سید عباس موسویان: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۴۹: | خط ۴۹: | ||
== مبانی کلی در پژوهشهای اقتصادی اسلامی == | == مبانی کلی در پژوهشهای اقتصادی اسلامی == | ||
برخی از | برخی از مبانی سید عباس موسویان درباره اقتصاد اسلامی چنین است: | ||
=== تفکیک میان نظام اقتصاد اسلامی، نظام مالی اسلامی و فقه اقتصادی === | === تفکیک میان نظام اقتصاد اسلامی، نظام مالی اسلامی و فقه اقتصادی === | ||
| خط ۶۰: | خط ۶۰: | ||
بر این اساس موسویان در [[مبانی مالی اسلامی (کتاب)|کتاب مبانی مالی اسلامی]]، برای شالوده نظام اقتصادی اسلام و خردهنظامهای وابسته به آن، چهار عنصر را معرفی میکند: | بر این اساس موسویان در [[مبانی مالی اسلامی (کتاب)|کتاب مبانی مالی اسلامی]]، برای شالوده نظام اقتصادی اسلام و خردهنظامهای وابسته به آن، چهار عنصر را معرفی میکند: | ||
# مبانی بینشی و اعتقادی | # مبانی بینشی و اعتقادی اسلامی، شامل جهانبینیهای زیربنایی اسلام درباره خدا، هستی، انسان و جامعه. | ||
# سنتهای الهی مثبت و منفی حاکم بر جوامع انسانی، مبتنی بر سعادت و تقرب به خدا یا شقاوت و دوری از | # سنتهای الهی مثبت و منفی حاکم بر جوامع انسانی، مبتنی بر سعادت و تقرب به خدا یا شقاوت و دوری از او؛ مانند تأثیر سنت تقوا و شکر در زیست اقتصادی جوامع اسلامی.<ref>موسویان و توحیدی، مبانی مالی اسلامی، ص۱۵.</ref> | ||
# اخلاق اقتصادی در سه حوزه رابطه انسان با خدا، رابطه انسان با اموال و رابطه انسان با دیگر انسانها تعریف میشود. این اخلاق بر اساس روابط علی و معلولی غیرمادی و سنتهای الهی بنا شده و از راههای غیرمادی و غیرقابل محاسبه در امور معیشتی فرد و جامعه تأثیرگذار است. رفتارهای اخلاقی اقتصادی (به شکل خارج از چارچوب و اصولی که قانونا برایش وضع شده) به اهداف کلان نظام اقتصادی اسلامی کمک میکند؛ با کارکردها و نتایجی چون رفع فقر، پیشرفت، امنیت و عدالت اقتصادی.<ref>موسویان و توحیدی، مبانی مالی اسلامی، ص۱۷-۱۹.</ref> موسویان احکام مستحبی را هرچند که فقهی هستند در زمره اخلاق اقتصادی دستهبندی کرده است.<ref>موسویان و توحیدی، مبانی مالی اسلامی، ص۲۰.</ref> | # اخلاق اقتصادی که در سه حوزه رابطه انسان با خدا، رابطه انسان با اموال و رابطه انسان با دیگر انسانها تعریف میشود. این اخلاق بر اساس روابط علی و معلولی غیرمادی و سنتهای الهی بنا شده و از راههای غیرمادی و غیرقابل محاسبه در امور معیشتی فرد و جامعه تأثیرگذار است. رفتارهای اخلاقی اقتصادی (به شکل خارج از چارچوب و اصولی که قانونا برایش وضع شده) به اهداف کلان نظام اقتصادی اسلامی کمک میکند؛ با کارکردها و نتایجی چون رفع فقر، پیشرفت، امنیت و عدالت اقتصادی.<ref>موسویان و توحیدی، مبانی مالی اسلامی، ص۱۷-۱۹.</ref> موسویان احکام مستحبی را هرچند که فقهی هستند در زمره اخلاق اقتصادی دستهبندی کرده است.<ref>موسویان و توحیدی، مبانی مالی اسلامی، ص۲۰.</ref> | ||
# | # فقه اقتصادی که شامل احکام رفتارها و روابط درباره مال در سه عرصه تولید، توزیع و مصرف میشود. این احکام جهتگیری فعالیتهای اقتصادی افراد را به سمت اهداف نظام اقتصادی اسلام تنظیم میکند. <ref>موسویان و توحیدی، مبانی مالی اسلامی، ص۱۲-۲۰.</ref> | ||
=== '''بهرهگیری از روش و ابزارهای اقتصاد متعارف در اقتصاد اسلامی''' === | === '''بهرهگیری از روش و ابزارهای اقتصاد متعارف در اقتصاد اسلامی''' === | ||
| خط ۶۹: | خط ۶۹: | ||
== دیدگاههای موسویان در بانکداری اسلامی == | == دیدگاههای موسویان در بانکداری اسلامی == | ||
موسویان چندین نظر در حوزه بانکداری اسلامی دارد؛ ازجمله: | |||
=== '''نقش مهم عقود مبادلهای در بانکداری اسلامی نسبت به عقود مشارکتی''' === | === '''نقش مهم عقود مبادلهای در بانکداری اسلامی نسبت به عقود مشارکتی''' === | ||
گفته شده، در اندیشههای ابتدایی موسویان در بانکداری به کاربست عقود مشارکتی (عقودی بدون نرخ سود ثابت و بر مبنای سود و زیان) تصریح | گفته شده، در اندیشههای ابتدایی موسویان در بانکداری به کاربست عقود مشارکتی (عقودی بدون نرخ سود ثابت و بر مبنای سود و زیان) تصریح میشد،<ref>غفورزاده، «بررسی سیر تصور اندیشه استاد موسویان در باره جایگاه عقود مبادلهای و مشارکتی در تخصیص منابع»، ص۸۷.</ref> اما وی در ادامه (برای نمونه در «کتاب بانکداری اسلامی» از آخرین کتابهای وی) عقود مبادلهای نظیر مرابحه را دارای منابع روایی قوی و کارگشا در بانکداری اسلامی، و بهتر از عقود مشارکتی میدانست.<ref>غفورزاده، «بررسی سیر تصور اندیشه استاد موسویان در باره جایگاه عقود مبادلهای و مشارکتی در تخصیص منابع»، ص۸۸.</ref> | ||
=== '''جواز جریمه تأخیر تأدیه''' === | === '''جواز جریمه تأخیر تأدیه''' === | ||
| خط ۱۳۸: | خط ۱۳۸: | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
{{منابع}} | {{منابع}} | ||
*غفورزاده، حسین، «بررسی سیر | *غفورزاده، حسین، «بررسی سیر تطور اندیشه استاد موسویان درباره جایگاه عقود مبادلهای و مشارکتی در تخصیص منابع»، مجموعه مقالات: نکوداشت استاد سید عباس موسویان، تهران، سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ۱۴۰۳ش. | ||
*فاضل و نیکپور، «نقد دیدگاه استاد موسویان درباره مراحل تشریع حکم ربا در قرآن»، مجموعه مقالات: نکوداشت استاد سید عباس موسویان، تهران، سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ۱۴۰۳ش. | *فاضل و نیکپور، «نقد دیدگاه استاد موسویان درباره مراحل تشریع حکم ربا در قرآن»، مجموعه مقالات: نکوداشت استاد سید عباس موسویان، تهران، سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ۱۴۰۳ش. | ||
* [https://mbri.ac.ir/IslamicBanking/IslamicBanking_Page?News_ID=344810 «گزیدهای از انبوه پیامهای تسلیت»]، وبسایت پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، تاریخ درج مطلب: ۲۰ مرداد ۱۳۹۹ش، تاریخ بازدید: ۳ اسفند ۱۴۰۴ش. | * [https://mbri.ac.ir/IslamicBanking/IslamicBanking_Page?News_ID=344810 «گزیدهای از انبوه پیامهای تسلیت»]، وبسایت پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، تاریخ درج مطلب: ۲۰ مرداد ۱۳۹۹ش، تاریخ بازدید: ۳ اسفند ۱۴۰۴ش. | ||