فقه معاصر:پیشنویس دوم آیه ۶۰ سوره انفال: تفاوت میان نسخهها
Mkhaghanif (بحث | مشارکتها) |
Mkhaghanif (بحث | مشارکتها) |
||
| خط ۲۱: | خط ۲۱: | ||
و شما (ای مؤمنان) در مقام مبارزه با آن کافران خود را مهیا کنید و تا آن حد که بتوانید از آذوقه و تسلیحات و آلات جنگی و اسبان سواری زین کرده برای تهدید و تخویف دشمنان خدا و دشمنان خودتان فراهم سازید و نیز برای قوم دیگری که شما بر (دشمنی) آنان مطلع نیستید (مراد منافقانند که ظاهرا مسلم و باطنا کافر محضاند) و خدا بر آنها آگاه است. و آنچه در راه خدا صرف میکنید خدا تمام و کامل به شما عوض خواهد داد و هرگز به شما ستم نخواهد شد. | و شما (ای مؤمنان) در مقام مبارزه با آن کافران خود را مهیا کنید و تا آن حد که بتوانید از آذوقه و تسلیحات و آلات جنگی و اسبان سواری زین کرده برای تهدید و تخویف دشمنان خدا و دشمنان خودتان فراهم سازید و نیز برای قوم دیگری که شما بر (دشمنی) آنان مطلع نیستید (مراد منافقانند که ظاهرا مسلم و باطنا کافر محضاند) و خدا بر آنها آگاه است. و آنچه در راه خدا صرف میکنید خدا تمام و کامل به شما عوض خواهد داد و هرگز به شما ستم نخواهد شد. | ||
=== تکنگاری === | |||
درباره آیه ۶۰ سوره انفال، کتابی با عنوان «[[اعداد قوهها؛ خوانشی از آیه ۶۰ سوره انفال (کتاب)|اعداد قوهها؛ خوانشی از آیه ۶۰ سوره انفال]]»، توسط قاسم فولادی و ابوطالب شفقت به رشته تحریر درآمده و دانشگاه صنعتی امیرکبیر در سال ۱۴۰۰ش آن را منتشر کرده است. همچنین چندین مقاله درباره این آیه به رشته تحریر در آمده است که از ابعاد گوناگون به بررسی آن پرداختهاند؛ ازجمله «راهبرد آمادگی در برابر دشمن در خوانش آیه شصت سوره انفال» اثر حمید نگارش و زهره جمالی زواره، «ضرورت آمادگی نظامی همگانی بر اساس آیه ۶۰ سوره انفال با محوریت تفاسیر شیعه» تألیف مجتبی فائق و غلامرضا رحیمیپور و «واکاوی خروج تخصصی ساخت تسلیحات کشتار جمعی از ذیل آیه ۶۰ سوره انفال با توجه به روایت اذا جار السلطان هانت الدولة از امام رضا(ع)» نوشته سحر کامکار و حمید روستایی. | |||
== کاربست واژگان آیه در فقه == | == کاربست واژگان آیه در فقه == | ||
| خط ۲۷: | خط ۳۰: | ||
=== قوة === | === قوة === | ||
فقها و مفسران درباره واژه «قُوَّةٍ» در این آیه به چند نظر اشاره کردهاند؛ [[سید علی حسینی خامنهای|سید علی خامنهای]] آن را بهمعنای قدرت و توان در ابعاد مختلف، از جمله نظامی، علمی و سازمانی تفسیر کرده است.<ref>خامنهای، سخنرانی «مراسم دانشآموختگی دانشجویان دانشگاه امام حسین(ع)».</ref> [[ناصر مکارم شیرازی]] آن را شامل هر نوع نیروی مادی و معنوی مؤثر در پیروزی بر دشمن میداند.<ref>مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۷، ص۲۲۲.</ref> در تفسیر مجمعالبیان قوّت، به تجهیز مردان، سلاحها، ساخت قلعهها و وحدت کلمه معنا شده است.<ref>طبرسی، مجمع البیان، ج۴، ص۸۵۲.</ref> در منابع [[حدیث|روایی]] نیز واژه قوّة به سلاحها، تیر، سپر، شمشیر و حتی خضاب کردن موی سفید با رنگ مشکی برای افزایش هیبت رزمندگان تفسیر شده است.<ref>عروسی حویزی، تفسیر نور الثقلین، ج۲، ص۱۶۴-۱۶۵.</ref> | فقها و مفسران درباره واژه «قُوَّةٍ» در این آیه به چند نظر اشاره کردهاند؛ [[سید علی حسینی خامنهای|سید علی خامنهای]] آن را بهمعنای قدرت و توان در ابعاد مختلف، از جمله نظامی، علمی و سازمانی تفسیر کرده است.<ref>خامنهای، سخنرانی «مراسم دانشآموختگی دانشجویان دانشگاه امام حسین(ع)».</ref> [[ناصر مکارم شیرازی]] آن را شامل هر نوع نیروی مادی و معنوی مؤثر در پیروزی بر دشمن میداند.<ref>مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۷، ص۲۲۲.</ref> در تفسیر مجمعالبیان قوّت، به تجهیز مردان، سلاحها، ساخت قلعهها و وحدت کلمه معنا شده است.<ref>طبرسی، مجمع البیان، ج۴، ص۸۵۲.</ref> در منابع [[حدیث|روایی]] نیز واژه قوّة به سلاحها، تیر، سپر، شمشیر و حتی خضاب کردن موی سفید با رنگ مشکی برای افزایش هیبت رزمندگان تفسیر شده است.<ref>عروسی حویزی، تفسیر نور الثقلین، ج۲، ص۱۶۴-۱۶۵.</ref> | ||
[[مرتضی مطهری]] در [[اسلام و نیازهای زمان (کتاب)|کتاب اسلام و نیازهای زمان]]، به نمونههایی از فقه ناظر به زمان اشاره میکند. بهعنوان نمونه، در تفسیر فراز «وَأَعِدّوا لَهُم مَا استَطَعتُم مِن قُوّة» در آیه ۶۰ سوره انفال، خاطرنشان میکند که اگرچه آمادگی رزمی همواره مورد تأکید اسلام بوده است؛ اما مصادیق تجهیزات و امکانات نظامی به اقتضای هر دوره متفاوت است و نمیتوان آن را محدود به ابزارهایی مانند تیراندازی یا اسبسواری دانست.<ref>مطهری، اسلام و نیازهای زمان، ج۱، ص۱۴۰-۱۴۳.</ref> | |||
=== رباط الخیل === | === رباط الخیل === | ||
| خط ۶۵: | خط ۷۰: | ||
=== نفی تروریسم در اسلام === | === نفی تروریسم در اسلام === | ||
مرتضی ابریان شاهرودی در [[ترور و تروریسم از دیدگاه فقه امامیه (کتاب)|کتاب ترور و تروریسم از دیدگاه فقه امامیه]]، معتقد است کلمه «ارهاب» و مشتقات آن است که در آیات مختلفی از جمله آیه ۶۰ سوره انفال بهکار رفته است، به معنای لغوی خود یعنی خوف و ترس بهکار رفته و با معنای اصطلاحی امروزه که مترادف با تروریسم است تفاوت دارد.<ref>شاهرودی، ترور و تروریسم از دیدگاه فقه امامیه، ص۵۹-۶۵.</ref> | مرتضی ابریان شاهرودی در [[ترور و تروریسم از دیدگاه فقه امامیه (کتاب)|کتاب ترور و تروریسم از دیدگاه فقه امامیه]]، معتقد است کلمه «ارهاب» و مشتقات آن است که در آیات مختلفی از جمله آیه ۶۰ سوره انفال بهکار رفته است، به معنای لغوی خود یعنی خوف و ترس بهکار رفته و با معنای اصطلاحی امروزه که مترادف با تروریسم است تفاوت دارد.<ref>شاهرودی، ترور و تروریسم از دیدگاه فقه امامیه، ص۵۹-۶۵.</ref> | ||
=== تأسیس سازمانهای اطلاعاتی === | === تأسیس سازمانهای اطلاعاتی و جواز تجسس === | ||
عباسعلی عمید زنجانی | به گفته عباسعلی عمید زنجانی اگر در آیه ۶۰ سوره انفال «قوة» به قدرت نظامی و تسلیحاتی تفسیر شود، کسب و حفاظت اطلاعات نوعی قدرت نظامی محسوب میشود و بنابراین از باب مقدمه واجب، وجوب خواهد بود. مشاغل «عریف» و «نقیب» که نوعی «شبکه اطلاعاتی بوده و طبق آیه ذکر شده این مشاغل ضروری جامعه اسلامی و ابزار حفظ حکومت است.<ref>عمید زنجانی، اصول و مقررات حاكم بر مخاصمات مسلحانه، ص۱۰۳-۱۱۸.</ref> رضا مظفری در [[بررسی مسئله فقهی تجسس (کتاب)|کتاب بررسی مسئله فقهی تجسس]]، نیز با اشاره به آرای فقیهانی که حفظ نظام را واجب شمردهاند (مانند شیخ طوسی، علامه حلی، شهید اول و [[سید روحالله موسوی خمینی|امام خمینی]])، معتقد است، برای جواز تجسس در راستای حفظ نظام میتوان به آیه ۶۰ سوره انفال استناد کرد.<ref>مظفری، بررسی مسئله فقهی تجسس، ص۹۴-۱۰۳.</ref> | ||
رضا مظفری در [[بررسی مسئله فقهی تجسس (کتاب)|کتاب بررسی مسئله فقهی تجسس]]، | |||
=== لزوم تشکیل حکومت اسلامی و حفاظت از آن === | === لزوم تشکیل حکومت اسلامی و حفاظت از آن === | ||
| خط ۷۵: | خط ۷۷: | ||
=== دریافت مالیات برای مخارج حکومت اسلامی === | === دریافت مالیات برای مخارج حکومت اسلامی === | ||
برای دریافت مالیات در راستای تأمین هزینههای حکومت اسلامی و حفظ آمادگیهای لازم در برابر دشمنان، نیز به آیه ۶۰ سوره انفال استدلال میشود. بر اساس این آیه حکومت اسلامی باید بهطور مستمر توانمندیهای خود را متناسب با اقتضائات زمان افزایش دهد و دستیابی به این هدف قرآنی، ایجاب میکند که حکومت برای تأمین هزینههای ضروری خود، به وضع و دریافت مالیات اقدام نماید.<ref>مخلصی، «وجوه شرعی و مالیات»، ص۲۱۰-۲۱۱.</ref> | |||
=== اصول و فنون پیش از آغاز مذاکره === | === اصول و فنون پیش از آغاز مذاکره === | ||
قاسم شباننیا در [[مذاکره دولت اسلامی با سایر دول از منظر فقه اسلامی (کتاب)|کتاب مذاکره دولت اسلامی با سایر دول از منظر فقه اسلامی]] با استناد به آیه ۶۰ سوره انفال، استقبال از پیشنهاد صلح طرف مقابل را از اصول و فنون پیش از [[مذاکره با دشمن|مذاکره]] میداند که دولت اسلامی باید در موضع اقتدار آن را بپذیرد | قاسم شباننیا در [[مذاکره دولت اسلامی با سایر دول از منظر فقه اسلامی (کتاب)|کتاب مذاکره دولت اسلامی با سایر دول از منظر فقه اسلامی]] با استناد به آیه ۶۰ سوره انفال، استقبال از پیشنهاد صلح طرف مقابل را از اصول و فنون پیش از [[مذاکره با دشمن|مذاکره]] میداند که دولت اسلامی باید در موضع اقتدار آن را بپذیرد.<ref>شباننیا، مذاکره دولت اسلامی با سایر دول از منظر فقه اسلامی، ص۱۰۸-۱۰۹.</ref> به گفته او، شناخت دقیق طرف مذاکره، آگاهی از اهداف، مقاصد و نیات وی، و همچنین درک میزان خصومت و دشمنی طرف مقابل، از دیگر ضروریات پیش از مذاکره است. چنانکه در آیه ۶۰ سوره انفال نیز به آن اشاره شده است.<ref>شباننیا، مذاکره دولت اسلامی با سایر دول از منظر فقه اسلامی، ص۱۱۰-۱۱۵.</ref> | ||
به گفته او، شناخت دقیق طرف مذاکره، آگاهی از اهداف، مقاصد و نیات وی، و همچنین درک میزان خصومت و دشمنی طرف مقابل، از دیگر ضروریات پیش از مذاکره است. | |||
=== مشروعیت مسابقات تیراندازی === | === مشروعیت مسابقات تیراندازی === | ||
| خط ۸۶: | خط ۸۶: | ||
=== بایستههای فعالیت رسانهای از منظر اسلام === | === بایستههای فعالیت رسانهای از منظر اسلام === | ||
خلیل منصوری، نویسنده [[فقه رسانه در اسلام (کتاب)|کتاب فقه رسانه در اسلام]]، | خلیل منصوری، نویسنده [[فقه رسانه در اسلام (کتاب)|کتاب فقه رسانه در اسلام]]، با اتکا به آیاتی از قرآن، مانند آیه استعداد (انفال/۶۰) و [[آیه ۱۲۲ سوره توبه|آیه نفر]]، فعالیت در جهت ایفای کارکردهای مثبت و ارزشی رسانه را از نظر فقهی، از واجبات کفایی میداند. به باور او، ارزش رسانه در اسلام به کارکردهایی وابسته است مانند: روشنگری افکار عمومی، پیشبرد اهداف اسلام و سبک زندگی اسلامی، تلاش برای نفی مرزبندیهای کاذب و تفرقهانگیز، مبارزه با مظاهر فرهنگ استعماری و تبلیغ فرهنگ اصیل اسلامی.<ref>منصوری، فقه رسانه در اسلام، ص۶۴-۶۵.</ref> | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||