فقه معاصر:پیشنویس آیه ۷۰ سوره اسراء: تفاوت میان نسخهها
| خط ۱: | خط ۱: | ||
== گرامی داشتن انسان و برتری او بر دیگر موجودات == | == گرامی داشتن انسان و برتری او بر دیگر موجودات == | ||
آیه ۷۰ سوره اسراء اشاره به فراوانی نعمتهای خداوند برای انسان در خشکی و دریا و همچنین برتری او بر دیگران موجودات دارد و اینکه خدا | آیه ۷۰ سوره اسراء اشاره به فراوانی نعمتهای خداوند برای انسان در خشکی و دریا و همچنین برتری او بر دیگران موجودات دارد و اینکه خدا انسانها را با بهرهمندی از مواهب خود و اعطای فضائل اختصاصی به آنها، تکریم کرده است.<ref>طباطبایی، المیزان، ج۱۳، ص۱۵۵-۱۵۶؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۱۲، ص۱۹۶-۱۹۸.</ref> | ||
=== متن و ترجمه === | === متن و ترجمه === | ||
| خط ۶: | خط ۶: | ||
«و ما فرزندان آدم را بسيار گرامى داشتيم، و آنان را بر مركبهاى آبى و صحرايى سوار كرديم و از هر غذاى لذيذ و پاكيزه روزيشان كرديم و بر بسيارى از مخلوقات خود برتريشان داديم، آنهم چه برترى؟.» | «و ما فرزندان آدم را بسيار گرامى داشتيم، و آنان را بر مركبهاى آبى و صحرايى سوار كرديم و از هر غذاى لذيذ و پاكيزه روزيشان كرديم و بر بسيارى از مخلوقات خود برتريشان داديم، آنهم چه برترى؟.» | ||
=== شمول یا عدم شمول کرامت بر همه انسانها === | |||
بسیاری از مفسران و اندیشمندان ذیل این آیه بر این نکته تأکید کردهاند که برتری انسان بر دیگر موجودات بهمعنای برتری گوهر وجودی انسان است نه اینکه همه انسانها بر همه دیگر موجودات برتری داشته باشند؛ زیرا بسیاری آنها به دلیل کفر و گناه حتی از حیوانات نیز پستتر هستند<ref>طبرسی، مجمع البیان، ج۶، ص۶۶۱-۶۶۲؛ رضایی اصفهانی، تفسیر قرآن مهر، ج۱۲، ص۱۲۳-۱۲۴.</ref> و اینکه در آیه از واژه «کثیر» استفاده شده و این واژه برتری مطلق انسان را بر همه موجودات رد میکند.<ref>مغنیه، الکاشف، ج۵، ص۶۶-۶۷.</ref> در مقابل عدهای از پژوهشگران معتقدند که کرامت انسان بر پایه ایمان بنا نشده و ذاتی انسانهاست و شامل انسان بما هو انسان خواهد شد.<ref>باقی، «دیه در فقه حقوق بشر»، ص۲۷۵؛ ایازی، «فقه و حقوق انسان»، ص۷۵۷.</ref> | |||
== قاعده فقهی کرامت انسان == | == قاعده فقهی کرامت انسان == | ||
آیه ۷۰ سوره اسراء مستند برخی از فقها و مفسران برای تأسیس | آیه ۷۰ سوره اسراء مستند برخی از فقها و مفسران برای تأسیس قاعدهای فقهی بهنام کرامت انسان شده است.<ref>فضلالله، من وحی القرآن، ج۱۱، ص۱۷۸؛ صانعی، رویکردی به حقوق زنان، ص۲۱۲. ایازی، اصل کرامت انسانی به مثابه قاعدهای فقهی، ص۸۳؛ فاضل لنکرانی، فقه الاجتماع، ص۲۱-۲۳.</ref> برخی نیز کرامت انسان را که از آیات قرآن برداشت شده است را مانند قاعده عدالت اصول پیشفقهی نامیدهاند.<ref>محقق داماد، مکتب اجتهادی آخوند خراسانی، ص۲۶۷.</ref> بر این اساس استدلال شده است که طبق آیات و روایات ازجمله این آیه میتوان به کرامت ذاتی انسان قائل شد و این کرامت ذاتی میتواند مبنای تأسیس قاعده فقهی کرامت انسان باشد که حاکم بر تمام احکام شرعی است.<ref>ایازی، اصل کرامت انسانی به مثابه قاعدهای فقهی، ص۷۴.</ref> | ||
== کاربرد در مباحث فقهی == | == کاربرد در مباحث فقهی == | ||
| خط ۲۲: | خط ۲۵: | ||
* صانعی، یوسف، رویکردی به حقوق زنان، قم، فقه الثقلین، ۱۳۹۷ش. | * صانعی، یوسف، رویکردی به حقوق زنان، قم، فقه الثقلین، ۱۳۹۷ش. | ||
* ایازی، سید محمدعلی، اصل کرامت به مثابه قاعدهای فقهی، تهران، نشر سرایی، ۱۴۰۰ش. | * ایازی، سید محمدعلی، اصل کرامت به مثابه قاعدهای فقهی، تهران، نشر سرایی، ۱۴۰۰ش. | ||
* ایازی، سید محمدعلی، «فقه و حقوق انسان»، گفتگو در مجموعه مقالات همایش دیهپژوهی، به کوشش موسسه فقه الثقلین، قم، نشر فقه الثقلین، ۱۳۹۷ش. | |||
* باقی، عمادالدین، «دیه در فقه حقوق بشر»، در مجموعه مقالات همایش دیهپژوهی، به کوشش موسسه فقه الثقلین، قم، نشر فقه الثقلین، ۱۳۹۷ش. | |||
* فضلالله، سید محمدحسین، من وحی القرآن، بیروت، دارالملاک للطباعة و النشر و التوزیع، ۱۴۳۹ق. | * فضلالله، سید محمدحسین، من وحی القرآن، بیروت، دارالملاک للطباعة و النشر و التوزیع، ۱۴۳۹ق. | ||
* فاضل لنکرانی، محمدجواد، گفتگو در کتاب فقه الاجتماع، به کوشش محمدباقر ربانی، قم، مرکز فقهی ائمه اطهار(ع)، ۱۳۹۳ش. | |||
* محقق داماد، سید مصطفی، مکتب اجتهادی آخوند خراسانی، تهران: مرکز نشر علوم اسلامی، ۱۳۹۷ش. | |||
[[رده:پیشنویس مقالهها]] | [[رده:پیشنویس مقالهها]] | ||