فقه معاصر:پیشنویس آیه ۱۸ سوره زخرف: تفاوت میان نسخهها
| خط ۱۰: | خط ۱۰: | ||
[[محمدتقی مدرسی]] واژه «الخصام» را در این آیه به جنگ و جدال تفسیر کرده و معنای آیه را اینگونه میداند که زنان در هنگام جنگ و جدال همانند مردان قدرتمند نیستند.<ref>مدرسی، من هدی القرآن، ج۱۲، ص۴۴۴.</ref> همچنین گفته شده که صفات بیان شده در این آیه ذاتی زنان نیست و قابل تعمیم به همه زنان و در همه زمانها نیست؛ بلکه در صورت پرورش و تربیت درست میتوانند همچون مردان قابل تأثیر باشند.<ref>قنبرپور، بررسی آیه ۱۸ سوره زخرف، ص۶.</ref> | [[محمدتقی مدرسی]] واژه «الخصام» را در این آیه به جنگ و جدال تفسیر کرده و معنای آیه را اینگونه میداند که زنان در هنگام جنگ و جدال همانند مردان قدرتمند نیستند.<ref>مدرسی، من هدی القرآن، ج۱۲، ص۴۴۴.</ref> همچنین گفته شده که صفات بیان شده در این آیه ذاتی زنان نیست و قابل تعمیم به همه زنان و در همه زمانها نیست؛ بلکه در صورت پرورش و تربیت درست میتوانند همچون مردان قابل تأثیر باشند.<ref>قنبرپور، بررسی آیه ۱۸ سوره زخرف، ص۶.</ref> | ||
درباره صفات گفته شده برای زنان در این آیه، که آیا سخن خداوند است یا مشرکان، اختلاف نظر وجود دارد. تعدادی از مفسران آن را سخن خدا میدانند و از آن نقص عقل زنان را برداشت کردهاند که در نتیجه به عدم جواز تصدی برخی از مناصب از سوی زنان منجر میشود.<ref>ابراهیمی، | درباره صفات گفته شده برای زنان در این آیه، که آیا سخن خداوند است یا مشرکان، اختلاف نظر وجود دارد. تعدادی از مفسران آن را سخن خدا میدانند و از آن نقص عقل زنان را برداشت کردهاند که در نتیجه به عدم جواز تصدی برخی از مناصب از سوی زنان منجر میشود.<ref>ابراهیمی، «بررسی نظر تفسیری علامه طباطبایی پیرامون مبانی تفاوتهای زن و مرد با تأکید بر آيه ۱۸ سوره زخرف»، ص۴۶-۴۸.</ref> در مقابل عدهای از پژوهشگران و مفسران معتقدند که این آیه به بیان عقائد مشرکان درباره زنان اشاره دارد و در مقام رد این عقائد است.<ref>زکیزاده و همکاران، «بررسی گسست یا پیوست معنایی در آیة ۱۵-۲۰ سوره زخرف»، ص۱۵۰؛ اتحاد و حلیمی جلودار، «تحلیل آرای مفسران درباره نقص عقل زن ذیل آیه ۱۸ سوره زخرف»، ص۱۳۴</ref> | ||
== کاربرد در مباحث فقهی == | == کاربرد در مباحث فقهی == | ||
| خط ۱۶: | خط ۱۶: | ||
=== مناصب سیاسی و قضایی زنان === | === مناصب سیاسی و قضایی زنان === | ||
برخی از فقها و پژوهشگران با استناد به آیه حلیه معتقدند طبق نص صریح آیه، چون زنان در مخاصمه و جدال به اندازه مردان توانایی ندارند و بیشتر از آنکه منطقی و عقلانی رفتار کنند، عاطفی و احساساتی هستند، بنابراین قاطعیت، صلابت و توانایی به دست گرفتن مناصب سیاسی و قضایی را ندارند و باید آن را به مردان واگذار کنند.<ref>قرباننیا، تأمل در فقه، تحول در حقوق، ص۱۱۶-۱۱۷ و ۱۲۲-۱۲۸؛ سبحانی، اشتغال زن و حدود مانعیت زوج، ص۱۳۶-۱۳۸؛ نریمانی زمانی، کاوشی نو در مسئله حضور اجتماعی زنان، ص۱۱۵-۱۲۳؛ هاشمی شاهرودی، شرط جنسیت در منصبهای ولایی و غیرولایی، ص۹۰-۹۱.</ref> | برخی از فقها و پژوهشگران با استناد به آیه حلیه معتقدند طبق نص صریح آیه، چون زنان در مخاصمه و جدال به اندازه مردان توانایی ندارند و بیشتر از آنکه منطقی و عقلانی رفتار کنند، عاطفی و احساساتی هستند، بنابراین قاطعیت، صلابت و توانایی به دست گرفتن مناصب سیاسی و قضایی را ندارند و باید آن را به مردان واگذار کنند.<ref>طباطبایی، المیزان، ج۱۸، ص۹۰؛ قرباننیا، تأمل در فقه، تحول در حقوق، ص۱۱۶-۱۱۷ و ۱۲۲-۱۲۸؛ سبحانی، اشتغال زن و حدود مانعیت زوج، ص۱۳۶-۱۳۸؛ نریمانی زمانی، کاوشی نو در مسئله حضور اجتماعی زنان، ص۱۱۵-۱۲۳؛ هاشمی شاهرودی، شرط جنسیت در منصبهای ولایی و غیرولایی، ص۹۰-۹۱.</ref> | ||
در مقابل در رد استدلال به این آیه برای عدم اهلیت زنان برای مناصب سیاسی و اجتماعی و قضایی، گفته شده که اولا این آیه در مقام بیان عقائد مشرکان و عرب جاهلی است.<ref>هاشمی شاهرودی، شرط جنسیت در منصبهای ولایی و غیرولایی، ص۹۸-۹۹؛ ۲۲۹، ۲۷۶، ۳۳۷، ۴۱۰.</ref> ثانیا اگر حتی اعتقاد اسلامی باشد، این صفت ویژگی ذاتی زنان نیست، بلکه حاصل فرهنگ جاهلی است که از تعلیم و تربیت محروم بودند در حالی که شخصیت زنان در فضای ایمانی و فرهنگ اسلامی رشد زیادی داشته است<ref>مهریزی، شخصیت و حقوق زن در اسلام، ص۹۵؛ القبانچی، المرأة، المفاهيم والحقوق، ص۱۹۲- | در مقابل در رد استدلال به این آیه برای عدم اهلیت زنان برای مناصب سیاسی و اجتماعی و قضایی، گفته شده که اولا این آیه در مقام بیان عقائد مشرکان و عرب جاهلی است.<ref>هاشمی شاهرودی، شرط جنسیت در منصبهای ولایی و غیرولایی، ص۹۸-۹۹؛ ۲۲۹، ۲۷۶، ۳۳۷، ۴۱۰.</ref> ثانیا اگر حتی اعتقاد اسلامی باشد، این صفت ویژگی ذاتی زنان نیست، بلکه حاصل فرهنگ جاهلی است که از تعلیم و تربیت محروم بودند در حالی که شخصیت زنان در فضای ایمانی و فرهنگ اسلامی رشد زیادی داشته است<ref>فضلالله، من وحی القرآن، ج۲۰، ص۲۲۲؛ مهریزی، شخصیت و حقوق زن در اسلام، ص۹۵؛ القبانچی، المرأة، المفاهيم والحقوق، ص۱۹۲-۱۹۳؛ مرادی، «بررسی آیه ۱۸ سوره زخرف در راستای تصدی مناصب عمومی توسط بانوان»، ص۵۰-۵۱.</ref> و ثالثا اگر بپذیریم که آیه ناظر به ضعف زنان در تبیین مخاصمات باشد، این لزوماً به معنای نفی توان قضاوت آنان نیست.<ref>هاشمی شاهرودی، شرط جنسیت در منصبهای ولایی و غیرولایی، ص۹۸-۹۹؛ ۲۲۹، ۲۷۶، ۳۳۷، ۴۱۰.</ref> همچنین گفته شده امروزه به دلیل تحولات آموزشی و محیطی بیشتر زنان دارای تواناییهای فکری و قدرت تصمیمگیری هستند و اهلیت به دست گرفتن مناصب سیاسی و قضایی را دارند.<ref>قرباننیا، تأمل در فقه، تحول در حقوق، ص۱۲۲-۱۲۸.</ref> | ||
=== وکالت زنان === | === وکالت زنان === | ||
| خط ۳۶: | خط ۳۶: | ||
* مهریزی، مهدی، شخصیت و حقوق زن در اسلام، تهران، انتشارات علمی وفرهنگی، ۱۳۷۹ش. | * مهریزی، مهدی، شخصیت و حقوق زن در اسلام، تهران، انتشارات علمی وفرهنگی، ۱۳۷۹ش. | ||
* ابراهیمی، قربان، [https://quran.journals.pnu.ac.ir/article_8551_3b5e8b29ef8a66ed9f21a2f1dfcfc1cc.pdf «بررسی نظر تفسیری علامه طباطبایی پیرامون مبانی تفاوتهای زن و مرد با تأکید بر آيه ۱۸ سوره زخرف»]، دوفصلنامه تفسیر و زبان قرآن، شماره ۱۹، ۱۴۰۰ش. | |||
* زکیزاده، علیرضا و فاطمه طائبی اصفهانی و داوود اسماعیلی، [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2012672 «بررسی گسست یا پیوست معنایی در آیه ۱۵-۲۰ سوره زخرف»]، دوفصلنامه تفسیرپژوهی، شماره ۱۷، ۱۴۰۱ش. | |||
* اتحاد، سیده فرناز و حبیبالله حلیمی جلودار، [https://www.ensani.ir/file/download/article/1749238503-684342e78d6dd-10204-20-5.pdf «تحلیل آرای مفسران درباره نقص عقل زن ذیل آیه ۱۸ سوره زخرف»]، فصلنامه مطالعات علوم قرآنی، شماره ۲۰، ۱۴۰۳ش. | |||
* هاشمی شاهرودی، حسین، شرط جنسیت در منصبهای ولایی و غیرولایی، قم، مرکز فقهی ائمه اطهار، ۱۴۰۰ش. | * هاشمی شاهرودی، حسین، شرط جنسیت در منصبهای ولایی و غیرولایی، قم، مرکز فقهی ائمه اطهار، ۱۴۰۰ش. | ||
* فیاض، محمدصادق، بررسی فقهی وکالت زن در دعاوی و مجلس، قم، مرکز نشر المصطفی، ۱۳۹۷ش. | * فیاض، محمدصادق، بررسی فقهی وکالت زن در دعاوی و مجلس، قم، مرکز نشر المصطفی، ۱۳۹۷ش. | ||
| خط ۴۷: | خط ۵۰: | ||
* مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۱ش. | * مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۱ش. | ||
* مدرسی، محمدتقی، من هدی القرآن، تهران، دار محبی الحسین، ۱۴۱۹ق. | * مدرسی، محمدتقی، من هدی القرآن، تهران، دار محبی الحسین، ۱۴۱۹ق. | ||
* مرادی، نفیسه، [https://alefbalib.com/index.aspx?pid=256&PdfID=601538 «بررسی آیه 18 سوره زخرف در راستای تصدی مناصب عمومی توسط بانوان»]، فصلنامه دین و دنیای معاصر، شماره ۵، ۱۳۹۵ش. | |||
* فضلالله، سید محمدحسین، من وحی القرآن، بیروت، دارالملاک، ۱۴۳۹ق. | |||
* طباطبایی، محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، موسسه الاعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۰ق. | |||
[[رده:پیشنویس مقالهها]] | [[رده:پیشنویس مقالهها]] | ||