حق الناس: اسلام و حقوق بشر (کتاب): تفاوت میان نسخهها
| خط ۱۰۲: | خط ۱۰۲: | ||
== الزامات تفکیک حوزه عمومی و حوزه خصوصی== | == الزامات تفکیک حوزه عمومی و حوزه خصوصی== | ||
کدیور با اتکا به تفکیک حوزه عمومی و | کدیور با اتکا به تفکیک [[حوزه عمومی و خصوصی]]، به اصلِ عدم عمومی بودن امور یا «عدم ولایت» تأکید میکند و جواز [[تجسس و تفتیش]] را نیازمند دلیل معتبر شرعی میداند(ص۵۳). وی همچنین بر اساس [[آیه ۱۲ سوره حجرات]] بر آن است که نهتنها رعایت [[حریم زندگی خصوصی]] مسلمانان واجب است، بلکه این امر درباره غیرمسلمانان نیز صادق است(ص۵۶). بهگفته وی، تفتیش عقیده یکی از مصادیق حرمت تجسس است و اگر شخصی به هر دلیلی تمایلی به اظهار نظر خود ندارد، نمیتوان او را وادار کرد و حتی نمیتوان کسی را به دلیل داشتن عقیدهای خاص مجازات کرد(ص۵۷). وی بر فریضه [[امر به معروف و نهی از منکر]] تأکید میکند و میگوید ساکنان یک جامعه اسلامی مجاز نیستند در حوزه عمومی مرتکب گناه علنی شوند یا تظاهر به گناه کنند(ص۶۰)، با این حال، رعایت نکردن شرایط این واجب دینی میتواند بهسادگی آن را به حربهای برای دخالت ناروا در زندگی خصوصی مردم تبدیل کند(ص۶۱). | ||
به گفته کدیور، پرداختن به دینداری دیگران نیازمند تدوین قانونی است که حداقلهای غیرقابل تأویل و تغییر زندگی خصوصی را به رسمیت بشناسد و علاوه بر این، لزومی ندارد که دایره حسبه نهادی دولتی باشد؛ چراکه چنین نهادی میتواند در قالب نهادی مدنی فعالیت کند(ص۶۵-۶۶). | |||
== ارزیابی و نقد کتاب == | == ارزیابی و نقد کتاب == | ||
نقدهای متعددی بر کتاب | نقدهای متعددی بر کتاب حقالناس، به تفکیک مقالههای این کتاب، نگاشته شده است. در وبگاه محسن کدیور به [https://kadivar.com/13826/ فهرست و متن کامل نقدهای کتاب حقالناس] اشاره شده است. برخی از نقدها چنیناند: | ||
* بهزاد حمیدیه، استادیار دانشکده الهیات دانشگاه تهران، نوشتار کدیور را دارای چالش مفهومی و مصداقی میداند: ۱. چالش مفهومی: وجود عقل عرفی واحد عقلا در عالم | * بهزاد حمیدیه، استادیار دانشکده الهیات دانشگاه تهران، نوشتار کدیور را دارای چالش مفهومی و مصداقی میداند: ۱. چالش مفهومی: وجود عقل عرفی واحد عقلا در عالم مدرن در چارچوب پلورالیزم معرفتی بیمعنا است؛ ۲. چالشهای مصداقی: بیطرف نبودن و استدلال با پیشفرضهای برآمده از اعلامیه [[حقوق بشر]]. به باور حمیدیه، کدیور برای استنباط حکم خدا از منابع و نصوص روایی شرعی بهره نگرفته است.<ref>حمیدیه، [https://kadivar.com/wp-content/uploads/2015/05/سه-گانه-بدیع-اصول-فقه-کدیوری.pdf «سهگانه بدیع اصول فقه کدیور»]، روزنامه رسالت، ۲۶ و ۲۷ مهر ۱۳۸۲ش.</ref> | ||
* احمد شجاعی گفتاری را تحتعنوان «آزادی توأم با مسئولیت»، در نقد مقاله «آزادی عقیده و مذهب در دین اسلام» مطرح میکند که در ضمن بخشهایی از آن، کدیور را غافل از تفکیک آزادی تکوینی و تشریعی | * احمد شجاعی گفتاری را تحتعنوان «آزادی توأم با مسئولیت»، در نقد مقاله «آزادی عقیده و مذهب در دین اسلام» مطرح میکند که در ضمن بخشهایی از آن، کدیور را غافل از تفکیک آزادی تکوینی و تشریعی میداند. به گفته شجاعی، آنچه معارض [[آزادی تکوینی]] است، التزام و اجبار تکوینی است، نه [[آزادی تشریعی|تشریعی]]؛ در نتیجه، انسان در پذیرش دین تکویناً آزاد است، اما تشریعاً نهتنها آزاد نیست، بلکه موظف است با بهرهگیری از آزادی تکوینی، عقاید حق را از ناشایست بازشناسد و به آن ملتزم باشد.<ref>شجاعی، [http://dl.islamicdoc.com/site/catalogue/474861# «آزادی توأم با مسئولیت»]، ماهنامه آفتاب، شماره ۲۹، مهرماه ۱۳۸۲ش، ص ۱۲۸-۱۳۳. </ref> | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||