-%d8%ad%da%a9%d9%85-%d8%af%d8%b1-%d9%81%d9%82%d9%87-%d9%87%d9%86%d8%b1/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | ||
# فقه هنر» در دو نگاه جامع و تعینات موردی، ابوالقاسم علیدوست، نشریه | # ذاتی و عرضی در احکام هنر بحثی روششناختی، سید مصطفی محقق داماد، هادی جهانگشای اباجلو، فصلنامه الهیات هنر، شماره ۷، ۱۳۹۵ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-articles/%d8%b0%d8%a7%d8%aa%db%8c-%d9%88-%d8%b9%d8%b1%d8%b6%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%d8%ad%da%a9%d8%a7%d9%85-%d9%87%d9%86%d8%b1-%d8%a8%d8%ad%d8%ab%db%8c-%d8%b1%d9%88%d8%b4%d8%b4%d9%86%d8%a7%d8%ae/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | ||
# نقد و بررسی دلیل اجماع بر حرمت مجسمهسازی، سید محمدرضا حسینی، نشریه پژوهشهای | # فقه هنر» در دو نگاه جامع و تعینات موردی، ابوالقاسم علیدوست، [[نشریه قبسات]]، شماره ۷۸، ۱۳۹۴ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-articles/%d9%81%d9%82%d9%87-%d9%87%d9%86%d8%b1-%d8%af%d8%b1-%d8%af%d9%88-%d9%86%da%af%d8%a7%d9%87-%d8%ac%d8%a7%d9%85%d8%b9-%d9%88-%d8%aa%d8%b9%db%8c%d9%86%d8%a7%d8%aa-%d9%85%d9%88%d8%b1%d8%af/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | ||
# تصویر سازی درآینه فقه، سید حسن عابدیاین کلخوران، مهری قاسمی، فصلنامه مطالعات فقهی و | # نقد و بررسی دلیل اجماع بر حرمت مجسمهسازی، سید محمدرضا حسینی، [[نشریه پژوهشهای فقهی]]، دوره ۱۱، شماره ۳، ۱۳۹۴ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-articles/%d9%86%d9%82%d8%af-%d9%88-%d8%a8%d8%b1%d8%b1%d8%b3%db%8c-%d8%af%d9%84%db%8c%d9%84-%d8%a7%d8%ac%d9%85%d8%a7%d8%b9-%d8%a8%d8%b1-%d8%ad%d8%b1%d9%85%d8%aa-%d9%85%d8%ac%d8%b3%d9%85%d9%87-%d8%b3%d8%a7%d8%b2/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | ||
# حکم نقاشی و مجسمه سازی از نگاه شریعت، سید محسن حرازی، فصلنامه فقه اهل | # تصویر سازی درآینه فقه، سید حسن عابدیاین کلخوران، مهری قاسمی، [[فصلنامه مطالعات فقهی و فلسفی]]، شماره ۱۸، ۱۳۹۳ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-articles/%d8%aa%d8%b5%d9%88%db%8c%d8%b1-%d8%b3%d8%a7%d8%b2%db%8c-%d8%af%d8%b1%d8%a2%db%8c%d9%86%d9%87-%d9%81%d9%82%d9%87/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | ||
# بررسی حکم فقهی مجسمهسازی، رضا الهامی، نشریه مقالات و | # حکم نقاشی و مجسمه سازی از نگاه شریعت، سید محسن حرازی، [[فصلنامه فقه اهل بیت]]، شماره ۱۶، ۱۳۸۸ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-articles/%d8%ad%da%a9%d9%85-%d9%86%d9%82%d8%a7%d8%b4%db%8c-%d9%88-%d9%85%d8%ac%d8%b3%d9%85%d9%87-%d8%b3%d8%a7%d8%b2%db%8c-%d8%a7%d8%b2-%d9%86%da%af%d8%a7%d9%87-%d8%b4%d8%b1%db%8c%d8%b9%d8%aa/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | ||
# نقاشی و مجسمه سازی در آینه فقه، محمدرضا جباران، مجله سروش | # بررسی حکم فقهی مجسمهسازی، رضا الهامی، [[نشریه مقالات و بررسیها]]، شماره ۷۲، ۱۳۸۱ش، [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-articles/%d8%a8%d8%b1%d8%b1%d8%b3%db%8c-%d8%ad%da%a9%d9%85-%d9%81%d9%82%d9%87%db%8c-%d9%85%d8%ac%d8%b3%d9%85%d9%87-%d8%b3%d8%a7%d8%b2%db%8c/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | ||
# فقه مجسمهسازی (قسمت اول)، سید محسن خرازی، مجله هنر | # نقاشی و مجسمه سازی در آینه فقه، محمدرضا جباران، [[مجله سروش اندیشه]]، شماره ۲، ۱۳۸۱ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-articles/%d9%86%d9%82%d8%a7%d8%b4%db%8c-%d9%88-%d9%85%d8%ac%d8%b3%d9%85%d9%87-%d8%b3%d8%a7%d8%b2%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d8%a2%db%8c%d9%86%d9%87-%d9%81%d9%82%d9%87/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | ||
# فقه مجسمهسازی (قسمت دوم)، سید محسن خرازی، مجله هنر دینی، شماره ۱، ۱۳۷۸ش [ | # فقه مجسمهسازی (قسمت اول)، سید محسن خرازی، [[مجله هنر دینی]]، پیش شماره ۱، ۱۳۷۸ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-articles/%d9%81%d9%82%d9%87-%d9%85%d8%ac%d8%b3%d9%85%d9%87-%d8%b3%d8%a7%d8%b2%db%8c-%d9%82%d8%b3%d9%85%d8%aa-%d8%a7%d9%88%d9%84/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | ||
# فقه مجسمهسازی (قسمت دوم)، سید محسن خرازی، مجله هنر دینی، شماره ۱، ۱۳۷۸ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-articles/%d9%81%d9%82%d9%87-%d9%85%d8%ac%d8%b3%d9%85%d9%87-%d8%b3%d8%a7%d8%b2%db%8c-%d9%82%d8%b3%d9%85%d8%aa-%d8%af%d9%88%d9%85/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | |||
# حرمت مجسمه سازى و نقاشى، بدون نویسنده، مجله | # حرمت مجسمه سازى و نقاشى، بدون نویسنده، [[فصلنامه فقه|مجله فقه]]، شماره ۴ و ۵، ۱۳۷۴ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-articles/%d8%ad%d8%b1%d9%85%d8%aa-%d9%85%d8%ac%d8%b3%d9%85%d9%87-%d8%b3%d8%a7%d8%b2%d9%89-%d9%88-%d9%86%d9%82%d8%a7%d8%b4%d9%89/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | ||
# دیدگاه دین درباره نقاشی و مجسمه سازی، عبدالمجید وافی، مترجم محمدحسین واثقی، مجله فقه، شماره ۴ و ۵، ۱۳۷۴ش. [https:// | # دیدگاه دین درباره نقاشی و مجسمه سازی، عبدالمجید وافی، مترجم محمدحسین واثقی، مجله فقه، شماره ۴ و ۵، ۱۳۷۴ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-articles/%d8%af%db%8c%d8%af%da%af%d8%a7%d9%87-%d8%af%db%8c%d9%86-%d8%af%d8%b1%d8%a8%d8%a7%d8%b1%d9%87-%d9%86%d9%82%d8%a7%d8%b4%db%8c-%d9%88-%d9%85%d8%ac%d8%b3%d9%85%d9%87-%d8%b3%d8%a7%d8%b2%db%8c/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | ||
# فقه و هنرهای تصویری و تجسمی، سید احمد حسینی، | # موضوع شناسى فقهى مجسمه و نقاشى، مجله فقه، شماره ۴ و ۵، ۱۳۷۴ش. [https://www.ensani.ir/fa/article/60117/%D9%85%D9%88%D8%B6%D9%88%D8%B9-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D9%89-%D9%81%D9%82%D9%87%D9%89-%D9%85%D8%AC%D8%B3%D9%85%D9%87-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%A7%D8%B4%D9%89 متن مقاله را از اینجا بخوانید.] | ||
# فقه و هنرهای تصویری و تجسمی، سید احمد حسینی، فصلنامه فقه، شماره ۴ و ۵، ۱۳۷۴ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-articles/%d9%81%d9%82%d9%87-%d9%88-%d9%87%d9%86%d8%b1%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%aa%d8%b5%d9%88%db%8c%d8%b1%db%8c-%d9%88-%d8%aa%d8%ac%d8%b3%d9%85%db%8c/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | |||
===عربی=== | ===عربی=== | ||
# الصور والتماثیل عند النصاری: حکمها، والرد علی مناصریها، حمود بن إبراهیم ابن السلامة، عربستان، مجلة العلوم الشرعیة، جامعة القصیم، | # التطور الحضاري وأثره في التحول الفقهي: حكم التماثيل نموذجاً، حسين سيد مجاهد حسن، مجلة دار الإفتاء المصرية، العدد ۵۷، مصر ۲۰۲۴م. [https://search.mandumah.com/Record/1507364 چکیده را از اینجا بخوانید.] | ||
# صنع التماثیل و الاتجار فیها و اقتناؤها فی فقه الاسلامی، هند الخولی، مجلة جامعة الدمشق للعلوم الاقتصادیة و القانونیة، | # علاقة الروبوتات الذكية بالتماثيل المنهي عنها في الشريعة الإسلامية: دراسة مقارنة، حكيم شوال، أبحاث الملتقى العلمي الدولي: الذكاء الاصطناعي وتطبيقاته في العلوم الإسلامية، الجزائر، ۲۰۲۴م. | ||
# إقامة الدلیل على تحریم الصور والتماثیل، معاویة محمد هیکل، مجلة التوحید، مصر، جماعة أنصار السنة المحمدیة، | # الصور والتماثیل عند النصاری: حکمها، والرد علی مناصریها، حمود بن إبراهیم ابن السلامة، عربستان، مجلة العلوم الشرعیة، جامعة القصیم، المجلد ۱۲، العدد ۲، ۱۴۴۰ق / ۲۰۱۸م. [https://digilib.feqhemoaser.com/arabic-articles/%d8%a7%d9%84%d8%b5%d9%88%d8%b1-%d9%88%d8%a7%d9%84%d8%aa%d9%85%d8%a7%d8%ab%db%8c%d9%84-%d8%b9%d9%86%d8%af-%d8%a7%d9%84%d9%86%d8%b5%d8%a7%d8%b1%db%8c-%d8%ad%da%a9%d9%85%d9%87%d8%a7%d8%8c-%d9%88%d8%a7/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | ||
# الأحکام الفقهیة للأعمال الفنیة الیدویة، محمد بن السید عبدالرزاق بن السید إبراهیم الطبطبائی، مجلة کلیة الدراسات الإسلامیة والعربیة للبنین | # صناعة التماثيل وأحكامها فى الشريعة الإسلامية ۲، كيلان خضير العزاوى، التربية الإسلامية، السنه ۴۱، العدد۳، العراق ۲۰۲۴م. | ||
# أسس الحکم الشرعی فی التصویر والتجسیم، عبدالحمید أحمد ابو سلیمان، مجلة إسلامیة المعرفة، المعهد العالمی للفکر الإسلامی، مکتب الأردن، | # صنع التماثیل و الاتجار فیها و اقتناؤها فی فقه الاسلامی، هند الخولی، مجلة جامعة الدمشق للعلوم الاقتصادیة و القانونیة، المجلد ۲۶، العدد ۱، ۲۰۱۰م. [https://digilib.feqhemoaser.com/arabic-articles/%d8%b5%d9%86%d8%b9-%d8%a7%d9%84%d8%aa%d9%85%d8%a7%d8%ab%db%8c%d9%84-%d9%88-%d8%a7%d9%84%d8%a7%d8%aa%d8%ac%d8%a7%d8%b1-%d9%81%db%8c%d9%87%d8%a7-%d9%88-%d8%a7%d9%82%d8%aa%d9%86%d8%a7%d8%a4%d9%87%d8%a7/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | ||
# حکم تصویر واتخاذ ما لا ظل له من ذوات الأرواح، حلمی عبدالهادی، فلسطین، مجلة جامعة النجاح للأبحاث - العلوم الإنسانیة، | # إقامة الدلیل على تحریم الصور والتماثیل، معاویة محمد هیکل، مجلة التوحید، مصر، جماعة أنصار السنة المحمدیة، السنة ۳۵، العدد ۴۱۲، ۱۴۲۷ق / ۲۰۰۶م. [https://digilib.feqhemoaser.com/arabic-articles/%d8%a5%d9%82%d8%a7%d9%85%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d8%af%d9%84%db%8c%d9%84-%d8%b9%d9%84%d9%89-%d8%aa%d8%ad%d8%b1%db%8c%d9%85-%d8%a7%d9%84%d8%b5%d9%88%d8%b1-%d9%88%d8%a7%d9%84%d8%aa%d9%85%d8%a7%d8%ab%db%8c/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | ||
# حکم التصویر المجسم ما لا روح له وما له روح فی الشریعة الإسلامیة، حلمی عبدالهادی، فلسطین، مجلة جامعة النجاح للأبحاث - العلوم الإنسانیة، | # الأحکام الفقهیة للأعمال الفنیة الیدویة، محمد بن السید عبدالرزاق بن السید إبراهیم الطبطبائی، مجلة کلیة الدراسات الإسلامیة والعربیة للبنین بالقاهرة، العدد ۲۳، ۱۴۲۶ق / ۲۰۰۵م. [https://digilib.feqhemoaser.com/arabic-articles/%d8%a7%d9%84%d8%a3%d8%ad%da%a9%d8%a7%d9%85-%d8%a7%d9%84%d9%81%d9%82%d9%87%db%8c%d8%a9-%d9%84%d9%84%d8%a3%d8%b9%d9%85%d8%a7%d9%84-%d8%a7%d9%84%d9%81%d9%86%db%8c%d8%a9-%d8%a7%d9%84%db%8c%d8%af%d9%88/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | ||
# حکم الصور | # أسس الحکم الشرعی فی التصویر والتجسیم، عبدالحمید أحمد ابو سلیمان، مجلة إسلامیة المعرفة، المعهد العالمی للفکر الإسلامی، مکتب الأردن، المجلد ۱۰، العدد ۴۰، ۱۴۲۶ق / ۲۰۰۵م. [https://digilib.feqhemoaser.com/arabic-articles/%d8%a3%d8%b3%d8%b3-%d8%a7%d9%84%d8%ad%da%a9%d9%85-%d8%a7%d9%84%d8%b4%d8%b1%d8%b9%db%8c-%d9%81%db%8c-%d8%a7%d9%84%d8%aa%d8%b5%d9%88%db%8c%d8%b1-%d9%88%d8%a7%d9%84%d8%aa%d8%ac%d8%b3%db%8c%d9%85/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | ||
# التبصیر بتحریم أنواع التصویر، صالح بن فوزان العبدالله، عربستان، مجلة کلیة أصول الدین، جامعة الإمام محمد بن سعود الإسلامیة، | # حکم تصویر واتخاذ ما لا ظل له من ذوات الأرواح، حلمی عبدالهادی، فلسطین، مجلة جامعة النجاح للأبحاث - العلوم الإنسانیة، المجلد۱۳، العدد ۲، ۱۹۹۹م. [https://digilib.feqhemoaser.com/arabic-articles/%d8%ad%da%a9%d9%85-%d8%aa%d8%b5%d9%88%db%8c%d8%b1-%d9%88%d8%a7%d8%aa%d8%ae%d8%a7%d8%b0-%d9%85%d8%a7-%d9%84%d8%a7-%d8%b8%d9%84-%d9%84%d9%87-%d9%85%d9%86-%d8%b0%d9%88%d8%a7%d8%aa-%d8%a7%d9%84%d8%a3/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | ||
# حکم الصورة فی الإسلام، محمد عبده هاشم، اردن، مجلة هدی الإسلام، وزارة الأوقاف والشئون والمقدسات الإسلامیة، | # حکم التصویر المجسم ما لا روح له وما له روح فی الشریعة الإسلامیة، حلمی عبدالهادی، فلسطین، مجلة جامعة النجاح للأبحاث - العلوم الإنسانیة، المجلد۱۳، العدد ۱، ۱۹۹۹م. [https://digilib.feqhemoaser.com/arabic-articles/%d8%ad%da%a9%d9%85-%d8%a7%d9%84%d8%aa%d8%b5%d9%88%db%8c%d8%b1-%d8%a7%d9%84%d9%85%d8%ac%d8%b3%d9%85-%d9%85%d8%a7-%d9%84%d8%a7-%d8%b1%d9%88%d8%ad-%d9%84%d9%87-%d9%88%d9%85%d8%a7-%d9%84%d9%87-%d8%b1/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | ||
# رأی الدین فی الصور والتماثیل، عبدالمجید وافی، مصر، مجلة رسالة الإسلام، دار التقریب بین المذاهب الاسلامیة، | # حکم الصور و التماثیل: عودة إلى وثنیة نصب التماثیل، أحمد محمد شاکر، مجلة التوحید، مصر، جماعة أنصار السنة المحمدیة، السنه ۲۱، العدد ۵، ۱۴۱۳ق / ۱۹۹۲م. [https://digilib.feqhemoaser.com/arabic-articles/%d8%ad%da%a9%d9%85-%d8%a7%d9%84%d8%b5%d9%88%d8%b1-%d9%88%d8%a7%d9%84%d8%aa%d9%85%d8%a7%d8%ab%db%8c%d9%84-%d8%b9%d9%88%d8%af%d8%a9-%d8%a5%d9%84%d9%89-%d9%88%d8%ab%d9%86%db%8c%d8%a9-%d9%86%d8%b5%d8%a8/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | ||
# التصویر فی الإسلام، إبراهیم القطان، اردن، مجلة افکار، وزارة الثقافة، العدد ۵۶، ۱۹۸۲م. [https://digilib.feqhemoaser.com/arabic-articles/%d8%a7%d9%84%d8%aa%d8%b5%d9%88%db%8c%d8%b1-%d9%81%db%8c-%d8%a7%d9%84%d8%a5%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85-%d9%81%d8%a7%db%8c%d9%84-%d9%85%d9%86%d8%a8%d8%b9-%d9%85%d9%88%d8%ac%d9%88%d8%af-%d9%86%db%8c%d8%b3/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | |||
# التبصیر بتحریم أنواع التصویر، صالح بن فوزان العبدالله، عربستان، مجلة کلیة أصول الدین، جامعة الإمام محمد بن سعود الإسلامیة، العدد ۲، ۱۹۸۰م. [https://digilib.feqhemoaser.com/arabic-articles/%d8%a7%d9%84%d8%aa%d8%a8%d8%b5%db%8c%d8%b1-%d8%a8%d8%aa%d8%ad%d8%b1%db%8c%d9%85-%d8%a3%d9%86%d9%88%d8%a7%d8%b9-%d8%a7%d9%84%d8%aa%d8%b5%d9%88%db%8c%d8%b1-%d9%81%d8%a7%db%8c%d9%84-%d9%85%d9%86%d8%a8/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | |||
# حکم الصورة فی الإسلام، محمد عبده هاشم، اردن، مجلة هدی الإسلام، وزارة الأوقاف والشئون والمقدسات الإسلامیة، المجلد ۲۲، العدد ۵ و ۶، ۱۳۹۸ق / ۱۹۷۷م. [https://digilib.feqhemoaser.com/arabic-articles/%d8%ad%da%a9%d9%85-%d8%a7%d9%84%d8%b5%d9%88%d8%b1%d8%a9-%d9%81%db%8c-%d8%a7%d9%84%d8%a5%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85-%d9%81%d8%a7%db%8c%d9%84-%d9%85%d9%86%d8%a8%d8%b9-%d9%85%d9%88%d8%ac%d9%88%d8%af-%d9%86/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | |||
# رأی الدین فی الصور والتماثیل، عبدالمجید وافی، مصر، مجلة رسالة الإسلام، دار التقریب بین المذاهب الاسلامیة، العدد ۵۱-۵۲، ۱۳۸۱ق / ۱۹۶۱م. [https://digilib.feqhemoaser.com/arabic-articles/%d8%b1%d8%a3%db%8c-%d8%a7%d9%84%d8%af%db%8c%d9%86-%d9%81%db%8c-%d8%a7%d9%84%d8%b5%d9%88%d8%b1-%d9%88%d8%a7%d9%84%d8%aa%d9%85%d8%a7%d8%ab%db%8c%d9%84/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | |||
== پایاننامهها == | == پایاننامهها == | ||
# بررسی تطبیقی فتاوای سه تن از علماء معاصر در باب تصویر و مجسمه سازی، زهرا نصرالهزاده خراسانی، | === فارسی === | ||
# تندیس و نگاره در فقه اسلام با محوریت آراء امام خمینی (س)، معصومه گودرزی، پایاننامه کارشناسی | # بررسی تطبیقی فتاوای سه تن از علماء معاصر در باب تصویر و مجسمه سازی، زهرا نصرالهزاده خراسانی، کارشناسی ارشد، دانشگاه قرآن و حدیث، پردیس تهران، ۱۳۹۵ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-thesis/%d8%a8%d8%b1%d8%b1%d8%b3%db%8c-%d8%aa%d8%b7%d8%a8%db%8c%d9%82%db%8c-%d9%81%d8%aa%d8%a7%d9%88%d8%a7%db%8c-%d8%b3%d9%87-%d8%aa%d9%86-%d8%a7%d8%b2-%d8%b9%d9%84%d9%85%d8%a7%d8%a1-%d9%85%d8%b9%d8%a7%d8%b5/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | ||
# تصویرگری و مجسمهسازی در فقه امامیه، مبارکه بنی اسدزاده، پایاننامه کارشناسی | # بررسی فقهی و حقوقی مجسمه سازی، فاطمه علیپور، کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد دامغان، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، ۱۳۹۵ش. [https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/405b56275bb89981f4d5d6155ca7041b چکیده را از اینجا بخوانید.] | ||
# احکام فقهی مجسمه سازی، محمداصغر رضایی، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه المصطفی، دانشکده الهیات، ۱۳۸۶ش. [https:// | # تندیس و نگاره در فقه اسلام با محوریت آراء امام خمینی(س)، معصومه گودرزی، پایاننامه کارشناسی ارشد، پژوهشکده امام خمینی (ره) و انقلاب اسلامی، ۱۳۹۱ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-thesis/%d8%aa%d9%86%d8%af%db%8c%d8%b3-%d9%88-%d9%86%da%af%d8%a7%d8%b1%d9%87-%d8%af%d8%b1-%d9%81%d9%82%d9%87-%d8%a7%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85-%d8%a8%d8%a7-%d9%85%d8%ad%d9%88%d8%b1%db%8c%d8%aa-%d8%a2%d8%b1%d8%a7/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | ||
# بررسی فقهی | # تصویرگری و مجسمهسازی در فقه امامیه، مبارکه بنی اسدزاده، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه الزهرا (س)، دانشکده الهیات، ۱۳۸۹ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-thesis/%d8%aa%d8%b5%d9%88%db%8c%d8%b1%da%af%d8%b1%db%8c-%d9%88-%d9%85%d8%ac%d8%b3%d9%85%d9%87-%d8%b3%d8%a7%d8%b2%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d9%81%d9%82%d9%87-%d8%a7%d9%85%d8%a7%d9%85%db%8c%d9%87/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | ||
# احکام فقهی مجسمه سازی، محمداصغر رضایی، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه المصطفی، دانشکده الهیات، ۱۳۸۶ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-thesis/%d8%a7%d8%ad%da%a9%d8%a7%d9%85-%d9%81%d9%82%d9%87%db%8c-%d9%85%d8%ac%d8%b3%d9%85%d9%87-%d8%b3%d8%a7%d8%b2%db%8c/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | |||
# بررسی فقهی موسیقی، تصویر و مجسمه سازی در مذاهب خمسه اسلامی، جواد قلی نژاد للردی، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه قم، دانشکده علوم انسانی، ۱۳۸۰ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-thesis/%d8%a8%d8%b1%d8%b1%d8%b3%db%8c-%d9%81%d9%82%d9%87%db%8c-%d9%85%d9%88%d8%b3%db%8c%d9%82%db%8c%d8%8c-%d8%aa%d8%b5%d9%88%db%8c%d8%b1-%d9%88-%d9%85%d8%ac%d8%b3%d9%85%d9%87-%d8%b3%d8%a7%d8%b2%db%8c-%d8%af/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | |||
# بررسی حکم فقهی صورت و تمثیل (مجسمه و نقاشی) در فقه امامیه، احمد دهقانی فیروزآبادی، کارشناسی ارشد، دانشگاه امام صادق علیه السلام، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، ۱۳۷۹ش. [https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/ead9785f164622887f62402222a5b20d متن پایاننامه را از اینجا بخوانید.] | |||
===عربی=== | === عربی === | ||
# مواجهة الإسلام للوثنیة و أثر ذلک على فن النحت و التصویر، حسن محمد الفاتح قریب الله، پایاننامه کارشناسی ارشد در جامعة أم درمان الإسلامیة (سودان)، کلیة أصول الدین، ۱۹۸۵م. | # أحکام التصویر فی الفقه الإسلامی، محمد بن أحمد بن علی واصل، پایاننامه کارشناسی ارشد در جامعة الإمام محمد بن سعود الإسلامیة، عربستان، ریاض، ۱۴۱۷ق / ۱۹۹۶م. [https://digilib.feqhemoaser.com/arabic-thesis/%d8%a3%d8%ad%da%a9%d8%a7%d9%85-%d8%a7%d9%84%d8%aa%d8%b5%d9%88%db%8c%d8%b1-%d9%81%db%8c-%d8%a7%d9%84%d9%81%d9%82%d9%87-%d8%a7%d9%84%d8%a5%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85%db%8c/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | ||
# | # مواجهة الإسلام للوثنیة و أثر ذلک على فن النحت و التصویر، حسن محمد الفاتح قریب الله، پایاننامه کارشناسی ارشد در جامعة أم درمان الإسلامیة (سودان)، کلیة أصول الدین، ۱۹۸۵م. [https://digilib.feqhemoaser.com/arabic-thesis/%d9%85%d9%88%d8%a7%d8%ac%d9%87%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d8%a5%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85-%d9%84%d9%84%d9%88%d8%ab%d9%86%db%8c%d8%a9-%d9%88-%d8%a3%d8%ab%d8%b1-%d8%b0%d9%84%da%a9-%d8%b9%d9%84%d9%89-%d9%81%d9%86/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | ||
=== سایر زبانها === | |||
# ترجمه و تحقیق بخش تصویرگری و مجسمه سازی واخذ اجرت بر واجبات داد و ستد وانواع بت از کتاب دائره المعارف فقه مقارن نوشته آیت الله العظمی ناصر مکارم شیرازی دام ظله به زبان اردو، سید کاظم عباس رضوی، کارشناسی ارشد، جامعه المصطفی العالمیه، مجتمع آموزش عالی فقه - مدرسه عالی فقه تخصصی، ۱۳۹۹ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-thesis/%d8%aa%d8%b1%d8%ac%d9%85%d9%87-%d9%88-%d8%aa%d8%ad%d9%82%db%8c%d9%82-%d8%a8%d8%ae%d8%b4-%d8%aa%d8%b5%d9%88%db%8c%d8%b1%da%af%d8%b1%db%8c-%d9%88-%d9%85%d8%ac%d8%b3%d9%85%d9%87-%d8%b3%d8%a7%d8%b2%db%8c/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | |||
== سایر منابع == | == سایر منابع == | ||
# نقاشی و مجسمهسازی در آینه فقه، محرم آتش افروز، یادداشت در سایت وسائل، ۱۳۹۶. [ | |||
=== فارسی === | |||
# بررسی فقهی حکم مجسمهسازی در اسلام، سید محسن رضوی اصل، نخستین کنگره بین المللی جامع حقوق، ۱۳۹۴ش. [https:// | # نقاشی و مجسمهسازی در آینه فقه، محرم آتش افروز، یادداشت در سایت وسائل، ۱۳۹۶. [https://digilib.feqhemoaser.com/nr/%d9%86%d9%82%d8%a7%d8%b4%db%8c-%d9%88-%d9%85%d8%ac%d8%b3%d9%85%d9%87-%d8%b3%d8%a7%d8%b2%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d8%a2%db%8c%d9%86%d9%87-%d9%81%d9%82%d9%87/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | ||
# مباح بودن مجسمهسازی در اسلام در عصر حاضر، سید سلمان صفوی، یادداشت در روزنامه اعتماد، شماره ۲۳۶۱، ۱۶ فروردین ۱۳۹۱. [https:// | # بررسی فقهی حکم مجسمهسازی در اسلام، سید محسن رضوی اصل، نخستین کنگره بین المللی جامع حقوق، ۱۳۹۴ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-articles/%d8%a8%d8%b1%d8%b1%d8%b3%db%8c-%d9%81%d9%82%d9%87%db%8c-%d8%ad%da%a9%d9%85-%d9%85%d8%ac%d8%b3%d9%85%d9%87-%d8%b3%d8%a7%d8%b2%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85-%d9%81%d8%a7%db%8c%d9%84/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | ||
# فنّ النّحت وأحکامه، محمدحسین فضل الله، یادداشت در سایت الولاء. [ | # مباح بودن مجسمهسازی در اسلام در عصر حاضر، سید سلمان صفوی، یادداشت در روزنامه اعتماد، شماره ۲۳۶۱، ۱۶ فروردین ۱۳۹۱. [https://digilib.feqhemoaser.com/nr/%d9%85%d8%a8%d8%a7%d8%ad-%d8%a8%d9%88%d8%af%d9%86-%d9%85%d8%ac%d8%b3%d9%85%d9%87-%d8%b3%d8%a7%d8%b2%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85-%d8%af%d8%b1-%d8%b9%d8%b5%d8%b1-%d8%ad%d8%a7%d8%b6/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | ||
# النحت والتماثیل، بدون نویسنده، یادداشت مندرج در سایت الدلیل الفقهی. [https:// | # دلیل حرمت نگهداری مجسمه و نقاشی و رد آن، حیدری فسایی، [https://darsgoftar.net/mbook/12/616 سلسله جلسات درس مکاسب محرمه] | ||
=== عربی === | |||
# تحريم التماثيل، صيانةً لجناب التوحيد ودفع الشبهات المعاصرة، محمد بن ابراهیم السعیدی، سلف للبحوث و الدراسات. ۲۰۲۶م. [https://salafcenter.org/5772/ متن یادداشت را از اینجا بخوانید.] | |||
# حکم التصویر وصنع الصور والتماثیل واتخاذها، فتاوى الشیخ محمد رشید رضا، مندرج در سایت موسوعة الفتاوی، تاریخ نشر ۲۰۱۷م. [https://digilib.feqhemoaser.com/nr/%d8%ad%da%a9%d9%85-%d8%a7%d9%84%d8%aa%d8%b5%d9%88%db%8c%d8%b1-%d9%88%d8%b5%d9%86%d8%b9-%d8%a7%d9%84%d8%b5%d9%88%d8%b1-%d9%88%d8%a7%d9%84%d8%aa%d9%85%d8%a7%d8%ab%db%8c%d9%84-%d9%88%d8%a7%d8%aa%d8%ae/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | |||
# فنّ النّحت وأحکامه، محمدحسین فضل الله، یادداشت در سایت الولاء. [https://digilib.feqhemoaser.com/nr/%d9%81%d9%86%d9%91-%d8%a7%d9%84%d9%86%d9%91%d8%ad%d8%aa-%d9%88%d8%a3%d8%ad%da%a9%d8%a7%d9%85%d9%87/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | |||
# النحت والتماثیل، بدون نویسنده، یادداشت مندرج در سایت الدلیل الفقهی. [https://digilib.feqhemoaser.com/nr/%d8%a7%d9%84%d9%86%d8%ad%d8%aa-%d9%88%d8%a7%d9%84%d8%aa%d9%85%d8%a7%d8%ab%db%8c%d9%84-%d9%81%d8%a7%db%8c%d9%84-%d9%85%d9%86%d8%a8%d8%b9-%d9%85%d9%88%d8%ac%d9%88%d8%af-%d9%86%db%8c%d8%b3%d8%aa/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر] | |||
# التماثيل: أنواعها حكمها وعلة تحريمها، رجب ابوملح محمد، بوابه الاستشارات الکترونیه، [https://istsharat.net/ar/consultations/%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%AB%D9%8A%D9%84-%D8%A3%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B9%D9%87%D8%A7-%D8%AD%D9%83%D9%85%D9%87%D8%A7-%D9%88%D8%B9%D9%84%D8%A9-%D8%AA%D8%AD%D8%B1%D9%8A%D9%85%D9%87%D8%A7 متن یادداشت را در اینجا بخوانید.] | |||
# اختلف العلماء في حكم رسم صور ذوات الأرواح بحيث يكون الرسم للجسم كاملًا، احمد سالم، [https://ahmedsalem.net/ar/fragments/01jvfqbkz697dbfyg0ftm239p2 متن یادداشت را از اینجا بخوانید.] | |||
# احکام التفاصیل فی احکام التماثیل، ۱۴۳۱ق. [https://drmalo.com/wp-content/uploads/2022/02/bh_ihkam-tafsil-ahkam-tamathil.pdf متن یادداشت را از اینجا بخوانید.] | |||
[[رده:بروزرسانی ۱۴۰۴]] | |||
[[رده:مدخلهای ۱۴۰۰]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۱۷ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۱۲
مجسمهسازی از مسائل مبتلابه در جوامع امروزی است و احکام فقهی مربوط به آن در منابع فقهی، معمولاً در بخشهایی مانند نماز و مکاسب محرمه مطرح شده است. در فقه اسلامی، مجسمهسازی ابتدا بهصورت مستقل مطرح نبود و بعدها با گسترش کاربرد تندیسها، موضوع پژوهشهای جداگانه قرار گرفت. مجسمهسازی که از جمله موضوعات فقه هنر است، فقه معاصر را مواجه با پرسشهایی کرده است؛ آیا تفاوتی میان مجسمه کامل و نیمتنه در حکم فقهی وجود دارد؟ ساخت، نگهداری و خرید و فروش مجسمهها برای اهداف هنری، آموزشی یا تزئینی جایز است؟ ساخت مجسمه برای کودکان (عروسکهای شبهواقعی) چه حکمی دارد؟ آیا تفاوتی میان ساخت مجسمه سهبعدی و ساخت نقشبرجسته از نظر فقه وجود دارد؟
برخی پژوهشگران در فقه معاصر کوشیدهاند با تکیه بر متون روایی، سیر تاریخی فهم فقها، و تغییر کارکرد هنر در جهان امروز به این پرسشها پاسخ دهند.
کتابها
فارسی
- رساله مجسمهسازی در فقه شیعه: بحثی تحلیلی - استدلالی پیرامون مبانی فقهی هنر مجسمهسازی در اسلام، حجت ملکی، تهران، نشر آیین معنویت، ۱۳۹۷ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- نقاشی و مجسمهسازی از نگاه شیعه، فهیمه یوسفی، قم، فهیمه یوسفی، ۱۳۹۷ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- چهار رساله فقهی: رساله مجسمهسازی در فقه شیعه، رساله قضاوت زن در فقه شیعه، رساله جایگاه "مصلحت" در فقه، رساله حکم فقهی استفاده از سلاحهای کشتار جمعی، حجت ملکی، تهران، انتشارات آیین معنویت، ۱۳۹۷ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- حکم فقهی مجسمهسازی و نقاشی، صدیقه چالویی، تهران، انتشارات دانشگاه امام صادق(ع)، ۱۳۹۵ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- تصویر و مجسمهسازی در فقه شیعی، سید عباس سیدکریمی، قم، مدرسه اسلامی هنر، ۱۳۹۳ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- بررسی فقهی نقاشی و مجسمهسازی، حسین میرزاخانی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، ۱۳۶۶ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
عربی
- إرشاد الطالب إلى التعلیق على المکاسب، أنواع المکاسب المحرمة، (جلد۱، ص۱۲۰-۱۳۲)، میرزاجواد آقا تبریزی، قم، مطبع مهر، ۱۳۹۹ق / ۱۴۴۱ق. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- التصویر بین حاجة العصر و ضوابط الشریعة، محمد توفیق رمضان البوطی، دار الفارابی للمعارف، دمشق، ۱۴۲۷ق. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- حکم التصویر من منظور إسلامی، علی أحمد عبدالعال الطهطاوی، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۲۰۰۵م / ۱۴۲۵ق. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- المواهب فی تحریر أحکام المکاسب (ص۳۷۷-۴۱۴)، جعفر سبحانی تبریزی، قم، مؤسسه امام صادق(ع)، ۱۴۲۴ق. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- ثلاث رسائل فقهیه (بخش سوم)، محمد یزدی، قم، پیام مهدی، ۱۳۷۷ش/ ۱۴۱۸ق. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- مصباح الفقاهه، البحث فی المکاسب المحرمة، انواع الاکتساب المحرم، (جلد۱، ص۲۲۰-۲۴۱)، ابوالقاسم خویی، به کوشش محمدعلی توحیدی، قم، مؤسسه انصاریان، ۱۴۱۷ق. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- المکاسب المحرمة، الاکتساب بما هو حرام فی نفسه (جلد ۱، ص۲۵۵-۲۹۸)، روحالله موسوی خمینی، قم، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى قدس سره، ۱۴۱۵ق. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- دراسات فی مکاسب المحرمه، انواع الاکتساب المحرم، الاکتساب بما هو حرام فی نفسه، (جلد دوم ص۵۴۱-۶۶۱)، حسینعلی منتظری، قم، نشر تفکر، ۱۴۱۵ق. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- فلسفات اسلامیه، مشکلة التماثیل (ص۹۲۱-۹۲۲)، محمدجواد مغنیه، بیروت، دار و مکتبة الهلال و دار الجواد، ۱۹۹۳م/۱۴۱۳ق.کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- فقه الصادق علیه السلام، کتاب المتاجر، المکاسب المحرمة (جلد ۱۴ نگارش شده در ۱۳۹۸ق ، ص۲۱۸-۲۴۹)، سید صادق حسینی روحانی قمی، قم، دار الکتاب- مدرسه امام صادق علیه السلام، چاپ سوم، ۱۴۱۲ق.
- حکم الإسلام فی التصویر، التصویر الفوتغرافی - الرسم بالید - التماثیل، محمدعلی صابونی، ۱۴۰۲ق. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
مقالهها
فارسی
- صورتپردازی؛ ادلهی تحریم و نقد آنها، عبدالرسول احمدیان، فصلنامه پژوهشهای فقه و حقوق اسلامی، سال شانزدهم، شماره ۶۱، پاییز ۱۳۹۹ش. مقاله را از اینجا بخوانید.
- بررسی فقهی ساخت مجسمه و ربات با رویکردی به نظر امام خمینی، داوود حسنپور، پژوهشنامه متین، شماره ۸۵، ۱۳۹۸ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- نگاهداری یا از میان بردن آثار تاریخی با موضوعیت مجسمه و نقاشی از منظر فقهی و حقوقی، اردوان ارژنگ، سید احمد میرخلیلی، مهدی بیژنی، فصلنامه تاریخ اسلام، شماره ۷۸، ۱۳۹۸ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- موضوعات و ملاکات حکم در فقه هنر، محمدجواد فاضل لنکرانی، فصلنامه الهیات هنر، شماره ۱۰، ۱۳۹۷ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- ذاتی و عرضی در احکام هنر بحثی روششناختی، سید مصطفی محقق داماد، هادی جهانگشای اباجلو، فصلنامه الهیات هنر، شماره ۷، ۱۳۹۵ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- فقه هنر» در دو نگاه جامع و تعینات موردی، ابوالقاسم علیدوست، نشریه قبسات، شماره ۷۸، ۱۳۹۴ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- نقد و بررسی دلیل اجماع بر حرمت مجسمهسازی، سید محمدرضا حسینی، نشریه پژوهشهای فقهی، دوره ۱۱، شماره ۳، ۱۳۹۴ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- تصویر سازی درآینه فقه، سید حسن عابدیاین کلخوران، مهری قاسمی، فصلنامه مطالعات فقهی و فلسفی، شماره ۱۸، ۱۳۹۳ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- حکم نقاشی و مجسمه سازی از نگاه شریعت، سید محسن حرازی، فصلنامه فقه اهل بیت، شماره ۱۶، ۱۳۸۸ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- بررسی حکم فقهی مجسمهسازی، رضا الهامی، نشریه مقالات و بررسیها، شماره ۷۲، ۱۳۸۱ش، کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- نقاشی و مجسمه سازی در آینه فقه، محمدرضا جباران، مجله سروش اندیشه، شماره ۲، ۱۳۸۱ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- فقه مجسمهسازی (قسمت اول)، سید محسن خرازی، مجله هنر دینی، پیش شماره ۱، ۱۳۷۸ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- فقه مجسمهسازی (قسمت دوم)، سید محسن خرازی، مجله هنر دینی، شماره ۱، ۱۳۷۸ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- حرمت مجسمه سازى و نقاشى، بدون نویسنده، مجله فقه، شماره ۴ و ۵، ۱۳۷۴ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- دیدگاه دین درباره نقاشی و مجسمه سازی، عبدالمجید وافی، مترجم محمدحسین واثقی، مجله فقه، شماره ۴ و ۵، ۱۳۷۴ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- موضوع شناسى فقهى مجسمه و نقاشى، مجله فقه، شماره ۴ و ۵، ۱۳۷۴ش. متن مقاله را از اینجا بخوانید.
- فقه و هنرهای تصویری و تجسمی، سید احمد حسینی، فصلنامه فقه، شماره ۴ و ۵، ۱۳۷۴ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
عربی
- التطور الحضاري وأثره في التحول الفقهي: حكم التماثيل نموذجاً، حسين سيد مجاهد حسن، مجلة دار الإفتاء المصرية، العدد ۵۷، مصر ۲۰۲۴م. چکیده را از اینجا بخوانید.
- علاقة الروبوتات الذكية بالتماثيل المنهي عنها في الشريعة الإسلامية: دراسة مقارنة، حكيم شوال، أبحاث الملتقى العلمي الدولي: الذكاء الاصطناعي وتطبيقاته في العلوم الإسلامية، الجزائر، ۲۰۲۴م.
- الصور والتماثیل عند النصاری: حکمها، والرد علی مناصریها، حمود بن إبراهیم ابن السلامة، عربستان، مجلة العلوم الشرعیة، جامعة القصیم، المجلد ۱۲، العدد ۲، ۱۴۴۰ق / ۲۰۱۸م. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- صناعة التماثيل وأحكامها فى الشريعة الإسلامية ۲، كيلان خضير العزاوى، التربية الإسلامية، السنه ۴۱، العدد۳، العراق ۲۰۲۴م.
- صنع التماثیل و الاتجار فیها و اقتناؤها فی فقه الاسلامی، هند الخولی، مجلة جامعة الدمشق للعلوم الاقتصادیة و القانونیة، المجلد ۲۶، العدد ۱، ۲۰۱۰م. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- إقامة الدلیل على تحریم الصور والتماثیل، معاویة محمد هیکل، مجلة التوحید، مصر، جماعة أنصار السنة المحمدیة، السنة ۳۵، العدد ۴۱۲، ۱۴۲۷ق / ۲۰۰۶م. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- الأحکام الفقهیة للأعمال الفنیة الیدویة، محمد بن السید عبدالرزاق بن السید إبراهیم الطبطبائی، مجلة کلیة الدراسات الإسلامیة والعربیة للبنین بالقاهرة، العدد ۲۳، ۱۴۲۶ق / ۲۰۰۵م. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- أسس الحکم الشرعی فی التصویر والتجسیم، عبدالحمید أحمد ابو سلیمان، مجلة إسلامیة المعرفة، المعهد العالمی للفکر الإسلامی، مکتب الأردن، المجلد ۱۰، العدد ۴۰، ۱۴۲۶ق / ۲۰۰۵م. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- حکم تصویر واتخاذ ما لا ظل له من ذوات الأرواح، حلمی عبدالهادی، فلسطین، مجلة جامعة النجاح للأبحاث - العلوم الإنسانیة، المجلد۱۳، العدد ۲، ۱۹۹۹م. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- حکم التصویر المجسم ما لا روح له وما له روح فی الشریعة الإسلامیة، حلمی عبدالهادی، فلسطین، مجلة جامعة النجاح للأبحاث - العلوم الإنسانیة، المجلد۱۳، العدد ۱، ۱۹۹۹م. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- حکم الصور و التماثیل: عودة إلى وثنیة نصب التماثیل، أحمد محمد شاکر، مجلة التوحید، مصر، جماعة أنصار السنة المحمدیة، السنه ۲۱، العدد ۵، ۱۴۱۳ق / ۱۹۹۲م. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- التصویر فی الإسلام، إبراهیم القطان، اردن، مجلة افکار، وزارة الثقافة، العدد ۵۶، ۱۹۸۲م. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- التبصیر بتحریم أنواع التصویر، صالح بن فوزان العبدالله، عربستان، مجلة کلیة أصول الدین، جامعة الإمام محمد بن سعود الإسلامیة، العدد ۲، ۱۹۸۰م. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- حکم الصورة فی الإسلام، محمد عبده هاشم، اردن، مجلة هدی الإسلام، وزارة الأوقاف والشئون والمقدسات الإسلامیة، المجلد ۲۲، العدد ۵ و ۶، ۱۳۹۸ق / ۱۹۷۷م. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- رأی الدین فی الصور والتماثیل، عبدالمجید وافی، مصر، مجلة رسالة الإسلام، دار التقریب بین المذاهب الاسلامیة، العدد ۵۱-۵۲، ۱۳۸۱ق / ۱۹۶۱م. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
پایاننامهها
فارسی
- بررسی تطبیقی فتاوای سه تن از علماء معاصر در باب تصویر و مجسمه سازی، زهرا نصرالهزاده خراسانی، کارشناسی ارشد، دانشگاه قرآن و حدیث، پردیس تهران، ۱۳۹۵ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- بررسی فقهی و حقوقی مجسمه سازی، فاطمه علیپور، کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد دامغان، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، ۱۳۹۵ش. چکیده را از اینجا بخوانید.
- تندیس و نگاره در فقه اسلام با محوریت آراء امام خمینی(س)، معصومه گودرزی، پایاننامه کارشناسی ارشد، پژوهشکده امام خمینی (ره) و انقلاب اسلامی، ۱۳۹۱ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- تصویرگری و مجسمهسازی در فقه امامیه، مبارکه بنی اسدزاده، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه الزهرا (س)، دانشکده الهیات، ۱۳۸۹ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- احکام فقهی مجسمه سازی، محمداصغر رضایی، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه المصطفی، دانشکده الهیات، ۱۳۸۶ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- بررسی فقهی موسیقی، تصویر و مجسمه سازی در مذاهب خمسه اسلامی، جواد قلی نژاد للردی، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه قم، دانشکده علوم انسانی، ۱۳۸۰ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- بررسی حکم فقهی صورت و تمثیل (مجسمه و نقاشی) در فقه امامیه، احمد دهقانی فیروزآبادی، کارشناسی ارشد، دانشگاه امام صادق علیه السلام، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، ۱۳۷۹ش. متن پایاننامه را از اینجا بخوانید.
عربی
- أحکام التصویر فی الفقه الإسلامی، محمد بن أحمد بن علی واصل، پایاننامه کارشناسی ارشد در جامعة الإمام محمد بن سعود الإسلامیة، عربستان، ریاض، ۱۴۱۷ق / ۱۹۹۶م. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- مواجهة الإسلام للوثنیة و أثر ذلک على فن النحت و التصویر، حسن محمد الفاتح قریب الله، پایاننامه کارشناسی ارشد در جامعة أم درمان الإسلامیة (سودان)، کلیة أصول الدین، ۱۹۸۵م. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
سایر زبانها
- ترجمه و تحقیق بخش تصویرگری و مجسمه سازی واخذ اجرت بر واجبات داد و ستد وانواع بت از کتاب دائره المعارف فقه مقارن نوشته آیت الله العظمی ناصر مکارم شیرازی دام ظله به زبان اردو، سید کاظم عباس رضوی، کارشناسی ارشد، جامعه المصطفی العالمیه، مجتمع آموزش عالی فقه - مدرسه عالی فقه تخصصی، ۱۳۹۹ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
سایر منابع
فارسی
- نقاشی و مجسمهسازی در آینه فقه، محرم آتش افروز، یادداشت در سایت وسائل، ۱۳۹۶. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- بررسی فقهی حکم مجسمهسازی در اسلام، سید محسن رضوی اصل، نخستین کنگره بین المللی جامع حقوق، ۱۳۹۴ش. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- مباح بودن مجسمهسازی در اسلام در عصر حاضر، سید سلمان صفوی، یادداشت در روزنامه اعتماد، شماره ۲۳۶۱، ۱۶ فروردین ۱۳۹۱. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- دلیل حرمت نگهداری مجسمه و نقاشی و رد آن، حیدری فسایی، سلسله جلسات درس مکاسب محرمه
عربی
- تحريم التماثيل، صيانةً لجناب التوحيد ودفع الشبهات المعاصرة، محمد بن ابراهیم السعیدی، سلف للبحوث و الدراسات. ۲۰۲۶م. متن یادداشت را از اینجا بخوانید.
- حکم التصویر وصنع الصور والتماثیل واتخاذها، فتاوى الشیخ محمد رشید رضا، مندرج در سایت موسوعة الفتاوی، تاریخ نشر ۲۰۱۷م. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- فنّ النّحت وأحکامه، محمدحسین فضل الله، یادداشت در سایت الولاء. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- النحت والتماثیل، بدون نویسنده، یادداشت مندرج در سایت الدلیل الفقهی. کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر
- التماثيل: أنواعها حكمها وعلة تحريمها، رجب ابوملح محمد، بوابه الاستشارات الکترونیه، متن یادداشت را در اینجا بخوانید.
- اختلف العلماء في حكم رسم صور ذوات الأرواح بحيث يكون الرسم للجسم كاملًا، احمد سالم، متن یادداشت را از اینجا بخوانید.
- احکام التفاصیل فی احکام التماثیل، ۱۴۳۱ق. متن یادداشت را از اینجا بخوانید.