فقه معاصر:پیش‌نویس آیه ۷۰ سوره اسراء: تفاوت میان نسخه‌ها

آیه ۷۰ سوره اسراء اشاره به فراوانی نعمت‌های خداوند برای انسان در خشکی و دریا و همچنین برتری او بر دیگران موجودات دارد و اینکه خدا انسان‌ها را با بهره‌مندی از مواهب خود و اعطای فضائل اختصاصی به آنها، تکریم کرده است.<ref>طباطبایی، المیزان، ج۱۳، ص۱۵۵-۱۵۶؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۱۲، ص۱۹۶-۱۹۸.</ref> این آیه مستند بسیاری از مفسران، فقها و پژوهشگران، برای اثبات کرامت ذاتی انسان شده است؛ چراکه به نظر آنها خدا به انسان عقل و اراده داده است که به هیچ‌یک دیگر از موجودات خود نداده است.<ref>طباطبایی، المیزان، ج۱۳، ص۱۵۵-۱۵۶؛ فضل‌الله، من وحی القرآن، ج۱۱، ص۱۷۸؛ ایازی، «جایگاه کرامت انسان در استنباط فقهی»؛ حبیبی‌تبار و همکاران، «بررسی کرامت ذاتی انسان در مجازات‌های محرومیت از حقوق اجتماعی»، ص۲۸-۳۰؛ خادمی کوشا، «تبیین فقهی جایگاه کرامت». </ref>  

بسیاری از مفسران و اندیشمندان ذیل این آیه بر این نکته تأکید کرده‌اند که برتری انسان بر دیگر موجودات به‌معنای برتری گوهر وجودی انسان است نه اینکه همه انسان‌ها بر همه دیگر موجودات برتری داشته باشند؛ زیرا بسیاری آنها به دلیل کفر و گناه حتی از حیوانات نیز پست‌تر هستند<ref>طبرسی، مجمع البیان، ج۶، ص۶۶۱-۶۶۲؛ رضایی اصفهانی، تفسیر قرآن مهر، ج۱۲، ص۱۲۳-۱۲۴.</ref> و اینکه در آیه از واژه «کثیر» استفاده شده و این واژه برتری مطلق انسان را بر همه موجودات رد می‌کند.<ref>مغنیه، الکاشف، ج۵، ص۶۶-۶۷.</ref> در مقابل عده‌ای از پژوهشگران معتقدند که کرامت انسان بر پایه ایمان بنا نشده و ذاتی انسان‌هاست و شامل انسان بما هو انسان خواهد شد.<ref>باقی، «دیه در فقه حقوق بشر»، ص۲۷۵؛ ایازی، «فقه و حقوق انسان»، ص۷۵۷.</ref>