فقه معاصر:پیشنویس آیه ۷۰ سوره اسراء: تفاوت میان نسخهها
| خط ۸: | خط ۸: | ||
=== شمول یا عدم شمول کرامت بر همه انسانها === | === شمول یا عدم شمول کرامت بر همه انسانها === | ||
بسیاری از مفسران و اندیشمندان ذیل این آیه بر این نکته تأکید کردهاند که برتری انسان بر دیگر موجودات بهمعنای برتری گوهر وجودی انسان است نه اینکه همه انسانها بر همه دیگر موجودات برتری داشته باشند؛ زیرا بسیاری آنها به دلیل کفر و گناه حتی از حیوانات نیز پستتر هستند<ref>طبرسی، مجمع البیان، ج۶، ص۶۶۱-۶۶۲؛ رضایی اصفهانی، تفسیر قرآن مهر، ج۱۲، ص۱۲۳-۱۲۴.</ref> و اینکه در آیه از واژه «کثیر» استفاده شده و این واژه برتری مطلق انسان را بر همه موجودات رد میکند.<ref>مغنیه، الکاشف، ج۵، ص۶۶-۶۷.</ref> در مقابل عدهای معتقدند که کرامت انسان بر پایه ایمان بنا نشده و ذاتی انسانهاست و شامل انسان بما هو انسان خواهد شد.<ref>علمالهدی، رسائل الشریف المرتضی، ج۲، ص ۲۳۵؛ طباطبایی، المیزان، ج۱۳، ص۱۵۶؛ باقی، «دیه در فقه حقوق بشر»، ص۲۷۵؛ ایازی، «فقه و حقوق انسان»، | بسیاری از مفسران و اندیشمندان ذیل این آیه بر این نکته تأکید کردهاند که برتری انسان بر دیگر موجودات بهمعنای برتری گوهر وجودی انسان است نه اینکه همه انسانها بر همه دیگر موجودات برتری داشته باشند؛ زیرا بسیاری آنها به دلیل کفر و گناه حتی از حیوانات نیز پستتر هستند<ref>طبرسی، مجمع البیان، ج۶، ص۶۶۱-۶۶۲؛ رضایی اصفهانی، تفسیر قرآن مهر، ج۱۲، ص۱۲۳-۱۲۴.</ref> و اینکه در آیه از واژه «کثیر» استفاده شده و این واژه برتری مطلق انسان را بر همه موجودات رد میکند.<ref>مغنیه، الکاشف، ج۵، ص۶۶-۶۷.</ref> در مقابل عدهای معتقدند که کرامت انسان بر پایه ایمان بنا نشده و ذاتی انسانهاست و شامل انسان بما هو انسان خواهد شد.<ref>علمالهدی، رسائل الشریف المرتضی، ج۲، ص ۲۳۵؛ طباطبایی، المیزان، ج۱۳، ص۱۵۶؛ باقی، «دیه در فقه حقوق بشر»، ص۲۷۵؛ ایازی، «فقه و حقوق انسان»، ص۷۵۷؛ سبحانینیا، «کرامت اقتضایی انسان در بوتة نقد»، ص۱۳۲.</ref> پذیرش هر کدام از این دو نظریه باعث تفاوت در صدور احکام فقهی درباره انسان خواهد شد. | ||
== قاعده فقهی کرامت انسان == | == قاعده فقهی کرامت انسان == | ||
| خط ۴۸: | خط ۴۸: | ||
* خادمی کوشا، محمدعلی، [https://digilib.feqhemoaser.com/nr/%DA%A9%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%AC%DB%8C-%D8%AA%D8%A8%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%81%D9%82%D9%87%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AA-%DA%AF%D8%B2/ «تبیین فقهی جایگاه کرامت»]، کرسی ترویجی در پژوهشکده فقه و حقوق پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ۱۳۹۸ش. | * خادمی کوشا، محمدعلی، [https://digilib.feqhemoaser.com/nr/%DA%A9%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%AC%DB%8C-%D8%AA%D8%A8%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%81%D9%82%D9%87%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AA-%DA%AF%D8%B2/ «تبیین فقهی جایگاه کرامت»]، کرسی ترویجی در پژوهشکده فقه و حقوق پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ۱۳۹۸ش. | ||
* رضایی اصفهانی، محمدعلی، تفسیر قرآن مهر، قم، پژوهشهای تفسیر و علوم قرآن، ۱۳۸۷ش. | * رضایی اصفهانی، محمدعلی، تفسیر قرآن مهر، قم، پژوهشهای تفسیر و علوم قرآن، ۱۳۸۷ش. | ||
* سبحانینیا، محمد، [https://rjqk.atu.ac.ir/article_4505_b0be97d7d4fff352d44e4b174a012173.pdf «کرامت اقتضایی انسان در بوتة نقد»]، فصلنامه پژوهشنامه معارف قرآنی، شماره ۲۲، ۱۳۹۴ش. | |||
* صانعی، یوسف، اجتهاد پویا، قم، نشر فقه الثقلین، ۱۳۹۰ش. | * صانعی، یوسف، اجتهاد پویا، قم، نشر فقه الثقلین، ۱۳۹۰ش. | ||
* صانعی، یوسف، رویکردی به حقوق زنان، قم، فقه الثقلین، ۱۳۹۷ش. | * صانعی، یوسف، رویکردی به حقوق زنان، قم، فقه الثقلین، ۱۳۹۷ش. | ||