فقه معاصر:پیشنویس سید عباس موسویان: تفاوت میان نسخهها
جز Salehi صفحهٔ سید عباس موسویان را بدون برجایگذاشتن تغییرمسیر به فقه معاصر:پیشنویس سید عباس موسویان منتقل کرد |
|||
| خط ۵۰: | خط ۵۰: | ||
=== '''هدف از تشریع ربا، گسترش سرمایهگذاریهای مستقیم''' === | === '''هدف از تشریع ربا، گسترش سرمایهگذاریهای مستقیم''' === | ||
موسویان که تشریع حرمت ربا را تدریجی نمیدانست،<ref>فاضل و نیکپور، «نقد دیدگاه استاد موسویان درباره مراحل تشریع حکم ربا در قرآن»، ص۶۱۱-۶۲۴.</ref> معتقد بود تحریم ربا با هدف گسترش روابط خیرخواهانه، مشارکتهای | موسویان که تشریع حرمت ربا را تدریجی نمیدانست،<ref>فاضل و نیکپور، «نقد دیدگاه استاد موسویان درباره مراحل تشریع حکم ربا در قرآن»، ص۶۱۱-۶۲۴.</ref> معتقد بود تحریم ربا با هدف گسترش روابط خیرخواهانه، و توسعه مشارکتهای اقتصادی و سرمایهگذاریهای مستقیم تشریع شده است.<ref>موسویان، ابزارهای مالی، ۱۴۰۲ش، ص۲۵۸.</ref> | ||
=== '''رابطه تعاضدی میان اقتصاد اسلامی و اقتصاد متعارف''' === | === '''رابطه تعاضدی میان اقتصاد اسلامی و اقتصاد متعارف''' === | ||
موسویان معتقد است روشها و شیوههایی که در نظام اقتصاد متعارف تولید شدهاند، با نظام اقتصاد اسلامی ناسازگاری ندارند و یا در چارچوب نظام اقتصاد اسلامی قابل اصلاحاند و پس از اصلاح میتوان آنها را اسلامی خواند.<ref>موسویان، بانکداری اسلامی، ۱۳۹۴ش، ص۲۹.</ref> برخی پژوهشگران در توضیح این نظریه گفتهاند در روش فقهمحور معیار اسلامیبودن بانک و ابزارهای مالی سازگاری یا مخالفنبودن با فقه است. اما روش اسلاممحور علاوه بر فقه، امکان استفاده از دادههای ثابت اسلامی مهیا میشود. نویسندگان این مقاله، معتقدند این نظریه موسویان حرکت در مسیر تکامل معرفتی است.<ref>میرمعزی و غفوری، «تکامل روش فکری استاد موسویان؛ از روش فقهمحور تا روش اسلاممحور»، ص۴۰-۵۸.</ref> | |||
=== '''تفکیک میان حیل ربا به حیل مجاز و غیر مجاز''' === | === '''تفکیک میان حیل ربا به حیل مجاز و غیر مجاز''' === | ||
موسویان نبود قصد جدی برای معامله بدیل و صدق ربا بر حیله با وجود قصد جدی | موسویان حیلههای ربا را به حیلههای مجاز و غیرمجاز تقسیم کرده است. به گفته او، معیار حلیههای غیرمجاز، نبود قصد جدی برای معامله بدیل و یا صدق ربا بر حیله با وجود قصد جدی است. در مقابل او خرید و فروش نقد و نسیه و همچنین لیزینگ داراییهای ثابت را از مصادیق حیلههای مجاز برمیشمارد. او معتقد است، در بسیاری از معاملات، طرفین به خاطر حرمت ربا با قصد جدی به سراغ معاملات مجاز میروند.<ref>موسویان، ابزارهای مالی، ۱۴۰۲ش، ص۱۶۴-۱۸۷.</ref> | ||
== بانکداری اسلامی == | == بانکداری اسلامی == | ||
برخی مبانی موسویان در بانکداری اسلامی چنین است: | |||
=== '''نقش مهم | === '''نقش مهم عقود مبادلهای در بانکداری اسلامی نسبت به عقود مشارکتی''' === | ||
گفته شده، در اندیشههای ابتدایی موسویان در بانکداری به کاربست عقود مشارکتی (عقودی بدون نرخ سود ثابت و بر مبنای سود و زیان) تصریح میشد.<ref>غفورزاده، «بررسی سیر تصور اندیشه استاد موسویان در باره جایگاه عقود مبادلهای و مشارکتی در تخصیص منابع»، ص۸۷.</ref> اما وی در ادامه (برای نمونه در کتاب بانکداری اسلامی از آخرین کتابهای وی) عقود مبادلهای نظیر مرابحه را دارای منابع روایی قوی و کارگشا در بانکداری اسلامی، و بهتر از عقود مشارکتی میدانست.<ref>غفورزاده، «بررسی سیر تصور اندیشه استاد موسویان در باره جایگاه عقود مبادلهای و مشارکتی در تخصیص منابع»، ص۸۸.</ref> | |||
=== '''جریمه دیرکرد''' === | === '''جواز جریمه دیرکرد''' === | ||
به باور سید عباس موسویان جریمه دیرکرد، راهکاری برای کمشدن خسارتهای ناشی از تأخیر در پرداخت دیون است. او معتقد است عدم پرداخت بهموقع بدهی | به باور سید عباس موسویان جریمه دیرکرد، راهکاری برای کمشدن خسارتهای ناشی از تأخیر در پرداخت دیون است. او معتقد است عدم پرداخت بهموقع بدهی به کاهش معاملات مدتدار، ازبینرفتن اعتماد عمومی، کاهش قرضالحسنه، سنگینشدن وثیقه و ضمانت، و کاهش حجم مبادلات مالی میانجامد.<ref>موسویان، «بررسی فقهی-حقوقی قوانین مربوط به جریمه و خسارت تأخیر تادیه در ایران»، ص۱۲.</ref> | ||
=== '''نبود تفکیک میان بهرهبانکی و ربا''' === | === '''نبود تفکیک میان بهرهبانکی و ربا''' === | ||
سید عباس موسویان در ضمنِ مقالهای تلاشهای منجر به توجیه تفکیک بهرهٔ بانکی با ربا در نتیجه حلالشمردن بهره را دارای اشکال دانسته است.<ref>موسویان، میثمی، «نقد و بررسی دیدگاههای جدید پیرامون ربا و بهره بانکی»، ص۷.</ref> موسویان با نقدهایی بر نظریات تفکیک ربا چون «ربا به مثابه ضرورت اقتصادی عصر حاضر»، «اختصاص ربا به بهره بانکهای خصوصی»، «اختصاص ربا به زیاده برای تمدید مدت» باور دارد باید در معاملات جدیدی که در سایه گسترش نظام بانکی است دقت شود تا خالی از هرنوع ربای قرضی و معاملی باشد.<ref>موسویان، ابزارهای مالی، ۱۴۰۲ش، ص۱۵۰-۱۶۴.</ref> | سید عباس موسویان در ضمنِ مقالهای تلاشهای منجر به توجیه تفکیک بهرهٔ بانکی با ربا در نتیجه حلالشمردن بهره را دارای اشکال دانسته است.<ref>موسویان، میثمی، «نقد و بررسی دیدگاههای جدید پیرامون ربا و بهره بانکی»، ص۷.</ref> موسویان با نقدهایی بر نظریات تفکیک ربا چون «ربا به مثابه ضرورت اقتصادی عصر حاضر»، «اختصاص ربا به بهره بانکهای خصوصی»، «اختصاص ربا به زیاده برای تمدید مدت» باور دارد باید در معاملات جدیدی که در سایه گسترش نظام بانکی است دقت شود تا خالی از هرنوع ربای قرضی و معاملی باشد.<ref>موسویان، ابزارهای مالی، ۱۴۰۲ش، ص۱۵۰-۱۶۴.</ref> | ||
== ابزارهای مالی == | == ابزارهای مالی == | ||
عباس موسویان برخی ابزارهای مالی چون اوراق قرضالحسنه<ref>موسویان، ابزارهای مالی اسلامی، ۱۴۰۲ش، ص۳۴۷-۳۵۴.</ref>، اوراق مرابحه در برخی صورتهای آن،<ref>موسویان، ابزارهای مالی اسلامی، ۱۴۰۲ش، ص۳۵۹-۳۶۱.</ref> اوراق اجاره،<ref>موسویان، ابزارهای مالی اسلامی، ۱۴۰۲ش، ص۳۷۲-۳۷۴.</ref> را | عباس موسویان برخی ابزارهای مالی چون اوراق قرضالحسنه<ref>موسویان، ابزارهای مالی اسلامی، ۱۴۰۲ش، ص۳۴۷-۳۵۴.</ref>، اوراق مرابحه در برخی صورتهای آن،<ref>موسویان، ابزارهای مالی اسلامی، ۱۴۰۲ش، ص۳۵۹-۳۶۱.</ref> اوراق اجاره،<ref>موسویان، ابزارهای مالی اسلامی، ۱۴۰۲ش، ص۳۷۲-۳۷۴.</ref> را بهعنوان ابزارهای مالی اسلامی قبول کرده است. او این اوراق را جایگزین مناسبی برای اوراق قرضه و اوراق سهام ممتاز -که به طور معمول مبتنی بر بهره هستند- دانسته است.<ref>موسویان، ابزارهای مالی اسلامی، ۱۴۰۲ش، ص۳۴۵.</ref> | ||
موسویان در [[کتاب ابزارهای مالی اسلامی]] | موسویان در [[ابزارهای مالی اسلامی (کتاب)|کتاب ابزارهای مالی اسلامی]] مبانی اقتصادی ابزارهای مالی اسلامی را به دو گروه مبانی اقتصاد خرد و کلان قابل تقسیم میداند. او کارایی و نقدینگی را از مبانی خرد، و همسویی با رشد و عدالت اقتصادی را از مبانی کلان اقتصادی ابزارهای مالی برشمرده است.<ref>موسویان، ابزارهای مالی اسلامی، ۱۴۰۲ش، ص۲۵۳-۲۶۷.</ref> | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||