فقه معاصر:پیشنویس آیه ۱ سوره نساء: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''آیه ۱ سوره نساء''' با یادآوری سابقه تاریخی بشر در خلقت از نفس واحدة، بر برابری انسانها در خلقت تأکید کرده و آنان را به پروای از پروردگار و رعایت خویشاوندی دعوت میکند. این برابری، پایهای برای برادری اجتماعی، سالمسازی جامعه و اداء حقوق مانند تقسیم عادلانه ارث، حمایت از یتیمان و رعایت حقوق خانوادگی دانسته شده است. | |||
آیه در باب فقهی کاربرد پیدا کرده است: [[یوسف صانعی]] با استناد به این آیه بر [[برابری دیه]] زن و مرد، و مسلمان و غیرمسلمان و همچنین [[برابری قصاص]] در تمام اصناف انسانی، بدون تبعیض جنسیتی یا دینی تأکید کرده است. [[محمدمهدی شمسالدین]] نیز آیه را دلیلی بر [[قیمومت مردان|عدم قیمومت مردان بر زنان]] به معنای برتری ذاتی دانسته است. وجوب [[صله رحم]] و توجیه [[شبیهسازی انسان]] نیز از دیگر کاربردهای این آیه در فقه است. | |||
== برابری انسانها در خلقت == | == برابری انسانها در خلقت == | ||
آیه ۱ سوره نساء همه انسانها را با یادآوری سابقه تاریخی بشر، به پارسایی و رعایت خویشاوندی دعوت میکند.<ref>رضایی اصفهانی، تفسیر قرآن مهر، ج۴، ص۲۵.</ref> به گفته مفسران در این آیه نه فقط مؤمنان، بلکه همه مردم به پروا داشتن از پروردگار خویش دعوت شدهاند؛ مردمی که در حقیقت بشریت با هم برابرند و در این حقیقت بین زن و مرد تفاوتی وجود ندارد؛ زیرا پدر و مادر همه انسانها آدم و حوا هستند که از نسل آنها کل بشر نشأت گرفته شده است.<ref>طبرسی، مجمع البیان، ج۳، ص۵؛ طباطبایی، المیزان، ج۴، ص۱۳۴-۱۳۶؛ موسوی اردبیلی، در پرتو وحی، ج۲، ص۱۳۲.</ref> البته برخی مانند [[عبدالله | آیه ۱ سوره نساء همه انسانها را با یادآوری سابقه تاریخی بشر، به پارسایی و رعایت خویشاوندی دعوت میکند.<ref>رضایی اصفهانی، تفسیر قرآن مهر، ج۴، ص۲۵.</ref> به گفته مفسران در این آیه نه فقط مؤمنان، بلکه همه مردم به پروا داشتن از پروردگار خویش دعوت شدهاند؛ مردمی که در حقیقت بشریت با هم برابرند و در این حقیقت بین زن و مرد تفاوتی وجود ندارد؛ زیرا پدر و مادر همه انسانها آدم و حوا هستند که از نسل آنها کل بشر نشأت گرفته شده است.<ref>طبرسی، مجمع البیان، ج۳، ص۵؛ طباطبایی، المیزان، ج۴، ص۱۳۴-۱۳۶؛ موسوی اردبیلی، در پرتو وحی، ج۲، ص۱۳۲.</ref> البته برخی مانند [[عبدالله جوادی آملی]] تعبیر نفس واحدة را به معنای ذات و حقیقت مشترک انسانی میدانند.<ref>جوادی آملی، تفسیر تسنیم، ج۱۸، ص۱۰۰ و ۱۰۵.</ref> | ||
اشاره خدا به عدم تبعیض بین انسانها و نادیده گرفتن امتیازات نژادی، زبانی و ...، را پایه برابری و برادری<ref>جوادی آملی، تفسیر تسنیم، ج۱۸، ص۸۶-۸۷.</ref> و همچنین ریشه سالمسازی جامعه و ادای حقوق یکدیگر، تقسیم عادلانه ارث، حمایت از یتیمان و رعایت حقوق خانوادگی و مانند اینها دانستهاند که البته بدون رعایت تقوا به جایی نمیرسد.<ref>مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۳، ص۲۴۴-۲۴۵.</ref> | اشاره خدا به عدم تبعیض بین انسانها و نادیده گرفتن امتیازات نژادی، زبانی و ...، را پایه برابری و برادری<ref>جوادی آملی، تفسیر تسنیم، ج۱۸، ص۸۶-۸۷.</ref> و همچنین ریشه سالمسازی جامعه و ادای حقوق یکدیگر، تقسیم عادلانه ارث، حمایت از یتیمان و رعایت حقوق خانوادگی و مانند اینها دانستهاند که البته بدون رعایت تقوا به جایی نمیرسد.<ref>مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۳، ص۲۴۴-۲۴۵.</ref> | ||
| خط ۲۱: | خط ۲۵: | ||
=== عدم قیمومت مردان بر زنان === | === عدم قیمومت مردان بر زنان === | ||
[[محمدمهدی شمسالدین]]، از فقهای شیعه، طبق آیات قرآن کریم، ازجمله [[آیه ۱ سوره نساء|آیه اول سوره نساء]] و [[آیه ۱۹۵ سوره آلعمران]]، هویت انسانی زن و مرد را در قرآن کریم یکسان میداند و معتقد است زن یا مرد بودن بهمعنای برتری یا فروتری نیست.<ref>قاسمی، نقد و بررسی فقه مقاصدی از نظرگاه اهل سنت، ص۱۲۹.</ref> او برای اثبات این نظر خود در توجیه فراز «الرِّجالُ قَوّامونَ عَلَی النِّساء» در [[آیه ۳۴ سوره نساء]] بر آن است که فراز مذکور را باید در کنار قید «وَبِما أنفَقوا مِن أموالِهِم» تبیین کرد. بر این اساس علاوه بر آنکه [[قیمومت مرد بر زن]] فقط در رابطه زناشویی موضوعیت پیدا میکند و مرد باید پرداخت هزینه زندگی زن را نیز به عهده گیرد، در غیر این صورت قوامیت مرد بر همسرش منتقی خواهد بود.<ref>وطنی، حقوق و تکالیف زوجین و...، ص۵۴-۵۵.</ref> | |||
=== کرامت انسان === | === کرامت انسان === | ||