اقتصادنا (کتاب): تفاوت میان نسخهها
Hasanejraei (بحث | مشارکتها) جز added Category:مقالات کتابشناسی using HotCat |
|||
| (۸ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۲۹: | خط ۲۹: | ||
| طراح جلد = | | طراح جلد = | ||
| تعداد جلد = | | تعداد جلد = | ||
| تعداد صفحات = | | تعداد صفحات = ۹۲۴ | ||
| قطع = | | قطع = | ||
| مجموعه = | | مجموعه = | ||
| خط ۶۴: | خط ۶۴: | ||
==جایگاه و نقد کتاب== | ==جایگاه و نقد کتاب== | ||
کتاب اقتصادنا، در دو جلد و هشت بخش اصلی، به همراه ۱۷ پیوست (ملاحظات) نگاشته شده، و هر بخش به موضوعی بنیادین در اقتصاد میپردازد. [[مهدی هادوی تهرانی]]، فقیه شیعه، بر آن است که کتاب اقتصادنای سید محمدباقر صدر، «قرآنِ اقتصاد اسلامی» است و تولیدات اقتصاد اسلامی وامدار این اثر است؛ کتابی که تلاش کرده الگوی اقتصاد اسلامی را در برابر اقتصاد سرمایهداری و سوسیالیستی، و مبتنی بر مبانی فقهی و اصولی اسلامی، عرضه کند.<ref>هادوی تهرانی، «اقتصادنا قرآن اقتصاددانهای اسلامی است»، ص۱۳۲.</ref> | کتاب اقتصادنا، در دو جلد و هشت بخش اصلی، به همراه ۱۷ پیوست (ملاحظات) نگاشته شده، و هر بخش به موضوعی بنیادین در اقتصاد میپردازد. [[مهدی هادوی تهرانی]]، فقیه شیعه، بر آن است که کتاب اقتصادنای سید محمدباقر صدر، «قرآنِ اقتصاد اسلامی» است و تولیدات اقتصاد اسلامی وامدار این اثر است؛ کتابی که تلاش کرده الگوی اقتصاد اسلامی را در برابر اقتصاد سرمایهداری و سوسیالیستی، و مبتنی بر مبانی فقهی و اصولی اسلامی، عرضه کند.<ref>هادوی تهرانی، «اقتصادنا قرآن اقتصاددانهای اسلامی است»، ص۱۳۲.</ref> علیرضا اعرافی، از اساتید درس خارج حوزه علمیه قم، این کتاب را نخستین کار مدوّن حوزه علمیه در بحث نظامسازی خوانده است.<ref>اعرافی، درآمدی بر اجتهاد تمدنساز، ص۱۴۵.</ref> | ||
اقتصادنا، همانند دیگر آثار اسلامی مشابه و همعصر خود، همراه با نقد مکاتب اقتصادی سرمایهداری و مارکسیسم نگاشته شده، و در برابر، به بیان دیدگاه اسلام درباره زکات، توزیع ثروت، تولید، مصرف، کار و عدالت پرداخته است.<ref>زاهدی وفا و باقری، «تحلیلی بر نظریه ارزش و توزیع در اقتصادنا»، ص۵۸.</ref> بهگفته موفق الربیعی، سیاستمدار شیعه عراقی، یکسوم کتاب در نقد و رد مارکسیسم بوده و توجه کمتری به نقد سرمایهداری شده است؛ چرا که صدر در هنگام نگارش کتاب، مارکسیسم در عراق ریشه دوانده بود و خطر اصلی از نظر صدر بود. او همچنین بر آن است که اقتصادنا از حیث تجربی دچار ضعف است و تنها از وجه نظری رشد کرده است؛ چه در نقد و رد مارکسیسم و سرمایهداری، و چه در ارائه نظریه اقتصاد اسلامی، که میتوانست مبتنی بر بیان کارکردها، برنامههای عملی و تشکیل و مدیریت نهادهای اقتصادی در دولت باشد.<ref>الربیعی، «اقتصادنا في الألفية الثالثة».</ref> | اقتصادنا، همانند دیگر آثار اسلامی مشابه و همعصر خود، همراه با نقد مکاتب اقتصادی سرمایهداری و مارکسیسم نگاشته شده، و در برابر، به بیان دیدگاه اسلام درباره زکات، توزیع ثروت، تولید، مصرف، کار و عدالت پرداخته است.<ref>زاهدی وفا و باقری، «تحلیلی بر نظریه ارزش و توزیع در اقتصادنا»، ص۵۸.</ref> بهگفته موفق الربیعی، سیاستمدار شیعه عراقی، یکسوم کتاب در نقد و رد مارکسیسم بوده و توجه کمتری به نقد سرمایهداری شده است؛ چرا که صدر در هنگام نگارش کتاب، مارکسیسم در عراق ریشه دوانده بود و خطر اصلی از نظر صدر بود. او همچنین بر آن است که اقتصادنا از حیث تجربی دچار ضعف است و تنها از وجه نظری رشد کرده است؛ چه در نقد و رد مارکسیسم و سرمایهداری، و چه در ارائه نظریه اقتصاد اسلامی، که میتوانست مبتنی بر بیان کارکردها، برنامههای عملی و تشکیل و مدیریت نهادهای اقتصادی در دولت باشد.<ref>الربیعی، «اقتصادنا في الألفية الثالثة».</ref> | ||
| خط ۱۳۵: | خط ۱۳۵: | ||
موضوع مالکیت در اقتصاد اسلامی، از مباحث کلیدی است که صدر در این کتاب به آن پرداخته، و بر آن است که اسلام بر خلاف نظامهای سرمایهداری و سوسیالیستی، سه حوزهٔ مالکیت خصوصی، عمومی و دولتی را بهطور همزمان به رسمیت میشناسد، که از دید صدر، نمادی از عدالت و انعطافپذیری نظام اقتصادی اسلام برای ایجاد تعادل میان فرد و جامعه است. | موضوع مالکیت در اقتصاد اسلامی، از مباحث کلیدی است که صدر در این کتاب به آن پرداخته، و بر آن است که اسلام بر خلاف نظامهای سرمایهداری و سوسیالیستی، سه حوزهٔ مالکیت خصوصی، عمومی و دولتی را بهطور همزمان به رسمیت میشناسد، که از دید صدر، نمادی از عدالت و انعطافپذیری نظام اقتصادی اسلام برای ایجاد تعادل میان فرد و جامعه است. | ||
صدر معتقد است که در مالکیت خصوصی، افراد تنها حق دارند اموال خود را در چارچوب احکام شریعت (بدون [[ربا]]، [[احتکار]]، استثمار یا ظلم) مدیریت کنند. از سوی دیگر، مالکیت عمومی، شامل منابع طبیعی مانند آب، معادن و جنگلها، طبق دیدگاه اسلام باید در خدمت تمام جامعه باشد. همچنین، مالکیت دولتی، نظیر [[خمس]] و [[زکات]] که تحتنظارت دولت اسلامی قرار دارد، باید برای تأمین مصالح عمومی به کار گرفته شود (ص۳۲۱-۳۲۴، ۳۹۲-۳۹۵، ۴۸۸). | صدر معتقد است که در مالکیت خصوصی، افراد تنها حق دارند اموال خود را در چارچوب احکام شریعت (بدون [[ربا]]، [[احتکار]]، استثمار یا ظلم) مدیریت کنند. از سوی دیگر، مالکیت عمومی، شامل منابع طبیعی مانند آب، معادن و جنگلها، طبق دیدگاه اسلام باید در خدمت تمام جامعه باشد. همچنین، مالکیت دولتی، نظیر [[خمس در زمان غیبت|خمس]] و [[زکات]] که تحتنظارت دولت اسلامی قرار دارد، باید برای تأمین مصالح عمومی به کار گرفته شود (ص۳۲۱-۳۲۴، ۳۹۲-۳۹۵، ۴۸۸). | ||
::'''۲. آزادی اقتصادی در محدوده فقه و شریعت''' | ::'''۲. آزادی اقتصادی در محدوده فقه و شریعت''' | ||
| خط ۱۷۹: | خط ۱۷۹: | ||
===منطقةالفراغ: احکام ثابت و متغیر و نقش دولت اسلامی=== | ===منطقةالفراغ: احکام ثابت و متغیر و نقش دولت اسلامی=== | ||
نظریه منطقةالفراغ یکی از ابتکارات فقهی شهید سید محمدباقر صدر است که در کتاب اقتصادنا بهعنوان چارچوبی برای انعطافپذیری نظام اقتصادی اسلامی مطرح شده است. از آنجا که اقتصاد امری متغیر و پویاست و با شرایط زمان و مکان ارتباط مستقیم دارد، صدر برای حل چالش پیوند میان احکام ثابت شریعت و نیازهای متغیر اقتصادی، نظریه منطقةالفراغ را ارائه کرده است. صدر این نظریه را در دو بخش از کتاب مطرح میکند: | [[منطقة الفراغ|نظریه منطقةالفراغ]] یکی از ابتکارات فقهی شهید سید محمدباقر صدر است که در کتاب اقتصادنا بهعنوان چارچوبی برای انعطافپذیری نظام اقتصادی اسلامی مطرح شده است. از آنجا که اقتصاد امری متغیر و پویاست و با شرایط زمان و مکان ارتباط مستقیم دارد، صدر برای حل چالش پیوند میان احکام ثابت شریعت و نیازهای متغیر اقتصادی، نظریه منطقةالفراغ را ارائه کرده است. صدر این نظریه را در دو بخش از کتاب مطرح میکند: | ||
* اجتهاد و کشف نظام اقتصادی اسلامی: در برخی حوزههای اقتصادی، شریعت احکام ثابت، قطعی و الزامی ارائه نکرده، و فضایی برای پاسخگویی به نیازهای متغیر جامعه و قانونگذاری توسط مجتهدان باقی گذاشته است (ص۴۴۳). | * اجتهاد و کشف نظام اقتصادی اسلامی: در برخی حوزههای اقتصادی، شریعت احکام ثابت، قطعی و الزامی ارائه نکرده، و فضایی برای پاسخگویی به نیازهای متغیر جامعه و قانونگذاری توسط مجتهدان باقی گذاشته است (ص۴۴۳). | ||
| خط ۱۹۸: | خط ۱۹۸: | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
* اعرافی، علیرضا، درآمدی بر اجتهاد تمدنساز، مؤسسه اشراق و عرفان، قم، ۱۳۹۵ش. | |||
* الربیعی، موفق، [https://mbsadr.ir/ar/2020/09/23/%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%86%D8%A7-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%84%D9%81%D9%8A%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AB%D8%A7%D9%84%D8%AB%D8%A9/ «اقتصادنا في الألفية الثالثة»]، مرکز الأبحاث والدراسات التخصيية للشهيد الصدر. | * الربیعی، موفق، [https://mbsadr.ir/ar/2020/09/23/%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%86%D8%A7-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%84%D9%81%D9%8A%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AB%D8%A7%D9%84%D8%AB%D8%A9/ «اقتصادنا في الألفية الثالثة»]، مرکز الأبحاث والدراسات التخصيية للشهيد الصدر. | ||
* امیری طهرانیزاده، سید محمدرضا، و عماد افروغ، «نقد روششناسی اقتصاد اسلامی شهید صدر از دیدگاه واقعگرایی انتقادی»، فصلنامه روششناسی علوم انسانی، ش۷۸، بهار ۱۳۹۳ش. | * امیری طهرانیزاده، سید محمدرضا، و عماد افروغ، «نقد روششناسی اقتصاد اسلامی شهید صدر از دیدگاه واقعگرایی انتقادی»، فصلنامه روششناسی علوم انسانی، ش۷۸، بهار ۱۳۹۳ش. | ||
| خط ۲۰۶: | خط ۲۰۷: | ||
[[رده:مقالات کتابشناسی]] | [[رده:مقالات کتابشناسی]] | ||
[[رده:کتابها درباره اقتصاد اسلامی]] | |||
[[رده:کتابهای سید محمدباقر صدر]] | |||
[[en:Iqtisaduna (Book)]] | |||