فقه معاصر:پیش‌نویس آیه ۶۰ سوره انفال: تفاوت میان نسخه‌ها

آیه ۶۰ سوره انفال به مسلمانان دستور می‌دهد که در برابر دشمنان، تا می‌توانند ابزار جنگی تهیه و خود را مجهز کنند؛<ref>علامه طباطبایی، تفسیر المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۹، ص۱۱۴.</ref> زیرا افزایش توان نظامی مسلمانان، باعث دفاع از حقوق جامعه اسلامی، ایجاد ترس در دشمن<ref>علامه طباطبایی، تفسیر المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۹، ص۱۱۷؛ فاضل مقداد، کنز العرفان، المکتبة المرتضویة، ج۱، ص۳۸۸.</ref> و در نهایت عامل بازدارنده از تهاحم به جامعه اسلامی خواهد شد.<ref>خامنه‌ای، سخنرانی «مراسم دانش‌آموختگی دانشجویان دانشگاه امام حسین(ع)».</ref> فقها و مفسران درباره واژه «قُوَّةٍ» در این آیه به چند نظر اشاره کرده‌اند؛ [[سید علی حسینی خامنه‌ای|سید علی خامنه‌ای]] آن را به‌معنای قدرت و توان در ابعاد مختلف، از جمله نظامی، علمی و سازمانی تفسیر کرده است.<ref>خامنه‌ای، سخنرانی «مراسم دانش‌آموختگی دانشجویان دانشگاه امام حسین(ع)».</ref> [[ناصر مکارم شیرازی]] آن را شامل هر نوع نیروی مادی و معنوی مؤثر در پیروزی بر دشمن می‌داند.<ref>مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۷، ص۲۲۲.</ref> در تفسیر مجمع‌البیان قوّت، به تجهیز مردان، سلاح‌ها، ساخت قلعه‌ها و وحدت کلمه معنا شده است.<ref>طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۴، ص۸۵۲.</ref> در منابع [[حدیث|روایی]] نیز قوّت به سلاح‌ها، تیر، سپر، شمشیر<ref>عروسی حویزی، تفسیر نور الثقلین، ۱۴۱۵ق، ج۲، ص۱۶۵-۱۶۴.</ref> و حتی خضاب کردن موی سفید با رنگ مشکی برای افزایش هیبت رزمندگان تفسیر شده است.<ref>عروسی حویزی، تفسیر نور الثقلین، ۱۴۱۵ق، ج۲، ص۱۶۴.</ref>  

در بخشی از آیه به گروهی اشاره شده که مسلمانان از دشمنی آنان بی‌خبر هستند؛ ولی آمادگی نظامی مسلمانان، آنان را نیز می‌ترساند. در تفاسیر به چند گروه در این باره اشاره شده است: ۱) قبیله بنی‌قریظه؛ ۲) اهالی فارس؛<ref>طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۴، ص۸۵۳.</ref> ۳) منافقانی که ظاهراً مسلمان‌اند اما در باطن دشمن اسلام هستند؛<ref>فاضل مقداد، کنز العرفان، ۱۴۲۵ق، ج۱، ص۳۸۸.</ref> ۴) جنیان که از دید انسان‌ها پنهانند.<ref>طبری، جامع البیان، ج۱۴، ص۳۷–۳۸.</ref> [[علامه طباطبایی]] نیز بر این باور است که این دشمنان شامل منافقان و [[کافر|کافرانی]] هستند که هنوز در عمل با مسلمانان دشمنی نکرده‌اند، اما احتمال دشمنی با اسلام را دارند.<ref>علامه طباطبایی، تفسیر المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۹، ص۱۱۶.</ref>

بخش پایانی آیه از نظر تفسیر نمونه به تأمین منابع مالی برای تقویت نیروی نظامی مسلمانان اشاره دارد و ثواب آن را نه‌تنها در دنیا، بلکه در آخرت تضمین شده می‌داند.<ref>مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۷، ص۲۲۸.</ref> علامه طباطبایی نیز این بخش را نشانه‌ای از بازگشت عادلانه [[انفاق در راه خدا]]، به‌ویژه در [[جهاد]]، می‌داند که پاداش آن در زندگی اخروی تحقق خواهد یافت.<ref>علامه طباطبایی، تفسیر المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۹، ص۱۱۶–۱۱۷.</ref>

== کاربردهای فقهی آیه ==

گروهی از [[مجتهد|فقیهان شیعه]] با استناد به آیه ۶۰ سوره انفال و روایتی از [[حضرت محمد صلی الله علیه و آله|پیامبر(ص)]] که «قُوَّة» را به «تیراندازی» تفسیر کرده‌اند، مشروعیت مسابقات تیراندازی را استنباط کرده‌اند.<ref>شیخ طوسی، المبسوط، ۱۳۸۷ق، ج۶، ص۲۸۹؛ ابن‌ادریس حلی، السرائر، ۱۴۱۰ق، ج۳، ص۱۴۶؛ طباطبایی، ریاض المسائل، ۱۴۱۸ق، ج۱۰، ص۲۳۳–۲۳۴؛ ابن‌برّاج، المهذب، ۱۴۰۶ق، ج۱، ص۳۳۰.</ref>

 

[[امام خمینی]] این آیه را دلیل شرعی برای [[حفظ نظام اسلامی]] و دفاع از استقلال امت اسلام می‌داند<ref>خمینی، ولایت فقیه، ۱۴۲۳ق، ص۳۳.</ref> و اینکه این آیه دلیل لزوم تشکیل [[حکومت اسلامی]] در عصر غیبت است.<ref>خمینی، ولایت فقیه، ۱۴۲۳ق، ص۳۳.</ref>