رؤیت هلال با چشم مسلح: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۴۳: | خط ۴۳: | ||
مخالفان رویت هلال با چشم مسلح نیز دلایلی برای رد این نظریه اقامه کردهاند: | مخالفان رویت هلال با چشم مسلح نیز دلایلی برای رد این نظریه اقامه کردهاند: | ||
===آیه اهلّه === | ===آیه اهلّه === | ||
[[سید علی سیستانی]] و [[سید موسی شبیری زنجانی]] از مراجع تقلید | [[سید علی سیستانی]] و [[سید موسی شبیری زنجانی]]، از مراجع تقلید معاصر، با استناد به [[آیه ۱۸۹ سوره بقره]] (يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْأَهِلَّةِ ۖ قُلْ هِيَ مَوَاقِيتُ لِلنَّاسِ وَالْحَجِّ) برای نفی حجیت رؤیت با چشم مسلح استدلال کردهاند که آیه مذکور هلال را به عنوان میقات عمومی برای تشخیص ماه در حج و امور دیگر مقرر کرده است؛ بنابراین باید عموم مردم بتوانند ماه را تشخیص دهند، در حالی که ابزار جدید، مثل تلسکوپ، عمومی نیستند و در اختیار عدهای خاص قرار دارند.<ref>[https://fa.shafaqna.com/news/948952/ سیستانی، استفتاء از آیت الله سیستانی]؛ زنجانی، کتاب الصوم، ص۲۱۴.</ref> مشابه این استدلال را پیشتر فقیه معاصر، [[حسینعلی منتظری]]، مطرح کرده بود.<ref>منتظری، الافق و الآفاق، ص۳۷.</ref> | ||
===عدم اطلاق رؤیت در روایات=== | ===عدم اطلاق رؤیت در روایات=== | ||
مخالفان رؤیت با چشم | مخالفان رؤیت با چشم مسلح اطلاق رؤیت در روایات را با بیانهای مختلفی رد میکنند. به عقیده [[جعفر سبحانی]]، مرجع تقلید معاصر، رؤیت در روایات به رؤیت متعارف و رایج در عصر نزول یا همان رؤیت حسی و بدون استفاده از ابزار انصراف دارد.<ref>سبحانی، رؤیت هلال، ص۵۳.</ref> همچنین گفته شده از آنجا که به دلیل نبود ابزار جدید، تقیید امکانپذیر نبوده است، اطلاقگیری نیز معنا ندارد.<ref>شهیدی، قرائه نقدیه لادله القول باعتبار الاجهزه الحدیث فی رؤیة الهلال، ص۱۳۲.</ref> [[ناصر مکارم شیرازی]]، مفسر و مرجع تقلید معاصر، نیز معتقد است با توجه به مواردی همچون خفاء جدران (ندیدن دیوارهای شهر) در حد ترخص [[نماز مسافر]]، که در آنها رؤیت عادی ملاک است، احکام به طور کلی ناظر به فرد متعارف هستند، در حالی که رؤیت با چشم مسلح رؤیت متعارف و عادی محسوب نمیشود؛ بنابراین رؤیت اطلاقی ندارد.<ref>مکارم شیرازی، چند نکته مهم درباره رؤیت هلال، ص۱۳.</ref> | ||
به عقیده موافقان چشم مسلح، از آنجا که احکام شرعی به نحو قضایای حقیقی و ابدی هستند و انصراف نیز بر اساس غلبه وجود محقق نمیشود، خدشهای به اطلاق رؤیت در روایات وارد نمیشود. طبق این دیدگاه، اگر همه اطلاقات را منصرف به افراد متعارف در عصر صدور بدانیم، به طور کلی در [[فقه معاصر|مسائل مستحدثه]] نمیتوان به هیچ اطلاقی تمسک کرد، در حالی که برخی از مخالفان چشم مسلح در اینگونه مسائل به اطلاق روایات تمسک میکنند.<ref>فاضل لنکرانی، اعتبار ابزار جدید در رؤیت هلال، ص۵۱.</ref> [[هاشمی شاهرودی]] نیز با استناد به روایت علی بن جعفر، که در آن رؤیت فرد تیزبین پذیرفته شده است، انصراف رؤیت به فرد متعارف و عادی را مردود میداند.<ref>هاشمی شاهرودی، ثبوت الشهر برؤیة الهلال فی بلد آخر، ص۶۴.</ref> | |||
=== | ===تعبیر هلال در روایات=== | ||
برخی از مخالفان رؤیت با چشم | برخی از مخالفان رؤیت با چشم مسلح، همچون [[سید ابوالقاسم خویی]]، مستند به تفسیری که از هلال ارائه میدهند نظریه چشم مسلح را نمیپذیرند. این فقیه معاصر معتقد است هلال زمانی صادق است که قابلیت رؤیت عمومی وجود داشته باشد و پیش از آن هلال صادق نیست، حتی اگر ماه متولد شده باشد. ایشان معیاربودن رؤیت را از باب طریقیت میداند، اما برای هلال موضوعیت قائل است؛ بنابراین نظریه ایشان رؤیت تقدیری است. از دید این مرجع و فقیه معاصر، هرگاه از راهی قابلیت رؤیت عادی هلال اثبات شود، حلول ماه ثابت میشود، حتی اگر رؤیت فعلی محقق نشده باشد.<ref>خویی، موسوعة الامام الخویی، ج۲۲، ص۶۱.</ref> | ||
رضا مختاری پژوهشگر | [[رضا مختاری]]، پژوهشگر فقه، نیز با توجه ریشه لغوی هلال که به معنای ظهور و بروز است، صدق هلال بر حالت اولیه ماه در هنگام رؤیت با تلسکوپ را رد میکند. به عقیده وی، در زمانی که لبه نورانی ماه به حدی از ظهور و بروز نرسیده که برای عموم مردم قابل رؤیت باشد، تعبیر هلال به کار نمیرود.<ref>مختاری و دیگران، رؤیت هلال، ج۵، مقدمه، ص۶۴.</ref> در پاسخ به این استدلال، [[سروش محلاتی]] ضمن نفی موضوعیت هلال، وجه تسمیه لغوی را حجت نمیداند و به کاربرد لغت هلال و اطلاق آن از دید لغتشناسان نسبت به آغاز ماه استناد میکند.<ref>سروش محلاتی، تولد ماه یا رؤیت هلال؟، ص۴۳.</ref> | ||
===محال بودن تخییر بین اقل و اکثر=== | ===محال بودن تخییر بین اقل و اکثر=== | ||
با توجه به آنکه | با توجه به آنکه قائلان به نظریه چشم مسلح چشم عادی را نفی نمیکنند، برخی از پژوهشگران فقه با استناد به محال مسلّم بودن تخییر بین اقل و اکثر، درصدد ابطال نظریه مذکور برآمدهاند. از دیدگاه آنان، طبق نظریه چشم مسلح، مکلف بین دو ملاک رؤیت با چشم مسلح و رؤیت با چشم عادی مخیر است، در حالی که ملاک نخست همواره زودتر از ملاک دوم محقق میشود.<ref>مختاری و دیگران، رؤیت هلال، ج۵، ص۴۴.</ref> محمدجواد فاضل لنکرانی در پاسخ به استدلال مذکور دو عنوان را ظاهری و در حقیقت طریقی برای اثبات یک مطلب میداند و معتقد است تخییر بین اقل و اکثر در دو امر واقعی محال است، نه در دو امر ظاهری.<ref>فاضل لنکرانی، اعتبار ابزار جدید در رؤیت هلال، ص۱۲۹.</ref> پاسخ دیگری که مطرح شده این است که اساساً در این مسئله تخییری وجود ندارد؛ زیرا دو عنوان در طول هم هستند،نه در عرض یکدیگر. این سخن به آن معنا است که شارع معیار رؤیت هلال با چشم عادی را در صورتی مقرر کرده است که رؤیت هلال با چشم مسلح امکانپذیر نباشد؛ پس در حقیقت تخییری وجود ندارد.<ref>نورمفیدی، اعتبار سنجی محاسبات قطعی تولد ماه در اثبات شرعی هلال، ص۳۰.</ref> | ||
=== تنافی با عمل مسلمین در صدر اسلام === | === تنافی با عمل مسلمین در صدر اسلام === | ||