فقه معاصر:پیش‌نویس آیه ۷۰ سوره اسراء: تفاوت میان نسخه‌ها

Salehi (بحث | مشارکت‌ها)
Salehi (بحث | مشارکت‌ها)
خط ۱۱: خط ۱۱:


== قاعده فقهی کرامت انسان ==
== قاعده فقهی کرامت انسان ==
آیه ۷۰ سوره اسراء مستند برخی از فقها و مفسران برای تأسیس قاعده‌ای فقهی به‌نام کرامت انسان شده است.<ref>فضل‌الله، من وحی القرآن، ج۱۱، ص۱۷۸؛ صانعی، رویکردی به حقوق زنان، ص۲۱۲. ایازی، اصل کرامت انسانی به مثابه قاعده‌ای فقهی، ص۸۳؛ فاضل لنکرانی، فقه الاجتماع، ص۲۱-۲۳.</ref> برخی نیز کرامت انسان را که از آیات قرآن برداشت شده است را مانند قاعده عدالت اصول پیش‌فقهی نامیده‌اند.<ref>محقق داماد، مکتب اجتهادی آخوند خراسانی، ص۲۱۶ و ۲۵۶.</ref> بر این اساس استدلال شده است که طبق آیات و روایات ازجمله این آیه می‌توان به کرامت ذاتی انسان قائل شد و این کرامت ذاتی می‌تواند مبنای تأسیس قاعده فقهی کرامت انسان باشد که حاکم بر تمام احکام شرعی است.<ref>ایازی، اصل کرامت انسانی به مثابه قاعده‌ای فقهی، ص۷۴.</ref>
آیه ۷۰ سوره اسراء مستند برخی از فقها و مفسران برای تأسیس قاعده‌ای فقهی به‌نام کرامت انسان شده است.<ref>فضل‌الله، من وحی القرآن، ج۱۱، ص۱۷۸؛ صانعی، رویکردی به حقوق زنان، ص۲۱۲. ایازی، اصل کرامت انسانی به مثابه قاعده‌ای فقهی، ص۸۳؛ فاضل لنکرانی، فقه الاجتماع، ص۲۱-۲۳.</ref> یا اینکه آن را از اصول پیش‌فقهی نامیده‌اند که فراتر از دیگر قواعد و احکام قرار می‌گیرد.<ref>محقق داماد، مکتب اجتهادی آخوند خراسانی، ص۲۱۶ و ۲۵۶.</ref> بر این اساس استدلال شده که طبق این آیه می‌توان به کرامت ذاتی انسان قائل شد و این کرامت ذاتی می‌تواند مبنای تأسیس قاعده فقهی کرامت انسان باشد که حاکم بر تمام احکام شرعی است<ref>ایازی، اصل کرامت انسانی به مثابه قاعده‌ای فقهی، ص۷۴.</ref> و می‌تواند نه تنها باعث جهت‌دهی به تفسیر شود بلکه در تطبیق قواعد فقهی نیز اثر خواهد داشت و به‌عنوان یکی از مرجحات در تعادل و تراجیح موثر خواهد بود.<ref>ایازی، اصل کرامت انسانی به مثابه قاعده‌ای فقهی، ص۱۴۱-۱۵۷.</ref>


== کاربرد در مباحث فقهی ==
== کاربرد در مباحث فقهی ==
خط ۲۰: خط ۲۰:


=== شبیه‌سازی انسان ===
=== شبیه‌سازی انسان ===
مخالفان شبیه‌سازی انسان با استناد به آیه کرامت انسان معتقدند که کرامت انسان از مهم‌ترین ویژگی‌هایی است که خدا به انسان داده است و با شبیه‌سازی این کرامت در معرض از بین رفتن قرار می‌گیرد. ازجمله این افراد می‌توان به ناصر مکارم شیرازی اشاره کرد که معتقد است انسان به وجود آمده از طریق شبیه‌سازی، انسانی بی‌هویت و در نتیجه بدون کرامت است. البته در مقابل این اشکال جواب داده شده است که کرامت انسان وابسته به اخلاق و شخصیت انسان است نه در نتیجه تولد او.<ref>میراحمدی، بررسی حکم تکلیفی و وضعی شبیه‌سازی انسان، ص۱۱۳-۱۱۷.</ref>  
مخالفان شبیه‌سازی انسان با استناد به آیه کرامت انسان معتقدند که کرامت انسان از مهم‌ترین ویژگی‌هایی است که خدا به انسان داده است و با شبیه‌سازی این کرامت در معرض از بین رفتن قرار می‌گیرد. ازجمله این افراد می‌توان به ناصر مکارم شیرازی اشاره کرد که معتقد است انسان به وجود آمده از طریق شبیه‌سازی، انسانی بی‌هویت و در نتیجه بدون کرامت است. البته در مقابل این اشکال جواب داده شده است که کرامت انسان وابسته به اخلاق و شخصیت انسان است نه در نتیجه تولد او.<ref>میراحمدی، بررسی حکم تکلیفی و وضعی شبیه‌سازی انسان، ص۱۱۳-۱۱۷.</ref>
 
=== برابری دیه و قصاص ===
[[یوسف صانعی]] با استناد به آیه ۷۰ سوره اسراء بیان می‌کند که اسلام، کرامت انسانی و حقوق انسان‌ها را محترم می‌شمارد و این آیه نشان از برابری انسان‌ها با همدیگر دارد؛ به همین دلیل می‌توان یکی از دلائل برابری خون‌بهای جان زنان و مردان و مسلمان و غیرمسلمان را این آیه دانست.<ref>صانعی، اجتهاد پویا، ص۳۲ و ۴۶.</ref>  


== پانویس ==
== پانویس ==