فقه معاصر:پیشنویس آیه ۱۱۹ سوره نساء: تفاوت میان نسخهها
| خط ۱: | خط ۱: | ||
==متن آیه== | ==متن و ترجمه آیه== | ||
وَلَأُضِلَّنَّهُمْ وَلَأُمَنِّيَنَّهُمْ وَلَآمُرَنَّهُمْ فَلَيُبَتِّكُنَّ آذَانَ الْأَنْعَامِ وَلَآمُرَنَّهُمْ فَلَيُغَيِّرُنَّ خَلْقَ اللَّهِ ۚ وَمَنْ يَتَّخِذِ الشَّيْطَانَ وَلِيًّا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَقَدْ خَسِرَ خُسْرَانًا مُبِينًا | وَلَأُضِلَّنَّهُمْ وَلَأُمَنِّيَنَّهُمْ وَلَآمُرَنَّهُمْ فَلَيُبَتِّكُنَّ آذَانَ الْأَنْعَامِ وَلَآمُرَنَّهُمْ فَلَيُغَيِّرُنَّ خَلْقَ اللَّهِ ۚ وَمَنْ يَتَّخِذِ الشَّيْطَانَ وَلِيًّا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَقَدْ خَسِرَ خُسْرَانًا مُبِينًا | ||
و سخت گمراهشان کنم و به آرزو (های باطل و دور و دراز) درافکنم و دستور دهم تا گوش حیوانات ببرند (که اینها نصیب بتهاست) و امر کنم تا خلقت خدا را تغییر دهند، و (ای بندگان بدانید) هر کس شیطان را دوست گیرد نه خدا را، سخت زیان کرده زیانی آشکار. | و سخت گمراهشان کنم و به آرزو (های باطل و دور و دراز) درافکنم و دستور دهم تا گوش حیوانات ببرند (که اینها نصیب بتهاست) و امر کنم تا خلقت خدا را تغییر دهند، و (ای بندگان بدانید) هر کس شیطان را دوست گیرد نه خدا را، سخت زیان کرده زیانی آشکار. | ||
==تبیین آیه== | |||
== آیات مرتبط == | == آیات مرتبط == | ||
| خط ۱۰: | خط ۱۱: | ||
==کاربرد در مباحث فقهی== | ==کاربرد در مباحث فقهی== | ||
در مطالعات فقهی معاصر، برداشتهای تفسیری از این آیه به سه دسته کلی تقسیم شده، استفاده فقهی از آیه تنها بر اساس معنای اول و دوم صحیح شمرده میشود، و معنای سوم اشکال به این برداشت فقهی بهشمار میآید.<ref>قاسمی، دانشنامه فقه پزشکی، ج2، ص60.</ref> | |||
# حرمت تغییر جسمی در مخلوقات خدا؛ طرفداران این دیدگاه تفسیری، در تعیین مصداق آیه یکسان عمل نکردهاند. برخی آن را شامل همه مخلوقات میشمارند؛ برخی آن را به حیوانات اختصاص میدهند؛ گروهی نیز قلمرو آیه را مربوط به انسانها میشمارد.<ref>قاسمی، دانشنامه فقه پزشکی، ج2، ص60؛ برای نمونه نگاه کنید به: مدرسی، من هدی القرآن، ج2، ص194؛ زحیلی، التفسیر المنیر، ج5،، ص277. | |||
</ref> | |||
# حرمت تغییر جسمی و معنوی در مخلوقات خدا؛ بر اساس این نظریه علاوه بر تغییر ظاهری مخلوقات خدا، تغییر در امور معنوی نیز از مصادیق این آیه بهشمار میآید.<ref>فیض کاشانی، تفسیر الصافی، ج1، ص501.</ref> | |||
# حرمت تغییر معنوی در مخلوقات خدا. | |||
مطابق تفسیر اول و دوم که مفاد آیه، شیطانیدانستن تغییر جسمی مخلوقات در نظر گرفته شده، این آیه بر عقیمسازی حیوانات،<ref>زحیلی، التفسیر المنیر، ج5،، ص277؛ ملا حویش آلغازی، بیان المعانی، ج5، ص609.</ref> عقیمسازی انسانها،<ref>فیض کاشانی، تفسیر الصافی، ج1، ص501.</ref> تراشیدن ریش برای مردان،<ref>ملا حویش آلغازی، بیان المعانی، ج5، ص609.</ref> تطبیق گردیده است. | |||
در برخی برداشتهای افراطی از این آیه، گفته شده برخی عالمان اهلتسنن ازدواج سفیدپوستان و سیاهپوستان را نیز ممنوع میدانستند.<ref>ابنعربی، احکام القرآن، ج1، ص502.</ref> | |||
=== جراحی زیبایی === | === جراحی زیبایی === | ||
| خط ۲۰: | خط ۳۲: | ||
[[محسن ملکی]] پس از بیان اصل اولی جواز در حکم تغییر جنسیت، به نقد و بررسی دلایلی میپردازد که برای اثبات حرمت تغییر جنسیت مورد استناد قرار گرفتهاند. یکی از مهمترین دلایل مورد توجه مخالفان، [[آیه ۱۱۹ سوره نساء]] درباره حرمت تغییر در خلق الله است که در آن برخی از اعمال، از جمله تغییر در خلقت الهی، به شیطان نسبت داده شدهاند. برخی مفسران، تغییر جنسیت را مصداق این تغییر دانستهاند. [[محسن ملکی]] اما پس از تحلیل دقیق مفاد آیه، نتیجه میگیرد که قدر متیقن این آیه، تغییر در دین خداست، نه هر نوع تغییری در ظاهر انسان.<ref>ملکی، تغییر جنسیت از دیدگاه فقه امامیه، ص۵۸-۷۰.</ref> | [[محسن ملکی]] پس از بیان اصل اولی جواز در حکم تغییر جنسیت، به نقد و بررسی دلایلی میپردازد که برای اثبات حرمت تغییر جنسیت مورد استناد قرار گرفتهاند. یکی از مهمترین دلایل مورد توجه مخالفان، [[آیه ۱۱۹ سوره نساء]] درباره حرمت تغییر در خلق الله است که در آن برخی از اعمال، از جمله تغییر در خلقت الهی، به شیطان نسبت داده شدهاند. برخی مفسران، تغییر جنسیت را مصداق این تغییر دانستهاند. [[محسن ملکی]] اما پس از تحلیل دقیق مفاد آیه، نتیجه میگیرد که قدر متیقن این آیه، تغییر در دین خداست، نه هر نوع تغییری در ظاهر انسان.<ref>ملکی، تغییر جنسیت از دیدگاه فقه امامیه، ص۵۸-۷۰.</ref> | ||
محمدحسین فضلالله نیز دلالت این آیه را ناتمام دانسته و معتقد است، هیچ فقهی به اطلاق این آیه ملتزم نمیشود چرا که این آیه مربوط به تمام خلق الله است و التزام به اطلاق آن به این معناست که انسان در ساختار طبیعت اعم از درختان، گیاهان، کوهها و رودها هیچ تصرفی انجام ندهد. او معتقد است این آیه بر حرمت تغییر فطرت دلالت دارد.<ref name=":0">فضلالله، فقه الحیاة، ص228-229.</ref> | |||
=== شبیهسازی انسان === | === شبیهسازی انسان === | ||
| خط ۳۳: | خط ۴۷: | ||
[[محمدعلی قاسمی]] مقصود از «تغییر خلق الله» را تغییر یا هر فعلی میداند که تشویه نامناسب با فطرت را در جسم درپی داشته باشد؛ از این رو برای اثبات حرمت [[شبیهسازی انسان|شبیهسازی]] به [[آیه ۱۱۹ سوره نساء|آیه تغییر خلق الله]] استناد شده است، بدین بیان که شبیهسازی انسان موجب پیدایش نسخههایی از جسم انسان میشود و این کار به موجب اصل اولی در شریعت اسلامی ممنوع و حرام است. همچنین گفته شده است که شبیهسازی از آنگونه تصرفاتی است که خداوند به آن رضایت ندارد، بلکه میتوان گفت که شبیهسازی تغییر در خلقت و دستبردن در آفرینش الهی محسوب میشود که شیطان به آن امر کرده است که با آفرینش الهی تعارض کامل دارد.<ref>قاسمی، آیات فقه پزشکی، ص۱۷۲.</ref> | [[محمدعلی قاسمی]] مقصود از «تغییر خلق الله» را تغییر یا هر فعلی میداند که تشویه نامناسب با فطرت را در جسم درپی داشته باشد؛ از این رو برای اثبات حرمت [[شبیهسازی انسان|شبیهسازی]] به [[آیه ۱۱۹ سوره نساء|آیه تغییر خلق الله]] استناد شده است، بدین بیان که شبیهسازی انسان موجب پیدایش نسخههایی از جسم انسان میشود و این کار به موجب اصل اولی در شریعت اسلامی ممنوع و حرام است. همچنین گفته شده است که شبیهسازی از آنگونه تصرفاتی است که خداوند به آن رضایت ندارد، بلکه میتوان گفت که شبیهسازی تغییر در خلقت و دستبردن در آفرینش الهی محسوب میشود که شیطان به آن امر کرده است که با آفرینش الهی تعارض کامل دارد.<ref>قاسمی، آیات فقه پزشکی، ص۱۷۲.</ref> | ||
محمدحسین فضلالله نیز دلالت این آیه را ناتمام دانسته و معتقد است، هیچ فقهی به اطلاق این آیه ملتزم نمیشود چرا که این آیه مربوط به تمام خلق الله است و اختصاص به انسانها ندارد. علاوه بر اینکه به گفته او، استنساخ، تغییر خلق الله به شمار نمیآید بلکه آن نوعی استفاده خلق الله است.<ref name=":0" /> | |||
=== همزادسازی انسان === | === همزادسازی انسان === | ||
| خط ۴۳: | خط ۵۹: | ||
=== تراریخته === | === تراریخته === | ||
=== ریشتراشی === | |||
به گفته فیض کاشانی، این آیه را میتوان شاهدی بر حرمت ریشتراشی قلمداد کرد.<ref>فیض کاشانی، الوافی، ج6، ص658.</ref> | |||
=== تغییر مزاج و خوی و خصلت === | === تغییر مزاج و خوی و خصلت === | ||
قرضاوی تغییر مزاج و خوی خصلت در اثر تغییر فعل و انفعالات شیمیایی خون و غُدد را نیز منافی درک و آموزههای دینی میداند؛ زیرا با این روش طبیعت ممتاز انسانی که اختیار یکی از آنها است، بهم میریزد. درست به خاطر همین حفظ اعتدال طبیعت انسانی است که مسکرات و [[مواد مخدر]] در اسلام حرام شده است. [[آیه ۱۱۹ سوره نساء]] نیز تغییر خلقت را کار پیروان شیطان نامیده است<ref>قرضاوی، دیدگاههای فقهی معاصر، ج۱، ص۷۱۳.</ref>. | قرضاوی تغییر مزاج و خوی خصلت در اثر تغییر فعل و انفعالات شیمیایی خون و غُدد را نیز منافی درک و آموزههای دینی میداند؛ زیرا با این روش طبیعت ممتاز انسانی که اختیار یکی از آنها است، بهم میریزد. درست به خاطر همین حفظ اعتدال طبیعت انسانی است که مسکرات و [[مواد مخدر]] در اسلام حرام شده است. [[آیه ۱۱۹ سوره نساء]] نیز تغییر خلقت را کار پیروان شیطان نامیده است<ref>قرضاوی، دیدگاههای فقهی معاصر، ج۱، ص۷۱۳.</ref>. | ||
=== عقیمسازی === | === عقیمسازی (حیوان یا انسان) === | ||
نویسنده میگوید برخی با استناد به آیه ۱۱۹ سوره نساء و آیه ۳۰ سوره روم، حکم به حرمت عقیمسازی دادهاند، چرا که عقیمسازی را از مصادیق روشن تغییر خلقت الهی و اضلال و گمراه نمودن شیطان میدانند. | نویسنده میگوید برخی با استناد به آیه ۱۱۹ سوره نساء و آیه ۳۰ سوره روم، حکم به حرمت عقیمسازی دادهاند، چرا که عقیمسازی را از مصادیق روشن تغییر خلقت الهی و اضلال و گمراه نمودن شیطان میدانند. | ||
| خط ۵۳: | خط ۷۲: | ||
=== ترمیم بکارت === | === ترمیم بکارت === | ||
برخی نویسندگان در توضیح ادله حرمت ترمیم بکارت، یکی از ادله احتمالی آن را آیه ۱۱۹ سوره نساء معرفی کردهاند، به این توضیح که خداوند دختران را بهگونهای آفریده که در اولین آمیزش جنسی پرده بکارت خود را از دست بدهند. بنابراین ترمیم آن با استفاده از شیوههای جراحی، مداخله در نظم طبیعی آفرینش و مصداق تغییر در خلقت خدا بهشمار میآید.<ref>میرزاده اهری، ترمیم بکارت از منظر فقه و حقوق، ص201.</ref> | برخی نویسندگان در توضیح ادله حرمت ترمیم بکارت، یکی از ادله احتمالی آن را آیه ۱۱۹ سوره نساء معرفی کردهاند، به این توضیح که خداوند دختران را بهگونهای آفریده که در اولین آمیزش جنسی پرده بکارت خود را از دست بدهند. بنابراین ترمیم آن با استفاده از شیوههای جراحی، مداخله در نظم طبیعی آفرینش و مصداق تغییر در خلقت خدا بهشمار میآید.<ref>میرزاده اهری، ترمیم بکارت از منظر فقه و حقوق، ص201.</ref> اما نویسنده پس از بررسی مفاد آیه، دلالت آن بر حرمت ترمیم بکارت را ناتمام میداند.<ref>میرزاده اهری، ترمیم بکارت از منظر فقه و حقوق، ص207.</ref> | ||
=== مهندسی ژنتیک === | |||
=== خالکوبی === | === خالکوبی === | ||