جریمه دیرکرد اقساط وام (منابع مطالعاتی): تفاوت میان نسخه‌ها

{{منابع مطالعاتی}}

[[جریمه دیرکرد اقساط وام]] از قوانین بازدارنده بانکی است که برای جبران خسارات ناشی از دیرکرد در بازپرداخت اقساط وام‌ها اجرا می‌شود. از نظر مشهور فقها، اخذ جریمه تأخیر مشروع نیست و در حقیقت یکی از اقسام ربای جاهلی است. در مقابل، [[سید موسی شبیری زنجانی]] اخذ این نوع جریمه را در ضمن قراردادی مستقل و [[ناصر مکارم شیرازی]] در شرایطی جایز می‌دانند. موافقان جواز اخذ جریمه دیرکرد، عموماً بر ادلّه‌ای همچون «شرطِ ضمن عقد بودن این شیوه»، «از باب تعزیر مالی بودن»، «قابل تأدیه بودن خسارات» و «اتلاف به تسبیب بودن این نوع دیرکردها» تکیه کرده‌اند و گفته‌اند که بایستی به حاکم شرع پرداخت شود.

پرسش‌هایی که عموماً در پژوهش‌های فقهی حول موضوع «جریمه دیرکرد اقساط» بررسی شده، عبارتند از: آیا دیرکرد اقساط را بایستی از جهت تخلف و تعزیر بررسی کرد، یا زمینه اصلی این موضوع در مباحث ربا و صورت‌های غیرشرعی معامله است؟ در صورتی که مسئله ربا زمینه اصلی بحث را تشکیل دهد، آیا خسارات ناشی از تأخیر در پرداخت به‌لحاظ فقهی قابل مطالبه است؟ چنانچه مطالبه نقدی جبران خسارت قابل اجرا نباشد، این امر موجب تعطیلی یا [[اخلال در نظام اقتصادی مسلمانان]] نخواهد شد؟ از طرف دیگر اگر امکان اخذ جریمه به‌لحاظ شرعی وجود داشته باشد، لازمه اجرای موفق جریمه تأخیر در کشورهای اسلامی نیاز به وجود نوعی وفاق در میان فقهیان دارد یا با حکم حاکم شرع یا حتی یک فقیه این اتفاق ممکن خواهد بود؟ اگر این جریمه از باب تعزیر باشد، بایستی به حاکم شرع پرداخت شود یا خود بانک؟ در چه صورتی قراردادهای مربوط به جریمه تأخیر غیر ربوی خواهند بود؟  

==کتاب‌ها==

===فارسی===

# بررسی فقهی حقوقی مطالبات معوق بانکی، فرشید رجبی و علی‌اکبر ایزدی‌فرد، تهران، انتشارات آموزشی و پژوهشی بوعلی، ۱۴۰۰ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-book/%d8%a8%d8%b1%d8%b1%d8%b3%db%8c-%d9%81%d9%82%d9%87%db%8c-%d8%ad%d9%82%d9%88%d9%82%db%8c-%d9%85%d8%b7%d8%a7%d9%84%d8%a8%d8%a7%d8%aa-%d9%85%d8%b9%d9%88%d9%82-%d8%a8%d8%a7%d9%86%da%a9%db%8c/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر]

# بررسی فقهی و حقوقی جریمه تاخیر، محمدرضا مالک، قم، رسم وفا، ۱۴۰۰ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-book/%d8%a8%d8%b1%d8%b1%d8%b3%db%8c-%d9%81%d9%82%d9%87%db%8c-%d9%88-%d8%ad%d9%82%d9%88%d9%82%db%8c-%d8%ac%d8%b1%db%8c%d9%85%d9%87-%d8%aa%d8%a7%d8%ae%db%8c%d8%b1-2/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر]

# بررسی فقهی و حقوقی شرایط اخذ دیر کرد در مطالبات معوّق بانکی، فرشید رجبی و علی اکبر ایزدی فرد و علی اکبر جهانی، [[دوفصلنامه مطالعات فقه و حقوق اسلامی]]، پاییز و زمستان ۱۳۹۷ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-articles/%d8%a8%d8%b1%d8%b1%d8%b3%db%8c-%d9%81%d9%82%d9%87%db%8c-%d9%88-%d8%ad%d9%82%d9%88%d9%82%db%8c-%d8%b4%d8%b1%d8%a7%db%8c%d8%b7-%d8%a7%d8%ae%d8%b0-%d8%af%db%8c%d8%b1-%da%a9%d8%b1%d8%af-%d8%af%d8%b1/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر]

# بررسی ابعاد اقتصادی فقهی جریمه دیرکرد در نظام بانکی، محمدرضا یوسفی، [[دوفصلنامه مطالعات فقه معاصر]]، شماره ۵، دوره ۳، ۱۳۹۷ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-articles/%d8%a8%d8%b1%d8%b1%d8%b3%db%8c-%d8%a7%d8%a8%d8%b9%d8%a7%d8%af-%d8%a7%d9%82%d8%aa%d8%b5%d8%a7%d8%af%db%8c-%d9%81%d9%82%d9%87%db%8c-%d8%ac%d8%b1%db%8c%d9%85%d9%87-%d8%af%db%8c%d8%b1%da%a9%d8%b1%d8%af/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر]

# امکان‌سنجی تعزیر مالی مدیون مماطل در نظام بانکداری اسلامی، سید امراله حسینی، [[فصلنامه اقتصاد اسلامی]]، ش ۶۹، ۱۳۹۷ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-articles/%d8%a7%d9%85%da%a9%d8%a7%d9%86%d8%b3%d9%86%d8%ac%db%8c-%d8%aa%d8%b9%d8%b2%db%8c%d8%b1-%d9%85%d8%a7%d9%84%db%8c-%d9%85%d8%af%db%8c%d9%88%d9%86-%d9%85%d9%85%d8%a7%d8%b7%d9%84-%d8%af%d8%b1/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر]

# جریمه دیرکرد وام‌های بانکی؛ حرمت یا حلیت، سید جابر موسوی راد، [[فصلنامه فقه اهل بیت]]، ۱۳۹۳ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-articles/%d8%ac%d8%b1%db%8c%d9%85%d9%87-%d8%af%db%8c%d8%b1%da%a9%d8%b1%d8%af-%d9%88%d8%a7%d9%85%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%a8%d8%a7%d9%86%da%a9%db%8c%d8%9b-%d8%ad%d8%b1%d9%85%d8%aa-%db%8c%d8%a7-%d8%ad/ کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر]

# راه حل جریمه تأخیر، سید صادق طباطبایی‌نژاد. [https://digilib.feqhemoaser.com/?post_type=tnc_col_330248_item&p=356420 کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر]

# بررسی فقهی – حقوقی جریمه تأخیر بانک‌ها، مجید رضایی. [https://digilib.feqhemoaser.com/?post%20type=tnc%20col%20330248%20item&p=356440 کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر]

=== عربی ===