|
|
| (۴۴۹ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| '''فقه و حکمرانی حزبی'''
| |
|
| |
|
| ==معرفی اجمالی==
| |
| فقه و حکمرانی حزبی، کتاب در حوزه [[فقه سیاسی]] نوشته داوود فیرحی است که به بررسی نسبت میان مسئله حزب و دانش فقه پرداخته است. نویسنده تلاش دارد تا فقه سیاسی را با دولت مدرن و ظهور پارلمان و مفهوم قانون در دوران معاصر مرتبط و جایگاه احزاب را در نظام سیاسی اسلام تبیین کند.<ref>میرزاد و همکاران، «نقد و بررسی کتاب فقه و حکمرانی حزبی»، ص۳۳۳.</ref> به گفته نویسنده، طرح مسئله حزب در فقه سیاسی، امتداد منطقی مواجهه فقه با دولت مدرن است که در پژوهشهای قبلی وی تحت عنوان فقه و سیاست در ایران معاصر، ابعادی از آن بررسی شده است. (ص۱۵)
| |
|
| |
| فیرحی در این کتاب به موضوعشناسی حزب (تفاوت حزب صحیح از حزب غیرصحیح)، حکمشناسی فقهی حزب و مسئله قانونگذاری در حوزه حزب و مشکلات آن پرداخته است.<ref>فیرحی، [http://fahimco.com/Post/Details/6229 «گزارش نشست علمی فقه و حکمرانی حزبی»] موسسه فهیم.</ref> این کتاب توسط نشر نی در سال ۱۳۹۶ش منتشر شد.
| |
|
| |
| ===نویسنده===
| |
| [[داوود فیرحی]] (۱۳۴۳- ۱۳۹۹ش) استاد حوزه و دانشگاه در زمینه اندیشه سیاسی ایران و اسلام و نظریهپرداز فقه سیاسی بود.<ref>[http://feirahi.andishvaran.ir/fa/Activity.html «داوود فیرحی»]، پایگاه اندیشوران.</ref> او کتابها و مقالات متعددی در زمینه اندیشه سیاسی اسلام و فقه سیاسی نوشت<ref>[https://fa.shafaqna.com/news/1044114/ «دکتر فیرحی به دیار باقی شتافت + زندگی نامه، رزومه و آثار»]، سایت شفقنا.</ref> که برخی از آنها در همایش کتاب سال جمهوری اسلامی ایران و نشان دهخدا جوایزی دریافت کردند.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/377132/ «5 برگزیده جایزه کتاب سال معرفی شدند»]، سایت تابناک؛ [https://www.irinn.ir/fa/news/643362/ «معرفی برترینهای جشنواره نشان دهخدا»]، سایت شبکه خبر.</ref> کتابهای [[فقه و سیاست در ایران معاصر]]، [[آستانه تجدد در شرح تنبیه الامه و تنزیه المله]] و فقه و حکمرانی حزبی ازجمله کتابهای اوست که در حوزه فقه سیاسی معاصر اهمیت دارد.
| |
|
| |
| ==اهمیت و جایگاه در فقه معاصر==
| |
| فقه و حکمرانی حزبی از نخستین کتابهایی است که به بررسی فقهی مسئله حزب و حکمرانی حزبی از منظر فقه معاصر پرداخته است. به گفته فیرحی بعد از مشروطه و همچنین در دوران پس از انقلاب اسلامی در ایران، همواره احزاب بزرگی وجود داشتهاند، ولی به حکمرانی حزبی ختم نشده است؛ به همین دلیل باید در ابتدا به موضوعشناسی و پس از آن به حکمشناسی فقهی آن پرداخته شود.<ref>[https://mobahesat.ir/16238 نقد کتاب «فقه و حکمرانی حزبی»]، سایت مباحثات.</ref> دلیل دیگر اهمیت پرداختن به این موضوع، عدم وجود دانش حزبی در بین مسلمانان و جریانهای مذهبی است. به گفته نویسنده اگرچه در میان مسلمانان و جریانهای مذهبی حزب وجود دارد؛ ولی با کمبود متون علمی درباره موضوع حزب و همچنین عدم تبیین نسبت آن با دانشهای مذهبی مواجه هستیم.<ref>[https://www.irna.ir/news/83164037 حجت الاسلام فیرحی: امروزه حزب را شر لازم می دانند]، سایت ایرنا.</ref>
| |
|
| |
| == ساختار و محتوای کتاب ==
| |
| کتاب فقه و حکمرانی حزبی در یک مقدمه دو بخش (ذیل ده فصل) و چهار پیوست تدوین شده است. در مقدمه، اهمیت مسئله حزب از منظر فقه سیاسی و ارتباط آن با دو موضوع حکومت و قانون موضوعه مورد بررسی قرار گرفته است. (ص۱۵-۲۵)
| |
|
| |
| ===فقه و موضوع شناسی حزب===
| |
| بخش اول کتاب فقه و حکمرانی حزبی با شناخت موضوع حزب آغاز شده است. در فصل اول این بخش به مباحثی چون نقش عرف در شناخت موضوع حزب، ضرورت وجود احزاب و کارکردهای آنها، انواع حکمرانی حزبی و حزب صحیح پرداخته شده است. فرآیند پیدایی حزب و موضوع آن، تحول در موضوع حزب و بررسی مفهوم دینی، نظامی و اجتماعی حزب و همچنین تبارشناسی حزب در ایران معاصر، مباحثی است که در دو فصل بعد بررسی شدهاند. فیرحی در فصل چهارم مرامنامه، اهداف و ساختار دو حزب متاخر و مهم در ایران معاصر یعنی حزب توده و حزب جمهوری اسلامی را مورد کنکاش قرار داده تا با استخراج وجوه مشترک احزاب سیاسی به جمعبندی مناسبتری درباره اجزا و شرایط حزب صحیح از دیدگاه موضوعشناسی دست یابد.
| |
|
| |
| فیرحی در فصول پنجم تا هفتم با مطرح کردن مفهوم حزب ذیل استعاره بازی در دانش فقه و ارزیابی حزب صحیح به مثابه نوعی از بازی و در قالب نظریههای بازی جمعی و رقابتی به تکمیل مباحث موضوعشناسی حزب میپردازد. در این فصول سعی شده موضوع حزب با اتکا به استعاره بازی شناسایی و احکام آن نیز با ارجاع به باب سبق و رمایه تحلیل شود. در نهایت در فصل هفتم مقدمات، ارکان و اجزای حزب صحیح با الهام از منطق بازی استخراج شده است.
| |
|
| |
| ===حکمشناسی حزب===
| |
|
| |
|
| |
| ==مدعیات==
| |
|
| |
| ===حزب از مسائل فقه سیاسی خرد===
| |
| فیرحی با تقسیم مسائل فقه سیاسی به دو دسته کلان و خرد، فقه تحزب و حکمرانی حزبی را در حیطه فقه سیاسی خرد قرار میدهد؛ مسائلی که با چگونگی رفتار انسان و انتخابهای آنان در سطح مسائل خرد سیاسی ارتباط دارد. وی موضوعات فقه سیاسی خرد را نیز به سه دسته مسائل اصلی، مکمل و جانشین تقسیم میکند و معتقد است چون حزب جانشین انجمنهای عصر مشروطه است، در حیطه مسائل فقه سیاسی خرد جانشین قرار میگیرد. (ص۱۸-۱۹)
| |
|
| |
|
| |
|
| |
| ==بررسی و ارزیابی==
| |
|
| |
| ==پانویس==
| |
| {{پانویس}}
| |
| ==منابع==
| |
| {{منابع}}
| |
| * میرزاد، رضا، رنجبر، مقصود، اسدی داوودآبادی، محمدحسین، [https://criticalstudy.ihcs.ac.ir/article_6749_b2bd9b7f730e653d89bd101dad9e8cd3.pdf «نقد و بررسی کتاب فقه و حکمرانی حزبی»]، پژوهشنامه انتقادی متون و برنامههای علوم انسانی، شماره ۹۴، ۱۴۰۰ش.
| |
| * فقه و حکمرانی حزبی، داود فیرحی، تهران، نشر نی، ۱۳۹۶ش.
| |
| * فیرحی، داود، [http://fahimco.com/Post/Details/6229 «گزارش نشست علمی فقه و حکمرانی حزبی»] مندرج در سایت موسسه فهیم، ۱۳۹۵/۱۰/۱۲ش.
| |
| * [https://fa.shafaqna.com/news/1044114/ «دکتر فیرحی به دیار باقی شتافت + زندگی نامه، رزومه و آثار»]، سایت شفقنا، تاریخ درج مطلب: ۲۱ آبان ۱۳۹۹ش.
| |
| * [https://www.irinn.ir/fa/news/643362/ «معرفی برترینهای جشنواره نشان دهخدا»]، سایت شبکه خبر، تاریخ درج مطلب: ۳۰ آبان ۱۳۹۷ش.
| |
| * [http://feirahi.andishvaran.ir/fa/ScholarMainpage.html «داوود فیرحی»]، پایگاه اندیشوران.
| |
| * [https://www.tabnak.ir/fa/news/377132/5 5 برگزیده جایزه کتاب سال معرفی شدند]، سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۱۹ بهمن ۱۳۹۲ش.
| |
| * [https://mobahesat.ir/16238 نقد کتاب فقه و حکمرانی حزبی]، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، مندرج در سایت مباحثات، تاریخ درج: ۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۷ش.
| |