فقه معاصر:پیش‌نویس آیه ۶۰ سوره انفال: تفاوت میان نسخه‌ها

Salehi (بحث | مشارکت‌ها)
Salehi (بحث | مشارکت‌ها)
خط ۱۶: خط ۱۶:


=== جهاد مالی و انفاق ===
=== جهاد مالی و انفاق ===
[[عباسعلی عمید زنجانی]] در [[اصول و مقررات حاكم بر مخاصمات مسلحانه (کتاب)|کتاب اصول و مقررات حاكم بر مخاصمات مسلحانه]] برای بیان مشروعیت جهاد مالی و بودجه نظامی به آیاتی از قرآن از جمله آیه ۶۰ سوره انفال استناد می‌کند. او افزون بر تکیه بر امدادهای غیبی و توکل بر خدا، بر این نکته تأکید می‌کند که در مسئله جهاد باید برای بسیج همه امکانات مادی و معنوی و استفاده بهینه از آنها نیز تلاش کرد. او در توضیح بیشتر تصریح می‌کند صرف نظر از عقل و تجربه، از نگاه اسلام و قرآن بین جهاد و پشتیبانی جنگ رابطه مستقیم علت و معلولی وجود دارد و راهی جز آمادگی کامل و توسعه ابعاد مختلف پشتیبانی وجود ندارد. به گفته او، دستور قرآن به آمادگی و تجهیز نیرو و ادوات جنگی در این عبارت «وَ أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّة» از آیه ۶۰ سوره انفال، از نظر کمّی و کیفی دارای اطلاق، و حاکم بر مسئله جهاد است.<ref>عمید زنجانی،  اصول و مقررات حاكم بر مخاصمات مسلحانه (جهاد)، ص۵۹-۸۵.</ref>
[[عباسعلی عمید زنجانی]] در [[اصول و مقررات حاكم بر مخاصمات مسلحانه (کتاب)|کتاب اصول و مقررات حاكم بر مخاصمات مسلحانه]] برای بیان مشروعیت جهاد مالی و بودجه نظامی به آیاتی از قرآن از جمله آیه ۶۰ سوره انفال استناد می‌کند. او افزون بر تکیه بر امدادهای غیبی و توکل بر خدا، بر این نکته تأکید می‌کند که در مسئله جهاد باید برای بسیج همه امکانات مادی و معنوی و استفاده بهینه از آنها نیز تلاش کرد. او در توضیح بیشتر تصریح می‌کند صرف نظر از عقل و تجربه، از نگاه اسلام و قرآن بین جهاد و پشتیبانی جنگ، رابطه مستقیم علت و معلولی وجود دارد و راهی جز آمادگی کامل و توسعه ابعاد مختلف پشتیبانی وجود ندارد. به گفته او، دستور قرآن به آمادگی و تجهیز نیرو و ادوات جنگی در این عبارت «وَ أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّة» از آیه ۶۰ سوره انفال، از نظر کمّی و کیفی دارای اطلاق، و حاکم بر مسئله جهاد است.<ref>عمید زنجانی،  اصول و مقررات حاكم بر مخاصمات مسلحانه (جهاد)، ص۵۹-۸۵.</ref>


=== دفاع پیش‌دستانه ===
=== دفاع پیش‌دستانه ===
خط ۴۵: خط ۴۵:


=== جواز تجسس برای حفظ نظام اسلامی ===
=== جواز تجسس برای حفظ نظام اسلامی ===
رضا مظفری در [[بررسی مسئله فقهی تجسس (کتاب)|کتاب بررسی مسئله فقهی تجسس]]، به بررسی تزاحم حرمت تجسس و [[وجوب حفظ نظام]] (به معنای جامعه و مجتمع اسلامی) پرداخته است (ص۹۴-۹۷). وی در این تزاحم، ملاک وجوب حفظ نظام اسلامی را بر ملاک حرمت تجسس مقدم می‌دارد. وی در توضیح این مسئله، با اشاره به دیدگاه فقیهانی که حفظ نظام را واجب دانسته‌اند (مانند شیخ طوسی، علامه حلی، شهید اول و [[سید روح‌الله موسوی خمینی|امام خمینی]]) (ص۱۰۰-۱۰۲). او برای جایزدانستن تجسسی که به منظور حفظ نظام انجام می‌شود، دلایل فقهی زیر را بررسی کرده است:
رضا مظفری در [[بررسی مسئله فقهی تجسس (کتاب)|کتاب بررسی مسئله فقهی تجسس]]، هنگام واکاوی تزاحم میان حرمت تجسس و [[حفظ نظام سیاسی|وجوب حفظ نظام]]، ملاک وجوب حفظ نظام اسلامی را بر ملاک [[تجسس|حرمت تجسس]] مقدّم می‌دارد. وی در توضیح این دیدگاه، با اشاره به آرای فقیهانی که حفظ نظام را واجب شمرده‌اند (مانند شیخ طوسی، علامه حلی، شهید اول و [[سید روح‌الله موسوی خمینی|امام خمینی]])، معتقد است، برای جواز تجسس در راستای حفظ نظام می‌توان به آیه ۶۰ سوره انفال استناد کرد؛ چراکه این آیه به صراحت بر ضرورت آمادگی برای پاسداری از جامعه اسلامی در برابر هجوم دشمنان تأکید دارد. مظفری با بررسی چندین روایت، حفظ نظام اسلامی را یکی از مهم‌ترین واجبات دانسته که فراهم‌آوردن مقدمات آن نیز واجب است؛ بنابراین، بررسی وضعیت دشمن از لحاظ نیروی انسانی، تجهیزات جنگی و برنامه‌های آنان، از جمله مقدمات اساسی حفظ نظام تلقی می‌شود.<ref>مظفری، بررسی مسئله فقهی تجسس، ص۹۴-۱۰۳.</ref>
 
==== ادله وجوب حفظ نظام ====
اولین دلیلی که نویسنده بر اساس آن تجسس را جایز دانسته، ادله‌ای است که بر اساس آن حفظ نظام واجب است. این دلایل عبارت‌اند از:
 
# [[آیه ۶۰ سوره انفال]]؛ این آیه به صراحت بر لزوم آمادگی برای حفظ جامعه اسلامی از هجوم دشمنان دلالت دارد (ص۱۰۳).
# روایات؛ مظفری با بررسی چهار روایت، حفظ نظام اسلامی را یکی از مهم‌ترین واجبات دانسته، فراهم‌کردن مقدمات آن را نیز واجب می‌شمارد. به گفته او، بررسی وضعیت دشمن از نظر نیروی انسانی، تجهیزات جنگی و برنامه‌های آنان از مقدمات مهم حفظ نظام محسوب می‌شود (رضا مظفری، بررسی مسئله فقهی تجسس، قم، میراث ماندگار، ۱۳۹۴ش، ص۱۰۷).


=== مشروعیت مسابقات تیراندازی ===
=== مشروعیت مسابقات تیراندازی ===
گروهی از [[مجتهد|فقیهان شیعه]] با استناد به آیه ۶۰ سوره انفال و روایتی از [[حضرت محمد صلی الله علیه و آله|پیامبر(ص)]] که «قُوَّة» را به «تیراندازی» تفسیر کرده‌اند، مشروعیت مسابقات تیراندازی را استنباط کرده‌اند.<ref>شیخ طوسی، المبسوط، ج۶، ص۲۸۹؛ ابن‌ادریس حلی، السرائر، ج۳، ص۱۴۶؛ طباطبایی، ریاض المسائل، ج۱۰، ص۲۳۳–۲۳۴؛ ابن‌برّاج، المهذب، ج۱، ص۳۳۰.</ref>
گروهی از [[مجتهد|فقیهان شیعه]] با استناد به آیه ۶۰ سوره انفال و روایتی از [[حضرت محمد صلی الله علیه و آله|پیامبر(ص)]] که واژه «قُوَّة» را به «تیراندازی» تفسیر کرده، معتقد به مشروعیت مسابقات تیراندازی شده‌اند.<ref>شیخ طوسی، المبسوط، ج۶، ص۲۸۹؛ ابن‌ادریس حلی، السرائر، ج۳، ص۱۴۶؛ طباطبایی، ریاض المسائل، ج۱۰، ص۲۳۳–۲۳۴؛ ابن‌برّاج، المهذب، ج۱، ص۳۳۰.</ref>


=== لزوم تشکیل حکومت اسلامی و حفاظت از آن ===
=== لزوم تشکیل حکومت اسلامی و حفاظت از آن ===
[[امام خمینی]] این آیه را دلیل شرعی برای [[حفظ نظام اسلامی]] و دفاع از استقلال امت اسلام می‌داند و اینکه این آیه دلیل لزوم تشکیل [[حکومت اسلامی]] در عصر غیبت است.<ref>خمینی، ولایت فقیه، ص۳۳.</ref>
به باور [[سید روح‌الله موسوی خمینی|امام خمینی]]، آیه ۶۰ سوره انفال، در کنار دیگر احکام مربوط به حفظ نظام اسلامی و دفاع از استقلال امت اسلام، می‌تواند دلیلی بر ضرورت تشکیل [[حکومت اسلامی]] در [[عصر غیبت]] نیز باشد. به گفته ایشان، اگر مسلمانان به تشکیل حکومت اسلامی اقدام کنند و آن را تقویت و تجهیز نمایند، کشورهای متخاصم امکان دست‌درازی به جهان اسلام را نخواهند یافت و امت اسلامی مورد ظلم و تعدی قرار نخواهد گرفت.<ref>امام خمینی، ولایت فقیه، ص۳۳.</ref>
 
#


=== اصول و فنون مذاکره ===
=== اصول و فنون مذاکره ===
خط ۱۱۵: خط ۱۰۷:
* فاضل مقداد، جمال الدین، کنز العرفان فی فقه القرآن، تهران، المکتبة المرتضویة، بی‌تا.
* فاضل مقداد، جمال الدین، کنز العرفان فی فقه القرآن، تهران، المکتبة المرتضویة، بی‌تا.
* مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران،‌ دار الکتب الاسلامیه، چاپ اول، ۱۳۷۴ش.
* مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران،‌ دار الکتب الاسلامیه، چاپ اول، ۱۳۷۴ش.
* مظفری، رضا، بررسی مسئله فقهی تجسس، قم، میراث ماندگار، ۱۳۹۴ش.
* امام خمینی، سید روح‌الله، ولایت فقیه، تهران، موسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى( س)، بی‌تا.


[[رده:پیش‌نویس مقاله‌ها]]
[[رده:پیش‌نویس مقاله‌ها]]