دفاع از میهن (منابع مطالعاتی)
دفاع از میهن به معنای حفاظت از سرزمین، جان، مال و ناموس مسلمانان در برابر تهدیدات و تجاوزات خارجی است. این موضوع در فقه معاصر ذیل مباحث جهاد دفاعی، دفاع مشروع و فقه سیاسی بررسی میشود و بهعنوان یکی از ضروریات فقه اسلام شناخته میشود. در عصر حاضر، این موضوع با چالشهایی مانند دفاع سایبری، دفاع اقتصادی و دیپلماسی دفاعی مواجه است که فقهای معاصر به تبیین احکام آن پرداختهاند.
در باره ی دفاع از میهن پرسشهایی پیشروی فقه معاصر مطرح است از جمله: آیا دفاع از میهن غیراسلامی نیز واجب است؟ حکم دفاع از میهن در عصر غیبت چگونه است؟ مصادیق دفاع از میهن در دوران معاصر بر چه مواردی صادق خواهد بود؟
دفاع از میهن با مفاهیمی مانند جهاد، فقه روابط بینالملل، ولایت فقیه و اقتصاد مقاومتی ارتباط وثیق دارد. مشهور فقهای شیعه و سنی دفاع از میهن را واجب کفایی دانستهاند و در شرایط هجوم دشمن به بلاد اسلام، این وجوب به وجوب عینی تبدیل میشود. درباره دفاع، جهاد و...، کتابها، مقالات و پژوهشهای متعددی منتشر شده است، هرچند منابع جمعآوریشده بهصورت تخصصی درباره دفاع از میهن کار نکردهاند، بلکه گریزی به آن زده و مطالبی کلی آوردهاند؛ به همین دلیل این موضوع نیازمند پژوهش بیشتر است.
کتاب ها
فارسی
- جهاد و دفاع در اسلام، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی. نمایندگی ولی فقیه، پژوهشکده تحقیقات اسلامی، تهران، مرکز تحقيقات اسلامی.کتاب را از اینجا بخوانید.
- دفاع از مظلومین دیگر کشورها در فقه شیعه، محمدباقر اسعدی، تهران، آموزشی تالیفی ارشدان، ۱۴۰۰ش. صفحات ابتدایی کتاب را از اینجا بخوانید.
مقاله ها
فارسی
- بررسی تحلیلی مبانی فقهی جهاد دفاعی با تاکید بر روش فقه القرآن، عبدالکریم قاسمی راد،فصلنامه علمی فقه و حقوق نوین، سال ششم، شماره۲۲، ۱۴۰۴ش.متن مقاله را اینجا بخوانید
- واکاوی منع تسلط کفار بر ممالک اسلامی با نگاه بر اندیشه سیاسی امام خمینی ره، عوضعلی میرزایی، دو فصلنامه افقهای نور در فقه سیاسی،سال یازدهم، شماره۱۳، بهار و تابستان۱۴۰۲ش.متن مقاله را اینجا بخوانید
- نگاهي نو به جهاد و دفاع با استفاده از آيات، روايات و نظرات فقها مبانی فقهی جهاد و دفاع، زینب صداقتیان، فصلنامه مطالعات راهبردی علوم انسانی و اسلامی،سال چهارم، شماره ۴۵، تابستان ۱۴۰۱ش.متن مقاله را اینجا بخوانید
- جهاد دفاعی از منظر فقهای امامیه با تاکید بر آراء امام خمینی در دفاع مقدس، دو فصلنامه اندیشنامه ولایت، سال سوم، شماره۶، پاییز و زمستان ۱۳۹۶ش. متن مقاله را اینجا بخوانید
- دفاع، فریده سعیدی، در دانشنامه جهان اسلام، جلد ۱۷، ۱۳۹۳ش.متن مقاله را اینجا بخوانید
- دفاع مشروع در آینهى فقه و حقوق جزاى ایران، سید مهدی روحبخش، فصلنامه جستار، دوره۴، شماره۱۱-۱۲، مهر۱۳۸۵ش. متن مقاله را اینجا بخوانید
- اهمیت، اهداف و مبانی جهاد دفاعی از منظر فقه امامیه، امیر ملا محمدعلی، دو فصلنامه انسان پژوهی دینی، شماره ۷-۸، بهار و تابستان ۱۳۸۵ش.متن مقاله را اینجا بخوانید
- وجوب دفاع مشروع از نگاه فریقین، حجت الاسلام یعقوبعلی برجی، فصلنامه پژوهشنامه حکمت و فلسفه اسلامی، سال چهارم شماره ۱۵، پاییز ۱۳۸۴ش.چکیده مقاله را اینجا بخوانید
- دفاع مشروع، ترور و عملیات شهادت طلبانه در مذهب شیعه، داود فیرحی، فصلنامه شیعه شناسی، شماره پیاپی ۶، تابستان ۱۳۸۳ش.چکیده مقاله را اینجا بخوانید
- مبانی فقهی دفاع از سرزمین های اسلامی، سید جواد ورعی، فصلنامه حکومت اسلامی، شماره 28، تابستان ۱۳۸۲ش. متن مقاله را اینجا بخوانید