حقوق حیوانات (منابع مطالعاتی): تفاوت میان نسخه‌ها

Mojtaba61.Abedini (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
Mojtaba61.Abedini (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۱۸ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{ambox
|style= background: #FFE4B5
|type=content
|image=[[پرونده:Writing.png|100px]]
|text= '''هشدار!''' این صفحه از روز [[۲۱]] [[شهریور]] [[۱۴۰۵]] در حال '''به‌روزسانی''' است.
{{سخ}}پس از نهایی‌شدن، این برچسب برداشته می‌شود.}}
{{منابع مطالعاتی}}
{{منابع مطالعاتی}}
[[حقوق حیوانات]] در آموزه‌های دینی و متون فقهی اسلامی مورد بررسی قرار گرفته شده است و فقها برخی از مصادیق آن را در زمره حق الله دانسته‌اند. امروزه با توجه به تغییرات صورت گرفته در نگه‌داری از حیوانات به‌ویژه نگه‌داری حیوانات در خانه و آپارتمان و گردش دادن آنان در اماکن عمومی، پرسش‌ها و چالش‌هایی پیش‌روی فقه معاصر در زمینه حقوق حیوانات طرح شده است؛ ازجمله: مشروعیت نگهداری از حیوانات به‌صورت خصوصی یا در باغ وحش، جواز خرید و فروش حیوانات، تغییر زیستگاه حیوان، مشروعیت استفاده نامتعارف از حیوانات و وجوب نفقه حیوان بر مالک آن. از دیگر مسائل مرتبط با حقوق حیوانات، تزاحم با برخی حقوق شهروندی و همسایگی است.
[[حقوق حیوانات]] به حقوق و احکام مربوط به حیوانات در فقه اسلامی گفته می‌شود و موضوعاتی مانند مراقبت از حیوانات، تأمین نیازهای آنها، حرمت آزار و کشتن بی‌دلیلشان  را دربرمی‌گیرد.


در این مقاله منابع مطالعاتی در زمینه‌ تعریف و تبیین حقوق حیوانات و برخی مصادق آن جمع‌آوری شده است.
فقها بر رعایت پرهیز از آزار غیرضروری تأکید دارند؛ اما درباره برخی از موضوعات فقهی حقوق حیوانات از جمله بیهوش‌کردن حیوان پیش از ذبح با شیوه‌های جدید، دیدگاه‌های متفاوتی دارند.
 
فقها بر رعایت اصول شرعی ذبح و پرهیز از آزار غیرضروری تأکید دارند؛ اما درباره برخی روش‌های جدید، مانند بیهوش‌کردن حیوان پیش از ذبح، دیدگاه‌ها و فتاوای متفاوتی وجود دارد.
 
PMC +1
 
پرسش‌هایی درباره حقوق حیوانات در فقه معاصر مطرح شده است؛ از جمله آیا تأمین خوراک، آب و محل مناسب برای حیوانات واجب است؟ حکم شرعی آزار و اذیت آنها چیست؟حدود جواز بهره‌برداری از حیوانات در شکار، ذبح و آزمایش‌های علمی چه مقدار است؟


== کتاب‌ها ==
== کتاب‌ها ==
خط ۳۱: خط ۳۱:


=== عربی ===
=== عربی ===
حقوق الحیوانات فی القرآن و الحدیث، هاشم موسوی جزایری، قم، ناجي الجزائری، ۱۳۹۱ش. [https://noorlib.ir/book/info/34650/%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%8A%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%AF%D9%8A%D8%AB متن کتاب را از اینجا بخوانید.]


# حقوق الحیوانات فی القرآن و الحدیث، هاشم موسوی جزایری، قم، ناجي الجزائری، ۱۳۹۱ش. [https://noorlib.ir/book/info/34650/%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%8A%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%AF%D9%8A%D8%AB متن کتاب را از اینجا بخوانید.]
# حقوق الحیوان فی الاسلام، سید جعفر مرتضی العاملی، [https://ablibrary.net/books/6993?tab-id=1&page=18&page-label=18 متن نسخه دیجیتال را از اینجا بخوانید.]
# حقوق الحيوان والرفق به في الشريعة الإسلامية، [https://www.islamarchive.cc/ketab_content/305/p-22 متن نسخه دیجیتال را از اینجا بخوانید.]
# قانون حقوق الحيوان في شريعة الإسلام، عبد الستار قدور، دار الیمامة للطباعة و النشر، ۲۰۲۶م.
== مقاله‌ها ==
== مقاله‌ها ==
=== فارسی ===
=== فارسی ===
# تحلیل و بررسی حیوان آزاری در جامعه امروزی از منظر فقهی و حقوقی، سیزدهمین کنفرانیس بین‌المللی فقه، حقوق و پژوهش‌های دینی، ۱۴۰۵ش. [https://www.allconferencealert.ir/doc/3235/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D9%88-%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%AD%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%81%D9%82%D9%87%DB%8C-%D9%88-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82%DB%8C چکیده را از اینجا بخوانید.]
# حقوق حیوانات در اسلام از منظر قرآن و مقایسه تطبیقی با اندیشه غرب، فرخ‌لقا بدرلو، فصلنامه علوم انسانی و اسلامی در هزاره سوم، دوره نهم، شماره۵، بهار ۱۴۰۴ش. [https://www.hijournal.ir/files/cd_papers/r_1_250605215929.pdf متن مقاله را از اینجا بخوانید.]
# حقوق حیوانات در اسلام از منظر قرآن و مقایسه تطبیقی با اندیشه غرب، فرخ‌لقا بدرلو، فصلنامه علوم انسانی و اسلامی در هزاره سوم، دوره نهم، شماره۵، بهار ۱۴۰۴ش. [https://www.hijournal.ir/files/cd_papers/r_1_250605215929.pdf متن مقاله را از اینجا بخوانید.]
# بازپژوهشی حکم ذبیحه پیروان ادیان آسمانی از منظر فقهای مذاهب اسلامی، سید مجتبی جلالی و زهرا یوسفی، دوفصلنامه مطالعات تطبیقی فقه و اصول مذاهب، سال هفتم، شماره اول، بهار و تابستان ۱۴۰۳ش. [https://mfu.uok.ac.ir/article_63438_aa2fb64d84cfb7d6276fc8bff845cee9.pdf متن مقاله را از اینجا بخوانید.]
# بازپژوهشی حکم ذبیحه پیروان ادیان آسمانی از منظر فقهای مذاهب اسلامی، سید مجتبی جلالی و زهرا یوسفی، دوفصلنامه مطالعات تطبیقی فقه و اصول مذاهب، سال هفتم، شماره اول، بهار و تابستان ۱۴۰۳ش. [https://mfu.uok.ac.ir/article_63438_aa2fb64d84cfb7d6276fc8bff845cee9.pdf متن مقاله را از اینجا بخوانید.]
خط ۴۲: خط ۴۵:
# انجام آزمایشات منجر به مرگ یا نقص عضو جانوران در فقه شیعه محورهای موضوعی: فقه و تاریخ تمدن، ناهید دهقان عفیفی و سید روح الله موسوی، فصلنامه فقه و تاریخ تمدن، دوره نهم، شماره۱۷، بهار ۱۴۰۲ش. [https://sanad.iau.ir/Journal/jhc/Article/913680/FullText متن مقاله را از اینجا بخوانید.]
# انجام آزمایشات منجر به مرگ یا نقص عضو جانوران در فقه شیعه محورهای موضوعی: فقه و تاریخ تمدن، ناهید دهقان عفیفی و سید روح الله موسوی، فصلنامه فقه و تاریخ تمدن، دوره نهم، شماره۱۷، بهار ۱۴۰۲ش. [https://sanad.iau.ir/Journal/jhc/Article/913680/FullText متن مقاله را از اینجا بخوانید.]
# مقایسه حقوق حیوانات در اسلام و حقوق بین‌الملل با استناد به نظریات پیتر سینگر و علامه طباطبایی، مجید ترابی و مهناز شریف‌واقفی و حسام اکبری، فصلنامه پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست، دوره پنجم، شماره۱، بهار ۱۴۰۲ش. [https://csjlp.org/index.php/csjlp/article/view/10/39 متن مقاله را از اینجا بخوانید.]  
# مقایسه حقوق حیوانات در اسلام و حقوق بین‌الملل با استناد به نظریات پیتر سینگر و علامه طباطبایی، مجید ترابی و مهناز شریف‌واقفی و حسام اکبری، فصلنامه پژوهش‌های تطبیقی فقه، حقوق و سیاست، دوره پنجم، شماره۱، بهار ۱۴۰۲ش. [https://csjlp.org/index.php/csjlp/article/view/10/39 متن مقاله را از اینجا بخوانید.]  
# حقوق حیوانات از منظر اسلام، پوهنیار حمید الله فایق، مجله معرفت، جلد ۱۴، شماره ۴، (صفحه ۲۲۵)، سال ۱۴۰۲ش. [https://ba.edu.af/sites/default/files/2025-06/%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87%20%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%85.pdf?utm_source=chatgpt.com متن مقاله را از اینجا بخوانید.]
# تحلیل جرم‌شناختی ارتباط حیوان‌ آزاری و جرایم خشن، پگاه شاکرصائین، کارشناسی ارشد، دانشگاه مازندران، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، [https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/44d5e1a7c10001065a010ae3ce59f755 چکیده را از اینجا بخوانید.]  
# تحلیل جرم‌شناختی ارتباط حیوان‌ آزاری و جرایم خشن، پگاه شاکرصائین، کارشناسی ارشد، دانشگاه مازندران، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، [https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/44d5e1a7c10001065a010ae3ce59f755 چکیده را از اینجا بخوانید.]  
# موضوع‌شناسی فقهی تله‌های رایج جانوری با تاکید بر حقوق حیوانات، محمد شفیعی، فصلنامه مدیریت و حقوق محیط زیست، دوره اول، شماره۲، زمستان ۱۴۰۲ش. [https://sanad.iau.ir/Journal/jeml/Article/1104418 متن مقاله را از اینجا بخوانید.]
# موضوع‌شناسی فقهی تله‌های رایج جانوری با تاکید بر حقوق حیوانات، محمد شفیعی، فصلنامه مدیریت و حقوق محیط زیست، دوره اول، شماره۲، زمستان ۱۴۰۲ش. [https://sanad.iau.ir/Journal/jeml/Article/1104418 متن مقاله را از اینجا بخوانید.]
خط ۸۵: خط ۸۹:


=== عربی ===
=== عربی ===
# الرفق بالحيوان بين التعاليم الإسلامية ومفاهيم الرفاهية الحيوانية في الغرب: دراسة مقارنة، عثمان عبدالله عبد الجبار و حمزه عبدالله الطاهر، المجلة العربیة للعلوم الانسانية و الاجتماعية، العدد ۳۴، السنة ۲۰۲۵م. [https://arabjhs.com/ojs/index.php/a/article/view/1532/pdf متن مقاله را از اینجا بخوانید.]
# الحيوان في القرآن والسنة، جلول صالحی، مجلة الدراسات الإسلامية، الجزایر، جامعة عمار ثليجي بالأغواط - كلية العلوم الإنسانية والاجتماعية - قسم العلوم الإسلامية، جلد ۶، شماره ۲، ۲۰۲۱م.[https://digilib.feqhemoaser.com/?post_type=tnc_col_264_item&p=1500024 متن کامل را در کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر بخوانید]
# الحيوان في القرآن والسنة، جلول صالحی، مجلة الدراسات الإسلامية، الجزایر، جامعة عمار ثليجي بالأغواط - كلية العلوم الإنسانية والاجتماعية - قسم العلوم الإسلامية، جلد ۶، شماره ۲، ۲۰۲۱م.[https://digilib.feqhemoaser.com/?post_type=tnc_col_264_item&p=1500024 متن کامل را در کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر بخوانید]
# حقوق الحيوان المعنوية في القرآن الكريم والسنة، أحمد مصطفی محمد منصور، سودان، مجلة المنبر، شماره ۲۳، ۲۰۱۶م.[https://digilib.feqhemoaser.com/?post%20type=tnc%20col%20264%20item&p=1500066 چکیده را در کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر بخوانید]
# حقوق الحيوان المعنوية في القرآن الكريم والسنة، أحمد مصطفی محمد منصور، سودان، مجلة المنبر، شماره ۲۳، ۲۰۱۶م.[https://digilib.feqhemoaser.com/?post%20type=tnc%20col%20264%20item&p=1500066 چکیده را در کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر بخوانید]
# من حقوق الحيوان فى الإسلام، عبدالواحد بوشداق، ترکیه، مجلة حراء،‌ سال ۸، شماره ۳۴، ۲۰۱۳م.
# من حقوق الحيوان فى الإسلام، عبدالواحد بوشداق، ترکیه، مجلة حراء،‌ سال ۸، شماره ۳۴، ۲۰۱۳م.
# حقوق الحيوان في الفقه الإسلامي، خالد محمد عبدالرءوف عمارة، مصر، مجلة كلية الشريعة والقانون بطنطا، شماره ۲۵، ۲۰۱۰م.
# حقوق الحيوان في الفقه الإسلامي، خالد محمد عبدالرءوف عمارة، مصر، مجلة كلية الشريعة والقانون بطنطا، شماره ۲۵، ۲۰۱۰م.
# حقوق الحيوان و ضماناتها في الفقه الإسلامي، أحمد ياسين عبد الرحمن القرالة، المجلة الأردنية في الدراسات الإسلامية، المجلد ۵، العدد ۱، السنة ۲۰۰۹م. [https://search.emarefa.net/ar/detail/BIM-289431-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%8A%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%B6%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%A7%D8%AA%D9%87%D8%A7-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%8A چکیده را از اینجا بخوانید.]
# حقوق الحيوان فى الإسلام، محمد رجب بیومی، عربستان سعودی، التضامن الإسلامي سال ۳۵، جلد ۵، ۱۹۸۰م.
# حقوق الحيوان فى الإسلام، محمد رجب بیومی، عربستان سعودی، التضامن الإسلامي سال ۳۵، جلد ۵، ۱۹۸۰م.
# فلسفة الاسلام في حقوق الحيوان، محفوظ علی عزام، مجلة مرکز صالح کامل للاقتصاد الاسلامی، المجلد ۹، العدد ۲۵، السنة ۲۰۰۵م. [https://search.mandumah.com/Record/61904 چکیده را از اینجا بخوانید.]
# وجوب الرفق بالحيوان وتحريم ظلمه وتعذيبه،عبدالله بن حمد، مجلة البحوث الاسلامية،(السعودية) العدد ۳۴، ۱۴۱۲ق/۱۹۹۲م. [https://search.mandumah.com/Record/107810?utm_source=chatgpt.com چکیده را از اینجا بخوانید.]


=== انگلیسی ===
=== انگلیسی ===


# حقوق حیوانات در شرایط جنگی: مطالعه تطبیقی میان آموزه‌های اسلامی و مسیحی، سید محمد موسوی مقدم و حسن دلاوری و سیده فاطمه بنی‌فاطمه، دوفصلنامه پژوهش‌نامه قرآن و عهدین، دوره دوم، شماره۱، بهار و تابستان ۲۰۲۵م.[https://qb.qurabi.ir/article_729909_48d0e556cd0a611c893b6630b4dddb95.pdf متن مقاله را از اینجا بخوانید.]
# حقوق حیوانات در شرایط جنگی: مطالعه تطبیقی میان آموزه‌های اسلامی و مسیحی، سید محمد موسوی مقدم و حسن دلاوری و سیده فاطمه بنی‌فاطمه، دوفصلنامه پژوهش‌نامه قرآن و عهدین، دوره دوم، شماره۱، بهار و تابستان ۲۰۲۵م.[https://qb.qurabi.ir/article_729909_48d0e556cd0a611c893b6630b4dddb95.pdf متن مقاله را از اینجا بخوانید.]
# جرم و مجازات سوء استفاده از حیوانات در فقه اسلامی، ابراهیم ایلهان، مجله پژوهش‌های حقوق اسلامی، شماره ۴۵، السنة ۲۰۲۵م. [https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4055046 متن مقاله را از اینجا بخوانید.]


== پایان‌نامه‌ها ==
== پایان‌نامه‌ها ==
خط ۱۳۴: خط ۱۴۳:
# بررسی مبانی جرم انگاری حیوان آزاری در فقه امامیه و حقوق موضوعه ایران، کارشناسی ارشد، عارف اقدامی شیجانی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندر انزلی، ۱۳۹۸ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/?post%20type=tnc%20col%20279%20item&p=1500733  صفحات ابتدایی را در کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر بخوانید]
# بررسی مبانی جرم انگاری حیوان آزاری در فقه امامیه و حقوق موضوعه ایران، کارشناسی ارشد، عارف اقدامی شیجانی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندر انزلی، ۱۳۹۸ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/?post%20type=tnc%20col%20279%20item&p=1500733  صفحات ابتدایی را در کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر بخوانید]
# سیاست کیفری ایران در قبال حیوان آزاری، سید اسماعیل اسدی، کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه محدث نوری، ۱۳۹۷ش. [https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/c140603088e806b239be53d6fda48ddd متن پایان‌نامه را از اینجا بخوانید.]
# سیاست کیفری ایران در قبال حیوان آزاری، سید اسماعیل اسدی، کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه محدث نوری، ۱۳۹۷ش. [https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/c140603088e806b239be53d6fda48ddd متن پایان‌نامه را از اینجا بخوانید.]
#
#سیاست کیفری ایران در قبال حیوان آزاری، سید اسماعیل اسدی، کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه محدث نوری، ۱۳۹۷ش. [https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/c140603088e806b239be53d6fda48ddd متن‌ پایان‌نامه را از اینجا بخوانید.]
# سیاست کیفری ایران در قبال حیوان آزاری، سید اسماعیل اسدی، کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه محدث نوری، ۱۳۹۷ش. [https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/c140603088e806b239be53d6fda48ddd متن‌ پایان‌نامه را از اینجا بخوانید.]
# مسوولیت مدنی ناشی از اشیا و حیوانات از منظر فقه امامیه و حقوق افغانستان، محمدعلی محقق‌زاده، کارشناسی ارشد، جامعه المصطفی العالمیه، ۱۳۹۶ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-thesis/%d9%85%d8%b3%d8%a6%d9%88%d9%84%db%8c%d8%aa-%d9%85%d8%af%d9%86%db%8c-%d9%86%d8%a7%d8%b4%db%8c-%d8%a7%d8%b2-%d8%a7%d8%b4%db%8c%d8%a7-%d9%88-%d8%ad%db%8c%d9%88%d8%a7%d9%86%d8%a7%d8%aa-%d8%a7%d8%b2-%d9%85/ صفحات ابتدایی را در کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر بخوانید]
# مسوولیت مدنی ناشی از اشیا و حیوانات از منظر فقه امامیه و حقوق افغانستان، محمدعلی محقق‌زاده، کارشناسی ارشد، جامعه المصطفی العالمیه، ۱۳۹۶ش. [https://digilib.feqhemoaser.com/persian-thesis/%d9%85%d8%b3%d8%a6%d9%88%d9%84%db%8c%d8%aa-%d9%85%d8%af%d9%86%db%8c-%d9%86%d8%a7%d8%b4%db%8c-%d8%a7%d8%b2-%d8%a7%d8%b4%db%8c%d8%a7-%d9%88-%d8%ad%db%8c%d9%88%d8%a7%d9%86%d8%a7%d8%aa-%d8%a7%d8%b2-%d9%85/ صفحات ابتدایی را در کتابخانه پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر بخوانید]
# بررسی جرم انگاری نقض حقوق حیوانات در ایران و اسلام، محمدحمید صرافپور، کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید اشرفی اصفهانی، ۱۳۹۶ش. [https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/01895d9d3f330e9d796080aa914a8e33 چکیده را از اینجا بخوانید.]  
# بررسی جرم انگاری نقض حقوق حیوانات در ایران و اسلام، محمدحمید صرافپور، کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید اشرفی اصفهانی، ۱۳۹۶ش. [https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/01895d9d3f330e9d796080aa914a8e33 چکیده را از اینجا بخوانید.]  
خط ۱۶۲: خط ۱۷۰:


== سایر منابع ==
== سایر منابع ==
نگاهی به حقوق جانوران در اسلام، تقی قاسمی خادمی، ۱۳۹۶ش. [https://isfahan.iqna.ir/fa/news/3630166/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 متن یادداشت را از اینجا بخوانید]  
 
=== فارسی ===
 
# نگاهی به حقوق جانوران در اسلام، تقی قاسمی خادمی، ۱۳۹۶ش. [https://isfahan.iqna.ir/fa/news/3630166/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%AC%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 متن یادداشت را از اینجا بخوانید]
# حقوق حیوانات در فقه و اخلاق اسلامی، [https://petpersia.com/blog/animal-rights-in-islamic-jurisprudence-and-ethics متن یادداشت را از اینجا بخوانید.]
 
=== عربی ===
 
# حقوق الحيوان في الإسلام .. حق العناية، محمد الهامی، [https://islamonline.net/%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%8A%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D9%82-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%86%D8%A7%D9%8A%D8%A9/ یادداشت مقاله را از اینجا بخوانید.]
# من حقوق الحيوان في الإسلام، عبد الواحد بوشداق، [https://hiragate.com/4178/ متن یادداشت را از اینجا بخوانید.]
 
[[رده:مدخل‌های ۱۴۰۲]]
[[رده:مدخل‌های ۱۴۰۲]]
[[رده:بروزرسانی ۱۴۰۵]]