کاربر:Hamzeahmadi/صفحه تمرین۳: تفاوت میان نسخهها
Hamzeahmadi (بحث | مشارکتها) |
Hamzeahmadi (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''مَذاق شارع''' یا '''مذاق شرع'''، روش | '''مَذاق شارع''' یا '''مذاق شرع'''، سبک و روش قانونگذاری شارع است که فقیه با احاطه بر مجموعه احکام و مواضع شرعی، آن را کشف کرده و در موارد فقدان دلیل خاص یا عام، برای استنباط حکم به کار میگیرد. این مفهوم با تعابیری چون «مذاق شرع»، «ذوق شریعت»، «روح شریعت» و «مذاق اصحاب» نیز بیان شده است. | ||
این اصطلاح در فقه معاصر شیعه رواج یافته و بهگفته [[حیدر حبالله]] در فقه اهلسنت سابقه ندارد. نخستین کاربرد آن را به سید محمدجواد حسینی عاملی در کتاب مفتاحالکرامة نسبت دادهاند. سپس توسط شیخ جعفر کاشفالغطاء و پس از او توسط صاحب جواهر در جواهرالکلام گسترش یافت و در آثار فقیهانی چون [[سید ابوالقاسم خویی]]، [[سیدمحسن حکیم]] و [[امام خمینی]] به کار رفت. | |||
احاطه بر مجموعه احکام، استفاده از روش اولویت، تحلیل شیوه بیان احکام و گاه استناد به حکم عقل، از راههای کشف و فهم مذاق شارع به شمار میروند. حجیت مذاق شارع نیز در صورتی پذیرفته میشود که موجب قطع و اطمینان گردد؛ اما اگر صرفاً ظنآور باشد، اعتبار ندارد. علیاکبر سیفی مازندرانی حجیت آن را بر پایه حجیت ظواهر پذیرفته است. | |||
کاربردهای مذاق شارع در استنباط شامل سرایت حکم به موارد فاقد دلیل، تنقیح موضوع، و تعیین مراد از میان احتمالات است. با این حال، برخی مانند سیدعباس نبوی و ابوالقاسم علیدوست آن را مبنایی شخصی و غیرمنضبط دانسته و در نظامسازی فقهی ناکافی میدانند. | |||
در مجموع، مذاق شارع مفهومی تأثیرگذار در فقه معاصر شیعه است که نقش مهمی در استنباط احکام جدید دارد، هرچند درباره حدود و حجیت آن اختلاف نظر وجود دارد. | |||
==مفهومشناسی== | ==مفهومشناسی== | ||
«مذاق شارع» سبک و روش فکری شارع است که مجتهد از مجموع مبانی و موضعگیریهای او در احکام مختلف به دست میآورد و به وسیله آن، دیدگاه شارع در مواردی که اظهارنظر نکرده را کشف میکند.<ref>جمعی از نویسندگان، الفائق فی الاصول، ۱۴۴۴ق، ص۲۳۰.</ref> بنابه تعریفی دیگر، بهمعنای برداشت فقیه متبحر از مبانی احکام فقهی است که در موارد فقدان ادله خاص و همچنین فقدان عمومات و قواعد کلی به آن تمسک میکنند.<ref>جمعی از نویسندگان، فرهنگنامه اصول فقه، ۱۳۸۹ش، ص۷۱۵.</ref> | «مذاق شارع» سبک و روش فکری شارع است که مجتهد از مجموع مبانی و موضعگیریهای او در احکام مختلف به دست میآورد و به وسیله آن، دیدگاه شارع در مواردی که اظهارنظر نکرده را کشف میکند.<ref>جمعی از نویسندگان، الفائق فی الاصول، ۱۴۴۴ق، ص۲۳۰.</ref> بنابه تعریفی دیگر، بهمعنای برداشت فقیه متبحر از مبانی احکام فقهی است که در موارد فقدان ادله خاص و همچنین فقدان عمومات و قواعد کلی به آن تمسک میکنند.<ref>جمعی از نویسندگان، فرهنگنامه اصول فقه، ۱۳۸۹ش، ص۷۱۵.</ref> | ||