سید روح‌الله موسوی خمینی: تفاوت میان نسخه‌ها

| نام = [[سید روح‌الله موسوی خمینی]]

| مرگ = ۱۳۶۸ش

| جایگاه = مرجع تقلید، رهبر جمهوری اسلامی ایران

| ملیت = ایران

| آثار در فقه معاصر =

| آراء = نظریه [[خطابات قانونیه]]، [[تقدم حکومت بر احکام اولیه]]، [[نقش زمان و مکان در اجتهاد]]

| وب سایت = [http://www.imam-khomeini.ir/ پرتال امام خمینی]

'''آیت‌الله العظمی سید روح‌الله موسوی خمینی''' (۱۲۸۱-۱۳۶۸ش) مشهور به '''امام خمینی'''، فقیه، اصولی، مرجع تقلید و مدرس عالی علوم عقلی. او رهبر حرکت انقلابی مردم ایران در دهه‌های ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ شمسی و بنیان‌گذار نظام جمهوری اسلامی در ایران بود. به دلیل جایگاه ویژه او که رهبری یک نظام دینی بود، فتواها و نظریاتش تأثیر قابل توجهی بر رویکردهای فقه معاصر در ایران گذاشته است.

[[نظریه ولایت مطلقه فقیه]]، سازگار دانستن نظام جمهوری با اسلام، دخالت دادن [[مصلحت نظام]] در آرای فقهی و ترجیح آن بر سایر احکام اولیه، تأکید بر [[نقش زمان و مکان در اجتهاد]]، اجازه [[تغییر جنسیت]] به افراد تراجنسیتی، ایجاد [[وحدت رویه در احکام قضائی]]، برخی از آرای او در حوزه فقه معاصر است. او کتاب یا مقاله مشخصی درباره مسائل فقه معاصر تدوین نکرده است و برای مطالعه آرا و مبانی او باید به کتاب‌های فقهی، فتاوا، پیام‌ها و سخنرانی‌هایش مراجعه کرد.

سید روح‌الله موسوی خمینی از فقیهانی است که جایگاهی کم‌نظیر در تاریخ فقه شیعه دارد. او از شاگردان مؤسس حوزه علمیه قم، و در واقع از نسل اول فقیهان مکتب فقهی قم بود. او که در دوران ورود مدرنیته و آغاز دوران مشروطه در ایران می‌زیست، رهبر یک حرکت بزرگ انقلابی، سپس بنیان‌گذار و رهبر یک نظام جدید حکومتی بر اساس باورهای شیعه شد. چالش‌های یک حکومت تازه‌تأسیس در دوران جدید نیازمند راه‌کارهای فقهی جدید بود؛ ازاین‌رو آرای فقهی او تأثیر فراوانی بر دوران پس از خودش گذاشته است. حتی اگر جایگاه رهبری سیاسی نیز نبود، جایگاه مرجعیت در دوران مدرن اقتضا می‌کرد که او درباره پدیده‌های نوظهور و احکام فقهی آن‌ها اظهار نظر کند.  

امام خمینی به کارآمدی و راه‌‌گشایی فقه در همه زمان‌ها باور داشت؛ چنان‌که در پاسخ به نامه یکی از استادان حوزه علمیه قم<ref>آقای محمدحسن قدیری(۱۳۱۷-۱۳۸۷ش) از استادان حوزه علمیه قم و عضو هیئت استفتاء امام خمینی.</ref> تأکید می‌کند برخی برداشت‌های فقهی باعث از بین رفتن تمدن جدید و بازگشت مردم به زندگی در صحرا‌ها و کوخ‌ها خواهد شد.<ref>امام خمینی، صحیفه امام، ج۲۱، ص۱۵۰-۱۵۲.</ref>‌ او معتقد بود که فقه شیعه توان اداره جهان را دارد و توصیه می‌کرد نباید فهم فقیهان از دین به گونه‌ای باشد که اسلام متهم به ناتوانی در اداره جامعه در دنیای جدید بشود.<ref>امام خمینی، صحیفه امام، ج۲۱، ص۲۱۸.</ref>‌

 

 

 

=== آثار===

بر پایه آنچه در پرتال امام خمینی آمده، از ایشان بیش از هشتاد جلد کتاب در فقه استدلالی و فقه فتوایی به صورت تألیف یا تقریر منتشر شده است.<ref>[http://www.imam-khomeini.ir/fa/page/206/ صفحه آثار امام خمینی در پرتال امام خمینی].</ref> در بین این آثار هیچ کتاب و مقاله مستقلی درباره مسائل فقه معاصر وجود ندارد. آرا و نظریات او را باید در بین فتواها، پیام‌ها، دستورات حکومتی و سخنرانی‌هایش ره‌گیری کرد. برای مثال، نظریه [[نقش زمان و مکان در اجتهاد]] را نخست در نامه‌ای به اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام<ref>امام خمینی، صحیفه امام، ج۲۱، ص۲۱۷.</ref> و بار دیگر در پیامی به روحانیان سراسر کشور مطرح کرد<ref>امام خمینی، صحیفه امام، ج۲۱، ص۲۸۹.</ref> یا [[نظریه ولایت فقیه]] را ضمن مباحث بیع در درس‌های خارج خود تبیین کرد؛<ref>خمینی، ولایت فقیه، مقدمه ناشر، ص۱. خمینی، کتاب البیع، ج۲، ص۶۱۷-۶۷۰.</ref> چنان‌که نظریه [[ولایت مطلقه فقیه|تقدم اختیارات ولایت فقیه]] بر دیگر احکام اولیه به طور صریح در نامه ایشان به [[سید علی حسینی خامنه‌ای|آيت‌الله سید علی خامنه‌ای]] ابراز شده است.<ref>امام خمینی، صحیفه امام، ج۲۰، ص۴۵۲.</ref>