فقه معاصر:پیش‌نویس آیه ۷۰ سوره اسراء: تفاوت میان نسخه‌ها

آیه ۷۰ سوره اسراء اشاره به فراوانی نعمت‌های خداوند برای انسان در خشکی و دریا و همچنین برتری او بر دیگران موجودات دارد و اینکه خدا انسان‌ها را با بهره‌مندی از مواهب خود و اعطای فضائل اختصاصی به آنها، تکریم کرده است.<ref>طباطبایی، المیزان، ج۱۳، ص۱۵۵-۱۵۶؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۱۲، ص۱۹۶-۱۹۸.</ref>  

آیه ۷۰ سوره اسراء مستند برخی از فقها و مفسران برای تأسیس قاعده‌ای فقهی به‌نام کرامت انسان شده است.<ref>فضل‌الله، من وحی القرآن، ج۱۱، ص۱۷۸؛ صانعی، رویکردی به حقوق زنان، ص۲۱۲. ایازی، اصل کرامت انسانی به مثابه قاعده‌ای فقهی، ص۸۳؛ فاضل لنکرانی، فقه الاجتماع، ص۲۱-۲۳.</ref> یا اینکه آن را از اصول پیش‌فقهی نامیده‌اند که فراتر از دیگر قواعد و احکام قرار می‌گیرد.<ref>محقق داماد، مکتب اجتهادی آخوند خراسانی، ص۲۱۶ و ۲۵۶.</ref> بر این اساس استدلال شده که طبق این آیه می‌توان به کرامت ذاتی انسان قائل شد و این کرامت ذاتی می‌تواند مبنای تأسیس قاعده فقهی کرامت انسان باشد که حاکم بر تمام احکام شرعی است<ref>ایازی، اصل کرامت انسانی به مثابه قاعده‌ای فقهی، ص۷۴.</ref> و می‌تواند نه تنها باعث جهت‌دهی به تفسیر شود بلکه در تطبیق قواعد فقهی نیز اثر خواهد داشت و به‌عنوان یکی از مرجحات در تعادل و تراجیح موثر خواهد بود.<ref>ایازی، اصل کرامت انسانی به مثابه قاعده‌ای فقهی، ص۱۴۱-۱۵۷.</ref>

* مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران،‌ دارالکتب الاسلامیه، چاپ اول، ۱۳۷۴ش.

* طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، موسسه الاعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۷ق.

* طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دارالمعرفة، ۱۴۰۸ق.

* رضایی اصفهانی، محمدعلی، تفسیر قرآن مهر، قم، پژوهش‌های تفسیر و علوم قرآن، ۱۳۸۷ش.

* عمید زنجانی، عباسعلی، مبانی حقوق اساسی (جمهوری اسلامی ایران)، تهران، نشر مجد، ۱۳۸۷ش.

* مغنیه، محمدجواد، التفسیر الکاشف، تهران، دارالکتاب الاسلامی، ۱۴۲۴ق.

* صانعی، یوسف، رویکردی به حقوق زنان، قم، فقه الثقلین، ۱۳۹۷ش.

* صانعی، یوسف، اجتهاد پویا، قم، نشر فقه الثقلین، ۱۳۹۰ش.

* ایازی، سید محمدعلی، اصل کرامت به مثابه قاعده‌ای فقهی، تهران، نشر سرایی، ۱۴۰۰ش.

* ایازی، سید محمدعلی، «فقه و حقوق انسان»، گفتگو در مجموعه مقالات همایش دیه‌پژوهی، به کوشش موسسه فقه الثقلین، قم، نشر فقه الثقلین، ۱۳۹۷ش.

* باقی، عمادالدین، «دیه در فقه حقوق بشر»، در مجموعه مقالات همایش دیه‌پژوهی، به کوشش موسسه فقه الثقلین، قم، نشر فقه الثقلین، ۱۳۹۷ش.

* فضل‌الله، سید محمدحسین، من وحی القرآن، بیروت، دارالملاک للطباعة و النشر و التوزیع، ۱۴۳۹ق.

* فاضل لنکرانی، محمدجواد، گفتگو در کتاب فقه الاجتماع، به کوشش محمدباقر ربانی، قم، مرکز فقهی ائمه اطهار(ع)، ۱۳۹۳ش.

* میراحمدی، مریم، بررسی حکم تکلیفی و وضعی شبیه‌سازی انسان، قم، مرکز بین‌المللی ترجمه و نشر المصطفی، ۱۴۰۰ش.

* محقق داماد، سید مصطفی، مکتب اجتهادی آخوند خراسانی، تهران: مرکز نشر علوم اسلامی، ۱۳۹۷ش.