فقه خانواده: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱۱: | خط ۱۱: | ||
* '''چکیده''' | * '''چکیده''' | ||
'''فقه خانواده''' | '''فقه خانواده''' شاخهای از فقههای مضاف است که به استنباط احکام شرعی مربوط به تشکیل، استمرار و انحلال خانواده میپردازد. از دلایل برجستگی این حوزه در مطالعات [[فقه معاصر]] میتوان به این موارد اشاره کرد: اهمیت خانواده و چالشهای آن در دنیای معاصر، چالشهای دنیای مدرن، تجربه حکمرانی فقهی، خلأهای قانونی و پیدایش مسائل نوظهور. همچنین خلأهای قوانین مدنی و گسست میان آموزههای فقه سنتی و هنجارهای فرهنگی جدید، نیازمند پاسخهای اجتهادی نوین است. | ||
در دوره معاصر، دیدگاههای نوپدید با بهرهگیری از ظرفیتهای فقه، به بازنگری در مسائل این حوزه پرداختهاند، مانند حقوق و تکالیف زوجین با محوریت [[معاشرت به معروف]]، محدودسازی [[چند همسری|تعدد زوجات]] و [[ازدواج موقت|نکاح موقت]]، توسعه موجبات طلاق، بازنگری در فسخ نکاح، بازاندیشی در | در دوره معاصر، دیدگاههای نوپدید با بهرهگیری از ظرفیتهای فقه، به بازنگری در مسائل این حوزه پرداختهاند، مانند حقوق و تکالیف زوجین با محوریت [[معاشرت به معروف]]، محدودسازی [[چند همسری|تعدد زوجات]] و [[ازدواج موقت|نکاح موقت]]، توسعه موجبات طلاق، بازنگری در فسخ نکاح، بازاندیشی در [[حضانت]]، مسائل مربوط به فناوریهای نوین تولیدمثل، اعتبار اشکال جدید عقد نکاح (مانند [[عقد آریایی]]) و مسئولیتپذیری در شرایط اختیار بالاضطرار. | ||
فقه خانواده با نگاهی کلنگر به نهاد خانواده، و [[فقه زنان]] با نگاهی خردنگر به حقوق فردی و اجتماعی زن، مکمل یکدیگرند و بهصورت متوازن، عدالت در خانواده و حقوق زنان را دنبال میکنند. [[یوسف صانعی]]، [[مهدی مهریزی]]، [[سیدضیاء مرتضوی]] و [[فرجالله هدایتنیا]] از شخصیتهای فعال در حوزه فقه زنان، و [[فقه نظام جامع خانواده (کتاب)|فقه نظام جامع خانواده]]، [[بررسی تطبیقی حقوق خانواده (کتاب)|بررسی تطبیقی حقوق خانواده]]، و [[فقه و حقوق تأسیس خانواده (کتاب)|فقه و حقوق تأسیس خانواده]] از آثار نوشتهشده در این حوزه بهشمار میآیند. | فقه خانواده با نگاهی کلنگر به نهاد خانواده، و [[فقه زنان]] با نگاهی خردنگر به حقوق فردی و اجتماعی زن، مکمل یکدیگرند و بهصورت متوازن، عدالت در خانواده و حقوق زنان را دنبال میکنند. [[یوسف صانعی]]، [[مهدی مهریزی]]، [[سیدضیاء مرتضوی]] و [[فرجالله هدایتنیا]] از شخصیتهای فعال در حوزه فقه زنان، و [[فقه نظام جامع خانواده (کتاب)|فقه نظام جامع خانواده]]، [[بررسی تطبیقی حقوق خانواده (کتاب)|بررسی تطبیقی حقوق خانواده]]، و [[فقه و حقوق تأسیس خانواده (کتاب)|فقه و حقوق تأسیس خانواده]] از آثار نوشتهشده در این حوزه بهشمار میآیند. | ||
== اهمیت فقه خانواده در دنیای معاصر == | == اهمیت فقه خانواده در دنیای معاصر == | ||
فقه خانواده | فقه خانواده شاخهای از فقههای مضاف بهشمار میآید که در آن احکام شرعی ناظر بر نهاد خانواده در سه مرحله تشکیل، استمرار و انحلال آن استنباط و تبیین میشود. اهمیت این رشته در مطالعات فقه معاصر، دلایل مختلفی دارد. نخست، اهمیت خانواده در اسلام و چالشهای پیشروی آن در دنیای مدرن، ضرورت بازنگری در فقه خانواده را افزایش داده است.<ref>حقخواه و محمدحسنی، «پیشرفت فرهنگی و جایگاه حیات طیبه در فقه خانواده»، ص۷۰.</ref> دوم، تجربه عملی حکمرانی فقهی پس از انقلاب اسلامی است که با الزام به تدوین قوانین بر اساس موازین شرعی، فقه را بهطور مستقیم در مدیریت جامعه درگیر کرده و حضور آن را در این عرصه پررنگتر ساخته است.<ref>هدایت نیا، «طراحی ساختار جامع فقه خانواده»، ص۶۴.</ref> | ||
علاوه بر این، وجود برخی خلأها در قوانین مدنی، موجب اهمیت این شاخه از فقه شده است، تا با مراجعه دوباره به منابع فقهی، خلأها برطرف شوند.<ref>سید ناصرالدینی، یاقوتی، و فهرستی، «امکانسنجی توافق میان زوجین در آثار و احکام انحلال نکاح در خصوص حقوق مالی از منظر نظام فقه خانواده و حقوق ایران»، ص۹۰.</ref> همچنین، گسست میان برخی آموزههای فقه سنتی و هنجارهای فرهنگی جدید جامعه، به پیدایش مسائل نوظهوری منجر شده که نیازمند پاسخهای اجتهادی روزآمد است.<ref>محمدزاده و اجتهادی، «جایگاه عقد آریایی در نظام فقه خانواده اسلامی»، ص۱۶۳-۱۶۴.</ref> | علاوه بر این، وجود برخی خلأها در قوانین مدنی، موجب اهمیت این شاخه از فقه شده است، تا با مراجعه دوباره به منابع فقهی، خلأها برطرف شوند.<ref>سید ناصرالدینی، یاقوتی، و فهرستی، «امکانسنجی توافق میان زوجین در آثار و احکام انحلال نکاح در خصوص حقوق مالی از منظر نظام فقه خانواده و حقوق ایران»، ص۹۰.</ref> همچنین، گسست میان برخی آموزههای فقه سنتی و هنجارهای فرهنگی جدید جامعه، به پیدایش مسائل نوظهوری منجر شده که نیازمند پاسخهای اجتهادی روزآمد است.<ref>محمدزاده و اجتهادی، «جایگاه عقد آریایی در نظام فقه خانواده اسلامی»، ص۱۶۳-۱۶۴.</ref> | ||