پرش به محتوا

کاربر:Rezashams/صفحه تمرین۳: تفاوت میان نسخه‌ها

از دانشنامه فقه معاصر
Mkhaghanif (بحث | مشارکت‌ها)
جز صفحه را خالی کرد
برچسب‌ها: خالی کردن واگردانی دستی
Rezashams (بحث | مشارکت‌ها)
جزبدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:


{{جعبه اطلاعات عالمان شیعه|عنوان=سید عباس موسویان|تصویر=سید عباس موسویان.jpg|اندازه تصویر=200px|نام کامل=|لقب=|نسب=|خویشاوندان سرشناس=|تاریخ تولد=[[۲ خرداد]] [[سال ۱۳۳۹ هجری شمسی|۱۳۳۹ش]]|شهر تولد=[[عجب‌شیر]]|کشور تولد=[[ایران]]|محل زندگی=|تاریخ وفات=[[۱۹ مرداد]] [[سال ۱۳۹۹ هجری شمسی|۱۳۹۹ش]]|شهر وفات=[[قم]]|محل دفن=[[قم]]، [[حرم حضرت معصومه(س)]]|استادان=|شاگردان=|محل تحصیل=[[قم]]|اجازه روایت از=|اجازه اجتهاد از=|اجازه روایت به=|اجازه اجتهاد به=|تالیفات=|سایر=|سیاسی=عضویت در شورای فقهی مشورتی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، عضو هیأت امنای دانشگاه‌ امام‌ صادق(علیه‌السلام)|امضا=|وب‌گاه رسمی=}}
'''سید عباس موسویان''' (1339ش-1399ش) اقتصاددان شیعه، صاحب‌نظر در بانکداری اسلامی و عضو شورای فقهی مشورتی بانک مرکزی کشور ایران. کتاب‌های «ابزارهای مالی اسلامی (صکوک)»، «بانکداری بدون ربا از نظریه تا عمل» و «بازار سرمایه اسلامی» از جمله آثاری است که نگاشته اواست.
== معرفی ==
سید عباس موسویان متولد ۲ خرداد ۱۳۳۹ش در شهرستان عجب‌شیر.<ref>«ارتحال استاد گرامی حجت الاسلام و المسلمین سید عباس موسویان»، سایت موسسه آموزشی طیبات.</ref> سید علی خامنه‌ای وی را متخصص در زمینه فقه اقتصادی و صاحب‌نظر در بانکداری اسلامی و مسائل مالی معرفی کرده است.<ref>«پیام تسلیت در پی درگذشت حجت‌الاسلام سیّد عباس موسویان»، سایت دفتر حفظ و نشر اثار آیت الله خامنه‌ای.</ref> برخی از محققان چون ابوالقاسم علیدوست و علی اکبر رشاد از وی با اوصافی چون پرهیزگار، متواضع و دانشمند یاد کرده‌اند.<ref>پیام تسلیت آیت الله ابوالقاسم علیدوست پیام تسلیت آیت‌الله علی‌اکبر رشاد</ref> محمدمهدی هادوی تهرانی او را جزو شاگردان خود دانسته است.<ref>«گزیده‌‌ای از انبوه پیام‌های تسلیت»، وبسایت پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.</ref> همچنین به گفته محمدباقر باقری کنی موسویان از شاگردان اخلاقی آیت‌الله مدنی بوده است.<ref>«پیام تسلیت آیت‌الله محمدباقر باقری کنی»،</ref>
موسویان در سال 1399ش بر اثر ابتلا به بیماری کرونا در بیمارستان کامکار قم درگذشت. شخصیت‌هایی چون سید علی خامنه‌ای، محمدباقر قالیباف، سید ابراهیم رئیسی و
== تحصیلات ==
عباس موسویان در سال 1360ش در بحبوحه انقلاب فرهنگی ایران، با رها کردن دانشگاه، تحصیل علوم دینی را در حوزه علمیه قم شروع کرد.<ref>«معرفی استاد حجت‌الاسلام و المسلمین دکتر سید عباس موسویان»، پایگاه خبری طلیعه نوین.</ref> موسویان از سال ۱۳۶۸ش به‌مدت ده سال در درس خارج فقه و اصول حوزه علمیه شرکت کرد. موسویان در سال 1384ش از پایان نامه خود در سطح چهار حوزه در زمینه فقه اقتصادی دفاع کرده است.
به گزارش پایگاه خبری طلیعه نوین، موسویان بعد از اخذ دیپلم برق در هنرستان برق تبریز، سال ۱۳۵۸ش در همین رشته وارد دانشگاه تبریز شد.<ref>«معرفی استاد حجت‌الاسلام و المسلمین دکتر سید عباس موسویان»، پایگاه خبری طلیعه نوین.</ref> وی همزمان با خدمت در سپاه پاسداران به فعالیت‌هایی مرتبط با انقلاب اسلامی ایران می‌پرداخت.<ref>«ارتحال استاد گرامی حجت الاسلام و المسلمین سید عباس موسویان»، سایت موسسه آموزشی طیبات.</ref> وی همزمان با شروع تحصیلات حوزوی در رشته اقتصاد نظری دانشگاه مفید در مقطع کارشناسی به تحصیل پرداخت. موسویان در سال‌های 1373-1375ش در دانشگاه شهید بهشتی مقطع کارشناسی ارشد تحصیل کرده است. او دکترای خودرا در رشته تفسیر و علوم قرآنی در دانشگاه شهید بهشتی در سال 1382ش گرفته است.
== مسئولیت‌ها و آثار علمی ==
فعالیت‌های اجرایی موسویان چنین شمرده شده است:
# عضویت در شواری فقهی مشورتی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران
# عضویت در هیات مدیره صندوق قرض‌الحسنه مرکز خدمات حوزه‌های علمیه
# عضویت در شورای علمی بنیاد نخبگان استان قم
# مشاور فقهی بانک توسعه صادرات ایران
# مشاور ویژه دبیرکل در امور فقهی و اقتصادی کانون شرکت‌های لیزینگ ایران
# عضویت در هیأت امنای دانشگاه‌ امام‌ صادق(علیه‌السلام)<ref>«ارتحال استاد گرامی حجت الاسلام و المسلمین سید عباس موسویان»، سایت طیبات.</ref>
=== تألیف‌ها و آثار ===
موسویان در حوزه اقتصاد اسلامی دارای بیشتر از صد اثر (اعم از مشارکتی و شخصی) است.<ref>نگاه کنید به: «معرفی استاد حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر سیدعباس موسویان»، پایگاه خبربی تحلیلی طلیعه نوین.</ref> او را از صاحب‌نظران حوزه بانکداری اسلامی برشمرده‌اند.<ref>«ارتحال استاد گرامی حجت الاسلام و المسلمین سید عباس موسویان»، سایت موسسه آموزشی طیبات.</ref> از جمله آثار منفرد او می‌توان به کتاب «ابزارهای مالی اسلامی (صکوک)»، کتاب «بانکداری بدون ربا از نظریه تا عمل» و کتاب «بازار سرمایه اسلامی» اشاره کرد.<ref>نگاه کنید به: «معرفی استاد حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر سیدعباس موسویان»، پایگاه خبربی تحلیلی طلیعه نوین.</ref>
=== جوایز ===
موسویان را برنده جوایز متعددی از جمله جایزه جهانی علوم انسانی اسلامی و جایزه شهید صدر برشمرده‌اند.<ref>«ارتحال استاد گرامی حجت الاسلام و المسلمین سید عباس موسویان»، سایت موسسه آموزشی طیبات.</ref>
== نمونه‌ای از دیدگاه‌های موسویان در بانکداری ==
سید عباس موسویان در عرصه اقتصاد استادی دانسته شده که دارای مبانی متعدد و صاحب نظر در این رشته است. برخی از مبانی او چنین است:
* اعتقاد به تدریجی نبودن تحریم ربا: به‌گفته برخی پژوهشگران موسویان در کتاب «بازار سرمایه اسلامی» معتقد است نه تنها قرینه‌ای بر تدریجی نبودن ربا وجود ندارد بلکه تاریخ نزول آیات با این نظریه منافی است.<ref>فاضل، نیک‌پور، «نقد دیدگاه استاد موسویان درباره مراحل تشریع حکم ربا در قرآن»</ref>
* بهره‌گیری از روش اسلام محور در عرصه بانکداری و بازارهای مالی بجای روش فقه محور: در روش فقه محور معیار اسلامی بودن بانک و ابزارهای مالی سازگاری یا مخالف نبودن با فقه است. اما روش اسلام محور علاوه بر فقه، امکان استفاده از داده‌های ثابت اسلامی مهیا می‌شود. به گزارش سید حسین میرمعزی موسویان با پیمودن این مسیر در جهت تکامل معرفتی گام برداشته است. این داده‌ها در مورد اهداف، اصول و احکام اخلاقی و فقهی و سنتهای الهی بر ای طراحی ساختار و ابزار مالی اسلامی بکار گرفته می‌شود.<ref>میرمعزی، غفوری، «تکامل روش فکری استاد موسویان؛ از روش فقه‌محور تا روش اسلام‌محور»</ref>
* نقش مهم عقود مبادله‌ای در بانکداری اسلامی نسبت به عقود مشارکتی: به گفته حسین غفورزاده در اندیشه‌های ابتدایی موسویان به کاربست عقود مشارکتی (عقودی بدون نرخ سود ثابت و برمبنای سود و زیان) در بانکداری تصریح می‌شد.<ref>غفورزاده، «بررسی سیر تصور اندیشه استاد موسویان در باره جایگاه عقود مبادله‌ای و مشارکتی در تخصیص منابع»، ص87.</ref> اما وی در ادامه کار خود (به عنوان نمونه در کتاب بانکداری اسلامی که یکی از اخرین کتابهای او است) عقود مبادله‌ای نظیر مرابحه را دارای منابع روایی قوی و کارگشا در بانکداری اسلامی دانسته و بهتر از عقود مشارکتی می‌داند.<ref>غفورزاده، «بررسی سیر تصور اندیشه استاد موسویان در باره جایگاه عقود مبادله‌ای و مشارکتی در تخصیص منابع»، ص88.</ref>
== درباره او ==
[[پرونده:تصویر_کتاب_مجموعه_مقالات_نکوداشت_سید_عباس_موسویان.jpg|پیوند=https://fa.wikishia.net/view/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D9%85%D8%AC%D9%85%D9%88%D8%B9%D9%87_%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D9%86%DA%A9%D9%88%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA_%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3_%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86.jpg|بندانگشتی|227x227پیکسل|تصویر کتاب «مجموعه مقالات: نکوداشت استاد سید عباس موسویان»]]
با توجه به شخصیت سید عباس موسویان در زمان زندگی و مرگ وی گفتارهایی به عنوان نقد یا تمجید از مبانی و شخصیت علمی او شده است. برخی از این موارد چنین است:
* به گفته محمدرضا یوسفی، دانشیار دپارتمان اقتصاد دانشگاه مفید، هنر موسویان عملیاتی کردن فتاوای فقیهان در مسائل ریز و درشت بانکی است.<ref>«پیام تسلیت حجت‌السلام‌ دکتر محمدرضا یوسفی»، پژوهشکده پولی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.</ref>
* گردآوری کتابی به کوشش احمدعلی یوسفی، نماینده دوره پنجم خبرگان رهبری استان گیلان و استاد فقه اقتصاد، با عنوان «مجموعه مقالات: نکوداشت استاد سید عباس موسویان»: این کتاب مجموعا شامل شانزده مقاله است؛ که برخی از آنها در تبیین و یا نقد دیدگاه‌های عباس موسویان نگاشته شده است.<ref>نگاه کنید به: یوسفی، «مجموعه مقالات: نکوداشت سید عباس موسویان»، 1403ش.</ref>
== پانویس ==
{{پانوشت}}
== منابع ==
{{منابع}}
*[https://tyb.ir/ارتحال-استاد-گرامی-حجت-الاسلام-و-المسل/ «ارتحال استاد گرامی حجت الاسلام و المسلمین سید عباس موسویان»]، سایت موسسه آموزشی طیبات.
*[http://talie.ir/حجت‌الاسلام-والمسلمین-دکتر-سیدعباس-م/ «معرفی استاد حجت‌الاسلام و المسلمین دکتر سید عباس موسویان»]، پایگاه خبری طلیعه نوین.
*[https://ijtihadnet.ir/زیست-نامه-حجت-الاسلام-والمسلمین-سید-عب/ «زیست نامه حجت الاسلام و المسلمین سید عباس موسویان»]، سایت شبکه اجتهاد؛
*[https://www.hawzahnews.com/news/913515/%D9%85%D9%88%D8%B3%D8%B3%D9%87-%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D9%81%D9%82%D9%87-%D9%88-%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA-%D8%AD%D8%AC%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8% «موسسه عالی فقه و علوم اسلامی درگذشت حجت الاسلام و المسلمین موسویان تسلیت گفت»]، خبرگزاری رسمی حوزه؛
*[https://www.shabestan.news/news/958477/استاد-سیدعباس-موسویان-به-لقاالله-پیوست-زن «استاد سید عباس موسویان به لقاءالله پیوست»]، خبرگزاری شبستان؛
*[https://www.mbri.ac.ir/IslamicBanking/IslamicBanking_Page?News_ID=344807&tknfv=%3Ed08088e4-fc9e-40ae-ae34-06be8bc0pooo11p «موسویان؛ فقیه اقتصاددان و استاد برجسته مالی»]، سایت پژوهشکده پولی و بانکی؛
*[https://iaif.ir/index.php/fa/archive/item/3757-2020-09-20-05-30-55 «زندگی نامه زنده یاد حجت الاسلام دکتر موسویان»]، سایت انجمن مالی اسلامی؛
*[https://www.isna.ir/news/1403051308443/%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85-%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D9%85-%D8%A8%D8%B1%DA%A «بزرگداشت مقام علمی استاد موسویان در قم برگزار می‌شود.»]، سایت خبرگزاری ایسنا؛
*[https://hawzah.net/fa/Mostabser/View/63559/سید_عباس_موسویان «سید عباس موسویان»]، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه؛
*[https://www.mehrnews.com/news/6383750/انتشار-کتاب-نکوداشت-سید-عباس-موسویان-چهره- «انتشار کتاب نکوداشت سید عباس موسویان، چهره شناخته شده بانکداری اسلامی»]، خبرگزاری مهر؛

نسخهٔ ‏۳۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۴۷

الگو:جعبه اطلاعات عالمان شیعه

سید عباس موسویان (1339ش-1399ش) اقتصاددان شیعه، صاحب‌نظر در بانکداری اسلامی و عضو شورای فقهی مشورتی بانک مرکزی کشور ایران. کتاب‌های «ابزارهای مالی اسلامی (صکوک)»، «بانکداری بدون ربا از نظریه تا عمل» و «بازار سرمایه اسلامی» از جمله آثاری است که نگاشته اواست.

معرفی

سید عباس موسویان متولد ۲ خرداد ۱۳۳۹ش در شهرستان عجب‌شیر.[۱] سید علی خامنه‌ای وی را متخصص در زمینه فقه اقتصادی و صاحب‌نظر در بانکداری اسلامی و مسائل مالی معرفی کرده است.[۲] برخی از محققان چون ابوالقاسم علیدوست و علی اکبر رشاد از وی با اوصافی چون پرهیزگار، متواضع و دانشمند یاد کرده‌اند.[۳] محمدمهدی هادوی تهرانی او را جزو شاگردان خود دانسته است.[۴] همچنین به گفته محمدباقر باقری کنی موسویان از شاگردان اخلاقی آیت‌الله مدنی بوده است.[۵]

موسویان در سال 1399ش بر اثر ابتلا به بیماری کرونا در بیمارستان کامکار قم درگذشت. شخصیت‌هایی چون سید علی خامنه‌ای، محمدباقر قالیباف، سید ابراهیم رئیسی و

تحصیلات

عباس موسویان در سال 1360ش در بحبوحه انقلاب فرهنگی ایران، با رها کردن دانشگاه، تحصیل علوم دینی را در حوزه علمیه قم شروع کرد.[۶] موسویان از سال ۱۳۶۸ش به‌مدت ده سال در درس خارج فقه و اصول حوزه علمیه شرکت کرد. موسویان در سال 1384ش از پایان نامه خود در سطح چهار حوزه در زمینه فقه اقتصادی دفاع کرده است.

به گزارش پایگاه خبری طلیعه نوین، موسویان بعد از اخذ دیپلم برق در هنرستان برق تبریز، سال ۱۳۵۸ش در همین رشته وارد دانشگاه تبریز شد.[۷] وی همزمان با خدمت در سپاه پاسداران به فعالیت‌هایی مرتبط با انقلاب اسلامی ایران می‌پرداخت.[۸] وی همزمان با شروع تحصیلات حوزوی در رشته اقتصاد نظری دانشگاه مفید در مقطع کارشناسی به تحصیل پرداخت. موسویان در سال‌های 1373-1375ش در دانشگاه شهید بهشتی مقطع کارشناسی ارشد تحصیل کرده است. او دکترای خودرا در رشته تفسیر و علوم قرآنی در دانشگاه شهید بهشتی در سال 1382ش گرفته است.

مسئولیت‌ها و آثار علمی

فعالیت‌های اجرایی موسویان چنین شمرده شده است:

  1. عضویت در شواری فقهی مشورتی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران
  2. عضویت در هیات مدیره صندوق قرض‌الحسنه مرکز خدمات حوزه‌های علمیه
  3. عضویت در شورای علمی بنیاد نخبگان استان قم
  4. مشاور فقهی بانک توسعه صادرات ایران
  5. مشاور ویژه دبیرکل در امور فقهی و اقتصادی کانون شرکت‌های لیزینگ ایران
  6. عضویت در هیأت امنای دانشگاه‌ امام‌ صادق(علیه‌السلام)[۹]

تألیف‌ها و آثار

موسویان در حوزه اقتصاد اسلامی دارای بیشتر از صد اثر (اعم از مشارکتی و شخصی) است.[۱۰] او را از صاحب‌نظران حوزه بانکداری اسلامی برشمرده‌اند.[۱۱] از جمله آثار منفرد او می‌توان به کتاب «ابزارهای مالی اسلامی (صکوک)»، کتاب «بانکداری بدون ربا از نظریه تا عمل» و کتاب «بازار سرمایه اسلامی» اشاره کرد.[۱۲]

جوایز

موسویان را برنده جوایز متعددی از جمله جایزه جهانی علوم انسانی اسلامی و جایزه شهید صدر برشمرده‌اند.[۱۳]

نمونه‌ای از دیدگاه‌های موسویان در بانکداری

سید عباس موسویان در عرصه اقتصاد استادی دانسته شده که دارای مبانی متعدد و صاحب نظر در این رشته است. برخی از مبانی او چنین است:

  • اعتقاد به تدریجی نبودن تحریم ربا: به‌گفته برخی پژوهشگران موسویان در کتاب «بازار سرمایه اسلامی» معتقد است نه تنها قرینه‌ای بر تدریجی نبودن ربا وجود ندارد بلکه تاریخ نزول آیات با این نظریه منافی است.[۱۴]
  • بهره‌گیری از روش اسلام محور در عرصه بانکداری و بازارهای مالی بجای روش فقه محور: در روش فقه محور معیار اسلامی بودن بانک و ابزارهای مالی سازگاری یا مخالف نبودن با فقه است. اما روش اسلام محور علاوه بر فقه، امکان استفاده از داده‌های ثابت اسلامی مهیا می‌شود. به گزارش سید حسین میرمعزی موسویان با پیمودن این مسیر در جهت تکامل معرفتی گام برداشته است. این داده‌ها در مورد اهداف، اصول و احکام اخلاقی و فقهی و سنتهای الهی بر ای طراحی ساختار و ابزار مالی اسلامی بکار گرفته می‌شود.[۱۵]
  • نقش مهم عقود مبادله‌ای در بانکداری اسلامی نسبت به عقود مشارکتی: به گفته حسین غفورزاده در اندیشه‌های ابتدایی موسویان به کاربست عقود مشارکتی (عقودی بدون نرخ سود ثابت و برمبنای سود و زیان) در بانکداری تصریح می‌شد.[۱۶] اما وی در ادامه کار خود (به عنوان نمونه در کتاب بانکداری اسلامی که یکی از اخرین کتابهای او است) عقود مبادله‌ای نظیر مرابحه را دارای منابع روایی قوی و کارگشا در بانکداری اسلامی دانسته و بهتر از عقود مشارکتی می‌داند.[۱۷]

درباره او

پرونده:تصویر کتاب مجموعه مقالات نکوداشت سید عباس موسویان.jpg
تصویر کتاب «مجموعه مقالات: نکوداشت استاد سید عباس موسویان»

با توجه به شخصیت سید عباس موسویان در زمان زندگی و مرگ وی گفتارهایی به عنوان نقد یا تمجید از مبانی و شخصیت علمی او شده است. برخی از این موارد چنین است:

  • به گفته محمدرضا یوسفی، دانشیار دپارتمان اقتصاد دانشگاه مفید، هنر موسویان عملیاتی کردن فتاوای فقیهان در مسائل ریز و درشت بانکی است.[۱۸]
  • گردآوری کتابی به کوشش احمدعلی یوسفی، نماینده دوره پنجم خبرگان رهبری استان گیلان و استاد فقه اقتصاد، با عنوان «مجموعه مقالات: نکوداشت استاد سید عباس موسویان»: این کتاب مجموعا شامل شانزده مقاله است؛ که برخی از آنها در تبیین و یا نقد دیدگاه‌های عباس موسویان نگاشته شده است.[۱۹]

پانویس

الگو:پانوشت

منابع

  1. «ارتحال استاد گرامی حجت الاسلام و المسلمین سید عباس موسویان»، سایت موسسه آموزشی طیبات.
  2. «پیام تسلیت در پی درگذشت حجت‌الاسلام سیّد عباس موسویان»، سایت دفتر حفظ و نشر اثار آیت الله خامنه‌ای.
  3. پیام تسلیت آیت الله ابوالقاسم علیدوست پیام تسلیت آیت‌الله علی‌اکبر رشاد
  4. «گزیده‌‌ای از انبوه پیام‌های تسلیت»، وبسایت پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.
  5. «پیام تسلیت آیت‌الله محمدباقر باقری کنی»،
  6. «معرفی استاد حجت‌الاسلام و المسلمین دکتر سید عباس موسویان»، پایگاه خبری طلیعه نوین.
  7. «معرفی استاد حجت‌الاسلام و المسلمین دکتر سید عباس موسویان»، پایگاه خبری طلیعه نوین.
  8. «ارتحال استاد گرامی حجت الاسلام و المسلمین سید عباس موسویان»، سایت موسسه آموزشی طیبات.
  9. «ارتحال استاد گرامی حجت الاسلام و المسلمین سید عباس موسویان»، سایت طیبات.
  10. نگاه کنید به: «معرفی استاد حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر سیدعباس موسویان»، پایگاه خبربی تحلیلی طلیعه نوین.
  11. «ارتحال استاد گرامی حجت الاسلام و المسلمین سید عباس موسویان»، سایت موسسه آموزشی طیبات.
  12. نگاه کنید به: «معرفی استاد حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر سیدعباس موسویان»، پایگاه خبربی تحلیلی طلیعه نوین.
  13. «ارتحال استاد گرامی حجت الاسلام و المسلمین سید عباس موسویان»، سایت موسسه آموزشی طیبات.
  14. فاضل، نیک‌پور، «نقد دیدگاه استاد موسویان درباره مراحل تشریع حکم ربا در قرآن»
  15. میرمعزی، غفوری، «تکامل روش فکری استاد موسویان؛ از روش فقه‌محور تا روش اسلام‌محور»
  16. غفورزاده، «بررسی سیر تصور اندیشه استاد موسویان در باره جایگاه عقود مبادله‌ای و مشارکتی در تخصیص منابع»، ص87.
  17. غفورزاده، «بررسی سیر تصور اندیشه استاد موسویان در باره جایگاه عقود مبادله‌ای و مشارکتی در تخصیص منابع»، ص88.
  18. «پیام تسلیت حجت‌السلام‌ دکتر محمدرضا یوسفی»، پژوهشکده پولی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.
  19. نگاه کنید به: یوسفی، «مجموعه مقالات: نکوداشت سید عباس موسویان»، 1403ش.