فقه معاصر:پیشنویس آیه ۱۱۹ سوره نساء: تفاوت میان نسخهها
←تفسیرهای اثرگذار در مباحث فقهی: اصلاح ارقام |
|||
| خط ۴۹: | خط ۴۹: | ||
عموم شیعیان و عموم فقیهان اهلسنت، تعیین جنسیت برای خنثای مشکل (عمل جراحی خنثای مشکل، برای ملحقشدن به زنان یا مردان) را جایز دانستهاند.<ref>قاسمی، دانشنامه فقه پزشکی، ج2، ص50-51.</ref> البته در برخی کتابهای اهلتسنن این جواز تنها درباره خنثای غیرمشکل بیان شده است.<ref>نگاه کنید به: جیزانی، فقه النوازل، ج4، ص97.</ref> اما ایشان درباره تغییر جنسیت رویکرد دیگری دارند. [[مجمع فقه اسلامی]] مستقر در مکه، در تاریخ ۱۳ رجب ۱۴۰۹ق در فتوایی با استناد به آیه 119 سوره نساء تغییر جنسیت مردان به زنان و زنان به مردان را حرام اعلام کردند.<ref>جیزانی، فقه النوازل، ج4، ص96-97.</ref> برخی فقیهان شیعه مانند جعفر سبحانی،<ref>سبحانی، احکام صلاة القضاء، ص408.</ref> جواد تبریزی<ref>تبریزی، صراط النجاة، ج1، ص330.</ref> و یدالله دوزدوزانی<ref>دوزدوزانی، تغییر جنسیت آری یا نه، ص۳۷-۴۱.</ref> نیز با استناد به این آیه تغییر جنسیت را حرام دانستهاند. در مقابل گروه دیگری از فقیهان شیعه، مانند محمدحسین فضلالله و محسن ملکی، با تکیه بر تفسیر خود از آیه، معتقدند این آیه بر تغییر جنسیت انسانها دلالت ندارد.<ref>فضلالله، فقه الحیاة، ص228-229؛ ملکی، تغییر جنسیت از دیدگاه فقه امامیه، ص۵۸-۷۰.</ref> | عموم شیعیان و عموم فقیهان اهلسنت، تعیین جنسیت برای خنثای مشکل (عمل جراحی خنثای مشکل، برای ملحقشدن به زنان یا مردان) را جایز دانستهاند.<ref>قاسمی، دانشنامه فقه پزشکی، ج2، ص50-51.</ref> البته در برخی کتابهای اهلتسنن این جواز تنها درباره خنثای غیرمشکل بیان شده است.<ref>نگاه کنید به: جیزانی، فقه النوازل، ج4، ص97.</ref> اما ایشان درباره تغییر جنسیت رویکرد دیگری دارند. [[مجمع فقه اسلامی]] مستقر در مکه، در تاریخ ۱۳ رجب ۱۴۰۹ق در فتوایی با استناد به آیه 119 سوره نساء تغییر جنسیت مردان به زنان و زنان به مردان را حرام اعلام کردند.<ref>جیزانی، فقه النوازل، ج4، ص96-97.</ref> برخی فقیهان شیعه مانند جعفر سبحانی،<ref>سبحانی، احکام صلاة القضاء، ص408.</ref> جواد تبریزی<ref>تبریزی، صراط النجاة، ج1، ص330.</ref> و یدالله دوزدوزانی<ref>دوزدوزانی، تغییر جنسیت آری یا نه، ص۳۷-۴۱.</ref> نیز با استناد به این آیه تغییر جنسیت را حرام دانستهاند. در مقابل گروه دیگری از فقیهان شیعه، مانند محمدحسین فضلالله و محسن ملکی، با تکیه بر تفسیر خود از آیه، معتقدند این آیه بر تغییر جنسیت انسانها دلالت ندارد.<ref>فضلالله، فقه الحیاة، ص228-229؛ ملکی، تغییر جنسیت از دیدگاه فقه امامیه، ص۵۸-۷۰.</ref> | ||
=== شبیهسازی انسان === | === شبیهسازی و همزادسازی انسان === | ||
به نظر [[محمدمهدی شمسالدین]]، [[شبیهسازی انسانی]] بهحکم اولی حرام است | به اتفاق آرای علمای اهلسنت، شبیهسازی انسان عملی نامشروع و بر خلاف اسلام است.<ref>اسلامی، شبیهسازی انسانی از دیدگاه آیین کاتولیک و اسلام، ص۲۰۰.</ref> در دهمین نشست مجمع فقه اسلامی، که در مکه برگزار شد، مسئله شبیهسازی انسان مطرح شد و در بیانیه نهایی این مجمع بر حرمت شبیهسازی انسان تأکید شد.<ref>موسوی، قرارات مجمع الفقه الاسلامی، ص۲۸۲.</ref> از جمله دلایل ایشان بر این حکم، استدلال به آیه ۱۱۹ سوره نساء است.<ref>اسلامی، شبیهسازی انسانی از دیدگاه آیین کاتولیک و اسلام، ص۲۱۱-۲۳۳.</ref> فقیهان شیعه در حکم شبیهسازی انسان اتفاق نظر ندارند و دیدگاه آنان از جواز تا حرمت مطلق در نوسان است.<ref>محقق داماد، «شبیهسازی انسان از منظر فقه و اخلاق»، ص۱۵.</ref> جعفر سبحانی شبیهسازی انسان را با استناد به این آیه حرام دانسته است.<ref>سبحانی، استفتائات، ج۲، ص۲۵۶.</ref> همچنین به نظر [[محمدمهدی شمسالدین]]، [[شبیهسازی انسانی]] بهحکم اولی حرام است و شبیهسازی انسانی به تغییر نامناسب جسمانی میانجامد که در آیه مذکور «تغییر خلق» خوانده شده است.<ref>شمسالدین، الاستنساخ الجنین، ص۵۸، به نقل از: قاسمی، دانشنامه فقه پزشکی، ج۲، ص۵۵۷-۵۵۸.</ref> به گفته برخی فقیهان، در صورتی درستی این استدلال، میتوان آن را در مسئله همزادسازی انسان نیز جاری کرد و به تحریم آن فتوا دارد.<ref>مؤمن، «شبیهسازی»، ص۵۱-۵۲.</ref> | ||
گروه دیگری از فقیهان شیعه که بخش عمدهای از ایشان را شامل میشود، معتقدند، شبیهسازی انسان را نمیتوان به حکم اولی حرام دانست. [[سید محمدسعید حکیم]] نهتنها شبیهسازی انسان را جایز دانسته، بلکه آن را بهکارگیری سنت خدا و روشی برای شناخت قدرت الهی میداند.<ref>حکیم، فقه الاستنساخ البشری و فتاوی الطبیة، ص۲۲.</ref> [[سید اصغر ناظمزاده قمی]] با بیان اینکه شبیهسازی نوعی خلق جدید است، نه تغییر در خلق، جریان این آیه را در مسئله نادرست میداند.<ref>ناظمزاده قمی، جراحی پلاستیک و شبیهسازی انسان از نگاه فقه، ص۲۶۰-۲۶۴</ref> | |||
== ادامه == | |||
سید حسن اسلامی، پژوهشگر، نقدهایی را بر نظر شمسالدین وارد میداند از جمله آنکه شمسالدین شبیهسازی انسانی را مصداق تغییرات نامناسب جسمانی قلمداد میکند و از همین رو آن را مصداق آیه ۱۱۹ سوره نساء میداند در حالی که اگر شبیهسازی انسانی منجر به شبیهسازی موجودی سالم شود استدلال وی کامل نخواهد بود؛ چرا که در این صورت شبیهسازی مصداق تغییر نامناسب نیست.<ref>اسلامی، «شبیهسازی انسان از دیدگاه شیعه...»، ص۲۷-۲۸.</ref> | سید حسن اسلامی، پژوهشگر، نقدهایی را بر نظر شمسالدین وارد میداند از جمله آنکه شمسالدین شبیهسازی انسانی را مصداق تغییرات نامناسب جسمانی قلمداد میکند و از همین رو آن را مصداق آیه ۱۱۹ سوره نساء میداند در حالی که اگر شبیهسازی انسانی منجر به شبیهسازی موجودی سالم شود استدلال وی کامل نخواهد بود؛ چرا که در این صورت شبیهسازی مصداق تغییر نامناسب نیست.<ref>اسلامی، «شبیهسازی انسان از دیدگاه شیعه...»، ص۲۷-۲۸.</ref> | ||
[[محمدعلی قاسمی]] مقصود از «تغییر خلق الله» را تغییر یا هر فعلی میداند که تشویه نامناسب با فطرت را در جسم درپی داشته باشد؛ از این رو برای اثبات حرمت [[شبیهسازی انسان|شبیهسازی]] به [[آیه ۱۱۹ سوره نساء|آیه تغییر خلق الله]] استناد شده است، بدین بیان که شبیهسازی انسان موجب پیدایش نسخههایی از جسم انسان میشود و این کار به موجب اصل اولی در شریعت اسلامی ممنوع و حرام است. همچنین گفته شده است که شبیهسازی از آنگونه تصرفاتی است که خداوند به آن رضایت ندارد، بلکه میتوان گفت که شبیهسازی تغییر در خلقت و دستبردن در آفرینش الهی محسوب میشود که شیطان به آن امر کرده است که با آفرینش الهی تعارض کامل دارد.<ref>قاسمی، آیات فقه پزشکی، ص۱۷۲.</ref> | [[محمدعلی قاسمی]] مقصود از «تغییر خلق الله» را تغییر یا هر فعلی میداند که تشویه نامناسب با فطرت را در جسم درپی داشته باشد؛ از این رو برای اثبات حرمت [[شبیهسازی انسان|شبیهسازی]] به [[آیه ۱۱۹ سوره نساء|آیه تغییر خلق الله]] استناد شده است، بدین بیان که شبیهسازی انسان موجب پیدایش نسخههایی از جسم انسان میشود و این کار به موجب اصل اولی در شریعت اسلامی ممنوع و حرام است. همچنین گفته شده است که شبیهسازی از آنگونه تصرفاتی است که خداوند به آن رضایت ندارد، بلکه میتوان گفت که شبیهسازی تغییر در خلقت و دستبردن در آفرینش الهی محسوب میشود که شیطان به آن امر کرده است که با آفرینش الهی تعارض کامل دارد.<ref>قاسمی، آیات فقه پزشکی، ص۱۷۲.</ref> | ||
محمدحسین فضلالله نیز دلالت این آیه را ناتمام دانسته و معتقد است، هیچ فقهی به اطلاق این آیه ملتزم نمیشود چرا که این آیه مربوط به تمام خلق الله است و اختصاص به انسانها ندارد. علاوه بر اینکه به گفته او، استنساخ، تغییر خلق الله به شمار نمیآید بلکه آن نوعی استفاده خلق الله است.<ref>فضلالله، فقه الحیاة، ص228-229 | محمدحسین فضلالله نیز دلالت این آیه را ناتمام دانسته و معتقد است، هیچ فقهی به اطلاق این آیه ملتزم نمیشود چرا که این آیه مربوط به تمام خلق الله است و اختصاص به انسانها ندارد. علاوه بر اینکه به گفته او، استنساخ، تغییر خلق الله به شمار نمیآید بلکه آن نوعی استفاده از خلق الله است.<ref>فضلالله، فقه الحیاة، ص228-229.</ref> | ||
=== پیوند اعضا === | === پیوند اعضا === | ||