تغییر جنسیت از دیدگاه فقه امامیه (کتاب): تفاوت میان نسخه‌ها

Salehi (بحث | مشارکت‌ها)
Alikhani (بحث | مشارکت‌ها)
خط ۴۹: خط ۴۹:


==معرفی اجمالی و ساختار==
==معرفی اجمالی و ساختار==
کتاب تغییر جنسیت از دیدگاه فقه امامیه، تقریرات درس خارج فقه محسن ملکی است که اختصاصی به بررسی فقهی مسئله تغییر جنسیت می‌پردازد. این کتاب در گروه پژوهشی دین، سلامت و سبک زندگی حوزه علمیه خراسان تهیه و توسط انتشارات این حوزه در سال ۱۴۰۱ش منتشر شده است.
کتاب تغییر جنسیت از دیدگاه فقه امامیه، تقریرات درس خارج فقه [[محسن ملکی]] است که اختصاصی به بررسی فقهی مسئله تغییر جنسیت می‌پردازد. این کتاب در گروه پژوهشی دین، سلامت و سبک زندگی حوزه علمیه خراسان تهیه و توسط انتشارات این حوزه در سال ۱۴۰۱ش منتشر شده است.


مطالب کتاب در دو بخش اصلی و چندین فصل سامان یافته است:
مطالب کتاب در دو بخش اصلی و چندین فصل سامان یافته است:
خط ۵۷: خط ۵۷:


== تغییر یا تعیین جنسیت پیش از تولد ==
== تغییر یا تعیین جنسیت پیش از تولد ==
نویسنده در مورد تغییر یا [[تعیین جنسیت]] پیش از تولد، باور دارد که هیچ تردیدی در جواز چنین تغییری وجود ندارد. به گفته او، این تغییر می‌تواند از راه‌های مختلفی صورت گیرد؛ مانند اعمال معنوی، مصرف برخی خوراکی‌ها، استفاده از دارو و اقدامات فیزیکی. او در تأیید نقش امور معنوی و همچنین مصرف برخی خوراکی‌ها به روایاتی از امام صادق (ع) استناد می‌کند. همچنین درباره استفاده از دارو، نویسنده با بهره‌گیری از روش تنقیح مناط، جواز آن را استنباط‌پذیر می‌داند (ص۲۳–۲۶).
نویسنده در مورد تغییر یا [[تعیین جنسیت]] پیش از تولد، باور دارد که هیچ تردیدی در جواز چنین تغییری وجود ندارد. به گفته او، این تغییر می‌تواند از راه‌های مختلفی صورت گیرد؛ مانند اعمال معنوی، مصرف برخی خوراکی‌ها، استفاده از دارو و اقدامات فیزیکی. او در تأیید نقش امور معنوی و همچنین مصرف برخی خوراکی‌ها به روایاتی از امام صادق(ع) استناد می‌کند. همچنین درباره استفاده از دارو، نویسنده با بهره‌گیری از روش تنقیح مناط، جواز آن را استنباط‌پذیر می‌داند (ص۲۳–۲۶).


== تغییر یا تعیین جنسیت پس از تولد ==
== تغییر یا تعیین جنسیت پس از تولد ==
نگارنده در ادامه، موضوع تغییر جنسیت را پس از تولد بررسی می‌کند. او در ابتدا درباره وضعیت افرادی متولد شده با دو آلت جنسی، می‌نویسد که در این موارد، حذف یکی از دو آلت و تعیین جنسیت بدون اشکال و جایز است. اما آن‌چه بحث‌برانگیزتر است، مربوط به کسانی است که با آلت جنسی طبیعی و متعارف متولد می‌شوند و پس از آن تصمیم به تغییر جنسیت می‌گیرند. این مسئله از آن‌جا که نص صریحی درباره آن در منابع شرعی وجود ندارد، ذیل عنوان «شبهه حکمیه تحریمیه ناشی از فقدان نص» قرار می‌گیرد. در این زمینه، اصولیون قائل به برائت و اباحه‌اند و اخباریون به احتیاط باور دارند (ص۲۶–۲۷). نگارنده دیدگاه هر دو گروه را با جزئیات بررسی می‌کند و سرانجام نظریه اصولیون را به واقع نزدیک‌تر می‌داند و با استناد به قواعد عقلانی استدلال می‌کند که در نبود دلیل شرعی صریح، اصل بر جواز است و تغییر جنسیت از منظر حکم اولی جایز به شمار می‌رود (ص۲۷–۵۷).  
نگارنده در ادامه، موضوع تغییر جنسیت را پس از تولد بررسی می‌کند. او در ابتدا درباره وضعیت افرادی متولد شده با دو آلت جنسی، می‌نویسد که در این موارد، حذف یکی از دو آلت و تعیین جنسیت بدون اشکال و جایز است. اما آن‌چه بحث‌برانگیزتر است، مربوط به کسانی است که با آلت جنسی طبیعی و متعارف متولد می‌شوند و پس از آن تصمیم به تغییر جنسیت می‌گیرند. این مسئله از آن‌جا که نص صریحی درباره آن در منابع شرعی وجود ندارد، ذیل عنوان «شبهه حکمیه تحریمیه ناشی از فقدان نص» قرار می‌گیرد. در این زمینه، اصولیون قائل به برائت و اباحه‌اند و اخباریون به احتیاط باور دارند (ص۲۶–۲۷). نگارنده دیدگاه هر دو گروه را با جزئیات بررسی می‌کند و سرانجام نظریه اصولیون را به واقع نزدیک‌تر می‌داند و با استناد به قواعد عقلانی استدلال می‌کند که در نبود دلیل شرعی صریح، اصل بر جواز است و تغییر جنسیت از منظر حکم اولی جایز به شمار می‌رود (ص۲۷–۵۷).  


نویسنده پس از بیان اصل اولی جواد در حکم تغییر جنسیت، به نقد و بررسی دلایلی می‌پردازد که برای اثبات حرمت تغییر جنسیت مورد استناد قرار گرفته‌اند. یکی از مهم‌ترین دلایل مورد توجه مخالفان، [[آیه ۱۱۹ سوره نساء]] درباره حرمت تغییر در خلق الله است که در آن برخی از اعمال، از جمله تغییر در خلقت الهی، به شیطان نسبت داده شده‌اند. برخی مفسران، تغییر جنسیت را مصداق این تغییر دانسته‌اند. نگارنده اما پس از تحلیل دقیق مفاد آیه، نتیجه می‌گیرد که قدر متیقن این آیه، تغییر در دین خداست، نه هر نوع تغییری در ظاهر انسان (ص۵۸–۷۰).  
نویسنده پس از بیان اصل اولی جواز در حکم تغییر جنسیت، به نقد و بررسی دلایلی می‌پردازد که برای اثبات حرمت تغییر جنسیت مورد استناد قرار گرفته‌اند. یکی از مهم‌ترین دلایل مورد توجه مخالفان، [[آیه ۱۱۹ سوره نساء]] درباره حرمت تغییر در خلق الله است که در آن برخی از اعمال، از جمله تغییر در خلقت الهی، به شیطان نسبت داده شده‌اند. برخی مفسران، تغییر جنسیت را مصداق این تغییر دانسته‌اند. نگارنده اما پس از تحلیل دقیق مفاد آیه، نتیجه می‌گیرد که قدر متیقن این آیه، تغییر در دین خداست، نه هر نوع تغییری در ظاهر انسان (ص۵۸–۷۰).  


دلایل دیگری نیز برای حرمت مطرح شده‌اند، از جمله مخالفت با فطرت، [[عقیم‌سازی]]، نقص در بدن، تضاد با مصالح عمومی، لزوم تماس و نگاه حرام، و حتی ناممکن بودن واقعی تغییر جنسیت. نویسنده همه این دلایل را رد می‌کند و معتقد است هیچ‌یک از آن‌ها برای اثبات حرمت کافی نیستند (صص۷۰–۷۷).
دلایل دیگری نیز برای حرمت مطرح شده‌اند، از جمله مخالفت با فطرت، [[عقیم‌سازی]]، نقص در بدن، تضاد با مصالح عمومی، لزوم تماس و نگاه حرام، و حتی ناممکن بودن واقعی تغییر جنسیت. نویسنده همه این دلایل را رد می‌کند و معتقد است هیچ‌یک از آن‌ها برای اثبات حرمت کافی نیستند (صص۷۰–۷۷).