کاربر:Hamzeahmadi/صفحه تمرین: تفاوت میان نسخهها
Hamzeahmadi (بحث | مشارکتها) |
Hamzeahmadi (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه ویرایشگر دیداری |
||
| (۲۲ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''استعمالِ دُخانیات'''، تنفس دود ناشی از سوزاندن توتون یا تنباکو است. نخستین بار توتون یا تنباکو از کشورهای غربی به کشورهای اسلامی وارد شد و با رواج استعمال آن در میان مسلمانان، فقیهان نیز به بررسی حکم شرعی آن پرداختند. گروهی از فقیهان به | '''استعمالِ دُخانیات'''، تنفس دود ناشی از سوزاندن توتون یا تنباکو است. نخستین بار توتون یا تنباکو از کشورهای غربی به کشورهای اسلامی وارد شد و با رواج استعمال آن در میان مسلمانان، فقیهان نیز به بررسی حکم شرعی آن پرداختند. گروهی از فقیهان به حرمت، گروهی دیگر به جواز آن فتوا داده و گروهی نیز توقف کردهاند. | ||
[[قاعده لاضرر]] مهمترین دلیلی است که قائلان به حرمت استعمال دخانیات به آن استناد کردهاند. آنان بر این نظرند که استعمال دخانیات برای سلامتی ضرر دارد و براساس قاعده لاضرر هر چه برای سلامتی ضرر داشته | [[قاعده لاضرر]] مهمترین دلیلی است که قائلان به حرمت استعمال دخانیات به آن استناد کردهاند. آنان بر این نظرند که استعمال دخانیات برای سلامتی ضرر معتنابه در پی دارد و براساس قاعده لاضرر هر چه برای سلامتی ضرر داشته باشد، حرام است. این دلیل مورد نقد قائلان به جواز استعمال دخانیات قرار گرفته و گفتهاند مفهوم ضرر، مفهوم ثابتی نیست و به مزاجهای مختلف افراد، شرایط زمانی و مکانی و مقدار آن، بستگی دارد. از نظر این فقیهان، استعمال دخانیات، تنها برای برخی افراد ضرر دارد و فقط نسبت به آنان حرام است، لذا نمیتوان حکم کلی صادر کرد و آن را برای همه حرام دانست. | ||
فقهای مسلمان معتقدند که هیچ نصی در خصوص حکم شرعی استعمال دخانیات وارد نشده است، با این وجود گروهی از آنان احتیاط کرده و گروهی دیگر با تمسک به اصل برائت و قاعده حلیت، به جواز آن فتوا دادهاند. | فقهای مسلمان معتقدند که هیچ نصی در خصوص حکم شرعی استعمال دخانیات وارد نشده است، با این وجود گروهی از آنان احتیاط کرده و گروهی دیگر با تمسک به اصل برائت و قاعده حلیت، به جواز آن فتوا دادهاند. | ||
==تبیین مسئله و جایگاه آن== | ==تبیین مسئله و جایگاه آن== | ||
استعمال دخانیات یا شُرب توتون، استنشاق دود ناشی از سوزاندن توتون یا تنباکو، به کمک وسایلی همچون سیگار، قلیان، چپق، پیپ یا امثال آن است.<ref> | استعمال دخانیات یا شُرب توتون، استنشاق دود ناشی از سوزاندن توتون یا تنباکو، به کمک وسایلی همچون سیگار، قلیان، چپق، پیپ یا امثال آن است.<ref>طیار و دیگران، الفقه المیسر، ۱۴۳۳ق، ج۱۳، ص۴۴؛ عقیق، الاحكام الفقهیة المتعلقة بالتدخین، دار المیمان، ص۱۹.</ref> | ||
از این اصطلاحات در ابواب فقهی نماز و روزه، بحث شده است.<ref>جمعی از نویسندگان، فرهنگ فقه فارسی، ۱۳۸۷ش، ج۳، ص۵۸۶.</ref> فقهای مسلمان درباره حکم شرعی خرید و فروش آن بهطور مستقل بحث کردهاند.<ref>برای نمونه نگاه کنید به حر عاملی، الفوائد الطوسیة، ۱۴۲۳ق، ص۲۲۴؛ | از این اصطلاحات در ابواب فقهی نماز و روزه، بحث شده است.<ref>جمعی از نویسندگان، فرهنگ فقه فارسی، ۱۳۸۷ش، ج۳، ص۵۸۶.</ref> فقهای مسلمان درباره حکم شرعی خرید و فروش آن بهطور مستقل بحث کردهاند.<ref>برای نمونه نگاه کنید به حر عاملی، الفوائد الطوسیة، ۱۴۲۳ق، ص۲۲۴؛ طیار و دیگران، الفقه المیسر، ۱۴۳۳ق، ج۱۳، ص۴۴؛ عقیق، الاحكام الفقهیة المتعلقة بالتدخین، دار المیمان، ص۱۹؛ جمعی از نویسندگان، الموسوعة الفقهیة الکویتیة، ۱۴۱۴ق، ج۱۰، ص۱۰۹-۱۱۰.</ref> | ||
همچنین درباره استعمال دخانیات از جهت ضرری بودن یا ضرری نبودن استعمال آن؛ هم در گذشته و هم در فقه معاصر بحث میشود.<ref>برای نمونه نگاه کنید به خوئی، احکام جامع مسایل پزشکی، ۱۴۳۲ق، ۳۶۰-۳۶۱ | همچنین درباره استعمال دخانیات از جهت ضرری بودن یا ضرری نبودن استعمال آن؛ هم در گذشته و هم در فقه معاصر به صورت مسئلهای مستقل، از آن بحث میشود.<ref>برای نمونه نگاه کنید به خوئی، احکام جامع مسایل پزشکی، ۱۴۳۲ق، ۳۶۰-۳۶۱.</ref> | ||
===تاریخچه و زمینه شکلگیری بحث=== | ===تاریخچه و زمینه شکلگیری بحث=== | ||
بهنقل از حر عاملی و برخی دیگر، توتون و تنباکو از کشورهای غربی به کشورهای اسلامی وارد شده است.<ref>برای نمونه نگاه کنید به حر عاملی، فوائد الطوسیة، ۱۴۲۳ق، ص۲۲۴؛ عبد السلام الطویلة، فقه الاشربة و حدها، ۱۴۰۶ق، ص۴۳۶.</ref> آغاز ورود دخانیات از غرب به کشورهای اسلامی را از سالهای آخر قرن دهم هجری گزارش کردهاند.<ref>عبد السلام الطویلة، فقه الاشربة و حدها، ۱۴۰۶ق، ص۴۳۶.</ref> | |||
همچنین نقل شده است که نخستین بار توتون و تنباکو به امپراتوری عثمانی (ترکیه امروزی) در سال ۱۶۰۵م، از طریق قسطنطنیه، به دمشق در سال ۱۶۰۶م، به حجاز، مکه و کشور مصر در اواخر سال ۱۶۰۱م، وارد گردید.<ref>عتیق، الاحکام الفقهیة المتعلقة بالتدخین، دار المیمان، ص۲۴-۲۵.</ref> بنا به برخی گزارشها، ورود دخانیات به کشور ایران از اوایل قرن ۱۱ هجری بوده است.<ref>فتحاللهپور، «دخانیات»، ص۳۸۹.</ref> پس از گسترش دخانیات در کشورهای اسلامی و شیوع استعمال آن در بین مسلمانان، فقها به بررسی حکم شرعی آن پرداختند.<ref>رحیمی، «بررسی آیات فقهی در حلیت یا حرمت استعمال دخانیات در نگاه فریقین»، ص۷۰.</ref> گروهی آن را جایز و گروه دیگری آن را حرام اعلام کردند.<ref>رحیمی، «بررسی آیات فقهی در حلیت یا حرمت استعمال دخانیات در نگاه فریقین»، ص۷۰.</ref> | همچنین نقل شده است که نخستین بار توتون و تنباکو به امپراتوری عثمانی (ترکیه امروزی) در سال ۱۶۰۵م، از طریق قسطنطنیه، به دمشق در سال ۱۶۰۶م، به حجاز، مکه و کشور مصر در اواخر سال ۱۶۰۱م، وارد گردید.<ref>عتیق، الاحکام الفقهیة المتعلقة بالتدخین، دار المیمان، ص۲۴-۲۵.</ref> بنا به برخی گزارشها، ورود دخانیات به کشور ایران از اوایل قرن ۱۱ هجری بوده است.<ref>فتحاللهپور، «دخانیات»، ص۳۸۹.</ref> پس از گسترش دخانیات در کشورهای اسلامی و شیوع استعمال آن در بین مسلمانان، فقها به بررسی حکم شرعی آن پرداختند.<ref>رحیمی، «بررسی آیات فقهی در حلیت یا حرمت استعمال دخانیات در نگاه فریقین»، ص۷۰.</ref> گروهی آن را جایز و گروه دیگری آن را حرام اعلام کردند.<ref>رحیمی، «بررسی آیات فقهی در حلیت یا حرمت استعمال دخانیات در نگاه فریقین»، ص۷۰.</ref> | ||
| خط ۲۶: | خط ۲۴: | ||
براین اساس، از آنجا که گفته میشود هیچ نص یا روایتی درباره استعمال دخانیات وارد نشده است،<ref>شیخ انصاری، فرائد الاصول، ۱۴۱۹ق، ج۲، ص۱۸.</ref> در این که حکم کلی آن، حرمت است یا اباحه و یا کراهت، شک و تردید وجود دارد که برخی اصولیان طبق مبنای خودشان به برائت قائل شده و آن را جایز دانستهاند<ref>برای نمونه نگاه کنید به جزایری، الانوار النعمانیة، ۱۴۲۹ق، ج۴، ص۴۴؛شیخ انصاری، فرائد الاصول، ۱۴۱۹ق، ج۲، ص۱۹.</ref> و اخباریان به توقف و احتیاط در این مسئله روی آوردهاند.<ref>برای نمونه نگاه کنید به حر عاملی، الفوائد الطوسیة، ۱۴۲۳ق، ص۲۲۶.</ref> | براین اساس، از آنجا که گفته میشود هیچ نص یا روایتی درباره استعمال دخانیات وارد نشده است،<ref>شیخ انصاری، فرائد الاصول، ۱۴۱۹ق، ج۲، ص۱۸.</ref> در این که حکم کلی آن، حرمت است یا اباحه و یا کراهت، شک و تردید وجود دارد که برخی اصولیان طبق مبنای خودشان به برائت قائل شده و آن را جایز دانستهاند<ref>برای نمونه نگاه کنید به جزایری، الانوار النعمانیة، ۱۴۲۹ق، ج۴، ص۴۴؛شیخ انصاری، فرائد الاصول، ۱۴۱۹ق، ج۲، ص۱۹.</ref> و اخباریان به توقف و احتیاط در این مسئله روی آوردهاند.<ref>برای نمونه نگاه کنید به حر عاملی، الفوائد الطوسیة، ۱۴۲۳ق، ص۲۲۶.</ref> | ||
==حرمت استعمال دخانیات== | شیخ حر عاملی در فائده ۵۱ از کتاب الفوائد الطوسیة، به بحث درباره حکم استعمال دخانیات پرداخته است.<ref>حر عاملی، فوائد الطوسیة، ۱۴۲۳ق، ص۲۲۴.</ref> او در این بخش به ۱۲ دلیلی که فقهای شیعه برای اثبات حرمت استعمال دخانیات ذکر کردهاند، اشاره کرده است.<ref>حر عاملی، فوائد الطوسیة، ۱۴۲۳ق، ص۲۲۴-۲۲۶.</ref> | ||
==نظریه حرمت استعمال دخانیات== | |||
گروهی از فقهای مسلمان استعمال دخانیات را حرام اعلام کردهاند و برای اثبات حرمت آن به ادله زیر استناد کردهاند: | گروهی از فقهای مسلمان استعمال دخانیات را حرام اعلام کردهاند و برای اثبات حرمت آن به ادله زیر استناد کردهاند: | ||
===مضر بودن دخانیات برای بدن=== | ===مضر بودن دخانیات برای بدن=== | ||
فقهای مسلمان، استعمال دخانیات را با استناد به [[قاعده لاضرر]]، تنها در صورتی که ضرر مهم و قابل توجهی برای بدن داشته باشد، حرام دانستهاند.<ref>اصولی، بنی هاشمی خمینی، رساله توضیح المسائل (مراجع)، دفتر تبلیغات اسلامی، ج۲، ص۹۲۲.</ref> برای نمونه بنا به فتوای سید علی حسینی | بسیاری از فقهای مسلمان، استعمال دخانیات را با استناد به [[قاعده لاضرر]]، تنها در صورتی که ضرر مهم و قابل توجهی برای بدن داشته باشد، حرام دانستهاند.<ref>اصولی، بنی هاشمی خمینی، رساله توضیح المسائل (مراجع)، دفتر تبلیغات اسلامی، ج۲، ص۹۲۲.</ref> این فقیهان البته صرف عنوان دخانیات را حرام نمیدانند؛ بلکه از آن جهت که میتواند برای بدن ضرر معتنابه در برداشته باشد و پس از احراز ضرری بودن آن، به حرمت استعمال آن فتوا میدهند. برای نمونه بنا به فتوای [[سید علی حسینی سیستانی]]، استعمال مواد مخدر، سیگار و قلیان، در صورتی که دارای ضرر و زیان فوقالعاده و مهمی باشد، حرام است.<ref>سیستانی، [https://www.sistani.org/persian/book/26576/5984/ «توضیح المسائل جامع»]، سایت دفتر رسمی مرجع عالیقدر آقای سیدعلی حسینی سیستانی.</ref> | ||
البته برخی نیز بهطور مطلق، فتوای به حرمت دادهاند.<ref>حر عاملی، الفوائد الطوسیة، ص۲۲۴؛ علیاننژادی، سیگار پدیده مرگبار عصر ما، مدرسة الامام علی ابن ابی الطالب، ص۶.</ref> برای نمونه حر عاملی که از محدثان و اخباریان قرن دوازدهم هجری بهشمار میرود، استدلال برخی از این فقهان را چنین بیان کرده است: همه کسانی که به استعمال دخانیات عادت دارند و همچنین پزشکان، از ضررهای ناشی از آن خبر دادهاند و برپایه روایتی از امام صادق(ع)<ref>کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۶، ص۲۴۲.</ref> مضر بودن چیزی، علت حرمت آن چیز شمرده شده است، پس استعمال دخانیات حرام است.<ref>حر عاملی، الفوائد الطوسیة، ۱۴۲۳ق، ص۲۲۴.</ref> | |||
در میان فقیهان معاصر شیعه (قرن پانزدهم هجری) نیز [[مکارم شیرازی]] با استناد به قاعده لاضرر، بهطور مطلق، فتوای به حرمت استعمال دخانیات داده است.<ref>علیان نژادی، سیگار پدیده مرگبار عصر ما، مدرسة الامام علی ابن ابی الطالب، ص۱۳.</ref> او میگوید: پزشکان و اهل خبره اتفاق نظر دارند که استعمال دخانیات و سیگار ضررهای مهم و حیاتی برای بدن دارد<ref>علیاننژادی، سیگار پدیده مرگبار عصر ما، مدرسة الامام علی ابن ابی الطالب، ص۲۰.</ref> و لذا مطابق قاعده لاضرر مشمول حکم حرمت میشود.<ref>علیان نژادی، سیگار پدیده مرگبار عصر ما، مدرسة الامام علی ابن ابی الطالب، ص۱۳.</ref> | |||
گفتنی است که گروهی از فقهای حنفیه، مالکیه، شافعیه، حنابله، عبدالعزیز بنباز (درگذشت: ۱۴۲۰ق)، مفتی وهابی اهل عربستان، نیز با استناد به قاعده لاضرر، به حرمت استعمال دخانیات فتوا دادهاند.<ref>جمعی از نویسندگان، الموسوعة الفقهیة الکویتیة، ۱۴۱۴ق، ج۱۰، ص۱۰۲؛ الموسوعة الفقهیة، [https://dorar.net/feqhia/3401/المطلب-الأول-حكم-شرب-التبغ-(الدخان) «حكمُ شرب التبغِ (الدخان)»]، سایت الدرر السنیة.</ref> از نظر این فقیهان، برپایه این قاعده، استعمال دخانیات، بنا به گزارش متخصصان، ضرر مهم و قابل توجه برای بدن دارد و هر آنچه برای بدن ضرر دارد، حرام است.<ref>الموسوعة الفقهیة، [https://dorar.net/feqhia/3401/المطلب-الأول-حكم-شرب-التبغ-(الدخان) «حكمُ شرب التبغِ (الدخان)»]، سایت الدرر السنیة.</ref> | |||
===دخانیات از خبائث و استعمال آن افتادن در هلاکت است=== | ===دخانیات از خبائث و استعمال آن افتادن در هلاکت است=== | ||
برخی عالمان | برخی عالمان با استناد به آیه «[[آیه ۱۵۷ سوره اعراف|وَ يُحَرِّمُ عَلَيْهِمُ الْخَبَائِثَ]]؛ و خداوند ناپاکیها را حرام کرده است.»،<ref>سوره اعراف، آیه ۱۵۷.</ref> دخانیات را یکی از مصادیق این امور ناپاک در نظر گرفته و به حرمت آن نظر دادهاند.<ref>حر عاملی، الفوائد الطوسیة، ۱۴۲۳ق، ص۲۲۴.</ref> همچنین گفتهاند که استعمال دخانیات به سبب آن که موجب عارض شدن بیماریهای زیادی میشود، نوعی افکندن خود در هلاکت است که خداوند بنا به [[آیه تهلکه]] از آن نهی کرده است.<ref>طیار و دیگران، الفقه المیسر، ۱۴۳۳ق، ج۱۳، ص۴۴؛ عتیق، الاحکام الفقهیة المتعلقة بالتدخین، دار المیمان، ص۵۴.</ref> | ||
===استعمال دخانیات مخالف احتیاط است=== | ===استعمال دخانیات مخالف احتیاط است=== | ||
اخباریهای شیعه و برخی فقیهان اهل سنت و جماعت|اهل سنت مانند محمد بن احمد علیش (درگذشت: ۱۲۹۹ق)، فقیه مالکی، به قاعده احتیاط برای حرمت استعمال دخانیات استناد کردهاند.<ref>حر عاملی، الفوائد الطوسیة، ۱۴۲۳ق، ص۲۲۶؛ علیش، فتح العلی المالک فی الفتوى على مذهب الإمام مالک، دار المعرفة، ج۱، ص۱۲۲.</ref> مطابق این قاعده برخی امور بهطور واضح، حرام است و باید از آن اجتناب کرد، برخی دیگر بهطور واضح، واجب است که باید انجام داد و در برخی دیگر وجوب یا حرمت آن واضح نیست و نسبت به آن شبهه وجود دارد که برای نجات از افتادن در محرمات الهی، باید در آنها توقف کرد.<ref>حر عاملی، الفوائد الطوسیة، ۱۴۲۳ق، ص۲۲۶؛ علیش، فتح العلی المالک فی الفتوى على مذهب الإمام مالک، دار المعرفة، ج۱، ص۱۲۲.</ref> استعمال دخانیات از اموری است که نسبت به آن شبهه وجود دارد و توقف نکردن در آن موجب افتادن در محرمات الهی و هلاکت میگردد.<ref>حر عاملی، الفوائد الطوسیة، ۱۴۲۳ق، ص۲۲۶؛ علیش، فتح العلی المالک فی الفتوى على مذهب الإمام مالک، دار المعرفة، ج۱، ص۱۲۲.</ref> | اخباریهای شیعه و برخی فقیهان اهل سنت و جماعت|اهل سنت مانند محمد بن احمد علیش (درگذشت: ۱۲۹۹ق)، فقیه مالکی، به قاعده احتیاط برای حرمت استعمال دخانیات استناد کردهاند.<ref>حر عاملی، الفوائد الطوسیة، ۱۴۲۳ق، ص۲۲۶؛ علیش، فتح العلی المالک فی الفتوى على مذهب الإمام مالک، دار المعرفة، ج۱، ص۱۲۲.</ref> مطابق این قاعده برخی امور بهطور واضح، حرام است و باید از آن اجتناب کرد، برخی دیگر بهطور واضح، واجب است که باید انجام داد و در برخی دیگر وجوب یا حرمت آن واضح نیست و نسبت به آن شبهه وجود دارد که برای نجات از افتادن در محرمات الهی، باید در آنها توقف کرد.<ref>حر عاملی، الفوائد الطوسیة، ۱۴۲۳ق، ص۲۲۶؛ علیش، فتح العلی المالک فی الفتوى على مذهب الإمام مالک، دار المعرفة، ج۱، ص۱۲۲.</ref> استعمال دخانیات از اموری است که نسبت به آن شبهه وجود دارد و توقف نکردن در آن موجب افتادن در محرمات الهی و هلاکت میگردد.<ref>حر عاملی، الفوائد الطوسیة، ۱۴۲۳ق، ص۲۲۶؛ علیش، فتح العلی المالک فی الفتوى على مذهب الإمام مالک، دار المعرفة، ج۱، ص۱۲۲.</ref> | ||
===صرف هزینه برای دخانیات اسراف و تضییع مال است=== | ===صرف هزینه برای دخانیات اسراف و تضییع مال است=== | ||
صرف هزینه برای استعمال دخانیات، اسراف و ضایع کردن مال | صرف هزینه برای استعمال دخانیات، اسراف و ضایع کردن مال است؛ چرا که نهتنها نفعی برای بدن ندارد، بلکه مضر نیز هست و بنا به آیه ۴۳ سوره غافر و برخی روایات،<ref>کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۶۰.</ref> اسراف و ضایع کردن مال، حرام است.<ref>حر عاملی، الفوائد الطوسیة، ۱۴۲۳ق، ص۲۲۵.</ref> | ||
==جایز بودن استعمال دخانیات== | ==جایز بودن استعمال دخانیات== | ||
| خط ۴۵: | خط ۴۹: | ||
===مناقشه در مضر بودن دخانیات برای همه بدنها=== | ===مناقشه در مضر بودن دخانیات برای همه بدنها=== | ||
بهگفته سید ابوالقاسم خوئی، مفهوم «ضرر» مفهوم مطلق و ثابتی نیست که حکم حرمت، ذاتی و غیر منفک از آن باشد؛ بلکه مفهومی غیر ثابت و نسبی است که به نسبت افراد و مزاجهای مختلفشان، مقدار آن چیز که میگویند ضرر دارد و همچنین در زمانها و مکانهای مختلف، تغییر مییابد.<ref>توحیدی، مصباح الفقاهة (تقریرات درس مکاسب آیتالله خویی)، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۷۷-۷۸.</ref> دخانیات یکی از همین امور است که برخی فقها گفتهاند ضرر آن غیر ثابت بوده و ممکن است تنها برای بعضی از بدنها ضرر داشته و برای بعضی دیگر ضرر نداشته باشد و لذا نمیتوان آن را تحت قاعده کلی درآورد و در همه موارد آن را حرام اعلام کرد.<ref>جزایری، الانوار النعمانیة، ۱۴۲۹ق، ج۴، ص۴۴.</ref> | بهگفته سید ابوالقاسم خوئی، مفهوم «ضرر» مفهوم مطلق و ثابتی نیست که حکم حرمت، ذاتی و غیر منفک از آن باشد؛ بلکه مفهومی غیر ثابت و نسبی است که به نسبت افراد و مزاجهای مختلفشان، مقدار آن چیز که میگویند ضرر دارد و همچنین در زمانها و مکانهای مختلف، تغییر مییابد.<ref>توحیدی، مصباح الفقاهة (تقریرات درس مکاسب آیتالله خویی)، ۱۴۱۷ق، ج۱، ص۷۷-۷۸.</ref> دخانیات یکی از همین امور است که برخی فقها گفتهاند ضرر آن غیر ثابت بوده و ممکن است تنها برای بعضی از بدنها ضرر داشته و برای بعضی دیگر ضرر نداشته باشد و لذا نمیتوان آن را تحت قاعده کلی درآورد و در همه موارد آن را حرام اعلام کرد.<ref>جزایری، الانوار النعمانیة، ۱۴۲۹ق، ج۴، ص۴۴.</ref> | ||
===توتون و تنباکو پاکیزه و حلال است=== | ===توتون و تنباکو پاکیزه و حلال است=== | ||
هر آنچه در زمین است و از زمین میروید بنا به شهادت آیاتی همچون آیه «هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُمْ مَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا؛ او خدایی است که همه چیز در زمین را برای شما خلق کرد.»<ref>سوره بقره، آیه ۲۹.</ref> و آیه «كُلُوا مِمَّا فِي الْأَرْضِ حَلَالًا طَيِّبًا؛ از آنچه در زمین حلال و پاکیزه است تناول کنید.»،<ref>سوره بقره، آیه ۱۶۸.</ref> حلال است؛ مگر آن که دلیل خاصی بر حرمت آن اقامه شود.<ref>جزایری، الانوار النعمانیة، ۱۴۱۴ق، ج۴، ص۴۴.</ref> توتون و تنباکو نیز یکی از چیزهایی است که مانند سایر گیاهان از زمین میروید و هیچ نص شرعی یا دلیل خاصی بر حرام بودن استفاده از آن وارد نشده، پس حلال و پاکیزه است.<ref>جزایری، الانوار النعمانیة، ۱۴۱۴ق، ج۴، ص۴۴.</ref> | هر آنچه در زمین است و از زمین میروید بنا به شهادت آیاتی همچون آیه «هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُمْ مَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا؛ او خدایی است که همه چیز در زمین را برای شما خلق کرد.»<ref>سوره بقره، آیه ۲۹.</ref> و آیه «كُلُوا مِمَّا فِي الْأَرْضِ حَلَالًا طَيِّبًا؛ از آنچه در زمین حلال و پاکیزه است تناول کنید.»،<ref>سوره بقره، آیه ۱۶۸.</ref> حلال است؛ مگر آن که دلیل خاصی بر حرمت آن اقامه شود.<ref>جزایری، الانوار النعمانیة، ۱۴۱۴ق، ج۴، ص۴۴.</ref> توتون و تنباکو نیز یکی از چیزهایی است که مانند سایر گیاهان از زمین میروید و هیچ نص شرعی یا دلیل خاصی بر حرام بودن استفاده از آن وارد نشده، پس حلال و پاکیزه است.<ref>جزایری، الانوار النعمانیة، ۱۴۱۴ق، ج۴، ص۴۴.</ref> | ||
| خط ۵۱: | خط ۵۴: | ||
===قاعده حلیت=== | ===قاعده حلیت=== | ||
برای حرمت استعمال دخانیات هیچ نصی وارد نشده است و همه فقهای متقدم و متأخر شیعه، بهنقل از سید نعمتالله جزایری، بر حلالبودن هر آنچه نصی بر حرمت آن وارد نشده، اجماع دارند.<ref>جزایری، الانوار النعمانیة، ۱۴۲۹ق، ج۴، ص۴۴.</ref> بنابراین استعمال دخانیات حرام نیست و مباح است.<ref>جزایری، الانوار النعمانیة، ۱۴۲۹ق، ج۴، ص۴۴.</ref> | برای حرمت استعمال دخانیات هیچ نصی وارد نشده است و همه فقهای متقدم و متأخر شیعه، بهنقل از سید نعمتالله جزایری، بر حلالبودن هر آنچه نصی بر حرمت آن وارد نشده، اجماع دارند.<ref>جزایری، الانوار النعمانیة، ۱۴۲۹ق، ج۴، ص۴۴.</ref> بنابراین استعمال دخانیات حرام نیست و مباح است.<ref>جزایری، الانوار النعمانیة، ۱۴۲۹ق، ج۴، ص۴۴.</ref> | ||
بهگزارش کتاب الموسوعة الفقهیة الکویتیة، موسوعهای در فقه اهل سنت، برخی فقیهان اهل سنت با وارد کردن خدشه در ادله حرمت، به کراهت آن قائل شدهاند.<ref>جمعی از نویسندگان، موسوعة الفقهیة الکویتیة، ۱۴۱۴ق، ج۱۰، ص۱۰۷.</ref> برپایه دیدگاه این فقیهان، اگر مضرات استعمال دخانیات ثابت شود، حرام است و اگر ثابت نشود، اصل بر حلیت آن است.<ref>جمعی از نویسندگان، موسوعة الفقهیة الکویتیة، ۱۴۱۴ق، ج۱۰، ص۱۰۷.</ref> برخی نیز گفتهاند از آنجا که بیشتر مسلمانان به آن مبتلا هستند، برای دفع حرج از مسلمانان، بهتر است به حلیت آن فتوا داده شود و فتوای به حلیت به یسر و قاعده نفی حرج نزدیکتر است تا فتوای به حرمت.<ref>جمعی از نویسندگان، موسوعة الفقهیة الکویتیة، ۱۴۱۴ق، ج۱۰، ص۱۰۷.</ref> | |||
==حکم استعمال دخانیات برای روزهدار== | ==حکم استعمال دخانیات برای روزهدار== | ||
بنا به نظر بیشتر فقها و مراجع تقلید، احتیاط واجب آن است که روزهدار از دودهای انواع دخانیات و نیز مواد مخدری که از راه بینی یا زیر زبان جذب میشود، خودداری کند.<ref>برای نمونه نگاه کنید به خویی، توضیح المسائل، ۱۴۱۳ق، ص۲۷۶؛ سیستانی، توضیح المسائل، ۱۴۱۵ق، ص۳۳۵؛ اصولی و بنیهاشمی خمینی، رساله توضیح المسائل (مراجع)، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ج۱، ص۹۷۴.</ref> | |||
فقیهان همچنین درباره حکم استعمال دخانیات در اماکن عمومی نیز سخن گفتهاند. بنا به فتوای برخی از آنان کشیدن سیگار یا قلیان در اماکن عمومی و اجتماعات و یا وسایل نقلیه عمومی در صورتی که ضرر قابل توجه برای دیگران داشته باشد یا موجب آزار و اذیت دیگران شود، جایز نیست و در ملک شخص دیگری نیز، بدون رضایت وی جایز نمیباشد.<ref>سیستانی، [https://www.sistani.org/persian/book/26576/5984/ «توضیح المسائل جامع»]، سایت دفتر رسمی مرجع عالیقدر آقای سیدعلی حسینی سیستانی؛ مکارم شیرازی، استفتائات جدید، ۱۴۲۷ق، ج۱، ص۲۸۶.</ref> | |||
مکارم شیرازی گفته است کشیدن سیگار در ادارات دولتی یا خصوصی که آن را ممنوع اعلام کردهاند، حتی اگر موجب آزار و اذیت دیگران نشود، جایز نیست و حرام است.<ref>مکارم شیرازی، استفتائات جدید، ۱۴۲۷ق، ج۱، ص۲۸۶.</ref> او همچنین تبلیغ سیگار را از آن جهت که جزو کالاهای مضر محسوب میشود را حرام دانسته است.<ref>مکارم شیرازی، استفتائات جدید، ۱۴۲۷ق، ج۳، ص۶۰۱.</ref> | |||
==پانویس== | ==پانویس== | ||