فقه معاصر:پیشنویس آیه ۳ سوره نساء: تفاوت میان نسخهها
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{ویرایش}} | {{ویرایش}} | ||
== | == جایگاه آیه در فقه اسلامی == | ||
مهمترین دلایل قرآنی قائلان به جواز تعدد زوجات آیات ۳ و ۱۲۹ سوره نساء است. در آیه سوم فراز «فَانکِحُوا مَا طَابَ لَکُم...» اصلیترین مستند قرآنی جواز تعدد زوجات شمرده شده است.<ref>شیخ مفید، أحکام النساء، ص۴۲.</ref> | |||
== ترجمه == | === متن و ترجمه آیه === | ||
'''وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَىٰ فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنَ النِّسَاءِ مَثْنَىٰ وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ ۖ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تَعْدِلُوا فَوَاحِدَةً أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ ۚ ذَٰلِكَ أَدْنَىٰ أَلَّا تَعُولُوا''' | |||
و اگر مىترسيد كه نتوانيد در مورد دختران يتيم [در صورت ازدواج با آنان] عدالت ورزيد، بنابراين از [ديگر] زنانى كه شما را خوش آيد دو دو و سه سه و چهار چهار به همسرى بگيريد. پس اگر مىترسيد كه با آنان به عدالت رفتار نكنيد، به يك زن يا به كنيزانى كه مالك شدهايد [اكتفا كنيد]؛ اين [اكتفاى به يك همسر عقدى] به اينكه ستم نورزيد و از راه عدالت منحرف نشويد، نزديكتر است. | |||
آیه ۳ سوره نساء جواز تعدد را به رعایت عدالت مشروط میکند: «فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تَعْدِلُوا فَوَاحِدَةً»، در حالی که آیه ۱۲۹ همان سوره تحقق آن را ناممکن میداند: «وَلَن تَسْتَطِیعُوا أَن تَعْدِلُوا بَیْنَ النِّسَاءِ». دیدگاه مشهور فقهی با تفکیک میان «عدالت عملی»، یعنی مواردی همچون تأمین نفقه، مسکن، پوشاک و رعایت حق همخوابی که آن را مقدور میدانند و «عدالت قلبی» که آن را ناممکن و خارج از تکلیف میدانند، درصدد حل تعارض ظاهری دو آیه برآمدهاند. به گفته آنان تعدد زوجات با رعایت شرط عدالت عملی جایز است.<ref>شیخ مفید، المقنعة، ص۵۱۷؛ شیخ طوسی، المبسوط فی فقه الإمامیة، ج۸، ص۱۴۹، زمخشری، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، ج۱، ص۵۷۲؛ حلی، کنز العرفان فی فقه القرآن، ج۲، ص۲۱۵.</ref> | آیه ۳ سوره نساء جواز تعدد را به رعایت عدالت مشروط میکند: «فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تَعْدِلُوا فَوَاحِدَةً»، در حالی که آیه ۱۲۹ همان سوره تحقق آن را ناممکن میداند: «وَلَن تَسْتَطِیعُوا أَن تَعْدِلُوا بَیْنَ النِّسَاءِ». دیدگاه مشهور فقهی با تفکیک میان «عدالت عملی»، یعنی مواردی همچون تأمین نفقه، مسکن، پوشاک و رعایت حق همخوابی که آن را مقدور میدانند و «عدالت قلبی» که آن را ناممکن و خارج از تکلیف میدانند، درصدد حل تعارض ظاهری دو آیه برآمدهاند. به گفته آنان تعدد زوجات با رعایت شرط عدالت عملی جایز است.<ref>شیخ مفید، المقنعة، ص۵۱۷؛ شیخ طوسی، المبسوط فی فقه الإمامیة، ج۸، ص۱۴۹، زمخشری، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، ج۱، ص۵۷۲؛ حلی، کنز العرفان فی فقه القرآن، ج۲، ص۲۱۵.</ref> | ||
== شرح فقهی == | == شرح فقهی == | ||
* '''شرایط ازدواج مجدد:''' این آیه شرایطی را برای ازدواج مجدد ذکر میکند از جمله عدالت با همسران و اطمینان از اینکه بتواند حقوق همه همسران را به طور یکسان ادا کند. | * '''شرایط ازدواج مجدد:''' این آیه شرایطی را برای ازدواج مجدد ذکر میکند از جمله عدالت با همسران و اطمینان از اینکه بتواند حقوق همه همسران را به طور یکسان ادا کند. | ||
| خط ۲۱: | خط ۱۷: | ||
* '''عدالت بین همسران:''' این آیه بر اهمیت عدالت بین همسران تاکید میکند و این سوال را مطرح میکند که عدالت بین همسران به چه معناست و چگونه باید محقق شود. | * '''عدالت بین همسران:''' این آیه بر اهمیت عدالت بین همسران تاکید میکند و این سوال را مطرح میکند که عدالت بین همسران به چه معناست و چگونه باید محقق شود. | ||
* '''حقوق ایتام در ازدواج مجدد:''' این آیه به ارتباط بین ازدواج مجدد و حقوق ایتام اشاره میکند و این سوال را مطرح میکند که چگونه میتوان حقوق ایتام را در ازدواج مجدد تضمین کرد. | * '''حقوق ایتام در ازدواج مجدد:''' این آیه به ارتباط بین ازدواج مجدد و حقوق ایتام اشاره میکند و این سوال را مطرح میکند که چگونه میتوان حقوق ایتام را در ازدواج مجدد تضمین کرد. | ||
== کاربرد در مباحث فقهی == | == کاربرد در مباحث فقهی == | ||