کاربر:Jalili/صفحه تمرین

قاعده عدالت (منابع مطالعاتی)

قاعده عدالت از موضوعات مهم و چالش‌برانگیز در فقه معاصر است که در پیوند با مباحثی چون قواعد فقهی، اجتهاد، قانون‌گذاری اسلامی و نظام‌سازی فقهی قرار دارد.‎ این موضوع در دهه‌های اخیر با توجه به نیاز به طراحی نظام‌های حقوقی عادلانه، مورد توجه ویژه فقها و حقوق‌دانان قرار گرفته است.‎ درباره این موضوع کتاب‌ها، مقالات و پژوهش‌های متعددی منتشر شده است.‎ پرسش‌های فقهی مرتبط با این موضوع عبارتند از:‎ آیا عدالت قاعده فقهی مستقل است؟ مجاری و مصادیق قاعده عدالت کدام است؟ نسبت قاعده عدالت با قواعد لاضرر، لاحرج و انصاف چیست؟ نقش عدالت در استنباط و اجتهاد فقهی چگونه تبیین می‌شود؟

فارسی

1. بازخوانی قاعده عدالت و نقش جنسیت در تأثیر قوانین دیه و ارث؛ چالش‌ها و راهکارها، سید محمد حیدری خورمیزی، بابل، نشریه پژوهش‌های فقه و حقوق اسلامی، دوره ۲۱، شماره ۳، تابستان ۱۴۰۴ش. برای مطالعه کلیک کنید
2. جایگاه عدالت در فقه مذاهب خمسه اسلامی و حقوق، فریبا حاجی‌علی، تهران، آموزشی تألیفی ارشدان، ۱۴۰۴ش.برای مطالعه کلیک کنید
3. نسبت فقه و عدالت و دلالت‌های آن در نظام قانون‌گذاری اسلامی، محمدهادی حاضری، قم، دانشگاه باقرالعلوم(ع)، ۱۴۰۴ش.
4. جستاری در فلسفه حقوق اسلامی عدالت، فقه و قانون: بررسی چالش‌های تحقق قانون عادلانه در نظام‌های حقوقی فقه‌مبنا، محمدهادی حاضری، تهران، انتشارات مجد، ۱۴۰۳ش.برای مطالعه کلیک کنید
5. عدالت و امنیت در فقه شیعه و اهل سنت، محمد عمیدی، تهران، نشریه راه دکتری، ۱۴۰۱ش.برای مطالعه کلیک کنید
6. عدالت در فقه، محمود طباطبایی، تهران، انتشارات میراث شرق، ۱۴۰۱ش.برای مطالعه کلیک کنید
7. جستاری فقهی و حقوقی پیرامون قاعده عدالت، حسین پندار، تهران، مؤسسه نشر سیمرغ آسمان آذرگان، ۱۳۹۷ش.برای مطالعه کلیک کنید
8. تأملاتی فقهی در قاعده‌انگاری «عدل و انصاف»، صالح منتظری، قم، ایران، انتشارات گنج دانش، ۱۳۹۶ش.برای مطالعه کلیک کنید
9. عدالت معاوضی و قاعده موازنه: تبیین ماهیت، مجاری و مصادیق، محمد خاکباز، تهران، انتشارات مجد، ۱۳۹۶ش.برای مطالعه کلیک کنید
10. عدالت‌پژوهی در پرتو قرآن کریم، علی‌اصغر پورعزت، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۹۳ش.برای مطالعه کلیک کنید
11. قاعده فقهی عدالت با تقریظ آیه‌الله سیدمحمدمهدی موسوی خلخالی و علی الهی‌خراسانی، مشهد، بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، ۱۳۹۲ش.برای مطالعه کلیک کنید
12. قاعده عدالت و نفی ظلم: به ضمیمه گفت‌وگو با حضرت آیه‌الله العظمی صانعی(مدظله)، هادی قابل‌جامی، قم، فصلنامه فقه الثقلین، ۱۳۹۰ش.برای مطالعه کلیک کنید
13. عدالت به مثابه «قاعده»: همراه با قواعد: «لاضرر»، «لاحرج»، «عدل و انصاف»، سیدمحمد اصغری، تهران، انتشارات اطلاعات، ۱۳۸۸ش.برای مطالعه کلیک کنید
14. قاعده عدالت در فقه امامیه «گفت‌وگو با جمعی از اساتید حوزه و دانشگاه»، حسنعلی علی‌اکبریان، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ۱۳۸۶ش.برای مطالعه کلیک کنید

عربی

1. مؤسسة العدالة في الشريعة الإسلامية، تألیف: عبد السلام التونجي، مكتبة عين الجامعة، 2025م.[[۱](https://practice.univeyes.net/academy/fiqh00000/fiqh09001/fiqh09465.pdf) مطلب را از اینجا مطالعه کنید]
2. موسوعة القواعد الفقهية، تألیف: الشيخ الدكتور عبدالرحمن بن معاضة الشهري، dorar.net، 2024م.‎[[۲](https://dorar.net/qfiqhia) مطلب را از اینجا مطالعه کنید]
3. العدالة العقدية:‎ دراسة في قاعدية العدالة ودورها في العقود المدنية، تألیف:‎ رياض أحمد عبد الغفور، مكتبة نور، 2022م.‎[[۳](https://www.noor-book.com/book/review/614464) مطلب را از اینجا مطالعه کنید]
4. العدالة العقدية:‎ دراسة في قاعدية العدالة ودورها في العقود المدنية، تألیف:‎ رياض أحمد عبد الغفور الاعرجي، بغداد:‎ جامعة النهرين، 2020م.‎[[۴](https://iqdr.iq/search?view=e7fd5f8908aa17) مطلب را از اینجا مطالعه کنید]
5. مسائل العدالة في الفقه الإسلامي:‎ جمعًا ودراسة ومقارنة، تألیف:‎ تيسر بن صالح بن سعيد دبلول، 2020م.‎[[۵](https://docs.google.com/viewerng/viewer?url=https://ebook.univeyes.com/?download_books%3D118541-675c40fd0b16531409317b73240ab810&hl=ar) مطلب را از اینجا مطالعه کنید]
6. العدالة بوصفها قاعدة فقهيّة، تألیف:‎ د.‎ الشيخ مهدي مهريزي، ترجمة:‎ حسن علي الهاشمي، في:‎ مجلة نصوص معاصرة، العدد 55-56، 2019م.[[۶](https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1811120/%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7-%D9%82%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D9%81%D9%82%D9%87%D9%8A%D9%87) مطلب را از اینجا مطالعه کنید]
7. قواعد أصول الفقه وتطبيقاتها، تألیف: د. صفوان داوودي، المكتبة الوقفية، 2018م.[[۷](https://waqfeya.net/books/%D9%82%D9%88%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A3%D8%B5%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%82%D9%87-%D9%88%D8%AA%D8%B7%D8%A8%D9%8A%D9%82%D8%A7%D8%AA%D9%87%D8%A7/9c209d3fdcb1415ba3697b71825db72b) مطلب را از اینجا مطالعه کنید]
8. قاعدة «العدل والإنصاف»، تألیف:‎ السيد محمّد كاظم المصطفوي، في:‎ كتاب مائة قاعدة فقهية، ص159-162، 2016م.‎[[۸](https://ns1.almerja.com/more.php?idm=61703) مطلب را از اینجا مطالعه کنید]
9. شرح القواعد الفقهية، تحقيق: عبد الستار أبو غدة، مصطفى أحمد الزرقا، المكتبة الوقفية، 2015م.‎[[[۹](https://waqfeya.net/books/%D8%B4%D8%B1%D8%AD-%D8%A7%D9%84%D9%82%D9%88‍ا‍ع‍د‍](https://waqfeya.net/books/%D8%B4%D8%B1%D8%AD-%D8%A7%D9%84%D9%82%D9%88%D8%A7%D8%B9%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%82%D9%87%D9%8A%D8%A9/220b7aa1cd844a9f9281d5009fc2b05c]%28https://waqfeya.net/books/%D8%B4%D8%B1%D8%AD-%D8%A7%D9%84%D9%82%D9%88‍ا‍ع‍د‍) ا‍ل‍ف‍ق‍ه‍ي‍ة/220b7aa1cd844a9f9281d5009fc2b05c) مطلب را از اینجا مطالعه کنید]
10. ثلاث رسائل: العداله، التوبه، قاعده لاضرر، من تقریرات سید تقی طباطبائی قمی کتبه عباس حاجیانی دشتی،محلاتی،۱۳۹۳ش.[[۱۰](https://pic.ketab.ir/DataBase/bookpdf/93/93c20832.pdf) برای مطالعه کلیک کنید]
11. ثلاث رسائل (العدالة، التوبة، قاعدة لا ضرر)، تألیف: الشيخ عباس الحاجياتي الدشتي، مكتبة مدرسة الفقاهة، 1444ق.‎[[۱۱](https://ar.lib.eshia.ir/86714/1/144) مطلب را از اینجا مطالعه کنید]
12. رسالة في العدالة، بضميمة قاعدة «ما يضمن» و «حمل فعل المسلم على الصحة»، تألیف: سید علی موسوی قزوینی، قم: جماعة المدرسین في الحوزة العلمية بقم، مؤسسة النشر الإسلامي، ۱۳۷۷ش = ۱۴۱۹ق.[[۱۲](https://pic.ketab.ir/DataBase/bookpdf/93/93c20832.pdf) مطلب را از اینجا مطالعه کنید]
13. الإحكام في أصول الأحكام، تألیف: الآمدي، ط. المكتب الإسلامي، المكتبة الوقفية، 4 أجزاء في مجلدين.[[[۱۳](https://waqfeya.net/books/%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%AD%D9%83%D8%A7%D9%85-%D9%81%D9%8A-%D8%A3%D8%B5%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%AD%D9%83%D8%A7%D9%85--%D8%A7%D9%84%D8%A2%D9%85%D8%AF%D9%8A--%D8%B7-%D8%A7%D9%84%D9%85‍ك‍ت‍ب‍](https://waqfeya.net/books/%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%AD%D9%83%D8%A7%D9%85-%D9%81%D9%8A-%D8%A3%D8%B5%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%AD%D9%83%D8%A7%D9%85--%D8%A7%D9%84%D8%A2%D9%85%D8%AF%D9%8A--%D8%B7-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%83%D8%AA%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A/afc90901644443948d20a0665b8d8b11]%28https://waqfeya.net/books/%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%AD%D9%83%D8%A7%D9%85-%D9%81%D9%8A-%D8%A3%D8%B5%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%AD%D9%83%D8%A7%D9%85--%D8%A7%D9%84%D8%A2%D9%85%D8%AF%D9%8A--%D8%B7-%D8%A7%D9%84%D9%85‍ك‍ت‍ب‍) ا‍ل‍إ‍س‍ل‍ا‍م‍ي/afc90901644443948d20a0665b8d8b11) مطلب را از اینجا مطالعه کنید]
14. رس‍ال‍ه‌ ف‍ی‌ ال‍ع‍دال‍ه‌، ب‍ض‍م‍ی‍م‍ه‌ ق‍اع‍ده‌ "م‍ای‍ض‍م‍ن‌" و "ح‍م‍ل‌ ف‍ع‍ل‌ ال‍م‍س‍ل‍م‌ ع‍ل‍ی‌ ال‍ص‍ح‍ه‌"،ت‍ال‍ی‍ف‌ ع‍ل‍ی‌ ال‍م‍وس‍وی‌ ال‍ق‍زوی‍ن‍ی‌،قم،ال‍ج‍م‍اع‍ه ال‍م‍درس‍ی‍ن ف‍ی ال‍ح‍وزه ال‍ع‍ل‍م‍ی‍ه ب‍ق‍م، م‍وس‍س‍ه ال‍ن‍ش‍ر الاس‍لام‍ی، ۱۳۷۷ش ۱۴۱۹ق

فارسی

1. تحلیل تاریخی مفهوم عدالت در فقه امامیه و بازتاب آن در حقوق بشر جهانی، ثروت سلیمان‌زاده افشار، تهران، فصلنامه پژوهش‌های فقهی حقوق بشر، زمستان ۱۴۰۴ش.برای مطالعه کلیک کنید
2. قاعده انگاری عدل وانصاف و مقایسه آن با اصول و قواعد فقهی و حقوقی،معصومه مظاهری، تهران، نشریه پژوهش های فقهی،داشگاه شهید مطهری، پاییز۱۴۰۳، دوره بیستم - شماره ۳، برای مطالعه کلیک کنید
3. تحلیل فقهی حقوقی قاعده عدالت، مسلم سوری، قم، فصلنامه فقه و حقوق معاصر، بهار ۱۴۰۳ش، سال دهم، شماره ۲۷، صص ۶۸–۸۰.برای مطالعه کلیک کنید
4. بررسی تطبیقی مفاهیم عدالت و مساوات در فقه اسلامی و نظام‌های حقوقی بین‌المللی، مریم فراهانی، قم، فصلنامه معرفت و بصیرت اسلامی، زمستان ۱۴۰۲ش.برای مطالعه کلیک کنید
5. تأمّلات اخلاقی جواز نکاح صغیره و تعارض آن با قاعدة عدالت، مریم مصلی‌نژاد، سیدمحسن سادات کیایی و فاطمه وجدانی، فصلنامه پژوهش‌های اخلاقی، دوره ۳، شماره ۲، شماره پیاپی ۱۰، تابستان ۱۴۰۱ش، صص. ۹۵–۱۱۸. برای مطالعه کلیک کنید
6. کاربرد قاعده عدالت در خبررسانی از منظر حقوق مخاطب، مسلم ملکی، تهران، فصلنامه پژوهش‌های ارتباطی، برای مطالعه کلیک کنید
7. عدالت و ابواب فقهی آن در فقه اسلامی، سجاد صمندری، قم، فصلنامه پژوهش‌های حقوق تطبیقی عدل و انصاف، شماره ۱۲، بهار ۱۴۰۰ش.برای مطالعه کلیک کنید
8. مفاد قاعده عدالت از دیدگاه استاد مطهری، سید علی حسینی و سید امرالله حسینی، تهران، پژوهش نامه فقه اجتماعی، دوره ۹، شماره ۲، شماره پیاپی ۱۸، مرداد ۱۴۰۰ش، صص. ۲۳۳–۲۶۰. برای مطالعه کلیک کنید
9. عدالت در فقه سیاسی شیعه، هاشم نیازی و محمدهاشم رضایی، قم، فصلنامه گفتمان فقه حکومتی، بهار و تابستان ۱۴۰۰ش، سال پنجم، شماره ۸، صص ۷۳–۹۳.برای مطالعه کلیک کنید
10. مفاد قاعده عدالت از دیدگاه استاد مطهری، سیدعلی حسینی و سیدامرالله حسینی، تهران، دانشگاه امام صادق(ع)، ۱۳۹۹ش.برای مطالعه کلیک کنید
11. بررسی قاعده ی عدالت از دیدگاه فقه امامیه،علیرضا محمدبیکی و مهری توتونچیان، مطالعات فقه اقتصادی، سال اول زمستان ۱۳۹۸ شماره ۳،برای مطالعه کلیک کنید
12. نقش‌یابی عدالت در اجتهاد فقهی در پرتو بررسی چالش حکمت‌انگاری عدالت در خطابات قرآنی،علی الهی خراسانی و حمیدرضا تمدن، قم، پژوهشگاه علوم وفرهنگی اسلامی،بهار ۱۳۹۵ش.برای مطالعه کلیک کنید
13. بررسی اعتبار قاعدۀ عدالت در موارد منصوص و غیرمنصوص، سیف الله صرامی، قم، پژوهشگاه علوم وفرهنگی اسلامی،بهار ۱۳۹۵ش.برای مطالعه کلیک کنید
14. نقش عدالت در قانونگذاری در حکومت اسلامی،حسنعلی علی‌اکبریان، قم، پژوهشگاه علوم وفرهنگی اسلامی،بهار ۱۳۹۵ش.برای مطالعه کلیک کنید
15. نسبت قاعدۀ عدالت با قواعد فقهی دیگر،سید محمود طباطبائی، قم، پژوهشگاه علوم وفرهنگی اسلامی،بهار ۱۳۹۵ش.برای مطالعه کلیک کنید
16. اصل عدالت در فقه مذاهب اسلامی، عابدین مومنی و سیدمحمدمهدی حسینی، قم، فصلنامه مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی، دانشگاه مذاهب اسلامی، دوره ۱۰، شماره ۳۹، بهار ۱۳۹۴ش.برای مطالعه کلیک کنید
17. نقش عدالت در فرآیند استنباط اول و دوم، ابوالقاسم علیدوست، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی (وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم)، ۱۳۹۳ش.برای مطالعه کلیک کنید
18. گونه‌های بهره‌گیری از عدالت در فقه و اجتهاد، سعید ضیائی‌فر،قم، مجله علمی پژوهش‌های فقهی، دوره ۱۰، شماره ۲، ۱۳۹۳ش، صص. ۳۰۵–۳۲۲. برای مطالعه کلیک کنید
19. درآمدی بر تطبیق قاعده عدالت، سیدمحمود صادق‌زاده طباطبایی، مشهد، دانشگاه فردوسی مشهد، ۱۳۹۳ش.برای مطالعه کلیک کنید
20. عدالت به مثابه قاعده فقهی و حقوقی، سید محمد اصغری، فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، دوره ۳۹، شماره ۱،خرداد ۱۳۸۸ش،برای مطالعه کلیک کنید
21. گفت‌وگو: مقایسه قاعده عدالت با قاعده لاضرر، حسنعلی علی‌اکبریان، قم، فصلنامه فقه، تابستان ۱۳۸۷ش، شماره ۵۶، صص ۱۹۶–۲۳۸.برالی مطالعه کلیک کنید

عربی

پایانامه

3️⃣معرفی پایا‌ن‌نامه:::::: عنوان رساله، نویسنده، ارشد/دکتری، دانشکده، دانشگاه، کشور، سال دفاع، لینک.