ممارسة الطب في ضوء الشريعة الإسلامية (کتاب): تفاوت میان نسخه‌ها

Khoshnudi (بحث | مشارکت‌ها)
Khoshnudi (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱۱: خط ۱۱:
| نوبت چاپ = اول
| نوبت چاپ = اول
}}
}}
== چکیده ==
== چکیده ==
'''ممارسة الطب في ضوء الشريعة الإسلامية'''، نوشتهٔ محمد فتحی الکمشة، به جایگاه پزشکی در شریعت و احکام آموزش و فعالیت پزشکان می‌پردازد. نویسنده با توجه به ضرورت حفظ جان، عقل و نسل، تربیت پزشکان متخصص و تأمین نیازهای درمانی جامعه را واجب کفایی می‌شمارد.
'''ممارسة الطب في ضوء الشريعة الإسلامية'''، نوشتهٔ محمد فتحی الکمشة، به جایگاه پزشکی در شریعت و احکام آموزش و فعالیت پزشکان می‌پردازد. نویسنده با توجه به ضرورت حفظ جان، عقل و نسل، تربیت پزشکان متخصص و تأمین نیازهای درمانی جامعه را واجب کفایی می‌شمارد.


او دیدگاه‌های مختلف دربارهٔ اعتبار دینی روایات پزشکی را گزارش می‌کند و در کنار پذیرش روایات صحیح، بر ادامهٔ پژوهش و بهره‌گیری از دانش پزشکی جدید تأکید دارد. مسئولیت درمانگر ناآگاه، شرایط مسئولیت پزشک ماهر، جبران خسارت، دستمزد پزشکی و حدود معاینهٔ زن و مرد، از مباحث اصلی کتاب‌اند. جلوگیری از بارداری در شرایط ضروری، درمان با مواد حرام و خواندن دعا بر بیمار نیز بررسی می‌شوند.
او دیدگاه‌های مختلف دربارهٔ اعتبار دینی روایات پزشکی را گزارش می‌کند و در کنار پذیرش روایات صحیح، بر ادامهٔ پژوهش و بهره‌گیری از دانش پزشکی جدید تأکید دارد. [[مسئولیت پزشک در فقه و حقوق (کتاب)|مسئولیت درمانگر ناآگاه]]، شرایط مسئولیت پزشک ماهر، جبران خسارت، دستمزد پزشکی و حدود معاینهٔ زن و مرد، از مباحث اصلی کتاب‌اند. [[کنترل جمعیت (منابع مطالعاتی)|جلوگیری از بارداری]] در شرایط ضروری، [[درمان با داروی حرام (منابع مطالعاتی)|درمان با مواد حرام]] و خواندن دعا بر بیمار نیز بررسی می‌شوند.


الکمشة در استدلال‌های خود از قواعدی چون لاضرر، تحمل ضرر خاص برای جلوگیری از ضرر عمومی و محدودبودن اجازهٔ ناشی از ضرورت به اندازهٔ نیاز استفاده می‌کند. در پایان، بررسی مسائل نوپدید پزشکی را نیازمند همکاری فقیهان و متخصصان می‌داند؛ بااین‌حال، دربارهٔ موضوعاتی مانند پیوند اعضا، مرگ مغزی و شبیه‌سازی به بیان حکم تفصیلی نمی‌پردازد.
الکمشة در استدلال‌های خود از قواعدی چون [[مقاصد الشریعة (منابع مطالعاتی)|مقاصد الشریعة]] و [[قاعده لاضرر (منابع مطالعاتی)|لاضرر]]، تحمل ضرر خاص برای جلوگیری از ضرر عمومی و محدودبودن اجازهٔ ناشی از ضرورت به اندازهٔ نیاز استفاده می‌کند. در پایان، بررسی مسائل نوپدید پزشکی را نیازمند همکاری فقیهان و متخصصان می‌داند؛ بااین‌حال، دربارهٔ موضوعاتی مانند [[پیوند اعضا (منابع مطالعاتی)|پیوند اعضا]]، [[مرگ مغزی (منابع مطالعاتی)|مرگ مغزی]] و [[شبیه‌سازی (منابع مطالعاتی)|شبیه‌سازی]] به بیان حکم تفصیلی نمی‌پردازد.


== معرفی، هدف و ساختار ==
== معرفی، هدف و ساختار ==
خط ۲۹: خط ۲۹:
== مبنای فقهی ضرورت پزشکی ==
== مبنای فقهی ضرورت پزشکی ==


الکمشة ضرورت پزشکی را با حفظ جان، عقل و نسل پیوند می‌دهد. «مقاصد شریعت» در توضیحی که از شاطبی نقل می‌کند، هدف‌های ضروریِ حفظ دین، جان، عقل، مال و نسل است که سامان زندگی به آنها وابسته است. به نظر او، حفظ جان تنها به منع کشتن انسان محدود نیست؛ مراقبت از بدن، جلوگیری از آسیب و فراهم‌کردن خدمات درمانی را نیز در بر می‌گیرد. ‏(ص ۱۳، ۱۵، ۶۲)‏
الکمشة ضرورت پزشکی را با حفظ جان، عقل و نسل پیوند می‌دهد. نویسنده به نقل از شاطبی، در توضیح مقاصد الشریعة می‌گوید که شریعت برای حفظ دین، جان، عقل، مال و نسل انسان اهمیت اساسی قائل است؛ زیرا زندگی مردم بدون آنها سامان نمی‌گیرد. به نظر او، حفظ جان فقط به معنای جلوگیری از کشتن انسان نیست، بلکه مراقبت از سلامت، پیشگیری از آسیب و تأمین خدمات درمانی را هم شامل می‌شود. ‏(ص ۱۳، ۱۵، ۶۲)


او با استناد به آیات منع قتل و خودکشی و حدیث حق بدن بر انسان، بی‌توجهی به سلامت را با وظیفهٔ حفظ جان ناسازگار می‌داند. کمبود مراقبت‌های مادر و کودک را نیز در همین چارچوب مطرح می‌کند و تأمین امکانات سلامت را از مسئولیت‌های اجتماعی می‌شمارد. ‏(ص ۱۹ تا ۲۱)‏
او با استناد به آیات منع قتل و خودکشی و حدیث حق بدن بر انسان، بی‌توجهی به سلامت را با وظیفهٔ حفظ جان ناسازگار می‌داند. کمبود مراقبت‌های مادر و کودک را نیز در همین چارچوب مطرح می‌کند و تأمین امکانات سلامت را از مسئولیت‌های اجتماعی می‌شمارد. ‏(ص ۱۹ تا ۲۱)‏
خط ۳۷: خط ۳۷:
== جلوگیری از بارداری و حفظ نسل ==
== جلوگیری از بارداری و حفظ نسل ==


نگارنده با استناد به روایات تشویق به ازدواج و منع اختصاء یعنی عقیم‌سازی، قطع نسل را با هدف شریعت در حفظ نسل ناسازگار می‌شمارد. سپس فتوای کمیتهٔ دائمی پژوهش‌های علمی و افتاء را نقل می‌کند که میان قطع نسل و جلوگیری از بارداری به علت خطر برای زن تفاوت می‌گذارد: اگر بارداری یا تکرار آن سلامت زن را تهدید کند، جلوگیری از بارداری یا فاصله‌گذاری میان بارداری‌ها، با روشی که به زن آسیب نرساند، مجاز است. ‏(ص ۳۱ تا ۳۴)‏
نگارنده با استناد به روایات تشویق به ازدواج و منع اختصاء یعنی [[عقیم‌سازی (منابع مطالعاتی)|عقیم‌سازی]]، قطع نسل را با هدف شریعت در حفظ نسل ناسازگار می‌شمارد. سپس فتوای کمیتهٔ دائمی پژوهش‌های علمی و افتاء را نقل می‌کند که میان قطع نسل و جلوگیری از بارداری به علت خطر برای زن تفاوت می‌گذارد: اگر بارداری یا تکرار آن سلامت زن را تهدید کند، جلوگیری از بارداری یا فاصله‌گذاری میان بارداری‌ها، با روشی که به زن آسیب نرساند، مجاز است. ‏(ص ۳۱ تا ۳۴)‏


== حجیت روایات پزشکی ==
== حجیت روایات پزشکی ==