تقلید از زنان (منابع مطالعاتی): تفاوت میان نسخهها
| (۷ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{منابع مطالعاتی|}} | {{منابع مطالعاتی|}}[[تقلید از زنان]] از مباحث نوپدید در فقه معاصر است که به امکان تصدی مقام افتاء و مرجعیت تقلید زنانِ مجتهد میپردازد. با فرض تحقق اجتهاد مطلق و سایر شرایط، محور اصلی نزاع، اثبات یا نفیِ اشتراط ذکورت بهعنوان شرط مستقل در مرجعیت است. این مسئله بیش از آنکه مبتنی بر نصّ خاص باشد، به تحلیل ادله عام، بررسی اجماع، و تفکیک مفاهیم افتاء، قضاوت و ولایت بازمیگردد. | ||
در این مسئله دو دیدگاه اصلی وجود دارد. دیدگاه مشهور فقیهان، ذکورت را از شرایط مرجع تقلید میداند؛ چنانکه در توضیح المسائل مراجع تقلید، مردبودن از شرایط مرجع تقلید ذکر شده است. در مقابل، برخی فقیهان معاصر با تأکید بر اطلاقات ادله رجوع جاهل به عالم معتقدند، دلیلی خاص بر منع مرجعیت زنان وجود ندارد و در صورت تحقق عدالت و اعلمیت، اصل عدم اشتراط جنسیت جاری میشود. | در این مسئله دو دیدگاه اصلی وجود دارد. دیدگاه مشهور فقیهان، ذکورت را از شرایط مرجع تقلید میداند؛ چنانکه در توضیح المسائل مراجع تقلید، مردبودن از شرایط مرجع تقلید ذکر شده است. در مقابل، برخی فقیهان معاصر با تأکید بر اطلاقات ادله رجوع جاهل به عالم معتقدند، دلیلی خاص بر منع مرجعیت زنان وجود ندارد و در صورت تحقق عدالت و اعلمیت، اصل عدم اشتراط جنسیت جاری میشود. | ||
== کتابها == | == کتابها == | ||
=== فارسی === | === فارسی === | ||
#نقد شرط مردبودن در مرجعیت تقلید، علی سلیمانیبروجردی، قم، سرای کتاب، ۱۴۰۰ش. | #نقد شرط مردبودن در مرجعیت تقلید، علی سلیمانیبروجردی، قم، سرای کتاب، ۱۴۰۰ش. | ||
| خط ۱۴: | خط ۱۳: | ||
=== عربی === | === عربی === | ||
#مشروعية إفتاء المرأة بين الفقه الإسلامي والواقع المعاصر، منال إبراهيم العنجري، کویت، بینا، ۲۰۱۱م. | #مشروعية إفتاء المرأة بين الفقه الإسلامي والواقع المعاصر، منال إبراهيم العنجري، کویت، بینا، ۲۰۱۱م. | ||
== مقالهها == | == مقالهها == | ||
=== فارسی === | === فارسی === | ||
# مرجعیت تقلید زنان در فقه اسلامی، عابدین مؤمنی و عابده ادبی فیروزجاه، نشریه علمی فقه و مبانی حقوقی اسلامی، دوره ۵۸، شماره ۱، بهار و تابستان ۱۴۰۴ش. [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2310438 مقاله را اینجا بخوانید]. | # مرجعیت تقلید زنان در فقه اسلامی، عابدین مؤمنی و عابده ادبی فیروزجاه، نشریه علمی فقه و مبانی حقوقی اسلامی، دوره ۵۸، شماره ۱، بهار و تابستان ۱۴۰۴ش. [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2310438 مقاله را اینجا بخوانید]. | ||
# رجولیت در مرجعیت بر اساس قرآن و روایات، فاطمه گونهمقدم و حسامالدین ربانی، در مجله حدیث و اندیشه، شماره ۳۳، بهار و تابستان ۱۴۰۱ش. [https://hadithvaandisheh.qhu.ac.ir/article_13395_c548780b34357a33ae46ecfc131f897b.pdf مقاله را اینجا بخوانید]. | # رجولیت در مرجعیت بر اساس قرآن و روایات، فاطمه گونهمقدم و حسامالدین ربانی، در مجله حدیث و اندیشه، شماره ۳۳، بهار و تابستان ۱۴۰۱ش. [https://hadithvaandisheh.qhu.ac.ir/article_13395_c548780b34357a33ae46ecfc131f897b.pdf مقاله را اینجا بخوانید]. | ||
| خط ۳۸: | خط ۳۴: | ||
=== عربی === | === عربی === | ||
# تمكين المرأة من الفتوى وتأثيره على الأمن الفكري: رؤية فقهية معاصرة، أميرة عبدالناصر أحمد صالح، در مجله کلية الدراسات الإسلامية والعربية للبنات بکفر الشيخ، شماره ۸، ۲۰۲۴م. [https://journals.ekb.eg/article_459290_1da732f91edbe5018cb9653ce000b810.pdf مقاله را اینجا بخوانید]. | # تمكين المرأة من الفتوى وتأثيره على الأمن الفكري: رؤية فقهية معاصرة، أميرة عبدالناصر أحمد صالح، در مجله کلية الدراسات الإسلامية والعربية للبنات بکفر الشيخ، شماره ۸، ۲۰۲۴م. [https://journals.ekb.eg/article_459290_1da732f91edbe5018cb9653ce000b810.pdf مقاله را اینجا بخوانید]. | ||
#المرأة و الافتاء، يمينة شودار، ارائهشده در اولین کنفرانس علمی بینالمللی زنان در استانبول، ۹ تا ۱۲ مارس ۲۰۲۳م. [https://dspace.univ-eloued.dz/server/api/core/bitstreams/cde78dec-c5b6-4138-8175-dbc2c8306fbb/content مقاله را اینجا بخوانید]. | #المرأة و الافتاء، يمينة شودار، ارائهشده در اولین کنفرانس علمی بینالمللی زنان در استانبول، ۹ تا ۱۲ مارس ۲۰۲۳م. [https://dspace.univ-eloued.dz/server/api/core/bitstreams/cde78dec-c5b6-4138-8175-dbc2c8306fbb/content مقاله را اینجا بخوانید]. | ||
#مكانة المرأة الفلسطينية اﻟﻤﺴﻠﻤﺔ في إصدار الفتاوى، حالة "المجلس الإسلامي للإفتاء -بيت المقدس"، مروة الخطیب، جامعة حیفا الداخل الفلسطینی، ۲۰۱۸م. | #اجتهاد المرأة في الفقه الإسلامي، جوزاء بنت بادي بن سعيد العصيمي العتيبي، مجلة العلوم الشرعية واللغة العربية (السعودیة)، شماره ۱۷، ۲۰۲۳م. | ||
#مكانة المرأة الفلسطينية اﻟﻤﺴﻠﻤﺔ في إصدار الفتاوى، حالة "المجلس الإسلامي للإفتاء -بيت المقدس"، مروة الخطیب، جامعة حیفا الداخل الفلسطینی، ۲۰۱۸م.[https://www.academia.edu/37822270/%D9%85%D9%83%D8%A7%D9%86%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B1%D8%A3%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%84%D8%B3%D8%B7%D9%8A%D9%86%D9%8A%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D8%A5%D8%B5%D8%AF%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%AA%D8%A7%D9%88%D9%89_%D8%AD%D8%A7%D9%84%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3_%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A_%D9%84%D9%84%D8%A5%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%A1_%D8%A8%D9%8A%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%82%D8%AF%D8%B3_ مقاله را از اینجا بخوانید] | |||
#ولاية المرأة في الإسلام قراءة في ضوء الفقه الإسلامي، عبدالهادي الفضلي، مجلة المنهاج، شماره ۳۹، ۲۰۱۵م.[https://www.iicss.iq/?id=25&sid=216 مقاله را از اینجا بخوانید] | |||
#تولِّي المرأة لمنصبَي القضاء والمرجعيَّة، محمّد صنقور، من كتاب: مقالات حول حقوق المرأة، ۲۰۰۶م.[https://www.alhodacenter.com/article/2452 متن مقاله را از اینجا بخوانید] | |||
#المرأة ومرجعية الإفتاء ـ دراسة فقهية استدلالية حول شرعية تقليد المرأة، حیدر حبالله، مجله الحیاة الطیبة، شماره ۱۸، ۲۰۰۵م. این مقاله در فصل نخست از کتاب دراسات فی الفقه الاسلامی المعاصر نیز درج شده است. [https://alh.journals.miu.ac.ir/article_3114_b953300abc4e2910ea1c923f759ebf91.pdf مقاله را اینجا بخوانید]. | #المرأة ومرجعية الإفتاء ـ دراسة فقهية استدلالية حول شرعية تقليد المرأة، حیدر حبالله، مجله الحیاة الطیبة، شماره ۱۸، ۲۰۰۵م. این مقاله در فصل نخست از کتاب دراسات فی الفقه الاسلامی المعاصر نیز درج شده است. [https://alh.journals.miu.ac.ir/article_3114_b953300abc4e2910ea1c923f759ebf91.pdf مقاله را اینجا بخوانید]. | ||
=== زبانهای دیگر === | === زبانهای دیگر === | ||
# Female Leadership in Shia Islam: Women on the Way from Mujtahid to Marja’ (رهبری زنان در اسلام شیعه: زنان در مسیر از اجتهاد تا مرجعیت)، عاکیف تاحیف، در مجله Societies، شماره ۱۴، ۳ ژانویه ۲۰۲۴م. [https://ideas.repec.org/a/gam/jsoctx/v14y2024i1p2-d1312437.html مقاله را اینجا بخوانید]. | # Female Leadership in Shia Islam: Women on the Way from Mujtahid to Marja’ (رهبری زنان در اسلام شیعه: زنان در مسیر از اجتهاد تا مرجعیت)، عاکیف تاحیف، در مجله Societies، شماره ۱۴، ۳ ژانویه ۲۰۲۴م. [https://ideas.repec.org/a/gam/jsoctx/v14y2024i1p2-d1312437.html مقاله را اینجا بخوانید]. | ||
# Notions of Female Authority in Modern Shi’i Thought (مفاهیم اقتدار زنان در اندیشه مدرن شیعه)، مونا تجلی، در مجله ''Religions''، شماره ۲ (۳)، ۲۲ سپتامبر ۲۰۱۱م. [https://www.mdpi.com/2077-1444/2/3/449 مقاله را اینجا بخوانید]. | # Notions of Female Authority in Modern Shi’i Thought (مفاهیم اقتدار زنان در اندیشه مدرن شیعه)، مونا تجلی، در مجله ''Religions''، شماره ۲ (۳)، ۲۲ سپتامبر ۲۰۱۱م. [https://www.mdpi.com/2077-1444/2/3/449 مقاله را اینجا بخوانید]. | ||
== پایاننامهها == | == پایاننامهها == | ||
=== فارسی === | === فارسی === | ||
# بررسی تطبیقی مرجعیت دینی زنان در فقه شیعه و اهل سنت: چالش ها و راهکارها، نرگس الهپور، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشکده الهیات و معارف اسلامی واحد زاهدان، ۱۴۰۴ش. [https://ganj.irandoc.ac.ir//#/articles/f2570d16ed6a383bc083491a2250def5 پایننامه را اینجا ببینید]. | # بررسی تطبیقی مرجعیت دینی زنان در فقه شیعه و اهل سنت: چالش ها و راهکارها، نرگس الهپور، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشکده الهیات و معارف اسلامی واحد زاهدان، ۱۴۰۴ش. [https://ganj.irandoc.ac.ir//#/articles/f2570d16ed6a383bc083491a2250def5 پایننامه را اینجا ببینید]. | ||
# بررسی حقوق اجتماعی زن، امامت جماعت و مرجعیت زنان، ابراهیم مشاور، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم انسانی واحد اردبیل، ۱۴۰۱ش. [https://ganj.irandoc.ac.ir//#/articles/939d241858d090cf3f90dc82a8488e01 پایاننامه را اینجا ببینید.] | # بررسی حقوق اجتماعی زن، امامت جماعت و مرجعیت زنان، ابراهیم مشاور، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم انسانی واحد اردبیل، ۱۴۰۱ش. [https://ganj.irandoc.ac.ir//#/articles/939d241858d090cf3f90dc82a8488e01 پایاننامه را اینجا ببینید.] | ||
| خط ۶۶: | خط ۶۱: | ||
=== زبانهای دیگر === | === زبانهای دیگر === | ||
# Women Issuing Fatwas: Female Islamic Scholars and Community-Based Authority in Java, Indonesia (زنان فتوادهنده: علمای زن اسلامی و مرجعیت مبتنی بر جامعه در جاوه، اندونزی)، نور اسما، پایاننامه دکتری، دانشگاه ملی سنگاپور، ژانویه ۲۰۲۳م. [https://www.researchgate.net/publication/373699664 پایاننامه را اینجا ببینید.] | # Women Issuing Fatwas: Female Islamic Scholars and Community-Based Authority in Java, Indonesia (زنان فتوادهنده: علمای زن اسلامی و مرجعیت مبتنی بر جامعه در جاوه، اندونزی)، نور اسما، پایاننامه دکتری، دانشگاه ملی سنگاپور، ژانویه ۲۰۲۳م. [https://www.researchgate.net/publication/373699664 پایاننامه را اینجا ببینید.] | ||
== منابع دیگر == | == منابع دیگر == | ||
=== فارسی === | === فارسی === | ||
# اجتهاد بانوان: ضرورتی عینی در منظومه فکری رهبری، گفتوگوی زهره صفاتی با شبکه اجتهاد، ۱۷ دی ۱۴۰۴ش. [http://ijtihadnet.ir/%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%87%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%B6%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AA%DB%8C-%D8%B9%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%B8%D9%88%D9%85%D9%87-%D9%81%DA%A9/ متن گفتوگو را اینجا بخوانید.] | # اجتهاد بانوان: ضرورتی عینی در منظومه فکری رهبری، گفتوگوی زهره صفاتی با شبکه اجتهاد، ۱۷ دی ۱۴۰۴ش. [http://ijtihadnet.ir/%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%87%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%B6%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AA%DB%8C-%D8%B9%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%B8%D9%88%D9%85%D9%87-%D9%81%DA%A9/ متن گفتوگو را اینجا بخوانید.] | ||
| خط ۸۱: | خط ۷۴: | ||
# نگاهی نو به مرجعیت دینی زنان، یادداشت سید مهدی رفیعپور، در روزنامه فرهیختگان، ۲۸ آذر ۱۴۰۳ش. [https://farhikhtegandaily.com/news/199142 متن یادداشت را اینجا بخوانید.] | # نگاهی نو به مرجعیت دینی زنان، یادداشت سید مهدی رفیعپور، در روزنامه فرهیختگان، ۲۸ آذر ۱۴۰۳ش. [https://farhikhtegandaily.com/news/199142 متن یادداشت را اینجا بخوانید.] | ||
# چرا زن نمیتواند مرجع تقلید شود؟، پاسخ استفتاء لطفالله صافی گلپایگانی، منتشرشده در پرتال انهار، ۱۵ شهریور ۱۳۹۳ش. [https://portal.anhar.ir/node/15704#gsc.tab=0 متن سؤال و پاسخ به آن را اینجا بخوانید.] | # چرا زن نمیتواند مرجع تقلید شود؟، پاسخ استفتاء لطفالله صافی گلپایگانی، منتشرشده در پرتال انهار، ۱۵ شهریور ۱۳۹۳ش. [https://portal.anhar.ir/node/15704#gsc.tab=0 متن سؤال و پاسخ به آن را اینجا بخوانید.] | ||
# المرأة والدور القيادي، حسن صفار، یادداشت اینترنتی، سایت شیخ حسن صفار، تاریخ درج ۲۰۰۱م، تاریخ بازدید ۲۶ بهمن ۱۴۰۴ش. | |||
=== عربی === | === عربی === | ||
# تولِّي المرأة لمنصبَي القضاء والمرجعيَّة، محمد صنقور، برگرفته از کتاب مقالات حول حقوق المرأة تألیف محمد صنقور، در سایت مرکز الهدی للدراسات الاسلامیة، ۱۲ صفر ۱۴۲۷ق. [https://www.alhodacenter.com/article/2452?utm_source=chatgpt.com این نوشتار را اینجا بخوانید.] | # تولِّي المرأة لمنصبَي القضاء والمرجعيَّة، محمد صنقور، برگرفته از کتاب مقالات حول حقوق المرأة تألیف محمد صنقور، در سایت مرکز الهدی للدراسات الاسلامیة، ۱۲ صفر ۱۴۲۷ق. [https://www.alhodacenter.com/article/2452?utm_source=chatgpt.com این نوشتار را اینجا بخوانید.] | ||
# المرأة والفتوى، نورة خالد السعد، در روزنامه الریاض، ۹ شعبان ۱۴۲۶ق. [https://www.alriyadh.com/93549 این یادداشت را اینجا ببینید.] | # المرأة والفتوى، نورة خالد السعد، در روزنامه الریاض، ۹ شعبان ۱۴۲۶ق. [https://www.alriyadh.com/93549 این یادداشت را اینجا ببینید.] | ||
# المرأة و الاجتهاد، عمارالطائي، یادداشت اینترنتی در سایت منتدی الکفیل، تارخی درج ۲۰۱۰م، تاریخ بازدید ۲۶ بهمن ۱۴۰۴ش.[https://forums.alkafeel.net/node/26743 مقاله را از اینجا بخوایند] | |||
# العلماء: المرأة الفقيهة تغني النساء المستفتيات عن الرجال، احمد عبدالعلیم، روزنامه المدینة، ۳ ژوئن ۲۰۱۰م. [https://www.al-madina.com/article/17057 این یادداشت را اینجا ببینید.] | # العلماء: المرأة الفقيهة تغني النساء المستفتيات عن الرجال، احمد عبدالعلیم، روزنامه المدینة، ۳ ژوئن ۲۰۱۰م. [https://www.al-madina.com/article/17057 این یادداشت را اینجا ببینید.] | ||
# المرأة والإفتاء، گفتگوی تلویزیونی با عایشه الغبشاوی و أمینة ابوبکر و نرجس احمد عمر، در سایت الجزیره، ۲۴ فوریه ۲۰۰۳م. [https://www.aljazeera.net/video/forwomenalone/2004/6/4/%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B1%D8%A3%D8%A9-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%A5%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%A1 این گفتوگو را اینجا ببینید.] | # المرأة والإفتاء، گفتگوی تلویزیونی با عایشه الغبشاوی و أمینة ابوبکر و نرجس احمد عمر، در سایت الجزیره، ۲۴ فوریه ۲۰۰۳م. [https://www.aljazeera.net/video/forwomenalone/2004/6/4/%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B1%D8%A3%D8%A9-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%A5%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%A1 این گفتوگو را اینجا ببینید.] | ||
# هل یصح للمرأة أن تکون مرجعاً للتقلید؟، یادداشت فقهی یحیی محمد، در وبگاه فهم الدین، [https://www.fahmaldin.net/index.php?id=331 این یادداشت را اینجا ببینید.] | # هل یصح للمرأة أن تکون مرجعاً للتقلید؟، یادداشت فقهی یحیی محمد، در وبگاه فهم الدین، [https://www.fahmaldin.net/index.php?id=331 این یادداشت را اینجا ببینید.] | ||
# قضايا المرأة في الاجتهاد الإسلامي المعاصر في حوار مع سماحة السيد محمد حسين فضل الله، محمد تهامی، مصاحبه در سایت الکلمة، تاریخ بازدید ۲۶ بهمن ۱۴۰۴ش. [https://kalema.net/home/article/view/584 مصاحبه را از اینجا بخوانید] | |||
# جواز تقليد المرأة في المعارف الدينية، سلسله درسهای خارج فقه سید کمال حیدری، در پایگاه اطلاعرسانی دفتر آیتالله سید کمال حیدری. [https://alhaydari.com/ar/category/articles/%d9%86%d8%b5%d9%88%d8%b5-%d8%af%d8%b1%d9%88%d8%b3-%d8%ae%d8%a7%d8%b1%d8%ac-%d8%a7%d9%84%d9%81%d9%82%d9%87/%d9%81%d9%82%d9%87-%d8%a7%d9%84%d9%85%d8%b1%d8%a7%d8%a9-%d9%86%d8%b5%d9%88%d8%b5/%d8%ac%d9%88%d8%a7%d8%b2-%d8%a7%d9%84%d8%aa%d9%82%d9%84%d9%8a%d8%af-%d9%85%d9%86-%d8%a7%d9%84%d9%85%d8%b1%d8%a3%d8%a9-%d9%86%d8%b5%d9%88%d8%b5/ لینک صفحات را اینجا ببینید.] | # جواز تقليد المرأة في المعارف الدينية، سلسله درسهای خارج فقه سید کمال حیدری، در پایگاه اطلاعرسانی دفتر آیتالله سید کمال حیدری. [https://alhaydari.com/ar/category/articles/%d9%86%d8%b5%d9%88%d8%b5-%d8%af%d8%b1%d9%88%d8%b3-%d8%ae%d8%a7%d8%b1%d8%ac-%d8%a7%d9%84%d9%81%d9%82%d9%87/%d9%81%d9%82%d9%87-%d8%a7%d9%84%d9%85%d8%b1%d8%a7%d8%a9-%d9%86%d8%b5%d9%88%d8%b5/%d8%ac%d9%88%d8%a7%d8%b2-%d8%a7%d9%84%d8%aa%d9%82%d9%84%d9%8a%d8%af-%d9%85%d9%86-%d8%a7%d9%84%d9%85%d8%b1%d8%a3%d8%a9-%d9%86%d8%b5%d9%88%d8%b5/ لینک صفحات را اینجا ببینید.] | ||
# مرجعية المرأة في الاسلام، الشیخ حسین الانصاری، یادداشت اینترنتی در سایت عرفان، تاریخ بازدید ۲۶ بهمن ۱۴۰۴ش.[https://erfan.ir/arabic/88749.html یادداشت را از اینجا بخوانید] | |||
# هل يصح للمرأة أن تكون مرجعاً للتقليد؟، السید حسین الهاشمی، یادداشت اینترنتی در سایت رافد، تاریخ بازدید ۲۶ بهمن ۱۴۰۴ش.[https://rafed.net/reyhana/article/129550 متن یادداشت را از اینجا بخوانید] | |||