کاربر:Rezashams/صفحه تمرین۳: تفاوت میان نسخهها
| خط ۵۱: | خط ۵۱: | ||
== مبانی کلی فقه اقتصادی == | == مبانی کلی فقه اقتصادی == | ||
برخی دیدگاههای سید عباس موسویان در مبانی کلی فقهی اقتصادی چنین است: | برخی دیدگاههای سید عباس موسویان در مبانی کلی فقهی اقتصادی چنین است: | ||
=== '''اعتقاد به تدریجینبودن تحریم ربا''' === | |||
بهگفته برخی پژوهشگران موسویان در کتاب «بازار سرمایه اسلامی» معتقد است نه تنها قرینهای بر تدریجی نبودن حرمت ربا وجود ندارد بلکه [[آیات ربا|تاریخ نزول آیات ربا]] با این نظریه معارض است.<ref>فاضل و نیکپور، «نقد دیدگاه استاد موسویان درباره مراحل تشریع حکم ربا در قرآن»، ص۶۱۱-۶۲۴.</ref> به باور موسویان اهداف و حکمتهای تحریم ربا گسترش اموری چون روابط خیرخواهانه، مشارکتهای اقتصادی، معاملات و سرمایهگذاری های مستقیم بوده است.<ref>موسویان، ابزارهای مالی، 1402ش، ص258.</ref> | |||
=== '''رابطه تعاضدی میان اقتصاد اسلامی و اقتصاد متعارف''' === | |||
بر این مبنا موسویان معتقد است روشها و شیوههایی که در نظام اقتصاد متعارف تولید شدهاند و با نظام اقتصاد اسلامی ناسازگاری ندارند و یا در چارچوب نظام اقتصاداسلامی قابل اصلاح است میتوانند متصف به صفت اسلامیت باشند.<ref>موسویان، بانکداری اسلامی، 1394ش، ص29.</ref> سید حسین میرمعزی و غفوری این نظریه را در مقاله خود با عنوان «بهرهگیری از روش اسلاممحور در عرصه بانکداری و بازارهای مالی بهجای روش فقهمحور» معرفی میکنند. در این مقاله بیان شده است در روش فقهمحور معیار اسلامی بودن بانک و ابزارهای مالی سازگاری یا مخالف نبودن با فقه است. اما روش اسلاممحور علاوه بر فقه، امکان استفاده از دادههای ثابت اسلامی مهیا میشود. نویسندگان این مقاله، معتقدند این نظریه موسویان حرکت در مسیر تکامل معرفتی است.<ref>میرمعزی و غفوری، «تکامل روش فکری استاد موسویان؛ از روش فقهمحور تا روش اسلاممحور»، ص۴۰-۵۸.</ref> | |||
=== '''تفکیک میان حیل ربا به حیل مجاز و غیر مجاز''' === | |||
موسویان نبود قصد جدی برای معامله بدیل و صدق ربا بر حیله با وجود قصد جدی را از معیارهای حیله غیرمجاز دانسته است. او معتقد است خرید و فروش نقد و نسیه و همچنین لیزینگ داراییهای ثابت از مصادیق حیل مجاز هستند. به گفته او در بسیاری از معاملات، طرفین به خاطر حرمت ربا به جدّ سراغ معاملات مجاز میروند.<ref>موسویان، ابزارهای مالی، 1402ش، ص164-187.</ref> | |||
== بانکداری اسلامی == | == بانکداری اسلامی == | ||
رویکرد موسویان، صاحب نظر در بانکداری اسلامی، نسبت به برخی مبانی این عرصه چنین است: | رویکرد موسویان، صاحب نظر در بانکداری اسلامی، نسبت به برخی مبانی این عرصه چنین است: | ||
=== '''نقش مهم [[بانکداری اسلامی#عقود مبادلهای|عقود مبادلهای]] در بانکداری اسلامی نسبت به [[بانکداری اسلامی#عقود مشارکتی|عقود مشارکتی]]''' === | |||
به گفته حسین غفورزاده در اندیشههای ابتدایی موسویان به کاربست عقود مشارکتی (عقودی بدون نرخ سود ثابت و برمبنای سود و زیان) در بانکداری تصریح میشد.<ref>غفورزاده، «بررسی سیر تصور اندیشه استاد موسویان در باره جایگاه عقود مبادلهای و مشارکتی در تخصیص منابع»، ص۸۷.</ref> اما وی در ادامه کار خود (به عنوان نمونه در کتاب بانکداری اسلامی که یکی از آخرین کتابهای او است) عقود مبادلهای نظیر مرابحه را دارای منابع روایی قوی و کارگشا در بانکداری اسلامی دانسته و بهتر از عقود مشارکتی میداند.<ref>غفورزاده، «بررسی سیر تصور اندیشه استاد موسویان در باره جایگاه عقود مبادلهای و مشارکتی در تخصیص منابع»، ص۸۸.</ref> | |||
=== '''جریمه دیرکرد، راهکاری برای کمشدن خسارتهای ناشی از تأخیر در پرداخت دیون''' === | |||
به باور سید عباس موسویان عدم پرداخت بهموقع بدهی منجر به کاهش معاملات مدتدار، از بین رفتن اعتماد عمومی، کاهش قرضالحسنه، سنگین شدن وثیقه و ضمانت و کاهش حجم مبادلات مالی میشود.<ref>موسویان، «بررسی فقهی-حقوقی قوانین مربوط به جریمه و خسارت تأخیر تادیه در ایران»، ص۱۲.</ref> | |||
=== '''نبود تفکیک میان بهرهبانکی و ربا''' === | |||
سید عباس موسویان در ضمنِ مقالهای تلاشهای منجر به توجیه تفکیک بهرهٔ بانکی با ربا در نتیجه حلالشمردن بهره را دارای اشکال دانسته است.<ref>موسویان، میثمی، «نقد و بررسی دیدگاههای جدید پیرامون ربا و بهره بانکی»، ص۷.</ref> موسویان با نقدهایی بر نظریات تفکیک ربا چون «ربا به مثابه ضرورت اقتصادی عصر حاضر»، «اختصاص ربا به بهره بانکهای خصوصی»، «اختصاص ربا به زیاده برای تمدید مدت» باور دارد باید در معاملات جدیدی که در سایه گسترش نظام بانکی است دقت شود تا خالی از هرنوع ربای قرضی و معاملی باشد.<ref>موسویان، ابزارهای مالی، 1402ش، ص150-164.</ref> | |||
== ابزارهای مالی == | == ابزارهای مالی == | ||
عباس موسویان برخی ابزارهای مالی چون اوراق قرضالحسنه<ref>موسویان، ابزارهای مالی اسلامی، 1400، ص347-354.</ref>، اوراق مرابحه در برخی صورتهای آن،<ref>موسویان، ابزارهای مالی اسلامی، 1400، ص359-361.</ref> اوراق اجاره،<ref>موسویان، ابزارهای مالی اسلامی، 1400، ص372-374.</ref> را بعنوان ابزارهای مالی اسلامی قبول کرده است. او این اوراق را جایگزین مناسبی برای اوراق قرضه و اوراق سهام ممتاز که به طور معمول مبتنی بر بهره هستند دانسته است.<ref>موسویان، ابزارهای مالی اسلامی، 1400، ص345.</ref> | عباس موسویان برخی ابزارهای مالی چون اوراق قرضالحسنه<ref>موسویان، ابزارهای مالی اسلامی، 1400، ص347-354.</ref>، اوراق مرابحه در برخی صورتهای آن،<ref>موسویان، ابزارهای مالی اسلامی، 1400، ص359-361.</ref> اوراق اجاره،<ref>موسویان، ابزارهای مالی اسلامی، 1400، ص372-374.</ref> را بعنوان ابزارهای مالی اسلامی قبول کرده است. او این اوراق را جایگزین مناسبی برای اوراق قرضه و اوراق سهام ممتاز که به طور معمول مبتنی بر بهره هستند دانسته است.<ref>موسویان، ابزارهای مالی اسلامی، 1400، ص345.</ref> | ||