کاربر:Rezashams/صفحه تمرین۳

سید عباس موسویان (1339ش-1399ش) اقتصاددان شیعه، صاحب‌نظر در بانکداری اسلامی و عضو شورای فقهی مشورتی بانک مرکزی کشور ایران. کتاب‌های «ابزارهای مالی اسلامی (صکوک)»، «بانکداری بدون ربا از نظریه تا عمل» و «بازار سرمایه اسلامی» از جمله آثاری است که نگاشته اواست.

معرفی

سید عباس موسویان متولد ۲ خرداد ۱۳۳۹ش در شهرستان عجب‌شیر. سید علی خامنه‌ای وی را متخصص در زمینه فقه اقتصادی و صاحب‌نظر در بانکداری اسلامی و مسائل مالی معرفی کرده است. برخی از محققان چون ابوالقاسم علیدوست و علی اکبر رشاد از وی با اوصافی چون پرهیزگار، متواضع و دانشمند یاد کرده‌اند. محمدمهدی هادوی تهرانی او را جزو شاگردان خود دانسته است. همچنین به گفته محمدباقر باقری کنی موسویان از شاگردان اخلاقی آیت‌الله مدنی بوده است.

موسویان در سال 1399ش بر اثر ابتلا به بیماری کرونا در بیمارستان کامکار قم درگذشت. شخصیت‌هایی چون سید علی خامنه‌ای، محمدباقر قالیباف، سید ابراهیم رئیسی و

تحصیلات

عباس موسویان در سال 1360ش در بحبوحه انقلاب فرهنگی ایران، با رها کردن دانشگاه، تحصیل علوم دینی را در حوزه علمیه قم شروع کرد. موسویان از سال ۱۳۶۸ش به‌مدت ده سال در درس خارج فقه و اصول حوزه علمیه شرکت کرد. موسویان در سال 1384ش از پایان نامه خود در سطح چهار حوزه در زمینه فقه اقتصادی دفاع کرده است.

به گزارش پایگاه خبری طلیعه نوین، موسویان بعد از اخذ دیپلم برق در هنرستان برق تبریز، سال ۱۳۵۸ش در همین رشته وارد دانشگاه تبریز شد. وی همزمان با خدمت در سپاه پاسداران به فعالیت‌هایی مرتبط با انقلاب اسلامی ایران می‌پرداخت. وی همزمان با شروع تحصیلات حوزوی در رشته اقتصاد نظری دانشگاه مفید در مقطع کارشناسی به تحصیل پرداخت. موسویان در سال‌های 1373-1375ش در دانشگاه شهید بهشتی مقطع کارشناسی ارشد تحصیل کرده است. او دکترای خودرا در رشته تفسیر و علوم قرآنی در دانشگاه شهید بهشتی در سال 1382ش گرفته است.

مسئولیت‌ها و آثار علمی

فعالیت‌های اجرایی موسویان چنین شمرده شده است:

1. عضویت در شواری فقهی مشورتی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران
2. عضویت در هیات مدیره صندوق قرض‌الحسنه مرکز خدمات حوزه‌های علمیه
3. عضویت در شورای علمی بنیاد نخبگان استان قم
4. مشاور فقهی بانک توسعه صادرات ایران
5. مشاور ویژه دبیرکل در امور فقهی و اقتصادی کانون شرکت‌های لیزینگ ایران
6. عضویت در هیأت امنای دانشگاه‌ امام‌ صادق(علیه‌السلام)

تألیف‌ها و آثار

موسویان در حوزه اقتصاد اسلامی دارای بیشتر از صد اثر (اعم از مشارکتی و شخصی) است. او را از صاحب‌نظران حوزه بانکداری اسلامی برشمرده‌اند. از جمله آثار منفرد او می‌توان به کتاب «ابزارهای مالی اسلامی (صکوک)»، کتاب «بانکداری بدون ربا از نظریه تا عمل» و کتاب «بازار سرمایه اسلامی» اشاره کرد.

جوایز

موسویان را برنده جوایز متعددی از جمله جایزه جهانی علوم انسانی اسلامی و جایزه شهید صدر برشمرده‌اند.

نمونه‌ای از دیدگاه‌های موسویان در بانکداری

سید عباس موسویان در عرصه اقتصاد استادی دانسته شده که دارای مبانی متعدد و صاحب نظر در این رشته است. برخی از مبانی او چنین است:

• اعتقاد به تدریجی نبودن تحریم ربا: به‌گفته برخی پژوهشگران موسویان در کتاب «بازار سرمایه اسلامی» معتقد است نه تنها قرینه‌ای بر تدریجی نبودن ربا وجود ندارد بلکه تاریخ نزول آیات با این نظریه منافی است.
• بهره‌گیری از روش اسلام محور در عرصه بانکداری و بازارهای مالی بجای روش فقه محور: در روش فقه محور معیار اسلامی بودن بانک و ابزارهای مالی سازگاری یا مخالف نبودن با فقه است. اما روش اسلام محور علاوه بر فقه، امکان استفاده از داده‌های ثابت اسلامی مهیا می‌شود. به گزارش سید حسین میرمعزی موسویان با پیمودن این مسیر در جهت تکامل معرفتی گام برداشته است. این داده‌ها در مورد اهداف، اصول و احکام اخلاقی و فقهی و سنتهای الهی بر ای طراحی ساختار و ابزار مالی اسلامی بکار گرفته می‌شود.
• نقش مهم عقود مبادله‌ای در بانکداری اسلامی نسبت به عقود مشارکتی: به گفته حسین غفورزاده در اندیشه‌های ابتدایی موسویان به کاربست عقود مشارکتی (عقودی بدون نرخ سود ثابت و برمبنای سود و زیان) در بانکداری تصریح می‌شد. اما وی در ادامه کار خود (به عنوان نمونه در کتاب بانکداری اسلامی که یکی از اخرین کتابهای او است) عقود مبادله‌ای نظیر مرابحه را دارای منابع روایی قوی و کارگشا در بانکداری اسلامی دانسته و بهتر از عقود مشارکتی می‌داند.

درباره او

پرونده:تصویر کتاب مجموعه مقالات نکوداشت سید عباس موسویان.jpg

تصویر کتاب «مجموعه مقالات: نکوداشت استاد سید عباس موسویان»

با توجه به شخصیت سید عباس موسویان در زمان زندگی و مرگ وی گفتارهایی به عنوان نقد یا تمجید از مبانی و شخصیت علمی او شده است. برخی از این موارد چنین است:

• به گفته محمدرضا یوسفی، دانشیار دپارتمان اقتصاد دانشگاه مفید، هنر موسویان عملیاتی کردن فتاوای فقیهان در مسائل ریز و درشت بانکی است.

• گردآوری کتابی به کوشش احمدعلی یوسفی، نماینده دوره پنجم خبرگان رهبری استان گیلان و استاد فقه اقتصاد، با عنوان «مجموعه مقالات: نکوداشت استاد سید عباس موسویان»: این کتاب مجموعا شامل شانزده مقاله است؛ که برخی از آنها در تبیین و یا نقد دیدگاه‌های عباس موسویان نگاشته شده است.