فقه معاصر:پیشنویس آیه ۱۹۵ سوره بقره: تفاوت میان نسخهها
| خط ۲۲: | خط ۲۲: | ||
=== فرار از جهاد === | === فرار از جهاد === | ||
به گفته مکارم شیرازی، مفسر و مرجع تقلید، برخی برای فرار از جهاد، به عبارت «ولَا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ» استناد کرده و هرگونه جهاد ابتدایی را به هلاکت انداختن نفس دانستهاند و حتی قیام امام حسین(ع) را نیز مصداق آن شمردهاند. وی در پاسخ به این مسئله معتقد است «تَهْلُکَه» با شهادت تفاوت دارد. تهلکه به معنای مرگ بیدلیل است، در حالی که شهادت بهمعنای کشته شدن در راه هدف | به گفته مکارم شیرازی، مفسر و مرجع تقلید، برخی برای فرار از جهاد، به عبارت «ولَا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ» استناد کرده و هرگونه جهاد ابتدایی را به هلاکت انداختن نفس دانستهاند و حتی قیام امام حسین(ع) را نیز مصداق آن شمردهاند. وی در پاسخ به این مسئله معتقد است «تَهْلُکَه» با شهادت تفاوت دارد. تهلکه به معنای مرگ بیدلیل است، در حالی که شهادت بهمعنای کشته شدن در راه هدف است. از نظر وی، به هلاکت انداختن نفس مربوط به جایی است که هدفی بالاتر از جان نباشد و الا باید جان را فدای آن هدف کرد؛ همانگونه که امام حسین(ع) و تمام شهیدان دیگر اینگونه کردند.<ref>مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۲، ص۳۶-۳۹.</ref> به باور صاحب جواهر نیز مبارزه کردن مسلمان ضعیف با دشمنی که درخواست مبارزه در میدان نبرد کرده است، مصداق انداختن خویش در تهلکه نیست و آن را مصداق شهادت برشمرده است؛ البته علامه حلی در قواعد آن را حرام دانسته است.<ref>نجفی، جواهرالکلام، ج۲۱، ص۸۹.</ref> | ||
به باور صاحب جواهر نیز مبارزه کردن مسلمان ضعیف با دشمنی که درخواست مبارزه در میدان نبرد کرده است، مصداق انداختن خویش در تهلکه نیست و آن را مصداق شهادت برشمرده است؛ البته علامه حلی در قواعد | |||
=== احتیاط شرعی === | === احتیاط شرعی === | ||
برخی فقها با استناد به جمله «ولَا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ»، درصدد اثبات وجوب احتیاط شرعی هستند. به این معنا، عملی که احتمال حرمت آن وجود دارد، مصداق افتادن در هلاکت و نابودی است و باید ترک شود. شیخ انصاری چنین برداشتی از آیه را رد میکند و آن را مصداق شبهه موضوعیه دانسته است (که معلوم نیست آیا ترک احتیاط در اینگونه موارد مصداق انداختن خویش در تهلکه است یا خیر؟) و اینکه به اتفاق همگان اجتناب در شبهه موضوعیه لازم نیست.<ref>انصاری، فرائد الأصول، ج۲، ص۶۳.</ref> | برخی فقها با استناد به جمله «ولَا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ»، درصدد اثبات وجوب احتیاط شرعی هستند. به این معنا، عملی که احتمال حرمت آن وجود دارد، مصداق افتادن در هلاکت و نابودی است و باید ترک شود. شیخ انصاری و برخی دیگر از فقها، چنین برداشتی از آیه را رد میکند و آن را مصداق شبهه موضوعیه دانسته است (که معلوم نیست آیا ترک احتیاط در اینگونه موارد مصداق انداختن خویش در تهلکه است یا خیر؟) و اینکه به اتفاق همگان اجتناب در شبهه موضوعیه لازم نیست.<ref>انصاری، فرائد الأصول، ج۲، ص۶۳. شبیری، «ادله احتیاط»، مندرج در سایت مدرسه فقاهت.</ref> | ||
=== پرهیز و پیشگیری از بیماریها === | === پرهیز و پیشگیری از بیماریها === | ||
| خط ۳۹: | خط ۳۷: | ||
مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیة، ۱۳۷۴ش. | مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیة، ۱۳۷۴ش. | ||
شبیری، سید جواد، [https://eshia.ir/feqh/archive/text/shobeiry_mohammad/osool/95/950928/ «ادله احتیاط»]، درس خارج اصول، مندرج در سایت مدرسه فقاهت، تاریخ درج ۲۱ آذر ۱۳۹۵ش، تاریخ بازدید ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ش. | |||
جمعی از نویسندگان، «آیه تهلکه»، مندرج در فرهنگنامه علوم قرآن، قم، انتشارات پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ۱۳۹۴ش. | جمعی از نویسندگان، «آیه تهلکه»، مندرج در فرهنگنامه علوم قرآن، قم، انتشارات پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ۱۳۹۴ش. | ||