تقلید از زنان (منابع مطالعاتی): تفاوت میان نسخه‌ها

در این مسئله دو دیدگاه اصلی وجود دارد. دیدگاه مشهور فقیهان، ذکورت را از شرایط مرجع تقلید می‌داند؛ چنان‌که در توضیح المسائل مراجع تقلید، مردبودن از شرایط مرجع تقلید ذکر شده است. در مقابل، برخی فقیهان معاصر با تأکید بر اطلاقات ادله رجوع جاهل به عالم معتقدند، دلیلی خاص بر منع مرجعیت زنان وجود ندارد و در صورت تحقق عدالت و اعلمیت، اصل عدم اشتراط جنسیت جاری می‌شود.

=== فارسی ===

#نقد شرط مرد‌بودن در مرجعیت تقلید، علی سلیمانی‌بروجردی، قم، سرای کتاب، ۱۴۰۰ش.

#مرجعیت دینی بانوان (در مذاهب خمسه)، پروانه نخعی‌سرو، یزد، شهد علم، ۱۳۹۷ش. [https://pic.ketab.ir/DataBase/bookpdf/97/97906004.pdf صفحه‌های ابتدایی کتاب در سایت خانه کتاب].

#زن می‌تواند مرجع تقلید باشد؟ بررسی ادله امکان مرجعیت برای بانوان، محمد علمداری، اردبیل، خط هشت، ۱۳۹۶ش.

#اجتهاد و مرجعیت زنان در اسلام، زیبا رودی، مشهد، صد و ده، ۱۳۹۴ش.

#زن و مسایل قضایی و سیاسی، شهید مطهری، صدرا، ۱۳۹۱ش. در این کتاب، مسئله مرجعیت زنان در بخش دوم آن بررسی شده است. [https://lib.eshia.ir/11041/1/6 متن کامل کتاب را اینجا مطالعه کنید.] همچنین برای دریافت [https://noorlib.ir/book/view/64546?viewType=pdf فایل پی‌دی‌اف اینجا را ببینید].

=== عربی ===

== مقاله‌ها ==

=== فارسی ===

# تحلیل و بررسی ادله عدم مشروعیت قضاوت و مرجعیت زن، سیدعزیزالله موسوی و محمد حجتی، در مجموعه مقالات همایش بین‌المللی بازخوانی آثار علمی و فرهنگی انقلاب اسلامی ایران، ۱۴۰۰ش. [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1794686 مقاله را اینجا بخوانید].

# تحلیل و ارزیابی ادله فقهای امامیه درباره مرجعیت زنان با تأکید بر دیدگاه‌های آیت‌الله خامنه‌ای(حفظه‌الله)، فرشته ساسانی و عبدالله میراحمدی، پژوهشنامه اسلامی زنان و خانواده، دوره ۸، شماره۲، شماره پیاپی ۱۹، تیر ۱۳۹۹ش. [https://journals.miu.ac.ir/article_4214.html مقاله را اینجا بخوانید].

# فراگشتی در امکان مرجعیت زنان، سید سعید شرف‌الدین طباطبایی و سید حجت طباطبایی، نشریه علمی فقه حقوق و علوم جزا، شماره ۱۰، زمستان ۱۳۹۷ش. [https://joce.ir/afile/3-26-2019_11-22-49_.pdf مقاله را اینجا بخوانید].

# نقش جنسیت در افتاء و مرجعیت، مهدی سجادی امین، فصلنامه تحلیلی-انتقادی حوزه، شماره پنجم تابستان و پاییز ۱۳۹۷ش. [https://journals.dte.ir/article_69044_495a2463823b0804e0403e6ee49b9fd7.pdf مقاله را اینجا مطالعه بخوانید.]

# بررسی سیر تحولات تاریخی حقوق اجتماعی زن در باب قضاوت و مرجعیت در فقه، مجید وزیری و عزیزه نوری شاولد علیایی، فصلنامه انتقادی-فکری کتاب نقد، شماره ۵۹ و ۶۰، تابستان و پاییز ۱۳۹۰ش. [https://naghd.iict.ac.ir/article_712505_599b85efda93aa3e711f08ad8313a56d.pdf مقاله را اینجا بخوانید].

# جنسیت و مرجعیت، مهدی امین، مجله حوراء، شماره ۳۴، سال ۱۳۸۸ش. [https://wfrc.ac.ir/_files/files/publications/pdf/70_howra-sh34.pdf مقاله را اینجا بخوانید.]

# جلوه‌های اجتهاد زن در فقه شیعه، زهره صفاتی، گلستان قرآن، شماره ۳۰، آبان ۱۳۷۹ش. [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/56331 مقاله را اینجا بخوانید].

# اجتهاد زن، [[محمدابراهیم جناتی]]، مجله کیهان فرهنگی، شماره ۱۰۴، آذر ۱۳۷۲ش. [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/15862 مقاله را اینجا بخوانید].

=== عربی ===

#مكانة المرأة الفلسطينية اﻟﻤﺴﻠﻤﺔ في إصدار الفتاوى، حالة "المجلس الإسلامي للإفتاء -بيت المقدس"، مروة الخطیب، جامعة حیفا الداخل الفلسطینی، ۲۰۱۸م.[https://www.academia.edu/37822270/%D9%85%D9%83%D8%A7%D9%86%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B1%D8%A3%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%84%D8%B3%D8%B7%D9%8A%D9%86%D9%8A%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D8%A5%D8%B5%D8%AF%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%AA%D8%A7%D9%88%D9%89_%D8%AD%D8%A7%D9%84%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3_%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A_%D9%84%D9%84%D8%A5%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%A1_%D8%A8%D9%8A%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3_ مقاله را از اینجا بخوانید]

#ولاية المرأة في الإسلام قراءة في ضوء الفقه الإسلامي، عبدالهادي الفضلي، مجلة المنهاج، شماره ۳۹، ۲۰۱۵م. [https://www.iicss.iq/?id=25&sid=216 مقاله را از اینجا بخوانید]

=== زبان‌های دیگر ===

# Female Leadership in Shia Islam: Women on the Way from Mujtahid to Marja’ (رهبری زنان در اسلام شیعه: زنان در مسیر از اجتهاد تا مرجعیت)، عاکیف تاحیف، در مجله Societies، شماره ۱۴، ۳ ژانویه ۲۰۲۴م. [https://ideas.repec.org/a/gam/jsoctx/v14y2024i1p2-d1312437.html مقاله را اینجا بخوانید].

== پایان‌نامه‌ها ==

=== فارسی ===

# شرط رجولیت در فقه امامیه و فقه مذاهب اسلامی (در حوزه مرجعیت، ولایت، امام جماعت)،‌ فاطمه گونه‌مقدم، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه قرآن و حدیث پردیس تهران، ۱۳۹۹ش. [https://ganj.irandoc.ac.ir//#/articles/ab1d7a15d0400fb018e3dc32ffa96076 پایان‌نامه را اینجا ببینید.]

# بررسی ادله مرجعیت دینی زنان در فقه امامیه، محسن رضائی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، جامعة المصطفی العالمیه، مؤسسه زبان و فرهنگ‌شناسی، ۱۳۹۸ش. [https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/818071f3faae99b5fa56af34e973e83a چکیده را اینجا مطالعه کنید]

# بررسی صلاحیت مرجعیت زن از نگاه فقه و حقوق اسلامی، زهرا اکبرزاده، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده الهیات دانشگاه پیام نور استان تهران، ۱۳۹۲ش. [https://ganj.irandoc.ac.ir//#/search?keywords=%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C%20%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD%DB%8C%D8%AA%20%D9%85%D8%B1%D8%AC%D8%B9%DB%8C%D8%AA%20%D8%B2%D9%86%20%D8%A7%D8%B2%20%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%20%D9%81%D9%82%D9%87%20%D9%88%20%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%20%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C&basicscope=1 پایان‌نامه را اینجا ببینید.]

# عدم شرطیت ذکورت در امر قضا و افتاء در فقه و حقوق، سبیکه حسنی خورشیدی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، ۱۳۹۰ش. [https://ganj.irandoc.ac.ir//#/articles/28ee6b48f6549c44fcd5fe604413cfc8 پایان‌نامه را اینجا ببینید.]

# مرجعیت زن از دیدگاه فقه امامیه، نرجس کریمی، رساله سطح سه حوزه علمیه خواهران، قم، جامعة الزهرا، ۱۳۸۹ش.

# بررسی مستندات فقهی مرجعیت زن در اسلام، فرشته جلیل‌زاده، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه پیام نور تهران، ۱۳۸۷ش. [https://ganj.irandoc.ac.ir//#/articles/a05234e2a42308c0eadbd239024ab13e پایان‌نامه را اینجا ببینید.]

# اشتراط ذکوریت در مفتی از دیدگاه مذاهب اسلامی، منورحسین رضوی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده الهیات و معارف اسلامی (دانشگاه جامعة المصطفی العالمیة)، ۱۳۸۴ش. [https://ganj.irandoc.ac.ir//#/articles/8bf860798bda31a0cc10c3ce72693daf پایان‌نامه را اینجا ببینید.].

# مرجعیت و قضاوت زن از دیدگاه فقه امامیه، فهیمه نیک‌آیین‌نوروزی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی لاهیجان، ۱۳۸۲ش. [https://dl.nlai.ir/UI/a5ceea8f-392d-4ae1-9f8d-313ec608c372/Catalogue.aspx پایان‌نامه را اینجا ببینید.]

=== زبان‌های دیگر ===

== منابع دیگر ==

=== فارسی ===

# اجتهاد بانوان: ضرورتی عینی در منظومه فکری رهبری، گفت‌و‌گوی زهره صفاتی با شبکه اجتهاد، ۱۷ دی ۱۴۰۴ش. [http://ijtihadnet.ir/%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%87%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%B6%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AA%DB%8C-%D8%B9%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%B8%D9%88%D9%85%D9%87-%D9%81%DA%A9/ متن گفت‌و‌گو را اینجا بخوانید.]

# تفکیک میان شئون ولایی و غیر ولائی مرجع تقلید در مسئله مرجعیت زنان، ارائه مهدی سجادی‌امین در نشست علمی پژوهشگاه فقه معاصر، ۶ آبان ۱۴۰۴ش. [https://riicj.com/news/7472/ متن این نشست علمی را اینجا بخوانید.]

# آیات و روایات، ممنوعیت مرجعیت زنان را ثابت نمی‌کنند، جواد حبیبی‌تبار، مصاحبه با خبرگزاری ایکنا، ۱۹ دی ۱۴۰۳ش. [https://www.wfsa.ir/907/%D8%A2%DB%8C%D8%AA%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%AD%D8%A8%DB%8C%D8%A8%DB%8C%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%A2%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C/ متن گفت‌وگو را اینجا بخوانید.]

# طیف سنی حوزه و متدینین برای پذیرش مرجعیت زنان آماده نیستند، [[سید مجتبی نورمفیدی]]، مصاحبه با خبرگزاری ایکنا، ۱۶ دی ۱۴۰۳ش. [https://iqna.ir/fa/news/4257538 متن گفت‌و‌گو را اینجا بخوانید.]

# زنان می‌توانند فتوا بدهند ولی ولایت ندارند، مهدی سجادی‌امین، مصاحبه با خبرگزاری ایکنا، ۱۱ دی ۱۴۰۳ش، [https://iqna.ir/fa/news/4256674 متن گفت‌و‌گو را اینجا بخوانید.]

# آیا اجازه داریم از زنان مجتهد تقلید کنیم، یادداشت خدیجه هاشمی، پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، ۵ دی ۱۴۰۳ش. [https://moballeq.net/news/45382 متن یادداشت را اینجا بخوانید.]

# زنان هم می‌توانند مرجع تقلید شوند، گفت‌و‌گوی محسن غرویان با روزنامه ایران، ۲ دی ۱۴۰۳ش. [https://irannewspaper.ir/8634/8/109161 متن گفت‌و‌گو را اینجا بخوانید.]

# تقلید از مجتهدان زن در مسائل بانوان و حفظ کرامت انسانی زنان در جامعه، سید محمد غروی، مصاحبه با خبرگزاری بین‌المللی قرآن، ۱ دی ۱۴۰۳ش. [https://iqna.ir/fa/news/4255227/ متن گفت‌و‌گو را اینجا بخوانید.]

# زن می‌تواند فتوا دهد ولی شأن ولایی ندارد/ لزوم تفکیک بین افتاء و مرجعیت، مهدی سجادی امین، نشست ترویجی "نقد کتاب زنان، افتاء و مرجعیت" منتشرشده در خبرگزاری ایکنا، ۲۱ اسفند ۱۴۰۱ش. [https://www.shahrekhabar.com/news/16786048801162 متن نشست را اینجا بخوانید.]

# بررسی ادله فقهی منع مرجعیت زنان، سید ضیاء مرتضوی، مصاحبه با پایگاه تحلیلی دین‌‌پژوهی، ۱۵ دی ۱۳۹۹ش. [https://hawzah.net/fa/Discussion/View/76936/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C_%D8%A7%D8%AF%D9%84%D9%87_%D9%81%D9%82%D9%87%DB%8C_%D9%85%D9%86%D8%B9_%D9%85%D8%B1%D8%AC%D8%B9%DB%8C%D8%AA_%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86 متن گفت‌وگو را اینجا بخوانید.]

# صلاحیت افتاء و مرجعیت زنان، مهدی سجادی امین، مصاحبه با پژوهشکده زن و خانواده، ۳۱ تیر ۱۳۹۸ش. [https://wfrc.ac.ir/fa/cont/1227/%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%A1-%D9%88-%D9%85%D8%B1%D8%AC%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86 متن مصاحبه را اینجا بخوانید.]

# چرا زن نمی‌تواند مرجع تقلید شود؟، پاسخ استفتاء لطف‌الله صافی گلپایگانی، منتشرشده در پرتال انهار، ۱۵ شهریور ۱۳۹۳ش. [https://portal.anhar.ir/node/15704#gsc.tab=0 متن سؤال و پاسخ به آن را اینجا بخوانید.]

=== عربی ===

# المرأة والفتوى، نورة خالد السعد، در روزنامه الریاض، ۹ شعبان ۱۴۲۶ق. [https://www.alriyadh.com/93549 این یادداشت را اینجا ببینید.]

# جواز تقليد المرأة في المعارف الدينية، سلسله درس‌های خارج فقه سید کمال حیدری، در پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر آیت‌الله سید کمال حیدری. [https://alhaydari.com/ar/category/articles/%d9%86%d8%b5%d9%88%d8%b5-%d8%af%d8%b1%d9%88%d8%b3-%d8%ae%d8%a7%d8%b1%d8%ac-%d8%a7%d9%84%d9%81%d9%82%d9%87/%d9%81%d9%82%d9%87-%d8%a7%d9%84%d9%85%d8%b1%d8%a7%d8%a9-%d9%86%d8%b5%d9%88%d8%b5/%d8%ac%d9%88%d8%a7%d8%b2-%d8%a7%d9%84%d8%aa%d9%82%d9%84%d9%8a%d8%af-%d9%85%d9%86-%d8%a7%d9%84%d9%85%d8%b1%d8%a3%d8%a9-%d9%86%d8%b5%d9%88%d8%b5/ لینک صفحات را اینجا ببینید.]

[[رده:مدخل‌های ۱۴۰۴]]