تحزب و حکمرانی حزبی (منابع مطالعاتی): تفاوت میان نسخه‌ها

Yasfirozi (بحث | مشارکت‌ها)
Salehi (بحث | مشارکت‌ها)
 
(۸ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد)
خط ۲: خط ۲:
[[حزب]] جمعیتی سازمان‌یافته در درون یک نظام سیاسی است که عقیده‌ای مشترک دارند و برای به دست آوردن و به کارگیری قدرت سیاسی در اجرای دیدگاه‌ها و اهداف خود با یکدیگر متحد می‌شوند. احزاب سیاسی امروزه در نقش رابط بین مردم و حاکمیت، اهمیت بالایی در حکمرانی پیدا کرده‌اند و از حکمرانی حزبی به عنوان روشی موفق در امر حکومت‌داری نام برده می‌شود؛ به همین دلیل مسأله حزب در پژوهش‌های دینی و فقهی به عنوان مسئله‌ای نوظهور وارد شده و بسیاری از پژوهشگران فقهی به بررسی آن پرداخته‌اند.   
[[حزب]] جمعیتی سازمان‌یافته در درون یک نظام سیاسی است که عقیده‌ای مشترک دارند و برای به دست آوردن و به کارگیری قدرت سیاسی در اجرای دیدگاه‌ها و اهداف خود با یکدیگر متحد می‌شوند. احزاب سیاسی امروزه در نقش رابط بین مردم و حاکمیت، اهمیت بالایی در حکمرانی پیدا کرده‌اند و از حکمرانی حزبی به عنوان روشی موفق در امر حکومت‌داری نام برده می‌شود؛ به همین دلیل مسأله حزب در پژوهش‌های دینی و فقهی به عنوان مسئله‌ای نوظهور وارد شده و بسیاری از پژوهشگران فقهی به بررسی آن پرداخته‌اند.   


درباره مسأله تحزب و حکمرانی حزبی پرسش اساسی این است که: تحزب در میان آموزه‌های اسلامی از چه جایگاهی برخوردار است؟ و با چه نوع رویکرد دینی و فقهی و براساس کدام ادله می‌توان مبانی فقهی تحزب را به شکلی منسجم و متوازن مطرح کرد؟ پژوهشگران فقهی دو رویکرد فقهی در قبال مسأله حزب اتخاذ کرده‌اند؛ برخی با رویکردی سلبی به دلیل خاستگاه غیردینی حزب، معتقد به عدم امکان استخراج مبانی فقهی برای ایجاد حزب و حکمرانی حزبی هستند و در مقابل دیگر اندیشمندان دینی با استناد به وجود واژه حزب در قرآن و کارویژه‌های مثبت احزاب سیاسی و همچنین تلقی آن به عنوان مصداق امر به معروف و نهی از منکر یا مقدمه واجب، امکان استنباط مبانی تحزب را پذیرفته‌اند.
درباره مسأله تحزب و حکمرانی حزبی پرسش اساسی این است که: تحزب در میان آموزه‌های اسلامی از چه جایگاهی برخوردار است؟ با چه نوع رویکرد دینی و فقهی و براساس کدام ادله می‌توان مبانی فقهی تحزب را به شکلی منسجم و متوازن مطرح کرد؟ بر اساس کدام یک از آموزه‌های فقهی می‌توان حکمرانی حزبی را موضوع‌شناسی و از کدام آموزه‌ها می‌توان احکام آن را استخراج کرد؟


در این مقاله لیستی از منابع فقهی مرتبط با تحزب و حکمرانی حزبی از جمله کتاب‌ها، مقالات، پایان‌نامه‌ها و نشست‌های علمی که از منظر فقه معاصر به این مسئله پرداخته‌اند، جمع‌آوری شده است.
پژوهشگران فقهی دو رویکرد فقهی در قبال مسأله حزب اتخاذ کرده‌اند؛ برخی با رویکردی سلبی به دلیل خاستگاه غیردینی حزب، معتقد به عدم امکان استخراج مبانی فقهی برای ایجاد حزب و حکمرانی حزبی هستند و در مقابل دیگر اندیشمندان دینی با استناد به وجود واژه حزب در قرآن و کارویژه‌های مثبت احزاب سیاسی و همچنین تلقی آن به عنوان مصداق امر به معروف و نهی از منکر یا مقدمه واجب، امکان استنباط مبانی تحزب را پذیرفته‌اند.  


==کتاب‌ها==
==کتاب‌ها==
خط ۳۴: خط ۳۴:
==مقالات==
==مقالات==
===فارسی===
===فارسی===
# ویژگی‌ها و شاخص‌های احزاب سیاسی در فقه اسلامی، عبدالحق حبیبی صالحی، مجله دیوان (افغانستان)، جلد ۳، شماره ۲، ۱۴۰۱ش. [https://diwan.com.af/index.php/disrj/article/view/49/46 متن مقاله را از اینجا بخوانید]
# امکان‌سنجی تحزب در جمهوری اسلامی ایران، ولی‌محمد احمدوند و رضا خراسانی، [[فصلنامه سیاست متعالیه]]، شماره ۱۷، ۱۳۹۶ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-articles/%d8%a7%d9%85%da%a9%d8%a7%d9%86%d8%b3%d9%86%d8%ac%db%8c-%d8%aa%d8%ad%d8%b2%d8%a8-%d8%af%d8%b1-%d8%ac%d9%85%d9%87%d9%88%d8%b1%db%8c-%d8%a7%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85%db%8c-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر]
# امکان‌سنجی تحزب در جمهوری اسلامی ایران، ولی‌محمد احمدوند و رضا خراسانی، [[فصلنامه سیاست متعالیه]]، شماره ۱۷، ۱۳۹۶ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-articles/%d8%a7%d9%85%da%a9%d8%a7%d9%86%d8%b3%d9%86%d8%ac%db%8c-%d8%aa%d8%ad%d8%b2%d8%a8-%d8%af%d8%b1-%d8%ac%d9%85%d9%87%d9%88%d8%b1%db%8c-%d8%a7%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85%db%8c-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر]
# درآمدی بر مبانی فقهی تحزب، مهدی فرنیان و سمیرا فرخ منش، فصلنامه ره‌آورد پژوهش‌های سیاسی، شماره ۱و۲، ۱۳۹۵ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-articles/%d8%af%d8%b1%d8%a2%d9%85%d8%af%db%8c-%d8%a8%d8%b1-%d9%85%d8%a8%d8%a7%d9%86%db%8c-%d9%81%d9%82%d9%87%db%8c-%d8%aa%d8%ad%d8%b2%d8%a8/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر]
# درآمدی بر مبانی فقهی تحزب، مهدی فرنیان و سمیرا فرخ منش، فصلنامه ره‌آورد پژوهش‌های سیاسی، شماره ۱و۲، ۱۳۹۵ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-articles/%d8%af%d8%b1%d8%a2%d9%85%d8%af%db%8c-%d8%a8%d8%b1-%d9%85%d8%a8%d8%a7%d9%86%db%8c-%d9%81%d9%82%d9%87%db%8c-%d8%aa%d8%ad%d8%b2%d8%a8/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر]
خط ۵۵: خط ۵۶:
# نشاة الاحزاب السیاسیة فی الاسلام، نورالدین حاروش، حوليات جامعة الجزائر، شماره ۲۴، ۲۰۱۳م. [https://digilib.feqhemoaser.com/arabic-articles/%d9%86%d8%b4%d8%a7%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d8%a7%d8%ad%d8%b2%d8%a7%d8%a8-%d8%a7%d9%84%d8%b3%db%8c%d8%a7%d8%b3%db%8c%d8%a9-%d9%81%db%8c-%d8%a7%d9%84%d8%a7%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر]
# نشاة الاحزاب السیاسیة فی الاسلام، نورالدین حاروش، حوليات جامعة الجزائر، شماره ۲۴، ۲۰۱۳م. [https://digilib.feqhemoaser.com/arabic-articles/%d9%86%d8%b4%d8%a7%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d8%a7%d8%ad%d8%b2%d8%a7%d8%a8-%d8%a7%d9%84%d8%b3%db%8c%d8%a7%d8%b3%db%8c%d8%a9-%d9%81%db%8c-%d8%a7%d9%84%d8%a7%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر]
# مشروعیة الأحزاب فی ضوء الإسلام، نسیم الرضوی، مجلة الرأی الآخر، شماره ۴۷، ۲۰۰۰م. [https://digilib.feqhemoaser.com/nr/%d9%85%d8%b4%d8%b1%d9%88%d8%b9%db%8c%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d8%a3%d8%ad%d8%b2%d8%a7%d8%a8-%d9%81%db%8c-%d8%b6%d9%88%d8%a1-%d8%a7%d9%84%d8%a5%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر]
# مشروعیة الأحزاب فی ضوء الإسلام، نسیم الرضوی، مجلة الرأی الآخر، شماره ۴۷، ۲۰۰۰م. [https://digilib.feqhemoaser.com/nr/%d9%85%d8%b4%d8%b1%d9%88%d8%b9%db%8c%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d8%a3%d8%ad%d8%b2%d8%a7%d8%a8-%d9%81%db%8c-%d8%b6%d9%88%d8%a1-%d8%a7%d9%84%d8%a5%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر]
==پایان‌نامه==
==پایان‌نامه==
===فارسی===
===فارسی===
خط ۶۵: خط ۶۵:
# تحزب، محدوده و کارکرد التزام به خرد ‌جمعی در قرآن و سنت، مهدی قدرتی، دانشگاه قم، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، ۱۳۹۱ش.
# تحزب، محدوده و کارکرد التزام به خرد ‌جمعی در قرآن و سنت، مهدی قدرتی، دانشگاه قم، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، ۱۳۹۱ش.
# ارزیابی جایگاه احزاب در فقه سیاسی شیعه بررسی موردی حزب جمهوری اسلامی، حمیدرضا اسماعیلی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم پایه، دانشگاه آزاد اسلامی ‌واحد شاهرود، ۱۳۹۱ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-thesis/%d8%a7%d8%b1%d8%b2%db%8c%d8%a7%d8%a8%db%8c-%d8%ac%d8%a7%db%8c%da%af%d8%a7%d9%87-%d8%a7%d8%ad%d8%b2%d8%a7%d8%a8-%d8%af%d8%b1-%d9%81%d9%82%d9%87-%d8%b3%db%8c%d8%a7%d8%b3%db%8c-%d8%b4%db%8c%d8%b9%d9%87/ متن کامل را در کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر بخوانید]
# ارزیابی جایگاه احزاب در فقه سیاسی شیعه بررسی موردی حزب جمهوری اسلامی، حمیدرضا اسماعیلی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم پایه، دانشگاه آزاد اسلامی ‌واحد شاهرود، ۱۳۹۱ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-thesis/%d8%a7%d8%b1%d8%b2%db%8c%d8%a7%d8%a8%db%8c-%d8%ac%d8%a7%db%8c%da%af%d8%a7%d9%87-%d8%a7%d8%ad%d8%b2%d8%a7%d8%a8-%d8%af%d8%b1-%d9%81%d9%82%d9%87-%d8%b3%db%8c%d8%a7%d8%b3%db%8c-%d8%b4%db%8c%d8%b9%d9%87/ متن کامل را در کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر بخوانید]
# بررسی مبانی نظام حزبی و فقه سیاسی شیعه، زینب آسوده سرشوری، پردیس فارابی، دانشگاه تهران، ۱۳۹۱ش.
# بررسی مبانی نظام حزبی و فقه سیاسی شیعه، زینب آسوده سرشوری، پردیس فارابی، دانشگاه تهران، ۱۳۹۱ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-thesis/%d8%a8%d8%b1%d8%b1%d8%b3%db%8c-%d9%85%d8%a8%d8%a7%d9%86%db%8c-%d9%86%d8%b8%d8%a7%d9%85-%d8%ad%d8%b2%d8%a8%db%8c-%d8%af%d8%b1-%d9%81%d9%82%d9%87-%d8%b3%db%8c%d8%a7%d8%b3%db%8c-%d8%b4%db%8c%d8%b9%d9%87/ صفحات ابتدایی را در کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر بخوانید]
# احزاب سیاسی از دیدگاه امام خمینی(ره)، علی بخشعلی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، ۱۳۸۱ش.
# احزاب سیاسی از دیدگاه امام خمینی(ره)، علی بخشعلی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، ۱۳۸۱ش.[https://digilib.feqhemoaser.com/?post_type=tnc_col_279_item&p=1704369 صفحات ابتدایی را در کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر بخوانید]
# جایگاه تحزب در اندیشه سیاسی شیعه (با تأکید بر اندیشه سیاسی امام خمینی (ره))، علی‌رضا بی‌نیاز، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام، ۱۳۸۰ش.
# جایگاه تحزب در اندیشه سیاسی شیعه (با تأکید بر اندیشه سیاسی امام خمینی (ره))، علی‌رضا بی‌نیاز، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام، ۱۳۸۰ش.[https://digilib.feqhemoaser.com/?post_type=tnc_col_279_item&p=1704398 صفحات ابتدایی را در کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر بخوانید]


===عربی===
===عربی===
# مفهوم العمل الحزبي في الإسلام: دراسة دعوية تحليلية، أيوب علي عبدالله الزلمي، رساله دکتری در جامعة أم درمان الاسلامية، كلية الدعوة الاسلامية، ۲۰۱۷م.[https://digilib.feqhemoaser.com/arabic-thesis/%d9%85%d9%81%d9%87%d9%88%d9%85-%d8%a7%d9%84%d8%b9%d9%85%d9%84-%d8%a7%d9%84%d8%ad%d8%b2%d8%a8%d9%8a-%d9%81%d9%8a-%d8%a7%d9%84%d8%a5%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85-%d8%af%d8%b1%d8%a7%d8%b3%d8%a9-%d8%af%d8%b9/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر]
# مفهوم العمل الحزبي في الإسلام: دراسة دعوية تحليلية، أيوب علي عبدالله الزلمي، رساله دکتری در جامعة أم درمان الاسلامية، كلية الدعوة الاسلامية، ۲۰۱۷م.[https://digilib.feqhemoaser.com/arabic-thesis/%d9%85%d9%81%d9%87%d9%88%d9%85-%d8%a7%d9%84%d8%b9%d9%85%d9%84-%d8%a7%d9%84%d8%ad%d8%b2%d8%a8%d9%8a-%d9%81%d9%8a-%d8%a7%d9%84%d8%a5%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85-%d8%af%d8%b1%d8%a7%d8%b3%d8%a9-%d8%af%d8%b9/ چکیده را در کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر بخوانید]
# حكم إقامة الأحزاب في الإسلام، يوسف عطية حسن كليبي، پایان‌نامه کارشناسی ارشد در فلسطین، جامعة النجاح الوطنية، كلية الدراسات العليا، ۲۰۱۱م.[https://digilib.feqhemoaser.com/arabic-thesis/%d8%ad%d9%83%d9%85-%d8%a5%d9%82%d8%a7%d9%85%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d8%a3%d8%ad%d8%b2%d8%a7%d8%a8-%d9%81%d9%8a-%d8%a7%d9%84%d8%a5%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85-%d9%81%d8%a7%db%8c%d9%84-%d9%85%d9%86%d8%a8%d8%b9/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر]
# حكم إقامة الأحزاب في الإسلام، يوسف عطية حسن كليبي، پایان‌نامه کارشناسی ارشد در فلسطین، جامعة النجاح الوطنية، كلية الدراسات العليا، ۲۰۱۱م.
# مشروعية الاحزاب السياسية في الاسلام، عبدالحميد فهمي عبدالحميد الجعبة، پایان‌نامه کارشناسی ارشد در فلسطین، جامعة القدس، كلية الدراسات العليا، ۲۰۰۲م.[https://digilib.feqhemoaser.com/arabic-thesis/%d9%85%d8%b4%d8%b1%d9%88%d8%b9%d9%8a%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d8%a7%d8%ad%d8%b2%d8%a7%d8%a8-%d8%a7%d9%84%d8%b3%d9%8a%d8%a7%d8%b3%d9%8a%d8%a9-%d9%81%d9%8a-%d8%a7%d9%84%d8%a7%d8%b3%d9%84%d8%a7%d9%85-%d9%81/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر]
# مشروعية الاحزاب السياسية في الاسلام، عبدالحميد فهمي عبدالحميد الجعبة، پایان‌نامه کارشناسی ارشد در فلسطین، جامعة القدس، كلية الدراسات العليا، ۲۰۰۲م.


==سایر منابع==
==سایر منابع==
خط ۸۶: خط ۸۶:


{{منابع مطالعاتی فقه سیاسی}}
{{منابع مطالعاتی فقه سیاسی}}
[[رده:مدخل‌های ۱۴۰۰]]