|
|
| (۱۶ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| {{نویسنده
| |
| |نویسنده = رضا شمس
| |
| |نویسنده۲ =
| |
| |نویسنده۳ =
| |
| |گردآوری =
| |
| |ویراستار۱ =
| |
| |ویراستار۲ =
| |
| |ویراستار۳ =
| |
| }}
| |
|
| |
|
| {{جعبه اطلاعات اشخاص
| |
| | نام =سید عباس موسویان
| |
| | تولد = 1339ش
| |
| | مرگ =1399ش
| |
| | تصویر =سید عباس موسویان.jpg
| |
| | جایگاه = صاحبنظر در بانکداری اسلامی، هیئت امنای دانشگاه امام صادق(ع)
| |
| | مذهب = شیعه
| |
| | ملیت = ایران
| |
| | حوزه تخصصی = فقه اقتصادی
| |
| | آثار در فقه معاصر = بانکداری بدون ربا از نظریه تا عمل
| |
| | آراء =
| |
| | استادان =
| |
| | شاگردان =
| |
| | وب سایت =
| |
| }}
| |
|
| |
| * '''چکیده'''
| |
|
| |
| '''سید عباس موسویان''' ([[سال ۱۳۳۹ هجری شمسی|۱۳۳۹ش]]-[[سال ۱۳۹۹ هجری شمسی|۱۳۹۹ش]]) اقتصاددان [[شیعه]]، صاحبنظر در [[بانکداری اسلامی]] و عضو شورای فقهی مشورتی بانک مرکزی [[ایران|کشور ایران]]. موسویان در رشته برق دانشگاه تبریز تحصیل میکرد. او در میان انقلاب فرهنگی با رها کردن دانشگاه وارد حوزه علمیه قم شد.
| |
|
| |
| کتابهای «ابزارهای مالی اسلامی (صکوک)»، «بانکداری بدون ربا از نظریه تا عمل» و «بازار سرمایه اسلامی» از جمله آثاری است که نگاشته او است.
| |
|
| |
| موسویان دارای نظرات خاصی در مسائل مالی بوده است. از جمله این آراء تدریجینبودن [[ربا|تحریم ربا]] و کاربست بهتر [[بانکداری اسلامی#عقود مبادلهای|عقود مبادلهای]] بهجای [[بانکداری اسلامی#عقود مشارکتی|عقود مشارکتی]] است.
| |
|
| |
| موسویان در سال ۱۳۹۹ش بر اثر ابتلا به [[شیوع ویروس کرونای ۲۰۱۹|بیماری کرونا]] در [[قم]] درگذشت و در [[حرم حضرت معصومه(س)]]، [[دفن میت|دفن]] گردید.
| |
|
| |
| == معرفی ==
| |
| سید عباس موسویان متولد [[۲ خرداد]] سال [[سال ۱۳۳۹ هجری شمسی|۱۳۳۹ش]] در شهرستان عجبشیر.<ref>«ارتحال استاد گرامی حجت الاسلام و المسلمین سید عباس موسویان»، سایت موسسه آموزشی طیبات.</ref> [[سید علی خامنهای]] وی را متخصص در زمینه [[اقتصاد اسلامی|فقه اقتصادی]] و صاحبنظر در [[بانکداری اسلامی]] و مسائل مالی معرفی کرده است.<ref>«پیام تسلیت در پی درگذشت حجتالاسلام سیّد عباس موسویان»، سایت دفتر حفظ و نشر اثار آیت الله خامنهای.</ref> برخی از محققان چون ابوالقاسم علیدوست و [[علیاکبر رشاد]] از وی با اوصافی چون [[تقوا|پرهیزگار]]، [[تواضع|متواضع]] و دانشمند یاد کردهاند.<ref>«گزیدهای از انبوه پیامهای تسلیت»، وبسایت پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.</ref> مهدی هادوی تهرانی او را جزو شاگردان خود دانسته است.<ref>«گزیدهای از انبوه پیامهای تسلیت»، وبسایت پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.</ref> همچنین به گفته محمدباقر باقری کنی، عضو [[مجلس خبرگان رهبری]]، موسویان از شاگردان اخلاقی [[سید اسدالله مدنی|آیتالله مدنی]] در سالهای قبل از طلبگی او بوده است.<ref>«گزیدهای از انبوه پیامهای تسلیت»، وبسایت پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.</ref>
| |
|
| |
| موسویان در [[۱۹ مرداد]] سال [[سال ۱۳۹۹ هجری شمسی|۱۳۹۹ش]] بر اثر ابتلا به [[شیوع ویروس کرونای ۲۰۱۹|بیماری کرونا]] در بیمارستان کامکار [[قم]] درگذشت.<ref>«حجت الاسلام والمسلمین سید عباس موسویان درگذشت»، پایگاه بینالمللی همکاریهای خبری شیعه (شفقنا).</ref> شخصیتهایی چون سید علی خامنهای رهبر ایران،<ref>«پیام تسلیت در پی درگذشت حجتالاسلام سیّدعباس موسویان»، پایگاه اینترنتی حفظ و نشر آثار آیت الله خامنهای.</ref> و سران وقت قوای سهگانه، [[محمدباقر قالیباف]]<ref>«تسلیت قالیباف برای درگذشت سیدعباس موسویان»، خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا).</ref> و [[سید ابراهیم رئیسی]]<ref>«پیام تسلیت رئیس قوه قضاییه در پی درگذشت حجتالاسلام والمسلمین سیدعباس موسویان»، پایگاه اطلاعرسانی سید ابراهیم رئیسی.</ref> و [[حسن روحانی]]، برای درگذشت وی پیام تسلیت صادر کردند.<ref>«دکتر روحانی درگذشت حجتالاسلاموالمسلمین موسویان را تسلیت گفت»، سایت حسن روحانی.</ref> موسویان در [[حرم حضرت معصومه(س)]] در شهر قم [[دفن میت|دفن]] گردید.<ref>«پیکر حجتالاسلام موسویان در قم تشییع شد»، خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا).</ref>
| |
|
| |
| == تحصیلات ==
| |
| به گزارش پایگاه خبری طلیعه نوین، موسویان بعد از اخذ دیپلم برق در هنرستان برق در [[تبریز]]، سال ۱۳۵۸ش در همین رشته وارد دانشگاه تبریز شد.<ref>«معرفی استاد حجتالاسلام و المسلمین دکتر سید عباس موسویان»، پایگاه خبری طلیعه نوین.</ref> وی همزمان با خدمت در [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی|سپاه پاسداران]] به فعالیتهایی مرتبط با [[انقلاب اسلامی ایران]] میپرداخت.<ref>«ارتحال استاد گرامی حجت الاسلام و المسلمین سید عباس موسویان»، سایت موسسه آموزشی طیبات.</ref> موسویان در سال ۱۳۶۰ش در بحبوحه انقلاب فرهنگی ایران، با رها کردن دانشگاه، تحصیل علوم دینی را در [[حوزه علمیه قم]] شروع کرد.<ref>«معرفی استاد حجتالاسلام و المسلمین دکتر سید عباس موسویان»، پایگاه خبری طلیعه نوین.</ref> او از سال ۱۳۶۸ش بهمدت ده سال در [[درس خارج|درس خارج فقه و اصول]] حوزه علمیه شرکت کرد. موسویان در سال ۱۳۸۴ش از پایاننامه خود در سطح چهار حوزه در زمینه فقه اقتصادی دفاع کرده است.<ref>«معرفی استاد حجتالاسلام و المسلمین دکتر سید عباس موسویان»، پایگاه خبری طلیعه نوین.</ref>
| |
|
| |
| وی با شروع تحصیلات حوزوی در رشته اقتصاد نظری دانشگاه مفید در [[قم]] در مقطع کارشناسی به تحصیل پرداخت. عباس موسویان در سالهای ۱۳۷۳-۱۳۷۵ش در دانشگاه شهید بهشتی مقطع کارشناسی ارشد تحصیل کرده است. او دکترای خود را در رشته [[تفسیر]] و [[علوم قرآن]] در دانشگاه شهید بهشتی در سال ۱۳۸۲ش گرفته است.<ref>«معرفی استاد حجتالاسلام و المسلمین دکتر سید عباس موسویان»، پایگاه خبری طلیعه نوین.</ref>
| |
|
| |
| == مسئولیتها و آثار علمی ==
| |
| فعالیتها و مسئولیتهای اجرایی موسویان چنین شمرده شده است:
| |
|
| |
| # عضویت در شورای فقهی مشورتی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.
| |
| # عضویت در هیات مدیره صندوق قرضالحسنه مرکز خدمات حوزههای علمیه.
| |
| # عضویت در شورای علمی بنیاد نخبگان استان قم.
| |
| # مشاور فقهی بانک توسعه صادرات ایران.
| |
| # مشاور ویژه دبیرکل در امور فقهی و اقتصادی کانون شرکتهای لیزینگ ایران.
| |
| # عضویت در هیئت امنای [[دانشگاه امام صادق(ع)]].<ref>«ارتحال استاد گرامی حجت الاسلام و المسلمین سید عباس موسویان»، سایت طیبات.</ref>
| |
|
| |
| === آثار و جوایز ===
| |
| موسویان در حوزه [[اقتصاد اسلامی]] دارای بیشتر از صد اثر (اعم از مشارکتی و شخصی) است.<ref>نگاه کنید به: «معرفی استاد حجتالاسلام والمسلمین دکتر سیدعباس موسویان»، پایگاه خبربی تحلیلی طلیعه نوین.</ref> او را از صاحبنظران حوزه [[بانکداری اسلامی]] برشمردهاند.<ref>«ارتحال استاد گرامی حجت الاسلام و المسلمین سید عباس موسویان»، سایت موسسه آموزشی طیبات.</ref> از جمله آثار منفرد او میتوان به کتاب «ابزارهای مالی اسلامی (صکوک)»، کتاب «بانکداری بدون ربا از نظریه تا عمل» و کتاب «بازار سرمایه اسلامی» اشاره کرد.<ref>نگاه کنید به: «معرفی استاد حجتالاسلام والمسلمین دکتر سیدعباس موسویان»، پایگاه خبربی تحلیلی طلیعه نوین.</ref> موسویان را برنده جوایز متعددی از جمله جایزه جهانی علوم انسانی اسلامی و جایزه شهید صدر برشمردهاند.<ref>«ارتحال استاد گرامی حجت الاسلام و المسلمین سید عباس موسویان»، سایت موسسه آموزشی طیبات.</ref>
| |
|
| |
| == نمونهای از دیدگاههای موسویان در مسائل مالی ==
| |
| برخی از مبانی موسویان در عرصه اقتصاد اسلامی چنین است:
| |
| * اعتقاد به تدریجینبودن [[ربا|تحریم ربا]]: بهگفته برخی پژوهشگران موسویان در کتاب «بازار سرمایه اسلامی» معتقد است نه تنها قرینهای بر تدریجی نبودن حرمت ربا وجود ندارد بلکه [[آیات ربا|تاریخ نزول آیات ربا]] با این نظریه معارض است.<ref>فاضل و نیکپور، «نقد دیدگاه استاد موسویان درباره مراحل تشریع حکم ربا در قرآن»، ص۶۱۱-۶۲۴.</ref>
| |
| * بهرهگیری از روش اسلاممحور در عرصه بانکداری و بازارهای مالی بهجای روش فقهمحور: در روش فقهمحور معیار اسلامی بودن بانک و ابزارهای مالی سازگاری یا مخالف نبودن با فقه است. اما روش اسلاممحور علاوه بر فقه، امکان استفاده از دادههای ثابت اسلامی مهیا میشود. به گزارش سید حسین میرمعزی، موسویان با پیمودن این مسیر در جهت تکامل معرفتی گام برداشته است.<ref>میرمعزی و غفوری، «تکامل روش فکری استاد موسویان؛ از روش فقهمحور تا روش اسلاممحور»، ص۴۰-۵۸.</ref>
| |
| * نقش مهم [[بانکداری اسلامی#عقود مبادلهای|عقود مبادلهای]] در بانکداری اسلامی نسبت به [[بانکداری اسلامی#عقود مشارکتی|عقود مشارکتی]]: به گفته حسین غفورزاده در اندیشههای ابتدایی موسویان به کاربست عقود مشارکتی (عقودی بدون نرخ سود ثابت و برمبنای سود و زیان) در بانکداری تصریح میشد.<ref>غفورزاده، «بررسی سیر تصور اندیشه استاد موسویان در باره جایگاه عقود مبادلهای و مشارکتی در تخصیص منابع»، ص۸۷.</ref> اما وی در ادامه کار خود (به عنوان نمونه در کتاب بانکداری اسلامی که یکی از آخرین کتابهای او است) عقود مبادلهای نظیر مرابحه را دارای منابع روایی قوی و کارگشا در بانکداری اسلامی دانسته و بهتر از عقود مشارکتی میداند.<ref>غفورزاده، «بررسی سیر تصور اندیشه استاد موسویان در باره جایگاه عقود مبادلهای و مشارکتی در تخصیص منابع»، ص۸۸.</ref>
| |
|
| |
| == درباره او ==
| |
| با توجه به شخصیت سید عباس موسویان در زمان زندگی و مرگ وی گفتارهایی به عنوان نقد یا تمجید از مبانی و شخصیت علمی او شده است. برخی از این موارد چنین است:
| |
|
| |
| * محمدرضا یوسفی، دانشیار دپارتمان اقتصاد دانشگاه مفید، هنر موسویان را عملیاتیکردن فتاوای فقیهان در مسائل ریز و درشت بانکی دانسته است.<ref>«پیام تسلیت حجتالسلام دکتر محمدرضا یوسفی»، پژوهشکده پولی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.</ref>
| |
|
| |
| * گردآوری کتابی به کوشش احمدعلی یوسفی، نماینده دوره پنجم [[مجلس خبرگان رهبری]] در استان گیلان و استاد فقه اقتصاد، با عنوان «مجموعه مقالات: نکوداشت استاد سید عباس موسویان»: این کتاب مجموعا شامل شانزده مقاله است؛ برخی از این مقالهها در تبیین و یا نقد دیدگاههای عباس موسویان نگاشته شده است.<ref>نگاه کنید به: یوسفی، «مجموعه مقالات: نکوداشت سید عباس موسویان»، ۱۴۰۳ش.</ref>
| |
|
| |
| ==پانویس==
| |
| {{پانویس}}
| |
|
| |
| ==منابع==
| |
| {{منابع}}
| |
| *[https://tyb.ir/ارتحال-استاد-گرامی-حجت-الاسلام-و-المسل/ «ارتحال استاد گرامی حجت الاسلام و المسلمین سید عباس موسویان»]، سایت موسسه آموزشی طیبات؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
| |
| *[https://www.rouhanihassan.com/Fa/ «دکتر روحانی درگذشت حجتالاسلاموالمسلمین موسویان را تسلیت گفت»]، سایت حسن روحانی؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
| |
| *[https://www.shabestan.news/news/958477/استاد-سیدعباس-موسویان-به-لقاالله-پیوست-زن «استاد سید عباس موسویان به لقاءالله پیوست»]، خبرگزاری شبستان؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
| |
| *[https://www.mehrnews.com/news/6383750/انتشار-کتاب-نکوداشت-سید-عباس-موسویان-چهره- «انتشار کتاب نکوداشت سید عباس موسویان، چهره شناخته شده بانکداری اسلامی»]، خبرگزاری مهر؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
| |
| *[https://www.isna.ir/news/1403051308443/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85-%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D9%85-%D8%A8%D8%B1%DA%A «بزرگداشت مقام علمی استاد موسویان در قم برگزار میشود.»]، سایت خبرگزاری ایسنا؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
| |
| *[https://farsi.khamenei.ir/message-content?id=46235 «پیام تسلیت در پی درگذشت حجتالاسلام سیّدعباس موسویان»]، پایگاه اینترنتی حفظ و نشر آثار آیت الله خامنهای؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
| |
| *[https://raisi.ir/amp/1575 «پیام تسلیت رئیس قوه قضاییه در پی درگذشت حجتالاسلام والمسلمین سیدعباس موسویان»]، پایگاه اطلاعرسانی سید ابراهیم رئیسی؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
| |
| *[https://www.isna.ir/news/99052014583/%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B1-%D8%AD%D8%AC%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D9%85-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DB%8C%D8%B9-%D8%B4%D8%AF «پیکر حجتالاسلام موسویان در قم تشییع شد»]، خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
| |
| *[https://www.isna.ir/news/99052014942/%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A8%D8%A7%D9%81-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9 «تسلیت قالیباف برای درگذشت سیدعباس موسویان»]، خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
| |
| *[https://fa.shafaqna.com/news/988001/ «حجت الاسلام والمسلمین سید عباس موسویان درگذشت»]، پایگاه بینالمللی همکاریهای خبری شیعه (شفقنا)؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
| |
| *[https://iaif.ir/index.php/fa/archive/item/3757-2020-09-20-05-30-55 «زندگی نامه زنده یاد حجت الاسلام دکتر موسویان»]، سایت انجمن مالی اسلامی؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
| |
| *[https://ijtihadnet.ir/زیست-نامه-حجت-الاسلام-والمسلمین-سید-عب/ «زیست نامه حجت الاسلام و المسلمین سید عباس موسویان»]، سایت شبکه اجتهاد؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
| |
| *[https://hawzah.net/fa/Mostabser/View/63559/سید_عباس_موسویان «سید عباس موسویان»]، پایگاه اطلاعرسانی حوزه؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
| |
| *غفورزاده، «بررسی سیر تصور اندیشه استاد موسویان در باره جایگاه عقود مبادلهای و مشارکتی در تخصیص منابع»، مجموعه مقالات: نکوداشت استاد سید عباس موسویان، تهران، سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ۱۴۰۳ش.
| |
| *فاضل و نیکپور، «نقد دیدگاه استاد موسویان درباره مراحل تشریع حکم ربا در قرآن»، مجموعه مقالات: نکوداشت استاد سید عباس موسویان، تهران، سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ۱۴۰۳ش.
| |
| *[http://talie.ir/حجتالاسلام-والمسلمین-دکتر-سیدعباس-م/ «معرفی استاد حجتالاسلام و المسلمین دکتر سید عباس موسویان»]، پایگاه خبری طلیعه نوین؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
| |
| *[https://www.hawzahnews.com/news/913515/%D9%85%D9%88%D8%B3%D8%B3%D9%87-%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D9%81%D9%82%D9%87-%D9%88-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%AD%D8%AC%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8% «موسسه عالی فقه و علوم اسلامی درگذشت حجت الاسلام و المسلمین موسویان تسلیت گفت»]، خبرگزاری رسمی حوزه؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
| |
| *[https://www.mbri.ac.ir/IslamicBanking/IslamicBanking_Page?News_ID=344807&tknfv=%3Ed08088e4-fc9e-40ae-ae34-06be8bc0pooo11p «موسویان؛ فقیه اقتصاددان و استاد برجسته مالی»]، سایت پژوهشکده پولی و بانکی؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
| |
| *میرمعزی و غفوری، «تکامل روش فکری استاد موسویان؛ از روش فقهمحور تا روش اسلاممحور»، مجموعه مقالات: نکوداشت استاد سید عباس موسویان، تهران، سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ۱۴۰۳ش.
| |
| * یوسفی، احمد، مجموعه مقالات: نکوداشت استاد سید عباس موسویان، تهران، سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ۱۴۰۳ش.
| |
|
| |
| {{پایان}}
| |