کاربر:Rezashams/صفحه تمرین۳: تفاوت میان نسخهها
جزبدون خلاصۀ ویرایش |
جزبدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۵۱: | خط ۵۱: | ||
== مبانی کلی فقه اقتصادی == | == مبانی کلی فقه اقتصادی == | ||
* اعتقاد به تدریجینبودن [[ربا|تحریم ربا]]: بهگفته برخی پژوهشگران موسویان در کتاب «بازار سرمایه اسلامی» معتقد است نه تنها قرینهای بر تدریجی نبودن حرمت ربا وجود ندارد بلکه [[آیات ربا|تاریخ نزول آیات ربا]] با این نظریه معارض است.<ref>فاضل و نیکپور، «نقد دیدگاه استاد موسویان درباره مراحل تشریع حکم ربا در قرآن»، ص۶۱۱-۶۲۴.</ref> | * اعتقاد به تدریجینبودن [[ربا|تحریم ربا]]: بهگفته برخی پژوهشگران موسویان در کتاب «بازار سرمایه اسلامی» معتقد است نه تنها قرینهای بر تدریجی نبودن حرمت ربا وجود ندارد بلکه [[آیات ربا|تاریخ نزول آیات ربا]] با این نظریه معارض است.<ref>فاضل و نیکپور، «نقد دیدگاه استاد موسویان درباره مراحل تشریع حکم ربا در قرآن»، ص۶۱۱-۶۲۴.</ref> | ||
* رابطه تعاضدی میان اقتصاد اسلامی و اقتصاد متعارف: بر این مبنا موسویان معتقد است روشها و شیوه هایی که در نظام اقتصاد متعار تولید شده اند و بانظانم اقتصاد اسلامی ناسازگاری ندارند و یا در چارچوب نظام اقتصاداسلامی قابل اصلاح است میتوانند متصف به صفت اسلامیت باشند.<ref>موسویان، بانکداری اسلامی، 1394ش، ص29.</ref> | |||
== بانکداری اسلامی == | == بانکداری اسلامی == | ||
| خط ۵۸: | خط ۵۹: | ||
== ابزارهای مالی == | == ابزارهای مالی == | ||
عباس موسویان برخی ابزارهای مالی چون اوراق قرضالحسنه<ref>موسویان، ابزارهای مالی اسلامی، 1400، ص347-354.</ref>، اوراق مرابحه در برخی صورتهای آن،<ref>موسویان، ابزارهای مالی اسلامی، 1400، ص359-361.</ref> اوراق اجاره،<ref>موسویان، ابزارهای مالی اسلامی، 1400، ص372-374.</ref> را بعنوان ابزارهای مالی اسلامی قبول کرده است. او این اوراق را جایگزین مناسبی برای اوراق قرضه و اوراق سهام ممتاز که به طور معمول مبتنی بر بهره هستند دانسته است.<ref>موسویان، ابزارهای مالی اسلامی، 1400، ص345.</ref> | |||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
نسخهٔ ۱۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۱۱
 | |
| نام | سید عباس موسویان |
|---|---|
| عمر | 1339ش - 1399ش |
| جایگاه | صاحبنظر در بانکداری اسلامی، هیئت امنای دانشگاه امام صادق(ع) |
| مذهب | شیعه |
| ملیت | ایران |
| حوزه تخصصی | فقه اقتصادی |
| آثار در فقه معاصر | بانکداری بدون ربا از نظریه تا عمل |
- چکیده
سید عباس موسویان (۱۳۳۹ش-۱۳۹۹ش) اقتصاددان شیعه، صاحبنظر در بانکداری اسلامی و عضو شورای فقهی مشورتی بانک مرکزی کشور ایران. موسویان در رشته برق دانشگاه تبریز تحصیل میکرد. او در میان انقلاب فرهنگی با رها کردن دانشگاه وارد حوزه علمیه قم شد. ویمدارج علمی خود در سطح چهار حوزه را با رسالهای در فقه اقتصادی و دکترای دانشگاه شهید بهشتی را در رشته تفسیر و علوم قرآنی به اتمام رساند.
موسویان دارای نظرات خاصی در مسائل مالی بوده است. از جمله این آراء تدریجینبودن تحریم ربا و کاربست بهتر عقود مبادلهای بهجای عقود مشارکتی است.
معرفی
سید عباس موسویان متولد ۲ خرداد سال ۱۳۳۹ش در شهرستان عجبشیر.[۱] سید علی خامنهای وی را متخصص در زمینه فقه اقتصادی و صاحبنظر در بانکداری اسلامی و مسائل مالی معرفی کرده است.[۲] برخی از محققان چون ابوالقاسم علیدوست و علیاکبر رشاد از وی با اوصافی چون پرهیزگار، متواضع و دانشمند یاد کردهاند.[۳] مهدی هادوی تهرانی او را جزو شاگردان خود دانسته است.[۴] همچنین به گفته محمدباقر باقری کنی، عضو مجلس خبرگان رهبری، موسویان از شاگردان اخلاقی آیتالله مدنی در سالهای قبل از طلبگی او بوده است.[۵]
به گزارش پایگاه خبری طلیعه نوین، موسویان بعد از اخذ دیپلم برق در هنرستان برق در تبریز، سال ۱۳۵۸ش در همین رشته وارد دانشگاه تبریز شد.[۶] وی همزمان با خدمت در سپاه پاسداران به فعالیتهایی مرتبط با انقلاب اسلامی ایران میپرداخت.[۷] موسویان در سال ۱۳۶۰ش در بحبوحه انقلاب فرهنگی ایران، با رها کردن دانشگاه، تحصیل علوم دینی را در حوزه علمیه قم شروع کرد.[۸] او از سال ۱۳۶۸ش بهمدت ده سال در درس خارج فقه و اصول حوزه علمیه شرکت کرد. موسویان در سال ۱۳۸۴ش از پایاننامه خود در سطح چهار حوزه در زمینه فقه اقتصادی دفاع کرده است.[۹]
وی با شروع تحصیلات حوزوی در رشته اقتصاد نظری دانشگاه مفید در قم در مقطع کارشناسی به تحصیل پرداخت. عباس موسویان در سالهای ۱۳۷۳-۱۳۷۵ش در دانشگاه شهید بهشتی مقطع کارشناسی ارشد تحصیل کرده است. او دکترای خود را در رشته تفسیر و علوم قرآن در دانشگاه شهید بهشتی در سال ۱۳۸۲ش گرفته است.[۱۰]
آثار علمی و مسئولیتهای اجرایی
موسویان در حوزه اقتصاد اسلامی دارای بیشتر از صد اثر (اعم از مشارکتی و شخصی) است.[۱۱] او را از صاحبنظران حوزه بانکداری اسلامی برشمردهاند.[۱۲] از جمله آثار منفرد او میتوان به کتاب «ابزارهای مالی اسلامی (صکوک)»، کتاب «بانکداری بدون ربا از نظریه تا عمل» و کتاب «بازار سرمایه اسلامی» اشاره کرد.[۱۳] موسویان را برنده جوایز متعددی از جمله جایزه جهانی علوم انسانی اسلامی و جایزه شهید صدر برشمردهاند.[۱۴]
فعالیتها و مسئولیتهای اجرایی موسویان چنین شمرده شده است:
- عضویت در شورای فقهی مشورتی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.
- عضویت در هیات مدیره صندوق قرضالحسنه مرکز خدمات حوزههای علمیه.
- عضویت در شورای علمی بنیاد نخبگان استان قم.
- مشاور فقهی بانک توسعه صادرات ایران.
- مشاور ویژه دبیرکل در امور فقهی و اقتصادی کانون شرکتهای لیزینگ ایران.
- عضویت در هیئت امنای دانشگاه امام صادق(ع).[۱۵]
مبانی کلی فقه اقتصادی
- اعتقاد به تدریجینبودن تحریم ربا: بهگفته برخی پژوهشگران موسویان در کتاب «بازار سرمایه اسلامی» معتقد است نه تنها قرینهای بر تدریجی نبودن حرمت ربا وجود ندارد بلکه تاریخ نزول آیات ربا با این نظریه معارض است.[۱۶]
- رابطه تعاضدی میان اقتصاد اسلامی و اقتصاد متعارف: بر این مبنا موسویان معتقد است روشها و شیوه هایی که در نظام اقتصاد متعار تولید شده اند و بانظانم اقتصاد اسلامی ناسازگاری ندارند و یا در چارچوب نظام اقتصاداسلامی قابل اصلاح است میتوانند متصف به صفت اسلامیت باشند.[۱۷]
بانکداری اسلامی
- بهرهگیری از روش اسلاممحور در عرصه بانکداری و بازارهای مالی بهجای روش فقهمحور: در روش فقهمحور معیار اسلامی بودن بانک و ابزارهای مالی سازگاری یا مخالف نبودن با فقه است. اما روش اسلاممحور علاوه بر فقه، امکان استفاده از دادههای ثابت اسلامی مهیا میشود. به گزارش سید حسین میرمعزی، موسویان با پیمودن این مسیر در جهت تکامل معرفتی گام برداشته است.[۱۸]
- نقش مهم عقود مبادلهای در بانکداری اسلامی نسبت به عقود مشارکتی: به گفته حسین غفورزاده در اندیشههای ابتدایی موسویان به کاربست عقود مشارکتی (عقودی بدون نرخ سود ثابت و برمبنای سود و زیان) در بانکداری تصریح میشد.[۱۹] اما وی در ادامه کار خود (به عنوان نمونه در کتاب بانکداری اسلامی که یکی از آخرین کتابهای او است) عقود مبادلهای نظیر مرابحه را دارای منابع روایی قوی و کارگشا در بانکداری اسلامی دانسته و بهتر از عقود مشارکتی میداند.[۲۰]
ابزارهای مالی
عباس موسویان برخی ابزارهای مالی چون اوراق قرضالحسنه[۲۱]، اوراق مرابحه در برخی صورتهای آن،[۲۲] اوراق اجاره،[۲۳] را بعنوان ابزارهای مالی اسلامی قبول کرده است. او این اوراق را جایگزین مناسبی برای اوراق قرضه و اوراق سهام ممتاز که به طور معمول مبتنی بر بهره هستند دانسته است.[۲۴]
پانویس
- ↑ «ارتحال استاد گرامی حجت الاسلام و المسلمین سید عباس موسویان»، سایت موسسه آموزشی طیبات.
- ↑ «پیام تسلیت در پی درگذشت حجتالاسلام سیّد عباس موسویان»، سایت دفتر حفظ و نشر اثار آیت الله خامنهای.
- ↑ «گزیدهای از انبوه پیامهای تسلیت»، وبسایت پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.
- ↑ «گزیدهای از انبوه پیامهای تسلیت»، وبسایت پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.
- ↑ «گزیدهای از انبوه پیامهای تسلیت»، وبسایت پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.
- ↑ «معرفی استاد حجتالاسلام و المسلمین دکتر سید عباس موسویان»، پایگاه خبری طلیعه نوین.
- ↑ «ارتحال استاد گرامی حجت الاسلام و المسلمین سید عباس موسویان»، سایت موسسه آموزشی طیبات.
- ↑ «معرفی استاد حجتالاسلام و المسلمین دکتر سید عباس موسویان»، پایگاه خبری طلیعه نوین.
- ↑ «معرفی استاد حجتالاسلام و المسلمین دکتر سید عباس موسویان»، پایگاه خبری طلیعه نوین.
- ↑ «معرفی استاد حجتالاسلام و المسلمین دکتر سید عباس موسویان»، پایگاه خبری طلیعه نوین.
- ↑ نگاه کنید به: «معرفی استاد حجتالاسلام والمسلمین دکتر سیدعباس موسویان»، پایگاه خبربی تحلیلی طلیعه نوین.
- ↑ «ارتحال استاد گرامی حجت الاسلام و المسلمین سید عباس موسویان»، سایت موسسه آموزشی طیبات.
- ↑ نگاه کنید به: «معرفی استاد حجتالاسلام والمسلمین دکتر سیدعباس موسویان»، پایگاه خبربی تحلیلی طلیعه نوین.
- ↑ «ارتحال استاد گرامی حجت الاسلام و المسلمین سید عباس موسویان»، سایت موسسه آموزشی طیبات.
- ↑ «ارتحال استاد گرامی حجت الاسلام و المسلمین سید عباس موسویان»، سایت طیبات.
- ↑ فاضل و نیکپور، «نقد دیدگاه استاد موسویان درباره مراحل تشریع حکم ربا در قرآن»، ص۶۱۱-۶۲۴.
- ↑ موسویان، بانکداری اسلامی، 1394ش، ص29.
- ↑ میرمعزی و غفوری، «تکامل روش فکری استاد موسویان؛ از روش فقهمحور تا روش اسلاممحور»، ص۴۰-۵۸.
- ↑ غفورزاده، «بررسی سیر تصور اندیشه استاد موسویان در باره جایگاه عقود مبادلهای و مشارکتی در تخصیص منابع»، ص۸۷.
- ↑ غفورزاده، «بررسی سیر تصور اندیشه استاد موسویان در باره جایگاه عقود مبادلهای و مشارکتی در تخصیص منابع»، ص۸۸.
- ↑ موسویان، ابزارهای مالی اسلامی، 1400، ص347-354.
- ↑ موسویان، ابزارهای مالی اسلامی، 1400، ص359-361.
- ↑ موسویان، ابزارهای مالی اسلامی، 1400، ص372-374.
- ↑ موسویان، ابزارهای مالی اسلامی، 1400، ص345.
منابع
- «ارتحال استاد گرامی حجت الاسلام و المسلمین سید عباس موسویان»، سایت موسسه آموزشی طیبات؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
- «دکتر روحانی درگذشت حجتالاسلاموالمسلمین موسویان را تسلیت گفت»، سایت حسن روحانی؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
- «استاد سید عباس موسویان به لقاءالله پیوست»، خبرگزاری شبستان؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
- «انتشار کتاب نکوداشت سید عباس موسویان، چهره شناخته شده بانکداری اسلامی»، خبرگزاری مهر؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
- «بزرگداشت مقام علمی استاد موسویان در قم برگزار میشود.»، سایت خبرگزاری ایسنا؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
- «پیام تسلیت در پی درگذشت حجتالاسلام سیّدعباس موسویان»، پایگاه اینترنتی حفظ و نشر آثار آیت الله خامنهای؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
- «پیام تسلیت رئیس قوه قضاییه در پی درگذشت حجتالاسلام والمسلمین سیدعباس موسویان»، پایگاه اطلاعرسانی سید ابراهیم رئیسی؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
- «پیکر حجتالاسلام موسویان در قم تشییع شد»، خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
- «تسلیت قالیباف برای درگذشت سیدعباس موسویان»، خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
- «حجت الاسلام والمسلمین سید عباس موسویان درگذشت»، پایگاه بینالمللی همکاریهای خبری شیعه (شفقنا)؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
- «زندگی نامه زنده یاد حجت الاسلام دکتر موسویان»، سایت انجمن مالی اسلامی؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
- «زیست نامه حجت الاسلام و المسلمین سید عباس موسویان»، سایت شبکه اجتهاد؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
- «سید عباس موسویان»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
- غفورزاده، «بررسی سیر تصور اندیشه استاد موسویان در باره جایگاه عقود مبادلهای و مشارکتی در تخصیص منابع»، مجموعه مقالات: نکوداشت استاد سید عباس موسویان، تهران، سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ۱۴۰۳ش.
- فاضل و نیکپور، «نقد دیدگاه استاد موسویان درباره مراحل تشریع حکم ربا در قرآن»، مجموعه مقالات: نکوداشت استاد سید عباس موسویان، تهران، سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ۱۴۰۳ش.
- «معرفی استاد حجتالاسلام و المسلمین دکتر سید عباس موسویان»، پایگاه خبری طلیعه نوین؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
- «موسسه عالی فقه و علوم اسلامی درگذشت حجت الاسلام و المسلمین موسویان تسلیت گفت»، خبرگزاری رسمی حوزه؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
- «موسویان؛ فقیه اقتصاددان و استاد برجسته مالی»، سایت پژوهشکده پولی و بانکی؛ تاریخ بازدید:۱۴۰۴/۱۱/۱۵ش.
- میرمعزی و غفوری، «تکامل روش فکری استاد موسویان؛ از روش فقهمحور تا روش اسلاممحور»، مجموعه مقالات: نکوداشت استاد سید عباس موسویان، تهران، سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ۱۴۰۳ش.
- یوسفی، احمد، مجموعه مقالات: نکوداشت استاد سید عباس موسویان، تهران، سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ۱۴۰۳ش.